IXClPiT A breviario qui vel quot evangeUst* quolibet sensu

BREYIARIUM SECUMDUM MATTfLEUM. ^^ “"^ caPitulorura nu™™ ***** ]

alioqum quomodo eontextui evangehco, sic et bre-

Nativitas Christi. Magi cum muneribus veniunt, viario, uterque numerus canonum et capilulorura

et reliqua. Perquirendum esl quid inter breviarium superscribendo apponeretur. Quod quia non agilur,

ct capituium alque canonem distet. His elenim tri- manifestum est quod illud in breviario proprie di-

bus, quasi quibusdam clavibus, cuncla evangelici voluminis arcana reserantur. Nam sublaiis brevia- riis, capitulis et canonibus, omnia confusa erunt et ambigua, et quae sunt eadem, vei vicina, vel sola, ct qui vei qnot evangelistae in quibuslibet senten- tiis consonent, aut de quibus rebus edisseranl, hoc totum sinc pradictis clavibus amphibolum erit. Ila- que haec tria propriis differentiis ab invicem discer- namus. Breviarium est rerum in contextu Evangelii

scilur, ut quae in evangelico texlu diversis eapitun» et canonibus inuliiplici narralione exponuntur, ca in breviario, quasi quodam pugiilo, brevi assertiGne demonstrentur.

Illud quoque nolandum quod sicut fcreviariam sine canone et capitulis consistit, sic et capitula siue breviario saepe posita reperiuntur. ISam in exordio Evangelii secundum Matihseuro, 5n quo ter xiv, hoc est xlii generaliones describuntur. duo capitula

nai ratariim compendiosa et brevis expositio. Lnde ct B duoque canones, tertius videlicct ac decimus eanon.

breviarium brevis causa nominatur, eo quod per hoc lotus Evangeiiorum textus breviter comprehen- ditur. Capitulum est qux-libet in Evangeliis senien- tia seu narratio. Canon csi tiiulus, quo cognoscitur concordia evangelistarum, id est quis, vel qui, vel quot evaugelislse unumquodque capitulum edidc- riiiit. Ob necessarias itaque causas ha?c tria reperta sunt. Mam breviarium ob hoc reperlura est, quate- nus ipsae res quas evangelico volutnine narrantur, hoc breviter pisemisso et consideraio corapendio, citius el lucidius patescant, ut quod in Evangeiio quisque invenire desiderat, breviariorum eunsidera- liooe eum summa facilitate reperiat. Canones ob banc causam reperti et vocati suni, quatenus corum

absque breviario ineluduntur. Si quidcm in co qwd subsequitur, Chrisli autem gcneratio sic crst, et re- liqua, initium breviarii cxorditur. Nam ibi nuiivita» Bomini exponitur. Cur autem non a princrpio xl et duarum generationnra breviarium EYarigela secun- dum Matthaeum sumat exordium, investiganduro est. Poterat enim tale breviarium, nulia obsistente ra- tione, sic constare, xl duarum generalionum enu- meratio, nativitas Christi, et reliqua : sed propter nalivitatis Dominic» excellentiam, ab ulthna, id est quadragesima secunda generatior.e, seu nativitate Salvatoris. exordium breviarii sumpsil. Nec. mirum si in hreviario sicuti quaedam in brevi colliguntur, ita nonnulla causa brevitatis omittunlur, com ulrum-

. tione, concordia evangelistarum, id est qni C qUe breviarii sit proprium : iiiioquin breviarinm non et quol evangelistse eadem vel vicina vel sola in

ngeliis capilula dixerunt, agBoscatur. Capitnla

uoc inventa et nolata sunt, utper haec qucelibet a vcl narratioin quollbet Evangelio agnosca- lur. Notandum- quoque quod uec capitulum sine ca- none, nec canon sinc capitulo, por toium Evangelii contcxturn esse possunt, quia luec duo sibi invicem inseparabilitcr connexa sunt. Licet cnim ficii pos- sit ut cx negljgentia scriptorum, quodria capitnium nuinerum sui canonis non habeal subs<:ripluin, vere lamen aliquo canone carere non polerit. Al brevia- rium sine canone vel capilulis subsrriptis, licet non

que c.ipilulorunj sensu, consistii. Non cnim in

erit breviarium. Notandum quoque in cseteMs evan- gclistis, quod in his qurcdam capitula et canones anle initium breviarii posita reperiantur, ut in cxor- diis Evangeiioruro Marci, Lucae et Joaimis, post quaedam capitulu vel canones, initia breviariorum c.uirdiuntur. lllud quoquc sciendum est quod cnm canonesel capitula, aliquando in principio,aliquam’» in medio, nonnunquam etiam prope finem cujuslibet sensus adnolentur, breviaria nonnisi m primordta- libus sensuum locis cxurdiuntur. Undc evenit ut ipsa brcviaria saepe iu principio, aliquando in me- dio, nonnunquani eliam prope finem capiiulorum, scd lamen in prinoipie scnsuum, evortiia suniauW

275 EXPOSITIO IN ARGUMENTTJM EYANG. MATTHi«r. 271

i j i. , ■■■■!■ -■ ■ - ■-■■■-ii ~ r - “■ – -■ *■ - ■ ’ r -»

ARGUMENTUM IN MATTELEUM*.

(Mai., ibid.)

Matihseus sicutin erdme primus ponitur, Evange- A Christus est, qtii factus est ex mutiere, faeius sab

liura in Jtidoea prinius scripsit : cujus vocalio ad lege, naius ex virgine, passus in earnei omnia in

Dcum ex publicanis aetibus fuit. Duorum pairum in cruce fixit : ut triumphans ea in semetipso, resur-

generaiione Christi principia prcesumens : unius, gens in eorpore, ot Patris nomen Patri restituc.; ; iu

cujus prima cifeumcisio carnis ; alterius, cujus se- rTtiis; sine principio, sine finc, ostendens onum s«

cundHm cor efectio fuit : et ex utrisque patribus curn Patre esse, quia unus est. In quo Evangolio

Christus: sicquc quaternario denario numero trifor- utile esl desiderantibus Deum sic prima, vei meriia,

mitex posito, principinm a credendi fide in eleetio- vol perfecla coguoscere-, ut et vocationem apostoli,

nis fempus porrigens, ex electione in transmigra- ct opus Evangelii, et dilcctionem Dei in carne na-

tionis ditiii dirigens; alque a transmigralione nsque scentrs, per uniYersa legentes intclligant; atque in

ad Chrkstum defiuiens, oiecursam adventus Domini co qno apprehensi sunt, et apprebendere expetunt,

ostcndit generationem : ut et numero satisfuceret et rocognoscant. Nobis enim hoc in studio argumo ‘i

tempori ; et sic quod ossot ostendens, et Dei opus rn fuit, et tidem factx rei tradere, et operanlis Dei in-

se monstrans, etiam in his quorum genus posuit, ». tetiigendam diligenter es6e dispositionem qujereuii-

Chrigti operaniis a principio teslimoninm non noga- bus non lacere. ret. Quaram omnium rerum tempus,ordo, numerus, Expli&t argutnentum.

dispositio vcl ratio, quod fidei necessarium est, Deus

a Argumemura hoc, in quod commentatur Sedu- Yulg. vers. T. Ili, p. 1, quod nosdemum nunc emen- iius, exstabat inendosissimum apud Sabatieritun, damas.

EJUSDEM SEDULII SCOTI

IN ARGUMENTUM SECUNDUAI MATTH.EUM EXPOSITIUNCULA.

(Mai.,ibid.)

Inter argumentum et argumentationem boo distat C pnecipua dona largitus fuerit : primum donum, &-

quod argumentum ost sensus tolius orationis, argu- dem; secundum , aposloiatum; teriium, virtutes

moutaiio vero est argurnenli elocutio verbisque com- alque miraeuia; quarUim, linguarum peritiam ;

petenlibus expUcatio. In argumentis aulem evange- quinium, Evangelium serihere; sexluin, ante csetc-

licis hoc pnecipue altendendum est quod in his et ros evangclistas primum osse in ordine; seplimum,

sermonis brcvitas, et sensuum clandestina subtililas martyrii gloria coronari. Notandum vero est quod

scintillare ceruiiur; unde noslrum torpens ingonium cum ipse evangelista ex tribu Levi fuisse tradatur,

ex inerti.e somno suseitant, ct anle introitum do- hic ex Judu;a fuisse refertur. Quod tripliciter inteU

etiince evangelicae nos «xercitatiores evigilantiofes- ligi poterit : aut enim ex utraque triLu et Juda ct

queredduot, ne lippidulis fortasse oculis, pedttms- Levi ortus est; aut, lieet prosapia non sit ipse Ju-

que sensuum litubantibus, prala Dominica segniter dteus, tamen ex Jtulsca fuisse asseriiur, eo quoJ

incedamus, sed illustrata menlis acie florida Chiisti forte parentes ejus, qunmodo et multi ex Levi tribn,

rura, coruscis pracedcntibus lucernis, percurramus. ibidem habitaverunt. Aut si neque hoc est neque ii-

Quid elenim sunt argumonla evangclica, nisi quir- lud, ex Judiea JuJums o!> hoc arvvexSox«fic nomina-

dam ccelesiium thesaurorum proveuientes lampades lur, eo quod onmes IsraeliUe gcneraiiter Judaii ap-

simul et aureoe claves gazas roserantes Dominicas? D pellantur.

Matthaeus exJudaea, sicut in ordine primus ponitur, Sequitur 1’actum, hoc. est Evangolium ab coiiem

ita Evangeliura in Jadaea primus scripsit. Primo r.o- Matthaeo conscriplum. Locus facti describitur, cum

tandum quod in hujus argumonti exordio, vu cir- illud Evangelium in Judaea fuisse scriplum deciara-

cumsuntiac eluccnt, qua- sunl : persona , res vel tur. Terapus Evangelli conscribendios’enditnr, cum

factum, causa, lempus, Iocus, modus, materia. Por- is Maltha?us primiis ante alios evangelistas suum

sona dignoscitur, cura ipse evangelista prop:iono- Evangelium scripsisse perhibelur. Causa ipsius fa-

niine Mattli3sus nominatur : cujus persona: gens et cti manifeslatur, cum Suhjungitur : cujus vocatio

origo ostendilur, cum idem MattiiLciis ex Judsea ati Deum ex publicanis actibus fuit. blcirco enim

fuisse commemoralur. Nec parvae quoque laudis iam inagnificum divinumque opus scripserat, quia

pioecoiiiuin ijisi personce cumulatur : Mattbaeus nam- ox publicanis operibos in apouoiatum a Domiiiv»

que douatus intorpretalur, in eo quod ei Dominus vn eleclus eral. Itaque a perversis actibus segregatus,

r

275 SEDULH

arl aeluin evangelicum a Dou.ino fuit vocatus. In A quo ei modus seu qualitas ejnsdem faeti laientei* in- sinuatur : quomoJo enim vel quaiiier, nisi ordi- iiate vel veraciter, nisique sapienter suum Evan- gelium conscripserit, qui a vero Deo, in quosunt omnes tiicsauri sapienliae et scientise absconditi, voealus alqueelectus fuit? Porro principalis matcria conscribendi Evangelii ostenditur, cum subiiifertur: « duorum patrnm i:i generalione Gbristi principia praesumcns. » Non enim ab alia materia, nisi a Sal- vatoris genealogia, exordiura Evangetii sunvendum esse censuit : ut duin Christum filium et duoruiu id est, David et Abraham, originaliter ostenderet, ipsum esse intimarcl qniutri&que patribus quondam promissus fuerat. Abrabae quideiu, ut : In semine tuo benedicentur omncs tribus terree. David vero : B l)e fruclu veulris tui ponar.i super sedem tuam. Ae ne quis dubitaret quanti mcriti sint illi duo pa- trcs, quorum principia Maiiha?us in genealogia Christi praesumpsit, continuo exponit cum subdit : « unius, cujus prima eirctimeisio in carne; allerius, cujus secundum cor cleciio fuit. > Ex prsecedenti- bus, id es! ab eo quod csi principia, per syllepsim , principiura assumendum est, atque «tt^ xotvov pav- ticipium, quod est praesumens, repetendum est, ut sit sensus : uuius, cujus priraa circumcisio in carne , principium praesumens, alterius, cujus secundum cor electio fuit , principium praesu- mcns.

Ob quam vero causam Malthaeus Abraham et Da- vid in genealogia Salvatoris principaliter poneret, ostendit subdens < et ex utrisque patribus Chri- stus. > Siquidem Christus ex utroque palre, id est Abraham et David, secumlum carnem exorius es’. Oporlebat enim ut Salvator noster, qui spi- ritualis circumcisionis auctor existit, ctijus fidei dono nos ab oranibus peccatis eircumcidimus, ex Abraham, cujus prima circumcisio per fidera in carne fuit, secundum carnem originem ducerei. Et quomodo Deus de Deo naius est secimdum di- vinitalem, ita et rex filiusque Dei ex David rege, cujus seeundum cor electio fuil, nasceretur secun- dum earnera. Quoi autena generationibus genealo- gia Chrisli in muliis patribus eontexilur, protinus enumerat subdens : « sicque quaternario denario iiurncro triformiler posito ; > et reliqua usque : « geuerationein. > Facileest quod proloquitur. Nam sic, id est tanlum duobus patribus Abraliam et Da- vi,l iii fronte genealogise anlepositis, lerxiv, idest klii, generationes in Dominica genealogia conti- nentur. Aique in ipsa serie tripiex ordo nignosci* lur. Primus <iv generationes ab Abraham usque ad David. Secundus xiv generationes a David us- que ad transmigrationem Babylonis. Poslremus a transmigratione Babylonis usque ad Cbristum. Sed hune numerum ac temporis ordinem non sine certi . inysterii ratione Matlhacus in Christi genealogia digessii, unde subditur, < ut et numero satisface- rct, el tcmpori. » lNuinero saiisfccii, dutn ter si-v

C

SCOTl 276

generationes in ipsa genealogia postiit ; quo nurne- ro et decalogus legis et evangelica docli ina expri- niitur. Temperi quoque satisfeeil, dum Abrahara patriarcham in exordio Domiuicac genealogiae po- suit. Nam prima mundi actas, quasi quaedam in- fautia, ab Adam usque Noe protendilur. Secunda aetas, quae est veluti ipsius nmndi pueritia, a Noe usque ad Abraharn compuintur. Teriia aetas, quse cst quasi florida raundi adolescentia, ah Abraham usque ad David regem estendilur, quae quidera aetas habilis ad generandum habetur. Ideoque ab Abra- ham, quasi ab exordio adolescentiae mundi, Mat- tuaeus ipsas generationes in genealogia Chrisli con- gruenter enumerat, quiaipsa cetas ad generandam sobolem apta esse videtur,

Sequitur : i et sic quod esset ostendens, et reli- qua usque : « non negaret. » Ob hoc praecipue ge- uealogiara Christi Matthaeus contexuit, ut uoa ore tacito negaret testimonium Christi. Nam lestirac- nium perhibet de Christo, dura in ipsa genealogia ipsuin filium David et Abrahae esse testatur, et praeterea conceptionem ejus de Spiritu sancto, et nativitatera ex Virgine, et caetera ejusdem miracula in suo Evangelio narrat. Qui Christus non solum in apostolis Novi Testamenti, suo adventu multa divina operatur, sed a principio, id est a credendi fide, hoc est ab Abrahce tempore, eliam in his patriarchis et prophetis et jusiis, quorum genus in Christi genealogia Malthaeus posuit, in signis et miraculis potehtiaiiter operalus est. Sanclus itaque evangelisla lestiinonium perhibere de Christo non denegat; sed quod essel ostendens, id est, quod a Domino ex pubiicanis actibus vocatus sit aique in apostolalum ciectus, oslendil se aposloiicum rni- nisterium accepisse, cum leslimouium perhibet de Salvatore. Et Dei opus vel Evangeliura Christi in se demonstrat, dura ipsum Evangelium non solum Hebraicis litteris scripserit, sed etiam ut verus apostolus aliis praedicavit. Sequitur : « quarum om- nium rerum, > et reliqua usque : « Deus Christus est. > Iilud qnod aii : « riecessarium est, > per syl- lepsin ad onmia conjungendum est ut sit sensus, quarum omnium rerum tcmpus necessarium est. Ordo quoqiic et numeriis neccssarius est. Dispositio vel ratio uecessaria est. Quod auiem fidei necessa- rium est, Deus Christus est . Omnes itaque res di- cit, cuncta quae superius in hoc argumcnlo dixe- rat, hoc est, quod Matthaeusex Judaeaprimus in Ju- daea evangelium sciipserit, quodapublicanisaclibus ad Deura vocatus sit ,quod dtio principia, idest Abra- ham et David in generatione Christi praesumpserit, et reliqua consimilia. Quarum omniura rerum terapus necessarium est, id est ad dignoscemlum quo tem- porc hsec gestasuni. Ut,verbi gralia,a tempore Abra- ham series genealogiae Salvatoris exordium siraiit, caeteraque consimilia.

Ordo quoque et numerus in supra dictis eviden- ter cognoscuntur. Ordo, quod Malthaeus in ordine primus ante alios ewngelistas pouitur. Ilem quoil

277 EXPOSITIO 1N ARGUMENTUM EVANG. MATTILCI. 27Jf

ipse prius pubiicanus, dehinc vocalus atque eleclus A eduxil. Hoc autem fecit, non in aliorum ccelestiuin sit apostolus : nec non et ordo in geaealogia Salva- vel lerresiriura coafideas fortitudioe, scd in semct- toris cernitur, cura ab Abraluua usquc ad David ipso. Quo irhimpho peracto, gloria vesurrectionis atque a David ia transmigralionis tcmpus, dehinc est ejus subsecuia. Unde ipsc resurgens in corpove

usque aii Christum, ordinata genealogiae series per- currit. Namerus in ter rcplicatur, id est in xi.u generationibus elucescit. Disposilio, qua; signili- cautius ratio nominalur, abdila et occulta causa ipsius temporis vel ordinis scu numeri iatelligilur. Nam cura subtiliter disculitur cur a tcmpore Abra- hara usque ail David, dehinc a David ad transmi- gralioacm, alqne a transmigralioae usque ad Chri- stuia, lempus et ordo ac numerus xlii generatio- nura, ia geneatogia Salvatoris causa myslerii dispo- nilur, hoc soluia dispositio vel ratio nominatur.

cuactis credentibus ad vilam ueternam praedesti- aa is, speia gloriae resurreclioais sua prima resur- reciioae pnemonstravit. Sicquc nomen summi pa- tris ia palribus, id est, Eoclesise panHoribus et do- cloribus, sibi Filio quasi C3piii Eeciesiae, ad sui no- miais gloriara suan>que ad imaginem restitucns. Ut quomodo coelestis Pater natara si t Pater, sic ejasdem Patvis douo, paslores Ecdeskc, per Filii resuvgealis graliam, spiritaalcs Palres noiniucatar. Quomodo auieai nomen Patris sumnii, catholica Ecclesiae Palribus qui dono superai geailoris pa-

Quae prorsus omaia supradicla omnibus verilatis B tres aominantur, per Filium donatum esi, sic et

amaloribus ad cognosceudura dicit csse aecessaria. Quod aulera lidei aecessarium est, Deas Christus est, ac si dicat : Si omnia supradicta de Christo cognoscimus, neeessaruim est ut ea per lidera flrmi- ter credaraus. Qaod est aulein quod credeve de- bearaus? Illud profecto quod Deus Christus est, id est, quod uaigenilus Filius, qui verus et selernus Deus est secuadura divinilatem, idera quoque Chri- stus, id est, unctus sil oleo ketiliae prae parlicipibus suis secuudum susceplaia humaaitatem. Nam hoc totum negotium ia genealogia Christi Matthaeus oslendit. Quomodo autera qui verus Deus est se- cundum divinitatem, Chrislus homo sit secunduai carnem, continuo cxplanat subdeas : < qui factus cst ex raaliere, » et veliqua usque : i ia cracefixit. » Nam qui omnium factor est secundum divinitatem, jpse homo faclus est secundum aostrac fragilitatis participatioaem. Sed caeteri homines ex utroque sexu fiunt; ipse vero, qui supra homines verus Deus est, aon ex viriii semine, sed de superaa Spirilus Dei gratia coaceptus ex muliere verus ho- nio esl factus. Et qui suse divioitatis excellentia, summa Icx supra legem est, sub lege Mosaiea factus est. ideoque quasi legi subditus oclavo die circum- cisus est. Et quia ex muiiere eum dicit esse fa-

nomen Filii, ia mullis Ecclesiae filiis, pev eumdeia unigeailum Filium Patri restitulum est. Nam pcr Uedemptoris passionem morteaique ac resurrectio- nem, utrumque donum Ecclesise cellatum est, ut ia Palris et Filii gratiam, mulii lam patres quam fiiii ia Ecclesia spiriluales superai munevis largitione fiant. Sequitur : i sine pviacipio, gine fine, oslendens unum se cum Palre esse quia unus est. » Brevis superiorum conclusio esse videlur, ac si aperte dicat : Cum Chrislus ex Virgine sil na- tus, passus in carne, orauiaque delicta in crucc fixit, alque ea triumphaas ia semetipso propvia in cavne gloriose resurrexit, sicque spirituales patves ei Glios ia Eeclesia re6tituit, hisque omnibus a aullo au,- gelorura homiaumque sed soia suae diviiiilatis po- tentia geslis, evideatissiiac osteadit unuia Deum se cum Patre esse. Noa quouiodo caraales filii lempo- raii spalio sais patribus suut aetate minores; sed siae priacipio, siae fiae, secuadum scteraam divini- latis substantiam, uaus ipse Deus est cum Patrc. Quare? Quia unus est. Siquidem uaicus est se- cundum aaturam Patris filius. Nam caeleri filii non aatura ,. sed adoptione et gvatia, filii Dei noininaatur. Hic vero uaus esl uatura Filius. Daqae decursa secunduai Malthaeum Evangelii

ctum, ne ulla nuptlalis copula in hoc cogileluv, peviocha, sequilur lotias arguraenti anaecphaleosis,

ipsum ex virgine Maria aatum esse coasequenter id estrecapitulatio,qaa conscripti Evaagelii uiilitas

asserit. Qui dum secundum diviailaleai impassi- ostenditur t la quo Evangelio ulile est, » ct re-

bilis el immorialis existat, tamea utaos ab selernse- liqua asque : « vccognoscaat. » Iu ipso Evangelio,

movtis passione et cvuciatu evipevel, passus in ia doclrma sciiicel evangelica, tria quaedam utilia

carne , spoataneam pro aobis raortem suscepe- rat, omnia aostra et oviginalia et pvopria peccala in oruce figeas.

Sed aadisti passura in carue, audi quoque victo- riara Iviuinpbantis gloviamque ab inferis resurgea- lis. Nam sequitur: i utlriumphanseain semelipso, » et reliqua usque < in filiis. » Onmia,inquit, iacruce fixit, ut triumpharet ea, scilicet peccata peccato- rumque toroienta, ipsaqae daemoaia vincens. Tunc

esse ad cegaoseeaduui asserit. Id est vel prima, velmedia, vel periecla : et quae sunt iila pvima, media et perfecta, prolinus exponit diceas : i at el vocalioaem apostoli etopus Evangelii, » et reliqua. Primo namqae Matthaeusex publicanis aclibas a Doaiino vocatus est ul esset aposiolus. Secundo Chrisli Evaageiium ab eodem est-consevipiuni, in quo pvorsus opere doaum perfeclae dileclionis Dei in cavne nascentis evga humanum genus, pev uni-

enira tviumpbator factus esl, cum post passionem vevsa dicta et facta Dominica, quilibet studiose le-

suara et movlem ad infevos descendens, ipsura gentes intelligeve possunt. Sicque ia eodem Evan-

qui habebat rnovlis impevium sua morte detraxit, gelio ipsum chavilalis donum in quo a Deo apprc-

atque captivam captiviiateiu ad sapevos secum heusi sunt ataue elccii, ipsique loio menlis ardors

279 SEDUUI

Dsum fonlem dil<»cti©nis apprelieudere expetunt, \ legeudo el perscrutando recognoscant. Licet et aliter

ta et inedia et perfecta inteliigi possunt, id est quseque in doctrina evangelica, utiiia, utiliora alque iiiiiissiaia. Ut, verbi gruiia, conjugium, viduitas, vtrguutas, quae per tricesimum et sexagesimum atq-uc ceutesimum fruclum allcgorice designantur. Aliler prima sunt ea quas io Evangelio a conee-

■e DomLni [Cod., ac reeeptione Deum J usque ad ejus baplismum narranlur. Media, quaj a ba- plisme usque ad iniminens passionis tempus in eo- dem Evangclio conlinentur. Perfecia, quae in ultimis Evangelii partibus de ejus passione morteque ac resurrecuone conscribunlur. Sequitur: « nobis enim hoc in siudio argumenii fuit, > et rcliqua usque : « non tacere. > Quia argumentuai est oraiio, rei du- B biae faciens fidem, ob duas causas hoc argumentum

SCOTi 230

composuimus. Prima causa est ut nos faclse, id est, cujusubet gestae rci, et in Evsngelio per Matthainni narraUe, fidem, hoc est, simplicem veritalem rerum gesiarum , brevi sermone a genealogia Salvatoris usque ad ejusdem triumphum resurrectionjs, sum- niatimhoc argumenlonionstraremus. Secunda eausa est ut illud non taceremus, sed poiius lcctores hoc argttmcnto admoneremus, quod in omnibus quae in Evangelio dc diclis et faelis Domioicis narranlur, operantis Dei mirabiiis disposilio a piis quibusdam Doiinique desiderantibus diligenter inielllgenda sit. Nam iu argumenlis utrumque necessariura est ut et hdes rei dubre efficiaiur, el ceita rerum inleili- geutia monstretur, quia fidei rerura geslarum intel- ligentia uecessaria est : non enim sutlicit credere, nisi eliam inlelligatur quod credilur.

Explicil in argnmenlum secundum Matihwum.

ARGUMENTUM IN MARCUM

(Mr.i., ibid.)

Marcus evangelista, Dei et Petri in hnpiisnonte fiiius atque in divino sermor.c discipulus, sacerdo- tium in Israel agens, secau lum earnem Levita, conversus ad lidem Chiisti Evahgeliura in Italia scripsit, oslendens in eo qcid et gencri suo deberct ci Christo. Naminilium principii in voee propiieticae exclaraalionis inslituens, ordiuera Levilicae eiectio- nis ostendil, ut pr.cdicans Joanneui pradestinalum filiura Zachariae, in voce angeli anaunlianlis emis- sum, non solum Yerbum caro facium, sed el cor- ptis Domini in omnia per verbom divinse vucis ar.i- matum iuitio evangelicac praedicationis oslenderet : ui qtii haec legens sciret, cui inilium carnis in Deo ei Jesu advenientis habitaculum caro deberet agnoscere, a;que in se verbum vocis, quod in con- sonaulibus perdiderat, inveniret. Denique ei per- fecti Evangelii optis intrans, et a baptisrao Domini pnedicare Deum inchoans, non laboravit, nativi- tatem carnis, quam in prioribus viderat, dicere ;

sed totus in primis expositionem descrti, jejuuium nuraeri , lentationem diaboli, cor.gregationem bes- tiarum, el ministerium protulii angelorum : ut in- slituens r.os ad intelligendum, ac singula in brevi compingens, nec auclorilatera facl:e rei demeret, et perflciendo operi pleniludmem non ncgaret. De- nique amputasse sibi posl fidem poilicera dicitur, ut sacerdotio reprobus haberetur. Sed taiitum con- sentieos fidei prsedestiuala potuit electio, ut nec sic in opcre verbi perderet quod prjus meruerat in genere. Nam Alevandriae episcopus fuit, cujns per singula opus scirc, Evangelii in se dicta dispo- nere, et disciplinam in se iegis agnoscere, et di\i- nam in caruc Domini inlelligere naturam, qtue in ntss primniu requiri, dehinc inquisita volumus agiiosci, habentes mercedem exhortalionis : quo- niam qtti plantat, ei <\r>\ rigat, unran s;int ; (};ii aulem incremenlum prxslat, Deus est, /•” tpticii argumenium.

EJUSDEM SEDULII SCOTI

INCIPIT EXPLANATIUNCULA IN ARGUMENTUM SECUNDUM MARCl.M.

Boe argumentum genus offlcimnque et clectionem Marti evangeiisUe prima sui parle deciarat, secunda iutentiooem ejusdem evangeiistae in scribendo Clnisli Evangelio ostendit, tertia ipsius Marci epi- Kcopatus dignitatem cum lauilis praeconio describit. Postremo qualiler per singttla ipsum opus evangc- licura intelligere debeamus adinonet. Uaque nonien et oflicium ipsius persoua? in argumenli fronte ponitur, cum Uarcue evaugelista ipse designatur. < Marcus evangelisla : > Marcus llebneo sermoue excclsus dicilur ; evangelista Graece bona nustians

D interprelatur. < Dei et Petri in baplismaie filius atquciu divinosermone discipulus. i Ob boc execisus merito et cvangciisla fieri promeruU, quia divina pra?stante gratia prius baplisraale in Christo rena- lus, in divina sapienlia instructus cst. Sic anleui distinguendura est, ul primo pronunlietur « Marcus e\angelista, » ac deinde subinferatur : « Dei ei Petri ia baptismale lilius. » Marcus fdius Dei est in ba- ptismate, quia baptismalis fonte in Deo renatus, per adoplionis gratiarn Filius Dei efficilur. Filius Petri iu bapiijmate esse dicitui , quia ab ipso baplizalus

m EXPOSlTlO IN ARGUMENTUM EVAING. MARGT. <2&2

et instructus, rcete spirilualis ejus Qlius nominatur. A Domnti quondam fuerai prrcdielum ; hoc est quod

sit angehis ante faciem Domini prumiissus , et ve-x verbiim Palris pnccurrens. Cur aulem in voce pro- phetic;e exelamaiionis, inilium Lpsius principii Mar-

I>e qua re Aposlolus : Filioti nui,qttos iterumpar- Uirio dunec [ormetur Chsislus iu vobis. t Sacerdo- lium in Israel agcns smindniu car:<ein Levita. » Prislinum sacerdolale oJIioium et nobiiilas carualis prosapia: ejusileiu Jlarci osiendilur, ui non imiuerito ad apicem spirititalis et cxceilentioris sacerdotii poslmoduin trunscciidcrel, qui prius caniale sacer- doiium jusie ttc legitiine in Isrnel agebat, cum ex Levi sacerdotali \v\b\x ortus esi. Sed quandn et ubi Evangt-linm scrjpserit, demonstratur cum sub- ditur : « conversus aJ fideni GU.isli Evangeliuin in Italia scripsil. Tunc, inquil, Evangelium scripsit, postquam ad fidem Chrisli conversus est. Nam antequam fidem CUristi perciperet, digna de Chri-

CU8 inchoaret, causa oslenditui ciun subditur : i ul praedieans pnedestinaluin Joanuem lilium Zachari;e,» el rcliqua usquc : i oslenderet. » Duiu beatus Mar- ciis Juannem pnecursorcm Domini pnedicat, quod angelus sit anle faciem, id est, manifeslain appari- lionem ineariialionis Christi, praemissus, el quod Vd\ sit verhum Patris, conceptione, naliviialc, <!>>- ctrina, baptismate, praicurrens, ibi procul duoio non solum Verbum, id est unicum Dei Filium, car- nem surnpsisse ostendit, sed et veram animam iuse- parabiliter hahuissc declarat. Non enim juxta hcere-

slo scribere non poterat. Locus conscribendi Evan- B ticam pravitateui, Christi divinilas solam sine anima

geiii Italia esse monslratur, in qua ipsum opus scriptum fuisse tradituv : non quod Ualico vel Ro- mano, sed Gr;eco sermone, conscriplnm sit.

Cur autem Marcus Evangelium scripserit, demon- slraturcum subjuugitur : i Ostendensineo operequid generi suo dcberet et Cbristo. » Nam cum ipse Le- vita drat, ex qua Iribu nn.ilti prophetaj orti fuerant, suurn Evangeiium a voce prophetica rita inchoavit : et tanquam Lcvitam , de Joanuc Bapiista siniililer Leviia et AUissimi propheta, ipsum oportebat pro- phelica vocc lestimoniuin perhibere. Quin etiam cum Christus noa solum ex tribu Jada, sed ex tribu qiioque Levi carnis originem duxit, ipsi Domino Leviticus evangelista debitor erat ut ejus Evange-

carnem , sed loium hominem secundum corpus el aniuiam assuropsit. In eo autem quod ait < corpus Domini in opinia per verbum divime vocis aninia- tum, » non aliud ibi verbum quam divinam vocem intelligerc oportet, ut sit sensus, per verbum divime voeis, per ipsum verbum,.quod nihil aliud est quam divina vox. Verhum naroquePatris id ipsum estet vox. Palris, per quod verhum quomodo omnia facla sunt, sic anima CUrisli creata est. Ob hoc namque dicitur : t corpus Domiui in omuia per verbum divinse vocis animatura. > Audito itaque vcrbi vel vocis nomine, non nobis carnalis cousuetudo obstrepal , ut tale verbum vel vocem Patris cogitemus, qualia verba sonanlia et transitoria proferimus. Scd hoc mciius

lium eoiiscriberet. Unde suhdilur : « uam inilium *G io scquenlibus advertemus.

principii in voce propheticaj exclamationis insti- tuens, ordinem Levitieae electionis ostendit. » Claret naniqtie quod beatus Marcus.debiluro Levilarum ministerium in opere evangelico demonstravit, dum jion alihi exonlium sui Evangelu quam in propheli- cis eloquLis instruere procuravit , et quasi bonus npifex et architectus super propUetarum funiamen- lura opus evangdicum construere ccepit : non quoi propbetaeex aliis tribubus orti non essent, sed quia pnccipue Leviiicas tribui secundum electionem Do- mini proj>Ueticum iniuisterium fuerat concessum. Non ergo quasi per rapinam indebitum sibi ministe- rium MarcUs usurpavit, sed juxta clectioncm sua; prosapiae Evangelium scribere inchoavit

Naxn suhditur: i Ut qui hicc Iegens sciret cui, » el reiiqua usque : * inveniret. » Ordo verborum esl: Ut qui hicc legens sciret qui dcberet scire et praedi- care agnoscere initium carnis in Domino, ct caro, id cst habitaculum Jcsu adveuientis; atque id se vcrbum vocis inveniret, quod in consonautibus sci- licct aliis evangelistis perdiderut. Aptum, iuquit, erat ut Marcus Levita de Domino Saivatore, qui cx Levi ortus est, scribcret, ut quisquis ha3c legerci principatum, ordinem ct quoddam pnvilegium Levi- ticoe electionis pernosceret. Nam qua; congruenlius quam Leviue caro, id est carnalis prcsapia et origo, dchuit agnoscere initium sumcndce carnis in Domino vci in unitate personae Dotnini? QuaeSalvatoris caro,

• ■

Quod vero ait ( initium principii, » dillicile est ad <!»»’<* ahud diceuda est quam Jesu.iu hunc mundum

inteLligendum. Nam hujus argumenti rcportor, usi- latius dicere poterat : initium Evangelii, vel princi- pium Evangelii : scd magis absiruse quam usilale eloqui voluit. Scicndum esl ilaque hane distantiani esse int^r principium et iaitiora, quod.priucipium plurcs in se senteniias comprehondit, initiura autera pars est principii , id est quauiibet senlenliola prin- cipalis inira ipsum principium conclusa. Lrgo prin- cipiura EYangelii secundum Marcum lotum iilud in- teUigainiis quod in quatuor principalibus capitulis dc Joanne Baplista refertur. Initium vero iuchoa- uieuiuni lissc ipsius principii. id est propbeticum illud vaUcinium quod de ipso Joanne prsecursore

advenientis habitaculum, qui habitu carnis insenlus cs< ut horao? lllis enim evangelistis qui ex Levi oni bunt, ut iMattUieus et Marcus, dignUis quam caete- ris, mysteriura incarnationis Domini, ex Levi quo- que oriundi, scribere congruehat. Aptum quoque cr.tt ut eadein Levitica caro, vei Marcus qui car- nlilem originera es liihu Levi traxerat, in se, id est in suu animo et intelleclu, verbuin vocis inveniret. Ubi nobis est advcrtendum quou quamvis Joannes Baj)tista vox, ct Chrisius verbum nomuietur, non tameu Christus votis vel Joannis , sed potius Palris Verbum est vel Filius. Possumus tarnen Jesuni ipsum verbum vocis , Jesum iMcongrue dicerc verbuni

m SEDULII SCOTI «84

loannis, qui vox noniinalur, quia Verbnm vel Chri- A esse agnoverat. Totus itaque dicitur vel plenus vel

stuiu praeeundo praedicabat. Nara verbum vocis, verbum vel sermonem , quem vox loquilur, dicere possumus. Non quod Joanues illud verbum genuerit, sed quod tanqnam vox, ipsum Verbum, vel Chri- stum, prophetando antecesseril. Quis enim dubitet quod vox noslra prius sonat, ut postmodum verbuin audiri possit?

Il!yd aulem quod ait : < quod in consonamibus perdiderat, > quasi inextricabilis nodus esse vide- tur. Nam si hujus argumenti effector sic diceret, quod eonsonantibtis prodiderat , ut essei sensus, quod Marcus hoc verbum vocis , vel sermonem Joannis, eliam aliis evaugelistis simul cum Marco eonsonantibus, manifestaverat, facilis intelligentia

perfectus, quia plena et perfecta de Domino retulit. In primis dicitur, vel in principalibus Evangelii sui Iocis : non enim per omnia in mediis neque in ulli- mis locis, totus tota protulit, cum multa in quibus- dam tota praelermisit , sed in primis totus hsec tola breviter narravit; expositionem videlicet deserti, jejunium numeri, lentationem diaboli, congregatio- nem bestiarum, et ministerium angelorum. Ubi no- tandum quare jejunium numeri, et non potius nume- rum jejunii dixerit,nisi quia eminentior est numerus quam jejunium. Non enim numerus propler jejtt- nium, sed propter sacratum numerum, jejunium iHud tot dierura et noctium fuerat transactum. Nam quadragenarius numerus magnum in se myslerium

esset. Sed cum non prodiderat sed perdiderat, in ** coulinet, et ab hoc illud jejunium proprii juris est exempiaribus scriptum hahetur, perquirendum est ipsius quadragenarii mnneri. Cur aulera lotus hsec quomodo Marcus hoc verbum vocis in consonanti- lota prolulnit? < Ut instituens, inquit, nos ad intel-

bus aliis evangelistis perdiderit. An forte in ipsis hoc verbum vocis non invenerat, ul hoc sit perdere quod est-non invenire? Constal namque quod myste- rium incarnatioiiis Cbrisli Marcus Petri apostoli discipulus, tam ex prophetica quam ex apostolica doclrina perceperat. Tamen verbum divinae vocis, vel Christum, secundum deitatem Verbum esse Pa- tris , in consonamibus evangelistis , vel Maithaeo et Luca, qui secundum quosdam, ut ecdesiastica dicit historia, ante Marcum primo sua conscripsere

ligendum , » et reiiqua usque : < non negaret. > Aptum namque erat ut siugula Dominica gesta quasi iu brevi pugillo sive tabella astrir.geret , quia sicut nihil esl fastidiosius prolisitale, iia nihil est gratius lucida brevitate. Ut nec sic auctoritatem factae rei demeret. Auctoritatem nominat auctorale magiste- rium, quo ex ore Petri apostoli de dictis et factis Dominicis Marcus fuerat instructus. Ergo sicul ex magisterio Petri apostoli ipsam factam rem, id est, gestam Dominicam historiara didicit, sic decurtans,

Evangelia, monslratum non invenerat, siquidem hoc prout Spiritus sanctus ejus Intellectum gubernabat, verbi myslerium aliquando monstrandum soli Joanni eanidem histoiiam liticris tradidit , et tamen de ipsis lanquam altius volanii aquiLe fuerat reservandum. quae scripserai, tacendo et celando nihil dempserat.

Sicque suo operi evangelico perficiendo plenitudinem

anquam aitius voianti aqu

Et cum Marcus vocem claraantis, hoc cst Joaunem, vocem fuisse dictum, etiam aliis evangelistis eonso- nantibus, invenerat, Cbristum quoque verbum vocis, licet non in alioruiu scriptis, tamen in se, id est in sua menie, procul dubio iuvcnit. Quamvis itaque Marcus in consonantibus evangelistis, vel Matthaeo et Luca, ipsum Joannem nomine voeis nuncupatum esse invenerat, tamen verbuin vocis, vel unicum Dei Filium, nomine Verbi designalum, in consonanlibus evangelistis non legerat, dum neque adhuc beatus Joauues arcanum ipsius Verbi uiysierium scriptis inousiraveral; quod taineu Verhum in se, id est, iu suo intellectu, diviua revelanle gi*atia, Marcus pro

non negavit , duiu pleuum opus ex omnibus quae scribere cceperat, licet brevi sennone, perfecit.

Marcum Uaque ad opus evangelicum divina prae- deslinatione fuisse electum , et quod nulla occasioue praMesiinaiio Domini possit impediri, atiendamus in eo quod sequitur. i Deuique aroputasse sibi post fidempollicera dicitur, 1 ei reliqua usque: t episcopus fuit. » Mos fuerat Hebraici populi ut uullus inho- nestam habens in corpore maculam, ad sacerdo- lium perveniret. Quo mystice insinualum est ut nemo peccatorum maculis contaminatus sacerdotio dignus sit. Quod Marcus secunduin litleram atten-

cul dubio invenerat. Neque enim sanctum evange- j) <»ens, propter humilitatcm amputavit sibi pollicem,

lisiam , qui lemplum Dei eleclum erat , niyslenum verbi divinae vocis latebat, quamvis aliorum evange- lislarum scriptis hoc verbum non didiccrat.

Sequitur : < Denique et perfecti Evangeiii opus intrans, > et rehqua usque : < prolulit angeloruoi. > Perfectum Evangelium dicitur quod per triennium el semis post perceptum ab Joaune baptismum usque ad tempus suae passionis et resurrectiouis ab ipso Domino fuerat pnedicalum. Ideoque per hominis formam Marcus designatur, cum ea prsecipue quaj homo Christus in carne gesserat, breviter enarravit, oraisso scilicet Verbi, quod est Cbristus, myslerio, aiqne carnis gcnealogia quam in prioribus evangeli- siis, id est, Matthxo ei Luca, plenilcr descriptam

ne tastigium melioris sacerdotii quasi jam repvobus ascenderet. Sed in eo ipso qoo se indignum sacerdo- lio aeslimavit , magis faclus est dignus. Nam se- cundum divinam prsedestiualionem non utcunque sacerdos vel doctor, sed etiam prseclarissimae ur- bis Alexandriae episcojms exstitit, ut qui Graeco ser- mone Evangelium scripserat Grsecis ibidem ha- bilantibus et cunclis Africa? genlibus, quasi terioe inaquosx*, divini dogmalis fiuenia minislraret.

His cxpositis, brevis argumenti conclusio subdi- tur : < cujus per singtila opus scire, > el reliqua usque : < volumus agnosci. » llis sententiolis omniLus verbum quod cst volumus per zeugma subnectendum est. Ul sit sensus cujus per singula opus scire voiumus,

285 EXPOSITIO IN ARGUMENTUM EVANG. LUCE. 386

et EvangCiii in se dicta disponere volunilis, et divi- A prastat, Dens esl. i Hunc sensura Apostolus ita

nam in carnc Dei iutelligcre naturam voluinus, qusa nos primum requiri volumus , deliinc inquisita agnesci volumus. Quod voro ait, diseiplinam legis nos in Marco agnoscere, tam propiieticas senlen- lias quam testimonia ex divina lege sumpta, ubi- cunque in Evangelio Marci introducuntur, non in- congrue accipimus. S;epe namque nomine legis et Mosaica lex, et proplielia, et psalmus, designantur. Itaqne bujus argumenti reperlor pro suo labore se incrcedem accepturum sperat , ita subjungcns : < bab •ntes mercedem exhortaliopis : qui planlat et qui rigat , unum siint, qui autera incrementum

scribit : Eg» plantad, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit. Apostolus plantat, dum in vinea Dominica, vel in Cliristi Ecclesia , fidem radicando lahnrat : Apollo vcro, lam baptismate quara subsc- quenti exbortationis doctrina, eosdem irrigat : Deus tamen incrementum fidei suis fidelibus tribuit. Ergo ct qui planlal et qui rigat, imum sunl, quia id ipsum credunt, id ipsum desiderant : si quidcm in- quirendo, inveniendo, exhortando , docendo, veri- tatem apprchendere desiderabiliter exoptanl, Ex quibus et unus fuii hujus argumenti repertor. Finit in argumenlum secundum Murcum.

ARGUMENTUM 1N LUGAM.

(Mai., ibid.)

Lucas nalione Syrus, Anliochensis, arte medicus, discipulus apostolorum, postea vero Paulum seculus usque ad passionem ejus, serviens Domino sine cri- inine (nam neque uxorera unquara habuit , neque filios), sepluaginta el qualuor annorum obiit in Bhhynia plenus Spiritu sancto. Qui, cum jam scri- pta essent Evangelia; per Matthoeuin quidera in Judaea, per Marcura autera in ltalia, sancto insli- gante Spirilu , in Achaiae parlibus hoc scripsit Evangeliura : significans eliam ipse iu principio anie alia esse deseripjta. Cui,extraea quai ordo evan- gelicae disposilionis exposcit, ea raaxime necessilas Iahoris fuit, ut primum Graecis fidelibus omni pro- phetatione venturi in carnera Dei Chrisli manifestala huir.anilale, ne Judaicis fabulis atlenti in solo legis desiderio tcnerentur, ne vel haeretieis fabulis et stultis sollicilatinnihus seducti exciderent a verJtate, eIa!)orarel : dehinc ut in principio Evangelii, Joannis nativitate praesumpta, cui Evangelium scriheret, et in quo eleclus scriberel, indicaret ; contestans in se complela esse quae essent ab aliis inchoala,. Cui jdeo post bapiisraura Filii Dei, a perfectione genera-

B lionis in Clirislo impletse, repetendae a principio nativitatis humanae poleslas permissa est : ut requi- rentibus demonstraret in quo appreheudens erat, per Nathan Filium inlroilu recurrentis in Deuin ge- neralionis adraisso, indisparabilis Dei : ut pra;dicaus in hominibus Chrislum suum, perfecti opus homi- nis redire in se per filium faceret, qui per David pairem venientibus iler praebebat in Christo. Cui Lueae non imraerito etiam scribendorum apostolico- rum Aciuum poteslas in mysterio datur : ut Deo in Deura pleno, et fiiio perditionis exstincto, oratione ab apostolis facla, sorle Domini eleclionis numerus compleretur; sicque Paulus consummationem apo- stolicis Actibus daret,quem diu conira siimulum re- ^ cakitrantem Dominus elcgisset. Quod legentibus ac ^ requirentibus Deum elsi per singula expediri a no- bis ulile fuerat, sciens tameu quo operantem agri- colam oporteat de- fructibus suis edere, vitaviinus publicam curiositatera, ne non tara volenlibus Deura videremur, quam faslidientibus prodesse.

Explicit argumentum.

EJUSDEM SEDULII SCOTI

EXPOSITIUNCULA IN ARGUMENTUM SECUNDUM LUCAM.

(.Mai., iLiid.)

In hujus argumenti exordio, evangelistae nomen, D genus, patria, et ars huraana, coelestisque disciplina, hreviter oslenditur cum dictum est : < Lucas Syrus, Antiochensis, arte medicus, discipulus apostolorum, postea Paulum secutus usque ad passionem ejus, scrviens Domino sine cvimine. > Haec omuia iaa- gnam evangelistae laudera ostenduht. Unde et Lucas clevans vel consurgens interpretatur, quia,divina praesianle gratia, de vitiis ad virtutum culmina con- surgens, ac verilatis lucera elevalis mentis oculis videns, ox corporali medico, in spirilualis niedici

enlinentiam transceuderat. Unde cl Syrus nomina- tus, quod interpretatur sublimis , scilicet fidei ine- ritis sublimatus. Hic ex paupertatis silentio, quod Antiochia sonat, ad evangelicas dclicias translatus est, ut quod pritis propier inopiam scienliae longo silenlio propalare non poterat, postmodum coelesti doetrina opulentus elfectus, thesauros evangelicae doctrinae largiter dispensaret. Hic primitus aposlo- lorum discipulus, poslea Paulum raagislrum gen- tium, quasi gentilis, et virgo virginom secuttis fue- rat, non lantum ad Evangelii prx-Jicationem, sed

281

SEDULir SCOTt

288

etiam, quod est laude pracclarius, usque ad ipsius A Evangelium , sed sola tegls constiluta persuadenl

esse seetanda. Conlra hos evangelista Christum jam natum fuisse estendit, ei hoe non sine idooeis testi- bus astraU, sed omni pi-ophetaiione indubitabililer approbat, ut ornne os reprobum obstruatur. Et cum nonnullr hteretiei Christum in mundum venisse, non tamen vcram carnem habuisse, sed aHhereum cor- pus suum de coeleslibus traxisse dograati/abant , non minus hos quam illos idem vitulus. spiritualibus cornibus convincit, dum Chrislum secundum car- nem et conceptum et ex Maria virgine natu.ni fuisse asseril. Ob boc itaque cornutus evangelista lahora- vil, ne alii laborent. Bos spirituali stylo exarante l.v boravit, ne Croeci lideles a vcrilalc discedcrenl, Christumque, qui est veritas, relinquerent , et in

Pauli sub Ncrone principe confessionem. Quod di- citur < serviens Domino sine erimine, i significat quod virgo intaclus, sine fornicationis vitio, caslam duxerit vitam. Hinc aptc sequilnr : « nam neque uxorem unquam habens nequc filios, scpluaginta et quatuor annorum obiit in Bithynia pienus Spi- riiu saneto. > Valde consequens esse videtur, ut si uxorem non habuit , filios quoque non ha- beret. Quod certus aimorum ejus numerus dc- 6c;ibitur, non vacat a mysterio. Nam denarius numerus propter decalogum perfectionem designat. Septenarius numerus septiformem Spiritus sancti graliam exprimil. Uaque quia Lueas legis decaio- gum, praeslante Spiritus sancti gralia, impleverat, R ^ recte in ejus lelale hic numerus suppuiatur : unde et Spirilu sancto plenus esse refertur.

Quo vero tempore , vel quo loco , seu pro qua eausa, suum scripserit Evangelium, mox dedara- tur cum subdiiur : * qui cum jam scripia essent E-.aogeiia, pcr Matthaeiun quidem iu Juduea, per Matoum atitem in italia, sancto instiganie Spiritu, iu Achaia; partibus boc seripsitEvangelium , signi- licans. etiam ipse, in priucipio anle aliorum cvaa- gelistarum EvangeUa alia esse descnpia. » Tempus et locus couscribendi Evangelii est, quia post Mal- liueum et Marcum, in Achaia suum scripsit Evan- gelUim. Causa consciibeudi Evangelii est quod non- nisi instigaiue sancto Spirilu illud opus scripsisse

. Alia quoque pars causse osteuditur cum subdituv : « dchinc ut in principio Evangelii, » et reliqua usque : « inchoata. > Nou soium, inquit, propter Grseeos fide- les Lucas iu opere evangelico laboravit, sed et alia causa ejusdem operis exstitit, hoc est, quod ipse Lucas a beato Thcophilo postuhlus erat, quafemis Christi Evangelium conscriberel , quod el Lucas in procemio sui Evangelii indicat, id est EvaDgeJium se T heophilo poscenle edidisse, et qtiod in Spiriiu san- clo ad hoc ministerium electus fuerat, conlestans In so completa esse Evangelia, qure ab aliis pseudo- evangelistis erant ood perfecta, sed prave inchoata. Sed in principio sui Evangelii non Christi genealo-

commendatur. Sed et aiiammultipliecm fuisse eau- f S’:1’” proposuit, quomodo Matlhaus in suo fecit sam ejusdem operis adhuc declarat.ila suudens : Evangeiio, sed potius Joannis lanquam praecursoris

ejusuei» opens < cui, exlra ea quae ordo evangelicae dispositionis exposcit, » et reliqua usque : « elaboraret. > Ordo vel ratio evangelic» dispositionis iilud exposcebat ut non solum tres , id est Matth:cus , Marcus et Joannes, sed potius quatuor evangclistae , adjuncto scibcei Luca, Chrisli Evangeiium conscriberent. Hoc namque apud Deum ante tempora saecularia fuerat pradestinatura, hoc postmoduin per quatuor animalium formas pnefignratum fuit el ostensum. Sed praeter illa praedestinata, praefigurata et ostcn- sa, quac ad ordinem evangelicae dispositionis perti- nent, ea maxinTe necessaria e| nuiltiplcx causa hu- jus evangelici laboris exstitit, quatenus Grsecis fide

Domini nalivitate, quam in aiiis descriptaiu cssc non viderat, pr<esumpta, sic tandem apio teniporis ordiuc conservato, Cbristi nativitatem aut genealogiam ple- niler enarravit. Unde sequitur : « cui ideo posl ba- plismum Filii Dei, > et reliqua usque : « permissa cst. > Non carct ralioiie quod post Chrisli baptismum Lucas ejusdem Saivatoris genealogiam edisserit. Ihec namque facullas repelendse nativitatis humanae, evau- gelistse a Domino concessa est, et quamvis a line septuagesinue et septimye generationis iu Christo im- pieUe, ipsa series genealogiae per filios in patres aseendeudo recurril, non proprio tamen principio caret. Etenim a principio, id est Christo, qui est lo-

libusvenluriin carnem Dei Chrisli mauifcstata essct D ,il,s crcationis princquum, retrograda gencalogia

humanitas.

Sed unde illa manifeslarelur? « Omni, inquii, prophclatioiie , > id est, per omnem prophetationem illa fuerat manii«stata. Nam, ut beatus Lucas in exordio sui Evangeiii pleniter narrat, conceptio o.i nativitas Domiuica, et ab arcbangelo praenunliata, ct ab oimii sexu, taiu viris quam fcminis, et ab angelis iiominibusque , demonstrata est. Sed in bis omnibus ob hoc evangelista pro studio elaboravit, ne idem Grseci fideles nupcr in Chrislo renali, Ju- daicis faliulis dcciperenlur. Constat cnim quod usquc adhuc reprobi Judoei Christuro in carne re- nissc denegant , et alium Christuiu venlurum csse coniingunl : ideoque spreta Christi gratia nequaquam

incipit, ut quomodo ad patrem principium recurrit, sic a Christo principio exordium ipsa generationttm series sumat. \

Sequitur : « ut requitentibus demonslraret, > et reliqua usque : « indisparabilis Dei. > Studiosis et prudentibus evaugelista intimare curavit in quo ar- canomysterio non per Salomonem, quomodo Mut- thaitis, sed perNathan filiura David, introitum recur- reutis in Dcum generationis apprehenderat. Sed quo- niodo ipsa genealogia in Deum recurrit, protinus declaratur cuin subditur : « adinisso; j hocest, cum adiiiissione scu receptione in ipsam genealogiam in- disperlibiUs Dei, id est sunimi 1’alris, qui esl a Filio insep.H-amlis. Taiiquam apeitius diceret : Apte Dcus

m LIBEU DE BECTOBIBUS CHIUSTIANIS MAl. - PR.EFATIO. 290

Patcr in Chrisli gencalogia admittilur , cum Adam A locnm Judae proditoris suppleveral. Undc fjaodefla»

filius in cadem genealogia pronuntiatur, quoniam rius numerus, qui mysticus est, dlvina disponeiite

ipse Paler a Filio inseparabilis cst. Alii namque et Sapienlia, fuit completus; ut non laiiium undecim

loco et tenipore a filiis suis simt dispertibiles. Quia sed potius duodecim apostoli essent. Uuodenarius

vero summus Pater semper in Filio, et Filius in Patre quippe nunicrus inagnum in se continet raysteriiiiii,

inseparabiliter ntanet, ineadem filii etiam secundum quem trcs qtiatcr, aut quatuor ter, consummant.

carnem gencalogia patev admilti dcbuit. Perquiren- Illudque niinirura insinuat quod sanciai Trinitatis

duin taraen est cnr per Nathan filium David, inlro- fides per quatuor mundi plagas ore apostolico prse-

itus recurrentis iuDeum generalionis cxordiri feriur, dicari deberet, qui dnodciiarios numems tunc in

cum nou ab ipso Nathan, sed potius a Cbvisto series apostolis plcnilor fuerat coniplclus t Deo in Deum

gcneratiomim reeurrere incipit. fsisi forlc iniroitum, pleno, et lilio proditionis exstiucto, cum posl trium

non totitis genea!og’ue initium , sed quoiibet in loco phalcm rcsurrectionis et ascensionis Dominicae glo-

in quemlibet palrem, generalionis ingressum inlei- riam Christus Deo plenus, discipulis claruit, quando

ligere debemus. Sequitur: ut < praedicans in . homi- iidenv iMseipuli, visoDomino plcni crarit Jactitia., pleni

nibus Christum suum, t et reliqua usque : < in Ckri- Seriplurarum scicntia, pieni qtioqne musfco spiritua- sto. » Paterintcr liemtnes Christum suum prsedicat, B lis gratift; qua pienitudine miscr Judas canut, «i

non sohim cum ad horara baptismatis vox palerna cum vitae auetorem morti trailidit, ipse vitaw amil-

de nube iatonuit dicens : T» es Filius meus dilectus, leret. ac pessimam sibi tanquam pessimu» mortis

in le mihi eompiacuif, sed’el oraotidie usquc ad con- occasionem inveniret. Scquitur : srcqtie Paulus con-

summalionem saeculi , iniigenitum Fiiium toto orbe summationcm apostolicis Actibus daret. Sic, id est

lerrarum per ora docterum cvangelizat, quateuus ut Lucas apostolorum Actus scribendo, in Paulo

©pus perfecti homiuia, id esi, opus Dei, qirod esl ipsos Actus apostolieos eonsummaret, id est in quo

perfectus homo ad imaginem sui conditoris rocrca- ipso finem illorum facercl, quem diu contra stunu-

tus, redire in se per Filiuis faciat, dum nemo venit lum recalcitrantem Dominus clegisset. Hoc ita poteat

ad Patrera, nisi per Kiliuni, qnomado nemo vcnit ad intelligi quod fortasse Dominus Paulum in toar Judae

Filinm, aisi Pater traxerit eum. Ad hoccnim aliinet stalim elegisset, nisi quod diu conlra stimulum Dei

ilhid quodproiinus adjungilur : < Qui per David pa- recalcitrabat. Sed htec ctmcta diligentioribus expo-

trem veaientibus i(er prtebebat in Christo. » Nam in nenda relinquimus, ne m vulgura cuncta hsee myste-

co quod MaUnaeas por palres in filios sexitm genea- ria propalare videamtir. Unde etiam frnjus argumenti

logiae Salvatoris enarrai, hoc specialiter iasinuat, repertor subinttilil : « Quod legenlibus ac reqniren-

cuni per Patris nolitiam pervenittir ad Filium. In eo ^ tibus Deum, > et rdiqna usque : < prodessc. > Hatc,

vcro quod Lucas per fiiios in patres reciivtil, illud inquit, occulta mysteria utile quidem fuerat ut a

procul dubio indicat quia nemo ad Patrem nisi per nobis per singula exponercntur,. quod taraen noo

Fiiium veiiil. egimus, scicntes quod operantem agricolam, id eal

Sequitur : < cai Lucae non immerito eliam scri- doclorem quemlibel, oporleat non tantum de alienis

bendorum apostolicoram Actuum potestas in myste- sed eliam de suis fructibus propriis edere, quatenus

rio datur. > Non sine areani gralia mysterii, idem eopiosum aflerat fruclum. Nuili namqne dubium est

Lucas Actus conscripsit apostolicos , cui Deus 1111 quod cibi alienis denlibus commoliti nauseam gene-

tanquam apostolovitm dileclo discipulo, qui aomrann r^nt. Quod ne fiatt nos vulgarem vitamus curiosiia-

quam gestis eorum intererat, iianc potestruem con- tem, ne fastidiosis Icctoribus plus alienae curiositalis

cesserat^-Quod protijius mysterium panditur cani vitio, quam proprio eiaborata stndio cupienlibus, sed

subinfertur : < ul Deo in Deum pleno, > el rcliqua poiius veritatisamatoribus et inquisitoribus aliquain

usque : < Dominus elegisset.» Nota historia est, sic* utilitflem eonierre videremnr 8. ut in Actibus apostoiortrm refertur, quod oratione J> Explicit in argumentum secundum Lucam. ab apostnlis facla, cecidit sors super Matthiam, qui

a Iiactenus Codex Vat. Pal. sa?c. ix, adeoquecontemporaneus fere Sedulio ipsi ; desideratur eommeu- tarius ad argumentum Joannis.

MAJI PRCTATIO

SEDULII OPUSCLLO POLITICO SEQUENTI. M»i., Spicileu. Rom., tom. VIII.)

I. Utrum Sedulii Scoti opus de Reetoribus Christia- seniorem, cap. 2. nnm. 61. < Goldastus, ut ex Lab- nis prelo committercm, parumper dubitavi, quia nec

dcerat q«ti sc.nei editum diccret , et tamen erudilis

plerisque omnibus ignotum erat, ne<iue in publicis bibliotheca: Fabricianae medu et mfimi .-cvi vohimeu

bibliothccis, quou sciam , exstabat. De hoc ita scri- sextum edidit, relert , Sedulium de Recionbut CirrJ-

bit Fauslinus Arevaliss in pvolegomenis ad Sedulinm stianis el eonveniemihu regults quibus esi res pubCtca

391

SEDULII SCOTt

292

rite gubernanda , Lipsise an. 4619 editum in 8, me- A morari a Fabricio, fortasse in paucis schedis mss. quas ad sexlum volumen paratas reliquit. Addit Schoeitgenius, Freherum ad Petrum dc Andlo de Jmperio Rom., n, 16, scribere, se anno 1612 hunc librum anecdotum ad prelum parare, ex eodem li- bello octo dislicha adducere Nicolaum Cusanum de Concordantia cathol., praef. lib. Ut. Non invenio quisnam alius librum viderit, aut de eo locutus fue- rit : neque indignum opus certe est q«od ad hujus temporis novitates convellendas recudatur. Exsl-<l in codice Vat. Palat. 591, etc. ls, cap. 9, laudal pieta- tem Caroli Magni, et Ludovici (fiUi) qui regnare coe- pit (post patrem) anno 814; adeoiiue Sedolius hujus operis auctor anle saeculum ix non floruit, et \ideiur esse ille ipse quem laudat Hepidamnus , et fortasse Sedulius Scotus, cujus manu Psalterium gracum scriptum recenset Montfauconius Palaeogr. Cr., IH, 7, p. 23G. » Hactenus Arevalus. Unus ergo Schoeti- genius Scoli Sedulii hoc editum opus dixit, et qui- ., dem alieno testimonio fretus. Jam vero etiamsi id forte dictum sit vere (de quo dubitare Ucet), nihil tamen impeditquominus liher ex hominum eonspectu ustique ereptus, inedilorum inslar haberi possit. Nunc ad meas quoque manus Palatinus codex venit, qui non est alius, ut suspicor, quam ille ipse a Gol- daslo olim in Germania visus : elenim id exemplar anno 1619 in Palatinatu apud Heidelbergam adhuc erat, neque. Honnuu nisi anno 1622 cum Palatina bibliotheca migravit. Cum verobunc codicem et tan- Uilx molis et summx raritatis esse viderem, veritus sum ne quo casu aliquando periiet , aique ita opus priscum, et pro illa aetate non contemnendum, seni- piterno exiiio iutercideret. Haec potior, inquam, gra- viorque libii imprimendi mihi causa fuit.

II. Etsi autcm vocabulum Scotus ad Sedulium in codice non adjungitur, attamen de rc dubitare pror- sus non licet. Etenim Hepidamous in suis Annalibus ad annum Chrisii 818 scribit : Sedulius Scotus cla- rus habetur. Iiem Tiiihemius (quanquam Sedulios C varios confundil) postremum intcr Seuulii Opera li-

(a) Latinoe eruditionis sludiosos nolo hac obiler no- titia fraudare, nempe me scholia quaedam in prisco codice vidissc ad Mart. Capellam, c«jus in calce lil- teris quadralis legitur haec inscriptio : Expliciunt

brum cpistolarnm recensei, qucm ait incipere Sedu- lius Scotigena. Esl autem notissirmnn quot docli viii religiosi sub Carolo ejusque posteris ex An^lia aique Hibernia (qme tunc erat Scotia) in Galhas ad llo- rentissimam Carolingiorum aulam venerint, prreser- lira post Alcuini mJgnam apud eos regnatores glo- riam. Annum qnoque scripti libri piaecise mihi vi- deor deprehendisse. Etenim Sedulius, cap. 9, pag. 28. Carolum Magnum posiremurn in Romanis impe- ratoribus nominat, et mox addit, a Deo ftiisse ador- dinalutn Lu lovicum imperalorem. lllud, inquani, vo- cabulum adordinatum, videtur prorsus significare iinperii cu:n patre societatem, qme coepit anno 813, Caroli ultinio; sequenle enim excessit e vivis, solum post se rclinquens Ludovicum imperatorem. Libri igilur ortus extra annum 813 statui vix polesl. Hinc etiam factuin puto, ut titulus non singulariter de Re- ctore Christiano sit positus, sed pluraliler, quia duo Christiani reclores illo anno eranl. Atque hoe opere per imperii provincias vulgato, Se.ltdii nomen cele- bre evasit, ita ut auctoris clarilatem quinto post edi- tionem anno Hepidamnus adnotaverit. Neque inulilis Ludovico Caesari liber fuit; elenim his quoque Se- dulii praeceptis ad regias virlules informalus, cle- mentissimus et justissimus princeps evasit, et reli- gioni ac pralatis ejus summe aduictus. Certe post illos veteres Constantinum ac Theodosium nulli prin- cipes religiosiores fuere quam Caroli Magni majores ac posteri, qucrum illustrem memoriam et aunales retinent et alia innumera monumenla testantur. Est auiem hic ipsc Sedulius Scotus , cujus in divi Pauli Epistolas exstant Colleclanea (nujus voluminis cot. 9), in Matthaeum autem conservabantur Parisiis mss. apud Jesuitas, teste Labbeo. Nobis quidem uon injueuudum accidit ut tria Sedulii opuscula leclori- bus ofierremus. I. Expositiones in argumenta Evan- geliorum. Matlhaei, Marci , et Lucae, quas loino IX Seiipt. vet., p. 159-181, exhibuimus (supra, col. 271 ). H. Prsesens opusculum de Recloribus Chrislia- nis. III. Explanationes in prcefationes sancti Hicro- nymi ad Evangelia ( infra ) (a).

gtossce secundi libri de mtptiis Philologia? el Mercurn, Mgnei Martiani Feticis CapeiliC Afri Carlluiginiensis, qucis fcrtur composuisse Stvcr.is sclioiasticus urbis Romoe.

SEDULII SGOTI

LIBER

DE RECTORIBUS

ISTIANIS

AD CAROLUH MAGNUM YEL LUDOVICUM PiUM a.

(Mai., ibifi.)

INdPlT OPEP.IS PRiEFATIO SUBSEQUENTIS.

Orane ministerium trifido qund praeminet orbe, Arte gubernandum. Sunt arlis pluvima dona. Omnicreans Dominus lerras, mare, sidera, coelos Arle ereat, tolum pitlchruin regil arleque mundum. Artibus egregiis sapientia celsa Tonantis Praeposuit hominem cuoctis animalibus orbis. Ars currum rcgilat, naves ar> ritc gubernat, Atque triumphalis res artem bellica spcctat. Indigetartis apes. Sir ut res pub.ica felix » Videsis capilulum 9.

D Esse queat, rectore bono populoque beato. Ob hoc cocleslum transcurrens prata librorum Floriila congessi vobis, rex, inclyta serta, Quai capitis vestrse mentis diadema perornent, Sceptraque glorilicent Christi dominantia nulu Aique salutiferas divini dogmatis herbas PoIIice decerpsi nardo redolente calathis. Sumitc dc liquidis Israel fontibus undas Qure satient bibulum prsedulci rore palatum* Gioria nam regura, nitidisct stemmaia scepiris

293 LIBER DE RECTORIBUS CHRISTIANIS. m

Dogmala sunt Domini, nec non exempla priorum, x Juste regnantum qua perpes gloria pollet. Gestaque nobilium procerum famosa per orbem. Explicit prcefatio

Artibus his vigeat vestri res publica victrix, _ …

A,’ . , „. r ,. ., . Tecum pnncipium, ums, rex Qtrisleque, tecurru

Atque gubernelur mulhs fehciter annis, r . ’ «*-»» «-**un

Donec sideream vos asccndatis in aulaiu, v V • > u , wque ui.

1NCIP1UNT CAPITULA EJUSDEM LIBRI.

I. De eo quod piuna rectorem, acccpta potestate regali, nivola intentaque solliciutdine favere debeal et s.vno lali- priiuiim dignos Deo el sanclis ecoletiU bonores dicare bus couvenlibus.

oportet. XII . De eo qnod saluberrimis antistitum admoniiioni-

II. Qualiter rex ouhodoxus semetipsum regere debet. bus et correpliouibus pio rectori ohlemperare sil gloriu-

III. Qua arle et iuduslria oiumeotaneuin regnum siabi- sum.

liri potest XIII. Dezclo boni rectoris rationabili ac pielati per-

IV. De regia polesiale non tam opibus et liducia forti- m ‘*.!?; „ , n. . .

tudiuis. quam sapientia culluque pietaiis perornanda. . x >• De duce Cbrisliano, ut non m sua et suornoa for-

— . -, . . , , . „. .,. Z titudine, sed m Domino conndat.

V. Quanta sacn. modera.mms solhciludo erga uxorem XV. De eo quod imminenlibus boslilium bcliorum fra- et liberos propnosque domesttcos ab eodem esl exhi- g0ribus divmum sit imrlorandum aoxilium.

)Cnda XVI. De adveisis si forte eontigerint.

VI. Quales consiliarios et amicos bonum principem ha- XVII. De non superbiendo postoblatani eliam ab hosti- bere decet. R bus pacem, seu prostratos hostes.

VII. Quse res malos principes fnciat. " XVIII. Gratiarum ac benivola vota post pacem seu victo-

VIII. De avaris vei impiis regibus, et quaitta per eos- riaui Deo reddenda.

detu populum mala, vel ipsos nliio divina consequitnr. XIX. De privilegiis sanctae mstris Ecclesi® a [>io re-

IX. De rege pacitico aique clomenti. Yel quibus danda clore conservandis, ac dignis ecclesiarum priepositis atque sunt beneflcia. aiiitistris.

X. Quot colmnnis regnum justi regis sustentalur. XX. Quanla ignominia superbos, qualisque vel quanla

XI. De eo quod bouus priuceps ecclesiasticis causis be- gloria bic et in futuro principes orlhodoxos comitatur.

INCIPIT LIBER SEDULII

DE RECTORIBUS CHRISTIANIS ET CONVENIENTIBUS REGULIS QUIBUS EST RES PUBLICA

RITE GUBERNANDA.

CAPITULUM PRIMUM. serit suus dominus atque magister. Hinc piissimi et

Postquam regale sceptrum regnique gubernacula gloriosi principes plus se ministros ac servos Ex-

rector Christianus susceperit, primum quidem gra- celsi quam dominos aul reges hominum nuncupari et

tiarum acliones atque coudignos Omnipotenli san- esse exsultant. Unde beatus David rex et propheta

ctseque Ecclesise honores oportet ut rependat. Res ~ eximius ssepe servum Domini se nominat. Nec non et

etenim publica tunc suo inilio pulcherrime conse- inclylus Salomon ejusdem filius Onmipolentem de-

cratur, cnm tvgia sollicitudo et sacra devolio sancto precans, inier csetera sic ail : Respice ad orationem

superni regis timore simul et amore accendilur; servi lui, et ad preces ejus, Domine Deus meits; audi

cumque de gloriosa Ecclesise utilitate provido consi- hymnum et orationem quam servus tuus orat coram

lio procuratur; ut quem regalis purpura cocteraque le hodie, ut sint oculi tui aperti super domum de qua

regni insignia exterius condecorant, eumdem lau- dixisti : Erit nomen meum ibi (III Rey. vm, 28, 29).

dabilia vota erga Deum et sanctam Ecclesiam inte- Unde et celeberrimae memorite magnus Constan-

rius perornent; quia^ nimirum ad temporalis regni tinus imperalor, credito atque perfeclo salutaris cru-

fastigium tunc insigniter ascenditur, cum omnipo- cis et catholica; fidei mysterio, cum ketanli ejus im-

lentis regis gloria vel honor pio sludio pertraclatur. perio etiam religio valde florebat, non sibimel arro-

Pius itaque princeps summi donatoris omnium vo- gans, gralias omnipotenli Deo referebal, quia mini-

luntaii et sanctis praeceplis obedire magnopere stu- strum opportunum cum habere dignalus fueral Deus

deat,cujus superna volunlate. atque ordinatione se sui consilii. Ecee imperalor eminentissimus plus gra-

ad culiuen regiminis ascendisse non dubitat, teslante tulabatur se Dei fuisse ministrum , quam lerrenum Apostolo qui ait : Non est potestas nisi a Deo; quce tj habuisse imperium. Hinc ipse, quia minister supcrnde

autem sunt, a Deo ordinala sunt (Rom. xm , 1). vohintatis fueral , a Britannico mari usque ad loea

Quantum se bonus rector a Deo ordinalum esse co- Orientis regiium (iilatavitpacificum; et quoniam Oni-

gnoscit, tantum pia sollicitudine invigilat, qitaieniis nipotenti semetipsum subdiderat, cuncla hoslilia

omnia coram Deo et bominibus secuodum trulinam bclla, quse sub eodcm suni gesta, potentialiter atq-te

recliUidinis ordiuabiliter disponat atque pcrpensei. fideliier superavit. Construebat et amplis opibus

Quid enim sunt Christiani populi rectores, nisi mi- Chrisli dotabat ecciesias. Hinc ei superna gratia

nistii Omnipoientis? Porro idoneus et fidelis quisqne triumphales coucessit habere victorias. Quia procul

esl minister, si sincera devotione fecerit qu?e ei jus- dubio sacri rectores quanto plus se Regi rcgum hu-

m

SEDCI.II SCOTI

20to

militer subjieiunt, tanlo magls ad gloriesae dignitalis A uium verborum folia profluere dcvitet ; qnarlo cmn

cminentiam subiimitei ascendunt. Quis autem non niiretur quantos honores Domiho pwefatus Saloinon rependerit, postquam regni sceptrura Beo auctore suscepit? quam sapienlissima devotione templura ■ Domini constfuxerit atque mirifice oroaveril! quan- tas denique pacificas bbstias Deo obtulcrit? Hinc fructura suip devotionis alqne erationis percepit,sic- tu appareus ci Dominus locutua est dicens : Aud.vi oralionem Utam <* dcprecationem qutnn dcprecutus es coram me ; sanctificavi domnm hauc quum (vdificasli, ui poneiem nomcnmewn ibi in sempiternum ; et erunt ocuii mei el cor mev.m ibi cunctis diebus. Tu quo- que , si ambulaveris coratn me , sicul ambulucii puter luut in rimplkitaU *ordi$ et in ccquitate, ci feceris

gloriosorum principum prudentiam simul et verba, Dec non divinae Scriptnrae eloquia super ntel et fa- vum menlis faucibus sapificet ; quinto cum perni- ciosae aclionis omnc dedecus perpetrare expavescat ; sexto vero cum si qua sunt Iaudabitia , si qua sant gleriosae dispositionis opera magnifica insigiuter os- tcndat,ut qui interius corain Domino devota fulgescl» voluntate, exleriiis coram populo sermone claresc: i et opere. Quctn decet trinam observare regulara , terrorem scilicet et ordinationem alque amorera. Nisi enim amctur pariter et mctuatur, ordinalio ilfius con- slare niinimepoterit. Ergo per affabilitaiem et benefi- cia procuret ut diligatur, et per justas vindictas n«n propriae victori:e’sed legi Dei studeat utrnetuatur.

omnia qua pracem’ tibi, et lcgitima mea ei jndicia B Ilunc ergo oportet esse humilem in suisoculis,sicnt mea servareris, ponam thronvm regni lui super israel in sempiteruum, sicul locutus sum David pairi tuo di- cens : ISon auferetur de genere tuo vir de solio Israel (11! llcg. ix, 3-5). ltaque si iUe rex Salomon pro sacra devotione proquc construenda domo terrestri Doinini, lanlam remu rationis gloriam habere pro- meruit, quam inacstiniabilcm habcbit gloriae palraam si quis Deo amabilis reclor sanclam perornaveril Ec- clesiam, quac cst Dei vivi spiriluale tabernaculum? Scil haec quae breviter styio prosali diximus , aliqia vcrsuum dulcedine concludainus. Quisquis florigeri sceptrum fert nobile regni, Primum Celsithrono vota precesque feral. In cnjtis sacro stint oninia numine sceptra,

Elpax nobilitim, vita saiusque ducum. s Nam rcgale decus radians diademaque regai Est timor altiihroni sanetus amorque Dei. Lilia florigerum comunt ceu lactea campum,

Ut rosa punicei schemalis ore rubel, Sic jtistus recte-r virtulum flore virescit,

Germinet ut fructus mentis in arce sacros. Pulchra Salomonem decoravit purpura regera,

Nec non Davidis fulgi;!a seeptra patris, Scd magis inierius prudens devotio cordis

Ornavit juvenem giorificando Deuin. Instar luciferi niieai rcs pubiica vesiri, Exortuque novo splendida votagerat. CAP. II. Qui apicem regiue dignitatis, Domino praestanle, _ ascenderit, oportet ut se ipsum primum rrgat, qucin divina dispositio alios regere ordinavil. Rcx euim a

regendo vocatur. Tunc autem hoc noraine se vera- citer appcllari intelligat, qui semet rationabiliter gu- bernare non ignorat. Kex ilaque orlhodoxus summo- perc sludeat, ut qui subdilis bcnc concupiscit impe– rare, aliorumque errata disponii corrigere, ipse mala non admittat, quae stricte malus corrigit, el bona qu:e imperat, ante omnes iraplcre contendat. Sex autem modis bonus rector scsc laudabililer rcgit : piimo quidcm dum illicitas cogitationes animi sevc- riiate reprimit; secundo dum salubria consilia tam acl suam quam ad populi utiiitalem pertioentia per- traclai . tcrtio cum otiosa et inutilia seu noxia ina-

scriplum est: Rcclorem tc posuerunt, noti exlolli, sed eslo in illis quusi unus ex ipsis (Eccli. xxxn, J). Nec" soium justc hominihus, sed sni corporis et aniraae dominari passionibus, quatenus recior jure queat nuucupari, sivtit tptiiJam sapieus ait : Rex erit, qtii recte faciet ; qui non faciet, non erit. Sit ergo cou- silio prudentissimus in serrnouc , nunc ut possii ter- ribilis; saepius vero gralia dulceclinis affabilis, victor libidir.is, snpefbiae atque vesance ferocitatis, araicus honorum ct iritmicus tyrarmorum, hostis criminum, hostis vitiorum , in belto cauiissimns, in pace con- stantissimus, fidclibus promissionibus probalissiraus, dlvina humanis praeponens, subjeetos delerrens a malo, invitans ad bona, remunerans copia , indul- C gentia liberans, ex malis bonosyex bonis faciens optimo^. Sitsanctus ei utiiis rei publicae, cieraentia commendabilis, in bonitate conspicuus, pietaie, for- titudinc, easiitate, justitia pneclarus, vir optlmuset apicc principali dignissimus, Dei timorem semper prae oculis habens , et secundum Omnipoleatis de- creta, justa perpensans judicia, qui dat saiutem re- gibus, et omhia quaccunque vuit faeii in coelo et in terra et in omni crealura; quia ipse est Dominus omnium, cui omne genu flectiturroe/esriara, terresirivm cthifernorum (1’hUip. 11, 10), in cojus rnauu omnis potestas in codo ei in terra. qui est re\ regum, et spcs gloriaejuste et pie dominantiom. Qui regit affecius anirai, rex j«re vocatur,

Et iluxas carnis qui domat illecebras. Quamvis qui fulvum supcrat virtute Jconem Rex teneat cJarum Lni.lis honere iocuni; Scd pius est laiKiiiin fastos calcare superbos,

Iram ceu rnbidara mitificare feram. Magnus et ilie chiit saevos qtii triverit hostes,

Lauriger ac victor clara lropaea refert. Gloria sed major comptum coeleslibas armis

Uostes aereos vincereposse ducem. Est magis impcriura mentem frenare per artem,

Quam si quis habeat tripliris orbis opes Nam lemplum Domini justi mens regia fulget,

Fit thronus exceisi judlcis ipsa Dei.

Coraitur illa domus fiavo speciosior auro,

J:islili:t’. solem …hui;i l.abere stmrn.

297

LIBER DE RECTORIBUS CHRISTIANIS. M»

CAP. III. A cclsi gratia slabilire studeat, si transiiorium regnum

Regnuin hujus sxculi momcntaneum volubilis roue vertigini sapientcs esse consimile judicaverunt. Nam sicui omnis rotse verligo, qtne superiora liabet modo dejicit, et qurc dejecla sunt modo superius extollit, ita subilo ereciiones, subito elisiones terrestris glo- ria regni sustiiiet; unde nec veros, sed imaginarios el citius fugilivoa bonores habet. Illud enim verum regnum est, quod m sempilcrnum pcrdurat; boc autem quod transitorium est et caducum, non vcri- talem, sed quamdam mediocriter similitudinem veri el permanentis scnipcr regni ostendit. Sicut enim arcus cceli varios pingens ornatus arcuato curvamine celeriier refugit, ita nimirum saecularis gioria^ digui- tas, quamvis ad pnesens ornata , tamen est citms fugiiiva. Qua itaque arte ei qnali indusiria quanta- " que sollicitudine b;ec inslabilitas ad aliquam stabili- latis efligiem refrenatur? Forte vero aut armorum violenta fortiludine, aut pacifica tranquillitalis con- cordia terrestre regnuni stabiiitatur? Sed rursns in ipsis armis bellorumque fragoribus graudis inslabi- lilas inesse oernitur. Quid enim incertius esi magis- que iustabile bellicis cventibus, ubi uuiius est cerius laboriosi certaminis exitus, nuila certa vieloria, ci saipe ab inferioribus sublimiores superantur, nonnun- quam vero in allerutros vergentia mala eveniunt coaiqualia ; et qui se pnesumebanl habituros esse victoriam, utrique in line non habent uisi caiamilo- sam miseriain. Quanta quoque mala sub ficlo no- mine pacis proveniunt, quis cxplicare potest? eutu p etiam illa pax qme slabilis ac firma inter bonos essc credebatur , interdum per prava malorum consilia iii exitiosas diseordiarum tempestates transfertur Unde in armis instabilitas, in pace transitorium vi- detur.

Quid ergo aliud reslat, nisi ut cor regis et tp’,a spei lidutia iion in annonim hominumquc forlitu- dine, neqiic in paeis transiiorise fallacia, sed in Om- nipotentis clementia figalur?qui regnum quod do- navit, sive in adversis sive in prosperis stabilire no- vii. Cor iiaque prineipis , et iidelis in ministerii re- gimine devoiio , ijisum non deseral a quo tanlum beneficium et gloriosum ministerium donatum fuit;

quod esl ei commissum, aliquam stabiliialis habere simililudiuem desiderat. Et quoniam juslus et mise- ricors cst Dominus, cui cordis affectu debct inha> rere, opera nmltipliciter exbileat misericordiae , ut multam mercedis gloriam mctat. Justitiam diligat simul alque custodiat; injusta vero atque maligna opera in subjeciis repudiet, ac laudabili z;elo, qui est secundum scienliam, corrigat. Qui dum sil indivinU praiceptisslabilis, illius rcgnum roagis magisque in hoc saeculo stabiiitur, el ad aeterna stabilitalis gaudia supemo jtivaminc perducitur.

Ceu rotce cyclus celeri recursu Yolvitur, summas reprimilque a:i imn Quas rotat paries rapidum per axetn

Moliiiilaie : Rcgna s> ’ mundi trifiduni pei oruem Gloria) ,,el$um slaLilire culmen Nesciunt, lapsum sed Jtabere norunt-

Aurea sceptra. »nclytse plebis fuil Israelis Floridum regni decus adlevaium Quando servabant sacrosancta legi«

Myslica jura. Unde pollebat Doniini triumpnis, Atque crudcles superabat bosteg, Dum suain plebem pieias Tonantis

Giorificabat. Rursus, heu ! quantis preinitur ruinii Abrabce sanclum spcciale palris , Duua creatori sua prona lempsii

Subdere colla ! Una seu tantse medicina gentig Jam fuit volis rogilaie celsum , Qui potens noscit slabilire regna

Perpele nutu. Principes lerra: Domino potenti Ferte gaudentes thymiama voti , Quem tremimt coeli proccres supcrn Magnificate. CAP. IV. Omnis aulem regia potestas , qose ad utilitatem rei publica: divinitusest constituta, non iam caducis

ne forte ille sumnms rector indignatus ab eo ab&tra- operibus ac terreslri foniUidinc, quam sapientia cul- hat beneficium qnad dederat, si infidelem esse sen- j) tuquedivino esl exornanda ; quoniam proeui dubio

scrit quem tanquam fideiem ministrum ordinavil, Nam si rex terrenus a quolibet sibi homine infideli daiam auferre val.et poiestatem, aliique tribuitquem fideliorem comperit esse, quanlo magis supernus universorum donator, quem nullius perfidia? ntibila failere possunl, potens esl a reprobis sua abstrahere beneficia, aliisque praestare quos idoneos suae volun- latis miiiisiros noverit esse ? Unde el impius iile S.-11I rex Israel privatus fuit regno ct vita , quoniam jeque fidelis minister exstitit coramDomino, At vero David virum electum secundum car suum Omnipo- tens invenit, quem ob boc in apicem regia; polestatis fcublimavit, quia itlum Bdelem fore ministium elegit prtfsciendo. ltaque prudens rector cor suum in Fi- Patroi. Clll.

tunc popuius providi arte consilii gubemabilur, ad- versarii Domino propitiante profligabuntur , piovin- ciaj regnumque conservabunlur, si rcgia sublimitas reljgione et sapientia perorneiiir. Namque homiuis naturam Deus banc esse voluit, ut duarum rerum ipse homo cupidus et appotens csset, religionis et sapienti*. Fst autem religiosa sapicntia saluberri mum decus , devolarum lumen animarum , ccelcste donum et gaudium sine fine mansurum. Qui ergo vult gloriose rogeie, ac sapienter populum gubernare, et vehemens in consiliis esse , a Domino posttilet sa- pientiam, qui dal omnibus affluenler, et non imprope- ral (Jac. 1, 5), ipsamque sapieniiam stodiose, laboro siinul ct amore perquirat ; qualenus oi congruat it-

10

SEDULH SGOTI 300

Quce volaverunt subito per aelhram , Ac penetrarunt Doinini sabaotb

Aurea tecta. Ipse percepit docilemque sensum Monte lusiraius, sapiensque faetus. Insuper regni colunien gubernat

Gentis Ilebraea?. Quid valet flavi nitor omnis auri? Ostra quid prosunt rosei decoris? Glorhe quid sunl Scythicaeque gemma i

Quid diadema? Orbja si mciilis acies hebe-cal, Lurnen ut verura nequeat tueri, Unde discernat bona, prava, justa

Fasque nefasque. Eigo rcclori decus est amare Te Patris Yerbum sapiensque Iuinen, Ghrisle, qui secpiris dominaris orbera

Celsaque regna. Cujus in dexiia requies l>cata Constat, iu teva Iocuplesque gaza. Glorise prineeps humiles coronans Tollis opimos. CAP. V. Rexpiuset sapiens tribiis modis regendi minisie- rium gerit. Nam primo se ipsum, quomodoin supe- rioribus ostendimus; secnndo uxoreui propriam el teUigensintantum,utnulius anlete shnitistibi fuerit, Hbcros suosque domesticos ; tertio populum sibi nec posl te surreclurus sit. Sed et Itac quce non poslu- commissum rationali et glorioso moderamine regcre lasti dcdi libi, divitias scilicet el gloriam , ut nemo debct. Bonum Uaquc principem non solum sibimet fuerit similis tibi in regibus cnnctis retro diebus. Si (] dominari oporlel, dum amaiis declinet, etquaehona autcm ambulaveris in viis meis, et custodieris prare- sunl eligal et firmiler teneat ; sed etiam alios sibi p’a mea, ct mandala mca, sicut ambniavil David pa- conjuneliores, uxorem videlicet, liberos atque do- ter luus, longos faciam dies luos (III Beg, ui, 11-14). meslicos, provida soUieiltidine ac familiari charitaie 0 quam incflabile esl divinae largiinentum gratiae ! gubcrnet. IIoc aiiiem faciens duplicem thesauiizal quse si recto corde et |>ia intenlione poscitur, plus sibi gloriae palmam, ut dum in se bonus et sanctus donat quam quoi rogalur. Ecce rex Salomon non sit, alios sibi conjunctos bonos iaciat el sanctos, argentum, non aurum, non aliasopes terrenas, sed juxta Psalmislam. quiait : Cvm sancto sanctus ens, cl sapienlix gazas poposcit a Domino. At qui simplum cumviro innocenteinnocens eris (Psal. xvii, 27), el re-

lud quod scriptum est : Beatus est »7««’ invenit sa- A pienliam, el qui affluit prudentia (Prov. 111, 15), cae- tcraque quac in Iaudibns sapicnti;e describunlur. Ule itaque recior verc beatus est celebrandus, qui splen- dore iUuminatur sapienliae, quae est fens consiliorum, fons sacrae rcligionis, corona principum, origo vir- tutum, in cujus comparatione omnes preliosarum clariiates gemmarum vilescunt. Haec caulissima esl in consiliis, mirabilis in eloquiis, magnifica in ope- ribus, fortis in adversis, teraperans in prosperis, ocu- losa in judiciis. Hccc suos ainalores ccelesti graiia venustat.et tanquam sidereum firmamentum eosdem clarificat, sicut seripium esl : Justi fulgebunt quasi sielkv, et inteHigentes quasi firmameniuiu.

ILee Salomonem pr.v cunctis terrae regibus subli- mavit, quia illam amavit ab adolescenlia sua, et B amator factus est decoris ejus. Cndcsicut in Regno- rum libris legitur, ipsi appafuil Dominus Saromoni per somnium nocte dicens : Postula quod vis ut dem tibi (IV lleg. 11, 9). A quo cum Salomm cum csset paer, cor docibile poslukret, ut judicare posset po- pulum Domini, et discernere iuler malum et bonum, tale responsum a Domino recepit : Quia postulasli verbum hoc, et nun petisii libi dies multos ncc divilias aul animas inimicorum iuorum, sed postulasti tibi sa- pienv.am ad disccrnendum judicium, ecce feci tibi se- cnndum sermones luos, el dedi tibi cor sapiens el in-

recte postulaverat, duplum accepit. JNam non soimn dilatus cst sapienlia, sed et sublimaius est iudita regni gloria. Unde regibus terrcfi cgrcgium daiur exemphjtn, quatenas spintualia dona plus quam car- nalia p.o desiJerio ab OinnipOlenti cxposcanl, si diu et felicitcr in l<oc saeculo regnare desideiant.

liqua. Non enim suflicit propriam habere honesia- tcm, liisi pudicse et casiaeconjugis, nec non eliam fi- liorum et comitum ac ministrorum podore decoretur, dicenleDavid : Ambulam in via tmmaculata, hic mihi ministrabiH (Psat. c, 6). Nam sieul liiium agri a,‘io- riuii olerum ac vioiarum nnillipiici pulehritudine

Decet • igiiur amabilem Deo priucipem discendi D venustatur, el sicut luna slelbrum splendore cir-

habere voluniaiem desideriumque coelestium. Sic enim vere el cor habei in manu Dei, et regnum cum pace miiltis annorum curricuiis, favente Domino, gu- bcrnabit.

Qui cupit reclor probus esse judox,

Lance quijusti liutinaque gaudct ,

Jnhians pulchri lerebrare faisa Cuspide veri ,

Luminum patrcm rutili creanlem

Solis ac !un3c nitidique cosmi

Poscat, ut scnsis niteal coruscis Luce sephhe.

Vota ccgDoseat Salomonis afqui

cumslanlium gratius cmicai, lta mmirum rexjustus £:c sapiens aliorum socieiate bonortun perorneiur. Is ergo perspicaciter procurct ut non solum nobilem pulehram ac divitem, sed et castam, pru^eiuem quoque atquein sanctis virtuiiims morigeram balieat conjugem. Nara quantum conjux juve cst conjuiic- tior, lanlum aut felle malitise noxia iit, aul moruui dulcedjne melica. Etenim raulier inepla domus e-i ruins: , divitiarum defectio , iniquorum saluratio, omnium malorum elvUiorum commoratio; qu;c di- vcrsis superstilionibus multum se exierius, ornans, interiora animat’ sua: nescit decorare. Quem ditigil hodie, odit in craslino. Et sicui quidam ait : Nau

501

LIBER DK RECTORIBIS CHWSTIANIS

302

tragium rcrum esl mulier male fid:< marito Iia e \

eontrario casta el prudens mulier ulilibu:» rebus

disciplinabilitcr intendens, lnunili facie bilarique

sermouc paciGce liberos et familiam regit, proque

viri salule, si noeesse fuerit, suam animam oppunit

morli,ac divilias quasstinl marili sui c.um bona f; nia

custodit. Qui est amicus cjus heri, idem amtcus ejus

hodie. Fit ergo iusa divitiarum dcductio, et domus

conflrmalio , viri jucunditas, laiiiiliu? pulchriludo,

omniumque virtutum connexio. Talciii autera de< <-i

non solum viro suo casla copula esse connexam et

subdiiam, sc I pietatis e! sanctas conversalienis sem-

per oslend:;rc formam, ae prudcmium consiliontm

esso reporiiu-ein. SictH euim persuasione maUc con-

jugis daiiiuoa nascentur pericuia, ita prudcntis

u.xoris coHsilio multa proveniuut ulilia qnse suiti B

Omnipotciiti beueplacita. l’n.!e et Apostolus ait

quoniam vir infi ’eiis salvabiinr permulierem fidelem

(/ Cor. vii. I i).

Necsolum iiifileles, sed etiam sancti et ortbodo.vi princtpcs mirabilcm saqie iii uxoribus pvrpendont et ausenltani prudetiliam, non sexum fragilem conside- r&nles, »ed fructus bonorum consiiiorurn carpcutes. Umieet de gioriosi i nperaloris Theodosii venerabili eoujuge ncniiiie IMacilla refertur qu<d ipse priisceps, dam irt se bonus et justus et sapiens crat, habebat tH aliam utiliiatis occasiouem per quam de bonis operibus triampharet. Conjux enimejosdivinas leges enm srepius aumonebat , se ipsam lanien perfecte prius erudicns. Nou euim regni fastigiis elevata est,

Lactej fbrmoso niieanl si coiladecore,

Magis nitest I casiitas. Christus ut Ecclesiam sibi casio jutitilamo

Uxor viro sic bsereal. Muis simplieitas iu cujns mente reduudet

Veiut columhoe gralia. Quam decoret pictas, prudeutia, sacr.t potestas,

Eslher ut alma floruit. Vincula pacis amenl rex et regina. doobui

Sit fcedus et concordia. lnvida non dirimat geminos discordia pacis

Q.ios lex supcrna junxerat. Disciplina regatquomm pracuobiie genuei»

Rami decori floreant. Aridus 11 1. \iridi be.ne crescat in arbore pabnes,

Cultor bonus bocprovidel. Princeps et rectrix popnluwi si rite guberuaui

Suam regani prosapiam. Abrahae veluti generosa stirpe crcatis Ornent polos nepoiibus. CAP. VI. In humanis rebus nvrila quidem ars , ul iicu :t, diflicilior est quam inter turbulenlissimas huju: sa- cnli procellas bene imperaie, et provide rein |< dili- cain gubornare. Sea1 h*c ar» lunc ad finem erll,-> ctionis pervenit, cum ipsu res publica p udcnteset optimos consiliarios babel. Trina auiem rogulu in consil-.fs esl observanda ; prima quidem ut divina pr:cpoiiantur huniaurs, cum obedire oporteui Deo ua>- yis (iv.am hominibus (Acl. v, 29). Si quisergo iiaim sedpoiius diviuu aiuore succeusa. Beneflcii namqoe C rei publicaj tanquam honus gubernator regere fcli-

magniladomajits ci desiderium benefactoris adhi- beh.it. Repentenainquf venit adpurpuratn. Claudo- runi alque debrlium maximam habebal curam, non scrvis, non aiiis ininistris utcns, sed per seiuetipsam agens, el ad eorum habilacula veniens , et unkui- qt;e quod opus hahertl prsebens. Sic etiam per eo clcsiarura xenodochia disearrens suis manibus nii- nislrabat intirmis, ollaseoriuu tergens, jus guslans, olfcrens cochlcaria , panem frangens cibosque mi- uistrans, cnliccm dcluens, elalia cuucta faciensquie scrvis et mintslris mos est solemniter operari. !iis auiem qui eain talibus de rebusniiei.aulur probibere dicehat : Aurtnii distrilyiero, op;.s impcrii est ; ego auteni pro ipso impenorhoc opus olf.ro, bona rniin ouiu;.’ conferenti. Nain ^iro suo sape dice! at : Oporlel ie M-ti.i"’ • .- . ii.anie , cogitare quid dudum fu.-u, quid mj .;..! si&. tluicsi semper cogiiavcris, in- gratiiis btmclactori nou eris . sed imperium qnod suscepis.M , legalilcr guhernabis , ei harum rcrum phtcabis auctoi’iiu. ilis ergo sermonihus velul opti- tnam quamdam uiihlaiem virivtt^qiie abundanliani eonjugi suo o&rebal.

l|c\ puts ct sapiens it!rno moderamihe regnat Seiitet huosquc suhditos.

Gloria n^uauii? proba nioiihus eniiuet.uxOT, Sicut honesta vinea.

Illaui nobili.las tripiici vittuie venuslet

H0S15 pildiri pfptO! iS

D

ciler disjioiilt et exoptat, optima Domini consilia, quaj in sacr.s eloquiis sunt propalata, non negii- genter custodiat. Secunda vero oonsiliorum est regu- la, quatenus providus rector non tam in suo <|uam insiiorumprudeniissimorum inniuuur consilio. Uude illa Antonini imperatoris prsecipua semper iu con- siiiis fuil sciitcnlia : .‘Eipiir.s cst utego lot et talitim amicorum consilium sequar , qnam ut lot el t;ilcs amici mcam unius volontatem sequantur. Salomone quoque hoc ipsum atiesianle , qui ait : Dissi- mlur cogilationes ubi non esi consHiuw : vbi ver’< plurimi sunt eonsiliarii, confirmanlur (Prov. xv, 22), et crit saltis uli multa cr>iisilia suni (Prov. xi , !i) iS.im prudens prudentes tn consiiium vocat, elsine borum consiiir» nihil facil. Stultus vcro in scmctipso co^i-

t;i, ct ‘iuod sine consilio aliorum cilo Vidl facit. Porro tertia norma iti consiliis est ob.iine:ida, ne bonus recior dolosos et ii.-iiiit.ioso:! bab<:at. > cniiiidehei i.i consiiiis matignaniiumcoufiiicrc^iSum sicut vailis per campos , et laquei i<i plaiuis, ei pedica: ubi non pulantur, [leies alioriim retinent, ita impiorum cousiiia fclle nequitiie pciinixta justos et -ancios in ilini’. J-us m;«.lc iuqi ‘>!!;:! i. Si.«:<it eniin iioni consiliarii sttr-.u:n reni erigvi:tt puhiicam, sic maii ruinosa calamitate prxcipitanl. Tales ergo repudiandi sunt consiiiarii atque omnimodis detes* tandi ; qui;t nuuquam erga principem terrcn m dcvoii cruin. qui l;»i ptaicepta niale vivendc i fi

305 SEDULIl SCOTI

temnunt. Qui enim possunt csse boni, qui silii sunt A mali?

Sed sicut omnipotentis Dei saluberrima divulgan- da sunt consilia alque praecepta , ita nonnunquam prudentium reclorum hostibus sunt occultanda con- silia. Siquidem in re publica nulia sunt meiiora con- silia, quam alia quae ignoravcrit advcrsarius. Et- eninisecurum iteragitur, (piod ageudum hosles mini- me suspicanlur. Duo veromaxiniecontrariasuntcon- silio, feslinalio et ira. Nam ira obcaerat animum ne utile videat consilium, et quoniodo longa consiiia ple- ruinqueno/ilabunlur. Tuncautempnecipuceonsilium ad prospcritatis evenium perducitur, cum regia fiducia in Onmipotentis auxiiio figitur. Uude vero post Deum bona prodcunt consiHa nisi a fidelibus ct

30*

Cui placetomne bonum, displicei onine malum. Est est qui vere, seu non non dicere norit, Cui cor 3ecretum consonat atque pium. Oili lirma fides vita fit charior ipsa,

Neseit arundineas texere menle slrophas. Non illnm nutare facit clangorque tubarum,

Anchora nam stahili corde manet fidei. Talem non gazie, non auri poudcra norunt Fallere, ne hjesa sit preiiosa fides. CAP. VII. Nuncautem ordo exposcit ut de malis eliam |»riu- cipibus aliqua nos brcvitcr perstringamus, quoniam de bonis quaedam utUia scepliis, quae rei public* nccessaria diximus. Ubi primo quccritur quae causa ctiam ex bonis malos piincipes faciat? Ad quod di-

opliniis ainicis, qui promerentur superna illustrari 1} cendum : Jani priinum regalis lieenlia, deinde rerum

gralia, vt nun errent iu consilio? Quorum provida deliberalione, divina inspirante ekmeniia, sa^pe sa- lubris eousilii botrus carpilur. Absit uro ut crude- Ies lyrannos tanquani infestos dracones honus ha- heat princeps ainicos. quod panlheris exemplo ani- roalis astruilur. Siquidem panlher, genus quadru- pedis, esl ut physici perhibent omnium aninialium amicus, excepto dracone. lllorum itaqtie auiieiliam habeat, quos probos esse cognoscit. Qui sunl antein boni amici? nisi illi qui suiu sancti ac venerauiles, non malvliosi, non furaces, non facliosi, non caliidi, non ad malum consentientes , non bonorum inimici, non libidinosi, neque crudeles , non circumventores sui principis; sed saocti, continentes, religiosi, ama-

copia, cum ipsa abundanlia rerum causa malorum fiat. Amici pra;terea improbi, satelliles detestandi, eunuclii avarissimi, aulici vel stulti vel detestabiles, per quos omnes eiiam in illo dominatore qui vide- batur bonus esse uascitur oblivio mandatorum Dei. Postremo, quod negari non potest, rerum publica- rum ignorantia. iiinc colligunt se quatuor vel quin- que, atque unum consilium ad decipiendum impera- torem seu regem capiunt. Dicunt quid probandum sit. Imperalor qui domi clausus est, vera non novit: cogilur hoc lanturu quod illi loquuntur, facit judices quos fieri non oportet, amovet a re publica quos de- beat oblinere- Unde etiam venditur bonus et cautus et oplimus imperator, qui eo ipso miser eflicitur cum

tores principis sui, et qui de illo nec ipsi rident, nec C apud ipsum vera reticeantur. Hinc ssepc turuultuosa

risui esse veluut , qui neque mentiuntur , neque fin- gunt, et nunquam decipiunl ; sed veraces , sobrii, prudentes alque io omnibus suo prineipi fideles. Talibus itaque personis salva eflicilur res publica, (.ijiqueregnatoris faina crescit et gloria. Ahsque gubernaculo navis ceu ntilat in alti) Fluctibus, ac tumidis lunditur illa notis, Gloria fiic regni praedaraque sceplra Iabascunt,

In pessumque cadunt, beu ! sine consilio. Nam siuit nonnulli quorum fit meliea lingua,

Aspidis at sublus lctra venena ialem. Qui deienificiis persuadent omnia verbis,

Quorum sermo slrepit subdola ceu fovea. Hortuu consilio res pubiica fulta vidclur

D

01» hoc consilii pr%dulcera carpere boirum Cuin submersa rual o miseranda nimis!

Jam decet excelsum qui lenct imperium. Dorcadcs ut vigili monlis de verlice visu-

Quo cilu transfugiant cuncta pericla notanl, Sic adversa cavel speculari lumine mentis

Dux bonus arte bona consiliisque probis. Ceu iuargaritmn bibulis prsenobile conchis,

Quomodo dulcifluo mel lcgiturque (avo, Sic et umicoruiu puro de funle legendum

Ei decet et prodest uiile consilium. Yerus aniiciliw nistos sinc felle proliatuc,

indisciplinatione et Dei cullrix pielas et veritas op- primitur, cum multum derogatio prcevaleai quando derogatores credunlur fide digni, quos gemina pes tiscorrumpit acerbissima,amor videiicel fulsilalis e« odium verilatis.

Quam praecipitans turbo regentes

Subverlit nimium copia reruin !

Qui primumque boni regimine ciarent,

Fiunt sape mali iine profano.

Sacris qui fueranl moribus aurum,

Mox plumbo similes viiiler horrent.

Et qui vilis erant ubere lani,

Agrescunt veluti sprela labrusca.

Incautum doiniuum mente strophqsa

Fallunl pralcupidi sic ei amici.

Multis inde dolis oplimus ilie

Anceps fit litubans sicut arundo,

IgnoraUpie miser figmina falsi,

Nec iucent domino lumina veri.

Nam cxcant oculos regis honorcs,

Aurum, diviti;c, nubila, mendae,

Vultus feminei blanda «roluptas,

Chari falsidici, pompa, poleslas.

CAP. VIII.

Modo consequens esse videlur quatenus de jmpiis

rectoribus nos disseramus, ut agnita iilorum malitia

ct pessinio in hoe sreculo fine, perpetua quadam ra-

tioue. qui prudcus est reelor a ntalis opeiibus sc a|v>

305 UBER DE RECTORIBUS CnRISTIANIS. 30«

slineudo caulior el melior fial, alque summo berte- A clus atque discalcialns et vinclis manibus Jtrductus,

faciori piacere luagnopere procuret. Quid sunt autem impii reges, nisi majores terrarum lairones, feroces ut leoncs, rabidi ut ursi? sicut seriptmn esl de illo : Leo rugiens, et ursus esuriens, princeps impius super popuium pauperem (Prov. xxvm. 45). Rex siquidem impius tanquam leonis personam habens ad omue respousum acriler verbum nequam sine prudentium consilio cuin omni malitia profert, bonos humibans

in Vulcani ollam jactatus esl. Nam quia Joannon papam alfligendo in custodia occidit, Symniachuni quoquc pairicium ferro trucidnvit ab ihis iu ignem iramissus npparuit, quos in h;>c vita injusle judieavil. 0 quam districta etjusta suul Omuipotentis judicia! cujus disponente nutu digna ultio immitem secuia est tyrannura. Nam qui servis Domini iujusle trans- itoriam mortem. intulit, duplici morte corporis et

raalosque exaltans; cujus dies abbreviantur, et ejus animse juste deperit. Qui alios prsesenti vita spolia-

niemoria cum sonitu peribit. Peccavit enim plus quam potuit. Tales itaque sunt amici malorurn, ini- mici bonorum, servi libidinis et avaritise, servi to- tius nequitiae, ministri diaboli, semper laborantes ac nihil facientes, gurgiles humani generis, miseriae,

verat, ipse tara momentanea quam aeterna vita spo- Hatus fuit. Idera itaque geminum peregit minisle- rium ; nam sibi gehennse supplicium ubi cruciabitur in ssecula saeeulorum, sanctis vero supernse glorire palmam administravit. Injuste judicati fiunl repente

pabula selernae gehennse, ut cedrus subito exaltati, B coronati, alque judices a Domino in crudelem ty-

sed in profunda lartari prsecipitati. Hinc Psalmista di- rannum transmissi. At vero injuste judicans fit su-

cit : Vidi impium superexattatum et elevatum ut ce- bito judicatus, atque seternse damnalionis flammis

dros Libani, ct transivi et ecce non erat, et qucesivi addictus. Qua in re nimis terribile exemphnn propo-

eum, ei non est inventus locus ejus (Psal. xxxvi, 55, nitur, ne terrse potenles servos Domiui persequaii-

56), Florent enim sicut olera et fenum agri, quod tur, quos valido virtulis suse bracliio Deus omnipo-

hodie cum speciositate oritur, et in crastino ares- tens ulciscitur. Sed hsec dc reprobis dicla siut re-

cens non reperitur. De quibus per prophetam diei- tur : Ipsi regnaverunt, et non ex me; principes ex- slilenint, ei ego ignoravi; qui neque recte et regia via sciunt seu volunt incedere, sed ad dexteram si- nistramque norunt declinare. Quibns competit illud quod pcr Isaiam Dominus loquitur dieens : Dereli- querunt Domiuum sabaolh, et ambulaverunl_ per vias dLtortas (Isa. i, 4). Doiosi in consiliis, alroces et mendosi in verbis, maligni in operibus, quorum G finis crit. secundum opera corum. De quibus per eumdem prophetam dicilur : Dominus exercituum co- gitavit, ui detraheret superbiam otnnis glorio?, et ad iynominiam deduceret inclytos (errw (Isa. xxm, 9). Sed et beams Job : Laus, inquit, imperinm brevis est, el gloria hypocrita est instar puncti (Job xx, 5). Hsec ctenim vita lemporalis in comparaiione aeternitatis minimo puncto comparalur. Vse autem illis qui pro parvo puncto prsesenlis felicitaiis vendunt gloriam setcrna; beatiiudinis!

Quanta vero vcl cosdem subditos mala vel ipsos reclores uitio divina consequatur, non est nostrse fa- cultatis enarrare ; sed pauea de multis placet in ma- nifestum" propalare. R^gis Pbaraonis impietas, quse e.v cordis durilia’ inoleverat, sibi suisque /Egyptiis decem plagas inlulit, aique insuper Rubro mai i lar- tareique Acherontis imo ipsum suosque submersit. Ar.tiochum ct Herodem ac Pontium Pilatum, quis nescit qtianta disirieli judicis ullio perculit? Quid di- cam de Nerone, Jugea, ei irapiissimo Juliano, aliis-

D

Ctoribus. Nunc ad potiora stylo consequenti trans- eamus.

Reges terrse quos male gcsta

Dedccorant, similesne vidcntur

Apris, ursis tigridibusque?

Hi majores suutne iatrones

Terrigenum, rabidive leones,

Unguibus accipilresque rapaces?

Contigit Antiocho et Pharaoni,

Herodi miseroque Pilato

Momentanea perdcre regna.

Cum sociis Acheronta subire.

Sic semper reprobos mala damna

Affligunt nimis liic cl in oevum.

Quid florelis lempora proles

Ardentes oslroque decori,

Quos exspectat cliLanum ignis,

Qucm nec lsedet roscidus imber?

Qoi Dominum lucis nec amatis,

In tenebras vos exteriores

Ibitis; illic gloria veslra

Arens raarcebit sine iine.

Juslos vero celsa coroaa

Cloriiicabit luxque beata.

CAP. IX.

Septem speciosiora sunt aliis creaturis Dci, ut sa-

pientes fcrunt, coelum innubiale quando argiinteo

colori mirabili similitudinc coinparatur ; sol in vir-

tule sua, quando reciprocis cursibus in splendore

que eorum iu nequitia consimilibtis? Nonne onmes glorise suae habitatores mundi illuminat; luna in in-

cum suis scquacibus post mortem pessimam os in- fcrni devoravit ? Sed ut immmcros praeteream , Tbeodorici crudelissimi regis de hoc sseculo exilum Infeliceni explicabo, qui cum essel Arianse sectator mvidisc, ac bonorum inseculor Christiauorum, po- stremo, sicuti cuidam viro revelatum fuerat, inter JOannempapam et Syromaclium palricium discln-

tegritate nudataque facie nubibus recedenlibus , quando proprio cursu solis vestigia investigat; ager frucluosus, qiiando diversis fioribus nodisque cri- spanlibus depingitur; varietas maris, quando serc- nit.is cceli nubiumque placidis fiuciibus in liuoribus puicherrime ostenditur; chorus justorura in una iidc habitantium ; rex-pacificus in gloria rrgni sui,

50"

SEDCLIi SCOTf

503

qmr.:’.o in anla rcgia osleusis muneribus domsque \ possibile est, improbe alque airociter exposcunt

liaditis muliu beneficia praesiat. Rex etenim jusius el pacifieua .;v.a facie bo:ia dividil, et uiiiuscqjusque caosam diliscnter meditatur, ei i dirmoset paeperes populi nou despiciens, cura senlorun. ’t pradenti»- nira cqnsiiio ei jaili io verajudicia loqiiitur, nmlos liunviliairs lumpsquc ;.l . i - Pies eju* cuui trloria e.xteitdeniur, et ejus roemoria inyternum manebit. Prineeps paciiieus tanquam fioridua ei fertihs est in ji!o\iii:o paradisus, el rjuasi vinea booesta eopioso abuudans fruclu. omnem :i splemioie conspectus sui conturbaRS disrbrdiaiii, qui dura pacem in ania stne mentis ainpleeiitur, pvoi omaiistonero jM-a-pa-

rai Cbrislo*, quia Chvi Uis pax est. et in pac re- quiescere cupiu Porro ubi ;..:>. e>., in SspuiaftorJ- bus veritas, et in eperibus jnstilia invenitur. Sicut 1! trgo provitius gubernnior ; ocellosi rr.nris pericula Brridenie tcmporis seremtate evadere niJii.ir, sic reelor paeificus serena merois tvanquillkale ae pa- cis eoneordia impetus discoidiarum seo^ila delibe- raiione compescere meditatur. Quem trinaai pacis rcgulara conservare op;>; :■•[, hoeesi : suprs se, »h s*, jnxta sc; ijuia erga Dcjih, ei in se ipso, et <irea prcximo.s dehct esscpacili tis. Tunlum est enim pa- cis l>onura, ui e’; ;n fu rebus lcrrenis atque niorta- libns nil.il gratiussoleaiamliii, nibil desiderabilius concupisci, nihil pnstremo melius inveniri. t rnctus

InJe Nerva imperatnr dkebat : Amici cum se me- reri omnia praesuniunt, si quidqaam no’. extorserint, atrociores fiuut in omnibua itaque kargUiouibus teiu- poralibus servaada est mensura rvctaque iu doua- tione initJBiio, ui pio salute re: p:d>Iicx ei sancfce uiili.aie Le. lesia’ preqae toslenis indeptione glorue bonis meiiorihus < j»timia ouneta per sereui priucipis ninnificeutiaai dfetribuantur. Condrior supernus orlis iinperaior onmium Ji.se cttoeta qox creavil puiehra feeit artitex. Inter h:ec creata, septem pukbriora. prser-uiinent, Pica cueli spbaera Incis euiicante graiia, Atma solis inler astra candidausque gieria, Ac referta post bicorne iuua steuuna biiiiine, Fructuosuset riresceus horius flore gennlnum, Thetyos sereniias tjua; risa u.ub et oiimiuni, Sanctusei eborus piomm le Dewa eoleniiiim, Cioriosus aune rector optinms peromiiia, Liberalis et seremis sanctitaie praeditus, £qui’ate, puritate cor.iis ille pr:eminet, Oiieiu iremit superbaque reprobuui eeisitas, Q:i bonos bonorai sponie largitaje regia. Pacifer et bcaius ilie fii sienli vinea, Trinitatis es: iuisge tliiriia *t>rie eoiiitum.

CAP. X. Scd iif:r h.rc aliuj quod et sei«udum, quoniam

auicii! pacificx f.ciiiis est. erga subjectos ei anucos t:t sapiestes perl.-ihent. ^uii ecte rHhwmaa i}Ji:e for-

benignam oslenderc misericordiam simul e< tl .■.■u- i>i . r rcgniraijusti regis susieiiiaiil. Prio;a c»Ii;hhi;i

liaui. quibus virtutibus tara p<us regnatm qu&m t^ns veritas est in munibus rebu» regaiiiws. S^finK^a co-

_ i ;iii glorinseconservatur; teslante Saiemone.qui (; lonma patientia in om^i i;.»g<4io. ’leitia. braitas bi

aii ; Misericordia ct veritas cuslcdiunl regem, <i ro- muneribKS. Quarta, perMii«>ii»iHtttS seu aflhbilitas in

borubitur clementia thronus ejm iProv. \. 2B). >“on verbis. Ouinta, malorum corr;H:tt« atque eootritio.

e;;im quidquam cst quod I oimm rectorem meiius Sexta. bonorara araieiria at-yae cxaliaiio. Sepiima

Lo i”. xinihiletn alque amabilem commeudet, columna levilas tribnti in pnpolos. Ociava, aaquitas

quam clemeutia et padfica sercr.ilas. judicii inter iKvites ei pauperes. Hse sunl itaqne octo

iia-c, utalioscausa breviiaiis omiltam, Auguslom coramme quaj regnura ji:sii prineipis et in hoe sre-

Cicsaiera fecit ceieberrimum ; ir.ic Anloninos, ma- eulo stahilitaut atque ad iciern» stal ili-tatem gtoriae

gnum quoque Constantinum, Theodosios caeterosque perduennt.

magnificos principes suhlimiler ):. atilicavit. Eadem Fabrica nulla tcnct blai.iiein per lemporaforinom ,

quoqne maguum Carolum inler caetera rirtutum in- Si non luliuris nixa sit i!la snis.

signia in sacratissimum pras ca^ieris lerrarum pnn- cipibus Augustum dcdicavit. Ilauc Ludovicmn piissi- nmm a iordiuavit impeiatorem. Elquid plura refe- ram? Cer.e &erenissima pictatis clememia gloriosos principes ei glorificavil in lerra, et consortes sancto* D Prima columna mieat veri speciosa decore.

Al patiens regimen rite seeunda* leaet.

Ncc siahihre queunt splendentia kiranie lempfa, Aula nec et regum his sine firma potest.

Jiisti recwris propriis sic stare coluamis Pui’licn rcs poscit prttpitiante 1’^n.

niii: colloeavit in ca%lo. Quippe qui non sohun sua, sedet ioios seraelipsos Omnipoteuti dederant. JNihil autcin ab jiisio et pio rege donandum est. i:isi quod sit beneficium. Beneficium auiein si ad aliquam raercedis rcrannerationem in hoc saeculorefertur, in- icrii ai.jiie finiiur. Kec euim possunras id habere inlegrura, euius pretium nobis persolutum e.-t. Unde non tain beneficium, sed potius t ommercium dicenda est taiis largiiio. Danda sunt vero beneficia, qua" .j.ita iioui prircipis famam pielateraque el justiiiam uon lx-dunl, juvla .;igi:iiat.’s persouanim et luilii.ites reruin, noo secunduro cupiditates acchpieutium, i^.ii

Tertia iargiflua mcritis da! miuiera dexlra.

Quarlaque blandiioquas dulcia verba sonat. Quinla nialos rcprimit, miro leloque cortiscat.

Gaudet sexta potens magnificare bonos. Scptima clemenler nopuli lerigatque tributum.

.’.st octava regil justiti;e Irutinam. Kititur his Boildis res pablica fuita ct»iumnis:

Sicuti mons Sion his stabHisque inanet. CAP. XI. Cum ilaque his octo co!’.:mnis regi.i1 potestalis emraentia ftilciaiur, decet amabilcm Oco rerio.^em

fa.-;ic bihiuiet dcnegaiu ; quia quod difikile aul im- causaiii ?.:i persoualem utilitalibus posqwnere cc

5M LfBER RE RECTORIBIJS CHRJSTIANIS. 310

i-lesiaslicis, ui iu quaniuiii mcmor cst bencfleiorum A conscnsum atque auetoiitaiis adininiculum his (|u;c

Di»i quse illi superaa graiia couccssit, in tantuin be- iielicii hugitorem honorel. Tuncvero honorarc Al- lissimum bonus princeps cognoscitur, cum illoruin qui iaboranl in agro Dominico, laoquam magui regis dispeusator, adjutor et protector ellicitur. Certum namque est, quoJ tanto propitius causas terreni principis Omuipolens sua pietate Jisponet, quanlo clc sua, saiu i.e viJelieel Ecciesi;c. causa ilkini solli- ciiuin cssc viderit. Itaque provldus rcctor siutleat facere qua± Deo sunt bcueplaeita, si ipse desiderai ut Deus faciat quaj sunt illi prospera et gloriosa. Isque diligenti cura solerter provideal qualenus syn- odalcs convcntus per singulos annos bis vel ler fieri jubeat, ut quod ad veruin Dei cultum pertinel, quod

sunt vera et justu aJbibeat. Per sc vero oullalenus de talibus praejudicium faci i, ne forte errando auie conspeclum Domiai culpam aliquam delestabiiem incurrat.

Unde venerabiiis mcmorise Valenlinianus impe- rator eum a sanctis episcopis rogaretur quatciius dignaretur ad emeudationem sacri dogmatis inter- esse, Milii, inquil, cum minimus de populo sim, i.is nonestlalia perscrutari ; verura sacerdotes, quibus hsec cura est, apnd semclipsos congregonlur ubi vo- luerinl. Et ii.cc quidem dicebat imperator lam vir- tute humililalis prseditus auam Dei liinore muni- lus, ne fortfl oifenJerel Aliissimum si suam propriam praetulisset polioribus sentenliam. Hoc ipsum fecit,

ad ecciesiarum ipsius revercniiam, et ad henorem B ut praedixi, tuagnificus et sapientissimus imperator

peninere cognoscitur sacerdotum, vel quid contra Constaminus, non in sua, sed in sanctorum pruden-

mandata Doinini gestum sit, in ipso reverendo at- l’n sapientiaqiie episcoporum confkkns. ilec beatus

que unaniiiio discutiatur conventu, ut quidquid beoe Jovinianus Deo amabiiis priuccps Gde inconcussa

actum sil, corroborclur ; si qua vero sunt niale servavit; qui dum hoslis esset Ayance perfidke at-

gesta, in melius corrigantur. Ubi ct ipsi praeposili que sectator Nicaeni decrelorura concilii, ex raouien-

oportet ul invesligentur qwaliter suis minisleriis fun- taneo «errestris impcrii fasligio ccterni sibi gloriara

gantur, vel quomodo piebem sibi commissam lam ^P^ comparavil. Qukl referam dc duobus sacra-

coelesti informent doctrina, quam sancta1 conversa- Itssimis Jivina praeslanle gratia imperatoribus Theo-

lionis imbuant exemplo. Quae omnia si cuin pacis ^os"s? Qu’ in lantum Omnipoteiiti placuerunt, ut

unanimitale et canonica justiiia subliliier perlra- reg’as purpuras, sceptra quoque et apicem impc-

ctentur, frucluosa utilitas sancfee JEccIesiae gignitur, ratoriae dignilatis divinis pnecepiis el canohicis in-

ac reverenJi rectoris, cujus beuevola deliberatione stitutis Doiiiino inspiranle subderent, ac pium zo-

scilicct ei auctoritate haec aguntur, magni semina- Ium erSa Dei ecelesias kraefessa cuaritate sempcr

rium propagalur meriti. haberent. Cude iibs universorum Dominus subli-

Nam pretiosa religiosi principis cst coroua san- ^ niavit ‘" terris, ct post praesenlis gloriam feiicitatis

ctuni episcoporum conciKum, in quo famosissimus lanquana dilectos sibi minislros in aHernum beati-

uiagnus videlicet Cqnstantlnus impcrator exsultans fical in coelis. Sed si quis est tantorura aernulus glo-

hi Domino gloriabatur, qui collectos ex omnibus fere riuJ Prineipum, si qttis Christianu» recior fciicilcr

gentibus quae sub cueio sunt., quibus Cliristi praedi- et oloriose ‘" h°c saecule regnare desiderat, et ad

calum erat Evangelium . viros sacratissimos pius Palr"a"’ sempilernse beatiludinis pervenire contcn-

quam trecentos episcopos tam doctrina quam mi- dil> illoru«" hJelissimam erga cuUum Omnipotentis

raculis coruscanies, propter cathoticae Jiscussiouem «niitetuT devotionem, seque benevolum, clemciitem,

fiJei in unum, hoc est Nicsenum, congregavit eon- ia JU(iiciis districtnm, in cordis humilitate mansuc-

cilium. Unde et hic hue usqoe mos Chrislianus ino- lum> m ^isceribus misericordke compalientem , in

levit, ut apud omncs orlhudoxos Ecclesiarum prin- iargiiale munificum, in zeio qui secundum Deuto

cipes synodales fieri couventus deeernatur, propter vsl fatameum eirca Dei Ecelesiam soierter exhi-

necessarias saiicue Kcciesia1. utiliiat.-s, qnx- oon niai Deal » si consortio snpernoruui civiudi cnm s:m-

synodaUbus iiivestigarLconciliis atque canonicis de- ciis et justis iecioribus rcguare perenniter pro-

finiri sanctiouibus debcnt. Uftde cauium et bumilem c«rat.

et vahle circumspecttun oportet osse regem ; nec quidqnam de negotiis ecclesiasticis judicare pras- sumat, antequam synodalia statuia cognoscat. Si- quitlem ecclesiasiica judicia valde sunt coram Deo periculosa. oisi pum m.,\ima proferantur justitia; prsecipue si per calumniosos accusatores et men- dosos testes, qui innocentes suut examinenlur ab- senies, quod esi Christkinitalis aiienum. Unde et illud in Evangelio legilur: Nunquid lex nomra ju- dicai Itomincn:, ;.’:.; audierit ab i>)so prius ct cogr.o- verit quid fachn ? [ioan. m , iii.) Piws itaqiie rectoi taiH|uam lumiuosa pupllla primo qued justura et lc- gitimuii! csi secuudum canonicas sanctoruoi episco- pocum sanciio-es pcrspicaciter attendal, dehinc

D

Princeps magnificus quem Dcus extuli; Ul praesit populo scepiriger inclytus, Dcbet Celsithrono se bcne subdere, Cedros qui Libani conditor cdiJil, Montes qui superos vertice subievat, Qtii geramare facii ruraque floribus, Pinxit quique polos sideribus pater, Qui coeli cherubim rex supereminet. Reges terrigenas malignos is ordinai. Ob h<»c provideat reclor bonuribus Excellens superis quos Deus altuiil , Olii quo placeal qui regit omnia, Regnum qi;i iribuit rnaximus arbiter. Illum magnifical quisquiseura coiii,

5H

SEDIJUI A

Verbo, corde pio, regimine, moribos.

Christi quique voiens Ecclesiae favet,

Servator canonum, ductor et oplimu6

Claret justitiae stemmate fulgidus

Rex est jure sacer qui sacra dogmata

Ac decreta Patrum scrvat in omnibus.

lllum clarilicat pontificum chorus,

Ceu geramse radiant in diademate,

Ut campum decorant viola: ac lilia,

Illusirantque polum fulgida sidera. CAP. XII. Oporlet aulem modestum dominalorem pendere humililatis et obedientiai virtutc fieri praditum, ut Yirlules humilitatem videlicet atque obedientiam, quam ipse in subjectis diligit, in sc ipso recogno- Bcat. llaqnc si contigerit ut a prudentibus rcprehen- » dalur, se quidcm reprehensibilem esse acriter do- leai i ac protinus ad pcenitenliae medicamenta cur- rere feslinei ; et qui libenler peccaverat, virgam cor- rectlonis libentefalque gratanter accipiat; et prius- quam Creator manum suam ad leriendum excutiat, de correctione rommissi seeleris summopcre studeat, tie lam postmod;mi acrius destriclus judex feriat, quantum diutius et clcmenter exspectat. Praoccu- pet faciem Domini in confeesione, si quis regni gu- bemator in abscondito peccavit vel publico. Quo- modo de sancto rcge et prophcta David legitur, qui cum post stuprum Bersabee et homicidium com- missum in Uriam Hellneura per Nathan reprehen- dorelur prophetain, non cr;it reprehcosori indigna- tus, sed biljimei, recognoscens suum peceatum, jam raeral iratiis; ct qui postculpam hilarescebat per- petratam, se ipsum per amaram dcflevit poeniten- liam. Iliic lacrymis veniara pronieruit qui coram Domiuo gravia scelera commisit, el ex fonte lacry- inaruni vcuil ad manipulura gaudiorum, sicut ipso alibi dicit : Qui seminant in lacrymis, in exsultaiione meient, el reliqua. (Psal. cxxv, 5.)

Sed et illud quod de gloriosi principis Thcodosii ndmiranda lmniiiitalcalque pcenitenlia tradilur, nec prsetereundum esse videtur, qui cum post injustara mukorum millium necem Mcdiolanum vcnissel, et solemniter in sacrum voluissct intrarc leniplum,ei sanctus Ambrosius hujusmodi cladem, plenam valde gemitibus, audicns occurrit foris ad januas, et in- . greuientem bis sermonibus a sacri liininis ingressu prohibiiit ; Nescis, imperalor, perpetratae a lc necis quanta sit mognitudo? Neque post causam tanti fu- roris mens lua molem praesumptionis agnoscit? Sed forte recognitiouem peccati prohibet polestas impc- rii. Quibus igitur oculis aspicies communis Domini tcmplum? Quibus calcabis pedibus sanctum illiuspa- vimentum? Quomodo manus extendes de quibus Bdhucsanguis stiiiat injustus? Quomodo hujusmodi manibus suscipios sanctum Dei corpus? Qua prae- sumptione ore tuo poculura preliosi sanguiuis pcr- ciuics, dum furore sermonum lanlus injusle sit s;»n- guis effusus? Recede igitur, rccede, nec sccundo peccato pviorcm ncquitiam augere conteadas. Susci-

SCOTI 512

pe vinculum quo te omnium Dominus nunc ligavit. £st enim medicina maxima sanilatis.

His sermonibus obediens (erat enim divinis erudi- tionibus enutritus, ct aperte sciens qure sunt propria sacerdotum, qua; regum), gemens et deflens ad re- galia remeavit. Cumquc ocio inensium continuo trans- issent tempora, propinquavit nativitatis Salvatoris nostri festivitas. Impcrator autem lamenialiouibus assiduis in palatio residens, continuas lacrymas in- cessabiliter expendebat. Ingressus autem Rufinus tuuc magister, et singularem apud principem fidu- ciam babens, et videns priucipem iu lamcniatione prostralum, accessit ut lacrymarum causas inqui- reret. At ille amarissime ingemiscens et vehementius lacrymas fundens, Tu, inquit, Rufine, ludis el mala mea non senlis ; ego autem lamentor et gemo cala- milatem meam, quia quidem servis et mendicanti- bus aperta sunt lempla Dei, et proprium Dominum libenter exorant,mihi vero ingressus nonest ad eum. Insuper etiam clausi sunt ceeli. Hiec dicens, verba singula singultibus irrumpebal. Quem cum idc-ni Ru- iiuus beato reconciiiare Ambrosio persuaderet, neque tamen potuisscl, hacc imperalor in media jam platea cognoscens, Pergo, inquit, et justas in facie suscipio contumelias.

Cumque ad sacra limina pervenisset, in sanctam quidem Lasilicam non praesumpsit intrare, sed ve- niens ad anlistitem, et iuveniens eum in saluialorio residenlem, supplicabat ut ejus vincula resolveret. At ille ly rannicara dicebat ejus prjesentiam,et contra Dcum vesanirc Theodosium, ejusque calcare leges. Yerum imperator, Non, inquit, insurgo adversus ec- clesiasticas sancliones, nec inique ingredi limina sa- cra contendo, sed le solvere vincula mea deposco, et coromunis Domini pro me cxorare clementiam, nec mihi janoam claudi, quam cunciis poenitentiam agentibus Dominus nostcr aperuit. Tunc antistes, Quam, inquit, pcenitentiam ostendisti posl tantas iniquilates? Quibus medicaniinibus incurabilia vul- nera plagasque curasti? Atimperator, Tuum, inquit, opus est el doccre et medicamiiia lemperare, meum vero oblata suscipere. Quibus verbis imperatoris au- diiis, qucc illius hmnilitalera atque ipsum spon<a- neampcenitenliaesuscipcre affliclionem monstrabant, sanctus Ambrosius salularem ei medicinam tanto- rum vulnerum apposuit, qua percepta imperator ma- gnas graiias referebat. Tali ergo lantaque etpiaesu. et imperator virtute clarescebant, quorum opus valdc fuit admirabile, illius fiducia, bujus obedicnlia, iliius zeli fervor, hujus auiem fidei puritas. Porro reguias pictalis quas a magno sacerdote perccpit, etiam re- versus in Conslantinopolitanam urbem servavit. Nam dum feslivitatis tempore ad ecciesiam proces- sissel, oblalis in aliari muncribus, mox egressus est. Cumque Nectarius pra-sul ecclcsia; mandasset cur intiis stare noluissct, mandavit princeps : Vix, in- quil, polui discere qua; differenlia sit imperatoris et sacerdotis; vix enim veritalis inveni magistruni ; Ambrosium uamquc sohun novi vocari digne ponti-

3*3 LIBER DE RECTORIBUS CHRISTIANIS. 314

flcem. Tantum ilaque proilest mcrepatio a viro vir- A r\n vin

tutisprolata!

Undc perspicuuni est quod decet honos et pios Nen esl fac’Ie hominibus universas vilare hostis reclorcs salubres autislilum, quasi spiritualiuitfme- “isidias. Nam dum quispiam libidinis effugerit pas- dicorum, huniilitcr et iibculer auscultare correctio- sioncm, incurrit in avariliam; qua dcclinata, invi- nes, testame Salomone, qui ait tlmurit aurea et diaefovea praeparatur; hanc si transcenderit, viiium maryarita futyens, t/ui arguit sapientem et aurem faroris incurrit , et alios plurimos laqucos poait ini- obedienlem (Prov. xxv, 12). Melius est enim a sa- pienie corripi quam stullorum adulationc tlecipi. Nain si nostrorum vuluera corporuni a medicis sa- nari vehementcr desideramus, et iu praesentia nte- dicorum eadem ostendere non erubescimus, et in dolore medicinae spe salutis obieclamur, quanto ma- gis dc vulneribus et plagis animarum nostrarum nos forori immensam permiscens crudelilatem, injustam niujorem habere curam oportel, quousqucspiriiualis operatuscstpassionem. Quam rem narrare necessa- meilicus, quamvis acerrimam medclam adhibeat, B r’um cst Piopter ulilitatera legentium « : Thessalo-

micus, quo capere possitincaulos. Et corpus quideni passiones liabet facile ministrantes, ut animam pos- sit occidere; sed mens divino solatio vigilans ma- chinationum ejus destruit argumenta. Humanam na- luram participatus Theodosius praefatus imperator habuit passionum quoque communionem, justoque

per quam spes certa uoslrae sanalionis fiat? Sicut enim scalpellus loediei non ob hoc malus est quod rcsecet vulucra et putridas amputct carnes, sic el eorrectio salubris.

Quam lux rulilo nova coelo Fil grala habitaulibus orbem Posl nubila noctis opacae Plioeia radiante corona; Quam ros sitientibus arvis Post tonida caumata Cancri, Bore;e pust frigora sseva Ver florigevumque serenuai ; Sie praevenienlc piaclo Animae fil chara medela. Morbis medicanlitr anhelis Jaiii quisque salubribus herbis Tiilerint quo corporis a-gta. Cura vigilanle sagaei Famuia: si tanta rependunl Fragili medicaminacarni: Cur non polior medicina Dominam medicatur honoratu, Simulando jura creanlis Aniinam deiiatc beandam? Quis vulnera lollerc culp.e Medico potest sine docto? Caveant igitur domiuantes; Viiiis si incnle iabascunt; Adeant medicosque peritos, Chrisii pietate. minisi ros Quis discant subdere colla, Qui possunt peilere inorbos Oleo viuoque salubri. Nec non coelestibus hcrbis Paradisi flore creatis Exsiinguunt dira veucna. Rcvocant aninias ct ab imis \erbo virgaque potenti, Quas sancta ccelitus arte Revehuui ad pascua vitae.

nica civitas esl grandis el populosa, in qua dum fuisset orta seditio, quidam judicum lapidati sunt aiijue Jracli. Hinc indignatiis Theodosius non refre- navit infirmitalem iracundiae, sed jussil injustos gla- dios super onmes evaginari, et una cum nocentibus innoccnles intcrimi. Scpicm millia etenim hominum, sicut fertur, occisi sunt, nou praecedente juijicio, sed lanquam in messibus oinnes simulincisi sunt.Quam ob rem, ut diximus, leaius Ambrosius pradatum in peratoiem sanclo zelo succensus graviter redar- guil, ac furorcm principis irrationabilem et scelus ncfandum severa inveclione detestalus fuit.

Unde bonns et prudens rci publicse gubernator aptuin esiut illud praecaveat, ne dum suam suorumve ^ injuriain ulcisci supra modum disponit, irrationabilis reatuin furoris incidai ; sed propriam iram refre- nare non negligat, el justi furoris siimulos affectu piclalis removcat, ne forte si plus justo desaeviat in subjectos, incurrat rabiem leoninae fcrocitatis. Unde scriplum esi : Noli esse sicut !eo in domo tua, subver- tens domesticos t.uos, el opprimeus subjectcs tibi (Eccti. iv, 55). Nam sicut debellare superbos, ita et parcere subjcctis, justum et misericordem dominum oportel. Undc et Antoninus imperalor dicebal malle se unum civem servare, quam miilc hosies occidere. In corrigendis itaque criminibus miscenda est leni- tas cum sevcrilate ; faciendum cx . utraque tempera- mentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, nequc nimia benignilatc solvantur. Nec ulla correctionis seu vindiclae babcat modum, nisi recte” prsecedat judicium. Nec decet serenum rectorera furore iraeundioe, tanquam felle amariludinis, esse perlurbatuui, si justum vull proferre judicium, cum nimis iraseentium caeca sintjudicia. Nonenim potest serenurn lumen juslitiae ac veritatis cernere, qui caligine obnubilalur iracundiae. Opponatur ilaque fortis patientise clypeus, conlra irrationabilis iiupe- tum furoris. Nam, sicul scriptum est, Meiior est pa- tiens viro forl), et qui dominalur animo suo expuyna tore urbium [Ptov. xvi, 52). Forlior cnim est qi*

D

a Sumitur sequens narratio cx Theodoretj Histo* ria, lib. v, <;ap. 17, 18, ut cx capitulo cjusdem

10 derivala fuerunl qtue nosler dixit de Placilia^

cap •!>.

515

SEOULII SCOTI

315

v.olentiam et in se ipso inclusam feram supeiai A iracundiam, quam qui lconem perimil.

Quauta-vero mala per subiianeum furorera et im- patiemiae vitiuin eveniant, quis explicare potest? Rex Saul, furoris impeium non rcfrenans, immani saevitia sacenloies Domini Iruoidavit. Salomou quo- que quamvis splendore sapienliae fuerat illuminatus, ininen furoris passione repletus, suuni fralrem in- lerfici prauccpil, pietaiem lyrannidi postponens. Quid referam de reprobis Judseis ? qui dum zelum, s>d nou sccunduin scientiam habuerunt, in Filiura Dei ei sanctos ejus discipulos homicidae exstherunt. At palientis virtute mansuetudlnis saiictus David praeditus, etiam inimicis suis sa>pc pieiatis affectu pepercit ; uonuunquain vero Dei /elo slimulaius fni-

Infecta inens veneno.

Misceatur ergo menti,

Flagrausque odore pacis

Dux fiat, ac serenus

Grato nitcnlc vullu.

Nee judieans sit aule

Quam verilas paleseat.

Nara nolioue nocla

Cor splendet ut lueerua. CAP. XIV. Sed dum boni rectores faslum superbiae tyrauni- dis in adversariis debellare sludent , non in se nec in suorum fortitudine, sed in Aitisshni virtute et gralia lotam confiiteiiiiaui stabilire debent , qitia ipse esl solus et potens proteclor onmium iu ipso

micos Domini usque ad inortis e.vitium prolrivit. ** fiducialiler sperantium. Unde per Psalinistam diei-

Decet enim dileclum Deo principem contra bostes

et blaspbemos Christiani nominis fuimim um fre-

quenter habere zelum. Nam si Nibucbodonpsor rex

alienigena, ne blasphemaretur Deus Isracl in lantum

saeviit, ut talc decrelum firinaret dicens : Quieunque

dixerit blasphemiam in Deum Sidrac, Misau etAb-

deuago.lpsi iu interituin erunt, el domus eorum iu

pcrditionem {Dun. m, 96) ; quanto magis ortho-

doxos rectores contra inimicos Christianae fidei et

duetrinae atque reiigiouis zelare oporlet? quatenus

tur : Bonnm cst sperare in Dcmino, quam sperare in vrincipibus (Psal. cxvil, 9); honum est confidere in Domino, qunm confidere in homiite ilbid. v. 8). Kl alibi : jSolile confidere in principibus neque in (iliis hominum, in auibus non esl suius. Exiet spiritus ejus et revertetnr in lerram suam. El reliqua (Psal. cxlv, 5, i). Cui ctiam Jeremuis concinil dieens : Domine, omncs ijui te derelinnuunt, confundenlur ; recedenles a le, iii terra scribeniur , (inoninm dereliqucrunt ve- nam aquarum viientium Dominum (Jerem. xvn, 13).

Omnipolenti, cujus minislri gratia sunt oidinati, Malcdiclus Iwmo tfui confidit iu homine, et ponil car- tanto magis placeant, quanto ferveniius ea quae nem bmchium suum, et a Domino recedit cor ejus.

Cbrisli sunt, laodabili zdosaiagere anhclant. Post inclytos labores Ac laurea tropaea, Toga candenle pacis, Et regia corona Lectis micante gemrnis Auroque compta fiavo ; Cum purpura eornscat, Aulae decorus ordo, Feliciter regenlem Cum sors bcata comai, Quam saepc mentis aubnn Perturbat ira praeceps, Ac zelus ardet ralus Cacco furoie crelus ! /Enea fervet olla Nec sic furens in astra, Ceu prlncipis severa Cor saevit ut lesena. Nnlens modum tenere

« Piscalorium instrumentum fuscina est , bidens aut trideiis, qua veloeiter et perite vibrata eonfixi pisces capiuniur. Id ex veternm scriptis constat, et lisus eliam hodiernus demonstrat. Nam et ego au- lutnnalibus feriis in Cimea palude ad Luculli villam iacta fuscma l>revc piscibus bellum inluli. Hinc, ut pote deus marinus, tridenlem fuscinam gcstat Ne- ptnn is, eique ip-,am sub pedibus st.-rnit Marlnnas Capella ; qno ioco, doetus alioqui vir Caylusius ri- dirole le^it ittsctfriaiM pio fuscina. Causain hanc ve- lissiraam, cut dctur Ncpiuno fuscina, nnus fortasse

:ap. de :\e-

Et reliqua (Ibid., v. b). Nulius ergo debet confidere iu homine, aut prsesumere quod nulius ei possil re-

C sislere. Praesumebat et silurus piscis quoj hamum sibi nemo jaceret, nemo lenderet retia ; et si inci- disset, onmia disrumperet, et lamen fuscinam 8 non cvasit. Quod si quis singulari fortiludine excellens ob hoc singulos non timeat, idem muitos necesse esl ut caveat. Naro qui ab uno vinci non potest, inter- dum a multis vincitur. Elephas g^andis est, et occi- dilur ;; leo fortis esl, tigris forlis est, et occiditur. Prudenlis autem rectoris est etiam metuere vel prae- cavere inferiores, cum saepe ab iuferioribus supe- riores superentur. Quam immanis est crocodilus et denlibus atque unguibus intolerabitis ! qui tainen ab enideo liestiola ventreperimitur. Monoceronelephan lein cornu peribrat. Foimidabihs elephantus mu- rem limet. Leo rex feraruin exiguo scorpionis aeu-

■^ leo occidilur. Ncmo itaque iu suis viribus temere proesumat. Sed ne qnis in suorum foriitudine ac numerosi-

rr.v xtvqatv t»k yr,g ; cacteri ,• quod vaide miror, in alias abeiini, qnas piget referre expticationes, hinc unic- veram, ut rcor, ignor;at,tes ; veluti Servius, ad JEn. i, 158 : Fulgentius, li^. i, 3 ; et Vaticaui mythographi, Cbss. AA. T. ili, pp. 59. 8(>, 183 ; nec non Graeci auctores Jaihlaii u Mnnckero a.i Fnl- gentium loc. cit. Pictores Vero cc statuarii , hoc aptius, prae eaeteris piscatoriis, instrumentum ^e- ptuno dislinguendo adhibcul ; etenim tridens, cum marinum deum denoiat, tuni eii;sm sceptri vicem getit, et omnino decoram atque speciosiiui ayuarum

rnici myUiograpbos novit Phornulu

ptcmo, quanquam <-t ipso imraeriio dubitans: yipti domino digmtatem conoiliat.

SfTjCtuivfltV, ^ortcov inii a.j-r, v-_owvxai ^ooc t«v tmv

517

LIBEB. DE BECTOBIBUS CHIUSTIAN1S.

UK

w, confldat, \orxes rei Porsarum belhtm adversus A Gwciani a palre susceplum per quinquennium iu- birnxil ; qui videlicet Xcrxes i>cc millia armatorum ile regno, et ccc miilia «lc auxiliis, roilratas etiani mille ducentas, onerarias tria millia nunicro ha- buisse narraiur: ut meriio inopinalo exercitui, int- mensaequc classi \\ ad potutn flumina , vix terras ail ingressum , vix maria ad cursom snffecissc mo- moratam sit. Sed Lconidas rex Spartanorum eum qualuor millibus houvinum conira uille millis arma- iirum ejusdcm Xer.vis in bellum processit, ac, dele- lis Persarum copiis, victor et bello ehkriiisimus cum suis paucis pro amore libcrandas |>airi;e occubuit. Xerxes vesx>, bello in Graecia infeliciler gesto, con- lemptibilis suis faclus, in regia circumvenlus occidi-

Fn Domino potius vivo spes tot» locelur, Qui regit alliibromis numine regna Deus.

Qui ilat et omnipotens diicibus sperare superna, Virtulcni vali-.la vincere posse manu.

CAP. XV.

FJndc si qnando bcliici rumores crebrescaiit, ium lam iu armis eorporalibus et fortitudine confkien- (liim , quam assiduis ad Domiimm orationibus est iiisisicmliim, Deique sunt impioranda auxiiia, cujn* iu manibus eonsislil salus, pax atque victoria ; qui si pia dcvotioue iuvocatus fucrit, ntmquam se invo- cautes deserit, sed eisdem misericorditer adjutor in importunilalibus assislit. Nam cutu suorum elecio- runi mamis el voces ad Patrem niiserieordiarum eic-

lur. Nam satcularis gloriae et incurvahilis superbkr- f\ vantur, bostium ferocitas unnihilalur, ac uonnun- pedisequa est ignominia. Ittnc per Salomonem dici- tnr : Dominns exercituum hoc cogitavil ut detrauerei

superbiam omais yloricc, ei ad ignominiam deducc- rei omna hteiulos terras (Isa. xxm, 9).

Non ergn glorieUir fortis iu fbrlitudine sua, needi- vesin divitiis suis. Nam si eruca parvusque vermi- culus Ibfiior hamine g*t, uiquid sejaclat terra el ci- nis, ei eloia per supfirbiam, cum ax hunvo sit, bu- maua conteiimii 1 Itaque <fui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. I, 31), qui arcura poteiuium inlir- ttiat. ot inflrmos robore accingit ; cujits adinveutio- nes siint ut snperbi cadant et humilcs surgant ; eui omnis potestas a PalrC dala esl iu coelo et in lerra, el otiiuia subjecla sttnt sub pedihus qjus-. In quo si

quam bostibns subitanea iguominta morlisqoe fo- vea, piis vero tnopina victoria disponitur ; dum pii vktm desperaue salutis, impii autem decipnlam in- speratae morlisinirant. Sed quoil dicimus, cvidenli- bus exemplis nos approLicmus.

Mbyses legislator cum maivus suas in oratione elevabat ad Dominum, vincebat Israel ; cura paulu- lum remitic! at, vincebat Ainalec. Sic ct rege E*e- chia non corporaiibus armis pugnante, seii ctim la- cryrais exorante, ungebis Domini eeiitum octoginta quinque millia Assvrioruiu uua noclc intcrfecit. Jo- sapbal rex laiides Domino personabia, ct Doinimi» pro laudante bosles superabal, ita ul couverteret iiostium insidias in semciipsos, vel niutuis caderent

quis Ji lucialiter ancboram spei fixeril, misoricordia ^ vtilueribus. I«railitae vero ingenletn praedam de spo-

circumdabUur, sicut scriptum est, Qui sperat in Do- mina, sublevabitur (Prov. xxix, 25). Exspecl.atio jti- sloram laeiitia, Psaunisla aflestanle, qoi ait: Speran- trs autem in Domino iniencordia cireumdabit Jsa!.. xxxi, 10). Et iterum : Bemu.i vir, cujus est nomen Domini spes ejus (‘‘octi. xxxu, 5). Quis enim s^ie- ravit in Douiiim, ct confusus est? Quis permansii in mandatis ejus, cl dercliclus csl ? Quis invocavit Do- miiium, el despectus est ? Quoniam pius ct inisericors Domiiius (Eccli. n, 15). Quisqins bellipotetis sajvis confidit in armis,

Iji se sive suis spcm male tidus habens, Iii-iaiiili iteiuulaiia fclio simiiialitur tlle,

Grando quodexcuswi, quod notus atque movet. Cqjus 1oi’h;c tcxlura rigente mctallo

l I fragilis telse nutat araneokc, Plumboiis utpugiogtadius lcntescil aculus,

Nec fidus doininum protegil el clypeus. Quoi.i galeoe lutcia premit ceu lanea cassii,

Lancea vulnipotens sicul arundo valct. Talibus boriviidiis jactabat sa?pe Golias,

Quem fmula missus stravit ab hoste lapis. lll-iiii non vicit clypeus, non arma trcifleiida,

Nonqtie raihax serme profuit Ailophylo. Si leo, si tigris, perimitur, si crocodilus,

Ingens si murem trux elephasque tiinet ; Ergo ncc in proprii fidendum viribus ulli Bcllijjero, uuamvis aEiica mcmbra gcrat.

I)

iiis occisoium telleutes, ita onusti suni ut omnia portare non possent, nec pt".’ tres dies spolia auferre pnc prsRdae maguitudine. Quid refemra de Macba- bicis. ij;.ii tiiviiio freli anjutecio suqie victores fue- rimt? Liidc et famosissimus i!I<; Judas atque in bel- lis Dotuini invictissimus, ad plebcin fermidantcm ac dicentem, Quonwdo potcvinuis pauci pugmre adver- sns muUitudincm tantam ei unn forlem, ei nos fati- gaii summ jijunio liodie ? rcspendii : Facile ett conciiidi multos in matius paucorum ; et non esl dif’~ ferentia in eonspectu Dri cccii liberare iu muilh vei iu paucis , quia non i:i muUiludine excrcilns vicioria belli, sed de cuclo foiiitudo cst. ip»i veniunt ad nos in nmititudine conlumaci et supcrba, ut disperdant nos et nxores nostras ei jiiios nostvos, ei ut spolient nos ; nos vero ougnauus pri) anh;iabas nostris cl legibut nostris, e tip&e Dominus conieret e.os antc fuciem ve- slram. Yos auiem ne timueritis eos (1 Macli. m, 17- 22). Sicque irrunrpens in hosies, ixmtrivit eos, et vit toriain aecepit de inimicis snis.

Nec sobim in Ve.tcri Tcbt.nnento bajc facla sunt, sed eliam ifi Novo bis similia coniigcrunt. Cnde hi stortse tradunl quod Constanlinus imjpeiaior cruc« Chrisli pro \c:<illo utcns, universos bostes suos su- pcravit. Siiniliter ct Tbeodosius Augusttts magis orando quam bellando quosdam tyrannos eorumque exercitus prostravil ; cui Dominus lempestales, ful- (ftira et tonitrua iu auxilium contra adversario:

319 SEDULll

misil, et eos vindicta coelesti prolrivil, de quo qui- A dam eleganter poeta * sic ait :

0 nimis dileete Deo, tibi railitat a’liier, Et conjurati reniunt ad classica venti.

Quid autem mirum si per magna elemeBta inagnus Dominus magnalia operetur, cum etiain in minutis volatilibus stupenda iniracula ipse facerepraedicetur? Ecclesiastica namque refert historia quod tempore Constantii imperaloris rex Persarum Sapores no- mine, Nisibin civitaiem, quam quidam Antiochiam Mygdoniam vocant, multis cum millibus obsidebat, cujus urbis episcopus atque rector et dux erat san- clus Jaeobus apostolics gratiae radiis illustratus. Per idem ergo tempus Ephraim vir mirabilis et con- scriptor egregius apud Syros sacraiissimo Jacobo supplicabat ul veniret ad muros, et videns barbaros, ^ maledictionis jacula conira eos emitteret. Flexus ergo venerabilis homo ascendil iu tnurum, et cum millia millium videret exercitus, aliam maledictio- nem eis non peliit, nisi sciniphes et cuiices, ut per parva animalia supernam virtutcm potuissent agno- scere. Orationem vero seculae sunt nebulx sciniphum et culicum. Et elephantorum quidem proboseidas, ctun sinl cavae, equorum vero aliorumque jumento- rum aures simul et nares implerunt. At illi ferre vim parvorum animalium non valentes, sessores suos ductoresque excussos dorsis projecemnt, et disruptas acies confuderunt, exercitumque relin- quentes, sumnio impelu fngiebant. Hoc niouo lerri- tus imperator parvam clemenlemque correplionem in se cognoscens factam a Deo habente providentiam animarum eum pie colentium, suum exinde reduxit exercitum, confusionem non victoriam ex illa obsi- dione percipiens.

Legimus et alios sanctos viros, quos conligii ali- quando cum Cbrisliano populb in expeditionem exer- citusesse, magis oratione conlra hoslesquam armis saecularibus pugnasse; quomodo sanctus (icrmanus Antissiodorcnsis episcopus fecisse legilur, qui cum beato Lupo, episcopo Tricassina) civilatis, in Bri- tanniam ad exstirpandam Pelagianam hseresim mis- sus fuerat, quo teinpore necessilas belli Britonibus contra Piclos et Saxones imminebat, quia Picti et Saxones, confidentes in multitudine exercitus sui, Britones opprimere disponebant, quos eadem neces- ^. sitas in caslra conlraxerat *>. El cuin trepidi partes suas impares judiearent, sanclorum antislitum auxi- lium petierunt. Itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam Quadragesiraae venerabiles dies, quos religiosiores reddebal pra> sentia sacerdotum in tantum ut, quolidianis prasdi- cationibus instituti, certatim populi ad gratiam baplismatis convolarent. Nam maxtma exercitus multitudo undam lavacri salutaris expeliit. Ecclesia ad diem resurrectionis Dominicae froudibus contexla componitur, atque in expediliime eampestri iustar ci\iiatis aptatur. Madidus bapiismate proce lit exer-

• Clautlianos, de tertio Consuialu Honorii.

1 Sumit hanc navralionera Sedulis a Consl niio,

SCOTI 520

citus, fides fervet in populo, et contcmplo armorum pnesidio, divinitalis exspectaiur auxilimn. Tuuc Germanus ducem se praiiii profitetur, eligit expedi- tos. et e regione qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam editis montibus intuetur, quo in loco novum componit exercituu; ipse dux agmi- nts. Et jam aderat ferox multitudo hostium, quam cuni appropinquarc intuerentur in iusidiis constituti, tunc subito Germanus signifer universos admonet, et prsedicat ut voci suae uno clamore respondeant ; securisque hostibus, qui se insperatos adesse con- fiderent, alleluia jam tertio repetitam sacerdotes exclamabant. Sequitur una vox omniiun, et elatum clamorem repercusso aere montium conclusa multi- plicant. Hostile agmen terrore prosternitur, e.t super se non solum rupes circumstantcs, sed etiam ipsam cceii machinam conlremiscunt, trepidationique in- jectae vix suflicerepedum pernicitas credebatur. Pas.- sim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora cripuisse discrimini. Plures eliam tijnore praxipites flumen quod transierant devoravit. Ultio- uem suam innocens cxercitus intuelur, et vicloria? concesssc otiosus spectator efilcitur. Spoiia colligun- tur exposila, et ccelestis palmse gaudia miles religio- sus amplectitur. Triumphant poniifices, hostibus fusis sine sauguine ; triumphat victoria, fide obten- la, uon viribus.

Ilis iiaque et talibus exemplis evidenter osteiulitur quod magishominessanclisorationibusaedivinoauxi- lio, quam armis saecularibus a periculo mortis prote- gantur. Cnde autem soiatia prsesenjis vilai, et defen- sio contra universa pericula, et victoria de hoslibus maxime quaerenda sit, ipse Dominus in veteri lege priorcm populum instruens ita ostendil dicens : Si in ptceceplis meis ambuldveritis, et mandata mea cu- stodieritis, et fcccvilis ea, dabo vobis pluviam in lem- poribus suis, et terra gignet fructum suum, el pomis arbovcs repiebuniur. Apprehendet messium trilura rliidcmiam, et viudcmia occnpabit sementem, et com- edetis pane.m vestrum iu saturitcte, et absqne pavora habitubilis in terra vestra. Dabo pacem iu finibus vestris; dormietis, ct non erit aui eXterreat. Auferam malas besiias, et yladius non transibil lerminos veslros. Persequemini inimicos vesiros, et corruent coram vo- bis. Persequenlur quincjuc dc lesiris ceittum alijenos, el centumex vobis decem miliia. Cadenl inimici vestri in conspectu vestro. Gaudio respiciam vos, ct cresccre faciam, mulliplicabimini. Et firmabo puclum ineum vo- biscum. f*oiiam labernacnlum >n< um in medio vestri, et non abjicietvos anima mea. Ambulabo inter vos, et ero vesler Dcus, vosque critis populus tneus. E>jo Do- niinus Detts vester. Quad si non audieritis me, ncc fe- ceritis omuia mandata mea, si spreveritis \eges tneas, eljudicia meu contempseritis, ut non faciatis ea quce a mc constitula sunt, et ud irritum perducatis pactum meum, ego quoque ha:c faciam vobis : visilabo vos in egestate et ardore, qui conficiul oculos veslros e.t can~

antiquo S. Gerinani biographo, iib. i. eap. 28, quem vidcsis apud Suriuiu die .">l Ji.lii.

39!

UBER DE RECTORIBUS CIIRISTIANIS.

zm

sumat anitnas veslras. Frustra sereiis semcnlem, quw A dientibus aliqua in hoo mundo adversa conligerint,

ub hoslibus devorabitur. Vonam faciem meam conlra vos, et corructis coram hoslibus vestris, et subjicicmi- mini his qui oderunt vos. Fugietis , nemine pcrsc- quenle. Quod si nec sic votuerilis recipere disciplinam, sca ambulavcritis ex advcrso mihi, ego quoque contra vos adversus incedam; elpercutiam vos scptics pro- pter peccala veslra, inducamque super vos gladium ultorem fosderis mei. Cutnque confugcrilis in urbes, mittam pestilentiam in thedium reslri, et trademini in hosiium manus. Et reliqua. (Levit. xxvi, 3-v25.)

Hacc ergo licet priori populo, qni terrena bona ambiebat, per legislaiorem dicta sint, tamen C.iiri- gtlano inuic populo convenienter aptari possunt, cui a Doraino suo in praesenti tribulatione consulitur, et

ncc mox debent contrisiali ab eo refugere atque de ejus auxilio despcrare, sed flducialiter agere, ac de Dei bouitaie plenitcr confidere. Siquidern h;ec trans- itoria vita cst juslo tentatio tota, in qua plus in- terdom noccnt prospera quam adversa ; quia Dei clectos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ul euim sapientes perhibenl, quinque temporum varietatibus regnuni lerrenuni consistit. Nam pri- uuun tempus laboris cst, quando per fragores hos- tium ct b»:lla coirtendiiur. Secundurn vero quando ipsum regnum suis incremeniis ut luna usquc ad plenitudinem teiuiit. Tcrtium tempus est ipsius ple- niludinis, quando undique ab omnibus non offendi- lur, sed in plenitudine gloria: suu3 lanquam plenilu-

insuper bona futura in coelis praemitluntur. Huic j{ nii clarilas nobilitalur. Quartum lompus est in quo

ergo opiime convenit, ut mandata Domiui sui servet, ei lotam spem suam in eo conslituat, qui potens est ai> omnibus adversis iu se sperantes eripere, aique ad prosperilalis eventum ct hic etinluturo suos eiectos trausferre.

Ventosa cum dcsaeviat Euri procella pcrstrepens. , Altiiouans de montibus Cuui nubHosa grandine, Sylvae ruantqoe protinus, Turbetur et aclus niaris , Minas ct astris inferal Yenlus crcpanti fulmine; Ferit pavor mortalium Tunc corda couirementium f Ne sternat ira cuelilus Propaginem terrestriura. Quisquis sapit pericula Yitare corde provido, Fugit limens uaec omnia, Tutum capessat ut locum. Sic ingruenle maximo Advcrsitalum lurbine Toiis petenda viribus Co3litonantis dextera. Bealus ille praeminet Qui luuc volante praepete Oratione machinam Poli penetrat arduam! Alas haoet haec aureas Voincris ore Jucida. Laevam regit jejunium, Dextram tenetque largitas. IJanc nosciiordo ccelitum, Gaudens salntat advenam , Oilert eamque giorise Triinmai anlo principis. Votiva menlis xenia Tunc prenuit, ipsa lactea Poli revisil climata, Douhque omnia gratiae. CAP. XVI.

ipsius regni sublimitas instar lunac decrescere inci- pit. Porro quinlum, quoJ esi novissimum, lempus est coUuclationis et coniradictionis, quando rei pu- biicae quasi turris Siioa summa corruil, ac nullus ad ipsam rom publicam stabiiiendam quidquam boni facere vult. Unde colligendnm est quam mobilis et quam variabilis sit terreni regni gloria, quae nun- quam in codem statu pcrseverat, sed sicut luua ut por momenta crescil in prosperis, ila et decrescitin adversis. At vero gloria sine mobiiitale nequaquam in lerreslri, sed in coelesti regno invenitur. In mo- mentanea eniin hujus saeculi poieslate, et confusa rerum traosibilium inconslantia, quomodo saepe ex procellis adversitatum sercnitas redditur, ita in pro-

C cellas serena mutantur.

Iiaque si aliqua contigerint adversa, qui providus est rei publicie gubernator, non slatim talibus tem- peslaium turbinibus infringatur, sed e contra valida nientis forlitudine in Domino confortetur, atque Omnipotenti gratias in adversis referat, qui in pro- speris successibus de Domini sui clementia grates agebat. Parum est enim quando in Dei beneficiis, quse nobis accidunt, gratulanmr. Nam et hoc genti- lis facil et Judarns et publicanus et ethnicus. Chri- stianorum propria virtus est, etiam in iis quse adversa putantur, referre graiias Creatori, ut in Doi praeconium mens l;eta prorumpal, dicamusque : Nn- dus exivi de utero matris meie, nndus et rcdcum. Sicui piacuit Domino, ita faciumest; sit nomenDo-

V.mini benedictum {Job. i, 21). Quoties cnim aiiqua tribulalio in mundo eveucrit, qui boni sunt, velut vasa sancta, graiias aguni Dco qui eos castigare di- gnatur ; illi vero qui sunt superbi, vel luxuriosi, vel cupidi, blasphemant couira Deum ct murmurant di- cenles : 0 Deus, quod lantum maii fecimus ul talia patiamur? Ai vero de bonis tribulatis ita in Job le- gilur : Beatus homo qui ccrripitur a Domino! lncre- palionem ergo Domini ne reprobes, quia ipse vulnerat et medctur, percutit et manus ejus sanabum (Job. v, 17, 18). Nam fomentis lenibus, quibus nos Deus consolatnr saepe, sappe etiam mordacis»imum niedi- oamenlum tribuialionis adjungit, et quasi clemen-

At vero si 1 ene regentibns et praecepta uei custo- iis>inu>« utedicus incidere cupiens putridas carnes et

525 SEDULll

cariosa vuhiera adurere, cauterio nor; parcit ; non a miseretur, ui magis misereaiur.

Inlerdum vero plus uobis uliliu sunl heila el qua?- libet adversa quam pa\ et oi iiMii, quia pax delicalos et remissoi farit uc timidos ; porro bclluin ct men- icm acuit, ct prsesemin quasi trunseuntia coiiieiime- re pcrsiiadct. Ac srcpe superna dispotienle gratia dtdcissimos fruclus majoris pacis et concoruia? |ii*o- generat. Unde et Constmilinus iinperuior, Si:avi->- res, inrjuii, sunt amicitia; post inimicitiarum causa.- ad ooncorliam restituue. Quisquis vero bonus et jusius rector spirtiuates et carn.tlcs liostes nec non qmeiibet adversa vel evadere vci iriumphaliter vin- eere dcsiderat, armame.-itis SMiiitiialibus munitus atque ordinatus uat. ,<:\u \t<.- ..: ■■ >. indutus iorioa justiiise. galea spei, nec iioii <J,*p.‘c ii.iei protectus, p ac divini sermonis gkuiio cu»-.. us eminiai His enini et talibus arniis sancios jiquc ciarissiiiios »«:**- rarum reges fuisse munitos, et suporasse aaversi- ri©3, et aiupia irop-.c-a d^ liostibus retulisse, aique inclyta rcgna diu et feliYitei’ gnhernasse. uu.lri.s Scripturarum iucis saBpissiine legiiuus. Qik.uio !o sanciUM David, ut ai5.os cuusa biwitetis uimttam, armis spirilualiijuspfsedilus, quia iJeum veruiu ioi.o corde limehal ct amuhaJ, mulia ev.iserat iJCTkufc», aique liostes Donirni di?na s;v>pc perculit ultiouc.

Lt glolius luna* niu.li) Iuce crescit Duetus in splucram r.i.iiis toruscum, Nuucque decresci! varjanlc moiu

Comigci orbis : Regna sic t( rra: bilido tenore C

Gloria creseunt modo prosperante Nunc cl aihersis minuuniiir ortis

Aulica scep;.ra. Rcs qu!d liumariMs querimur fugaces Essc ceu fumus (hiviusque pra-ceps ? Nonne sic munrji variaui recnrsum

Ha?c elemenla ? Post diciu claram tenebra scquuntur, Post serenalas placidas et auras, Illlco surgii ueljulis opacis

Saeva procclla. Taliter dulcem scquitui*que pacem Litium gurges subilfe ruiuae. lnde marcescit iVominum propago

ilos velut agri. At pius prineeps Dofiiino potenti Corde contrilo hilariquc vultu Gralias, postquam nova damna senlil ,

TaiUer offert. Patris excelsi benedicia proles , Qui creas lotnni rcnovasque mundum, Nunc tULO graies fcrimus salUbri

Nos mcdiciiiiS. Tune castigas niedicanle virga Nos volcns ssilvos nitidos ui. agnos In tui sacra gregis esse caula,

Opiime pastor. 1’nde myrrhati caliccm hquoris

I)

SCOTl 3-24

Quom pie nobis lua dextra pnrgu,

Sinms ut saivi, Libimus libenter Dona salutis.

Nosque lorica renilente jusii .

Ac spei tuta galea, flagrante

Ense sermonis, fideique scuto Quaesumus armu.

Et crucis signo ladianle corm-

Exhibe votis populi prccanlis

iiostium cunctos supcrare f.istus l’e !.ioiuiuante.

C.AP. XVII. Oui bomi&est priuccps, inultis virtuium pr.eeonns adornatur, maxinic vero cicmeuiia, roansueluefnie, amnia* traiiquiliitaie, uunquam recipieiis lempesta- tem, sed paeis coucor liani quani lieri uott-st -omper < .opiexans, nou stitum crga suos, sed eliam circa ini- iincci, qucs eieiiipio paUentiaB atque clemeir.i.u pium et magurfiiifltuii reetopem vincere oporwt, %t slaiitc-Psaiiii-’.’. ijui ,‘if i.itm fiiiqni oderwu vttocrn filnm yp.iifhiz ,1’sai. cu, 7’. Piudens igitur do minator pc-r paci.- Cimiieviouem sludct Mampt*r :: i- uliticure, orhnare aiquc guberuure iiupciii..i, -u. i pax sil oini:’!i:ii ivrtim uauquiHiias ordiui» l..ii noxia et iiicremeniiim rcgi;e peti-st.Mi;-. i : cnim dis- corUiQ. maxiuiiC res l.ibunlui, iu tomor.lia j :• is etium minimi cre«cu(.t. lindc Puiili S:ipiime iutci’- rogantc, qua ope rei» [.ublica Numunt.iu.’ prii.s in- victa dtirasscl, aul ;ii)jt iutnset evcrsa , lyrscus quidam Numauiinua ivspomHt : Concurdtu, mvicta ; discordia, exiliofait. Siqnidcm Nuniunlia civilaspci’ annos \i, M.lis iv nsilliluis suorum, xi. millia h^- manorum non soitvn siibtinutt, scd etiam \ioit. Con-. coidia dissensiones reprimit, aspcra ad lenitntem, adversa in prosperitatem, inimicilias ad aiuioitia- rum trahquiilitateu reducil; amabilis in.c»’ aiuioos, inexpiignabilis ali ajversai iis, desiderabilis etiam ab iniaiicis. Hj2c setcna csl domi, \iet:ix in pr.clio; licel ueque bellis velil esse iiiipiioi.ta, uisi cutn per- necessaria il jiistissima ext-gcrit caus::.

Sed su»t nommlii qui succcssu terrense feiicitaiis et tumore snperbiu: iu lantuni existuni elati, ».it pj- cem ab hostibus oblatam sperncre, et iiyusu bclla suscipeie non pcriimescaul ; et, quod Csl gravius, duobus Ibrte bellis inipiicili, tanquani Ssparlanorum furore, lcrliuin noii recnsent. Sed sa-pe ‘aies virga di- vin« uliioms jiisic iuiereuni, quouiani pacis douum sibi obialuin sus.cipci’e noiunt. Qnomodo Auiasii* regi Juda: colltigisse legimus, qui m.sit nuulios ad Joas filiiiin Joachaz lilii Jehu rogis Israel diccns : Yeni el tideantus nosllV iieg. m. 8). Kct;:isitqiie Joas icx lsrael ad Amasiain rcgem Jud;c dicens : Carduus Libani tnisit ad cedrum qttve enl in Libano, dicens, Da filium tuam filio meo uxorem. Transic- runlque bctliu sallus qui sunl in Libano, ei cuncul- cnverunt earduum. Percnliens invaiuisli super Edom% et sublevavit le cvr tuum. (‘onteiuus esto gloria, et sede in domo tua. Quare provocas malum, ut cadas tu ei iudastccuml ‘.: non acquicvit Amafias Ascenditque

*»5 LIBER DE REr.TOHlRUS CHRISTIANIS

Joas rex Israel, et viderunt se ipseet Amasius rexJudu- \ in Belhsames oppido Jvdx ; percussusque est coram lsraeHIY Beg. xiv. 9-12).

Libet eiiaua commemorare quod de ipso Juiiauo priocipe in historia refertnr eeclesiastiea, qui iimllos vicos caslraquc r’elinens, jam eiiam civitates Persa- rniii capiebat. Cnmqiie venissel Clcsiphonlera civi- tatcm, iii tantuin obsedit regem, ut crebris legatio- nibns uleretur, offerens iluie sua.^ patrire pariem, si soluto Lfllo discederet; quod Julianus noluit, neque supplicantibus esi inisertus, neque mcntc percepit, quia vincere qui.lem bonum esl; supcrvincere, ni- uiis invidiosum. Credeus ulique magicis ariibus, ei f;ils;i spe viclorhe prxsumens; qui dum fueral in equo et exereitum conforlabal certuni sperans trUun-

m

Exper» consilii naufraga parturii Incaulis ducibus s;epe pcricula, Quam mortis sequitur mo\ •• iolentia. Pax vero medicans dissona gtutinal, Pa\ lites reprimens gaudia seminat, Pax jungit populos perpcte foedere, Rcgnum pace regit reclor et optimus. Quis charisma piacet pacis aromatc Virtulum redoienl sicut olivifer Mons pinguis Dornini, quo iluil affatim

Lac mel Ghrislicolis neelaris ubere. CAP. XVIII. Gloriosi principes et «eges atque duces timorem \ r-^ini anle ocules baheutes, ncque de pacis tranquilliUte, neque de triuropbis victortae sibimel

phum, contra illum jaculum repenie dclalum, dis- R arrogabanl, sed lotum Qmuipotenli» gratiae depuiau-

cunens per brachium in ejus latus immersum cst. Ex hoc viilnere suscepit terminum viue. Qui vero jusiissimum intulil vulous, hacteous igooratur, sed alii quemdam iuvisibilium hoc intulisse ferunt, alii vero unum paslorem Ismaelitarum, alii miiilem fame et ilinere latigatum. Sed sive houv», sive ahge- lus fuerit, palam est quia divinis jussionibus mini- sfravit. Aiunt emu: quia dum fuisset vuloeratus, mox manum sanguina suo compleverit, ct in aerem pro- jecerit dicens :Galilsee, vicisii! Llin eo ipso coufes- sus cum blasphemia victoriam.

Nullus ergo pacis graliam laslu temerario debet spernere, auipost hosies prostralos elato corde su- perbire, quomodo pracfatus Amasias et Julianus fe

les, dignas gratulatioites sacraque vota, seu pro sta- lu pacis, seu pro transact i victoriu, Domino perso!- vebant, qui dat salulcm et gloriam rogibus in ipgo fiduciam spei habentihus, qui voluniatem diligen- lium se faciet, et orationes eorum exaudiel, saivos- que faciet eos ; quia custedil Dominua omnes !ili- se:ites se, cl oifines pcecalores disperdei : Sapjemia quoque hoc ip?um attestante atque dicenie : Qui ti- elis Dominutn, tperale in iilum, el in ublectatione veuiei vobis misericordia (Eeeit. n , 9}. linde pei Jocl prophetam dieitur: Dominu:> spes pop\ i aui, e\ forlitttdo fiiiorum Israei (Jo4. iii , 16). Q.ietn pro muliitudine miserieordianim suarum, et abumiaulia conaolauonum, et Largitate heneficiorum, quibus h»i-

cerunt. Cnde scriptum est : Non Ijeterts super ini- C mafiogeneri tneffabili boniuue consulit, aJmirari ei

mici tuiinlerilum,ne forte supervenianl m 1« similia {Eccli. viii , 8). Et iterura: C««t ceciderit iniutictu tuus, ne gaudeas, ei in ruina ejus nn e’xsultet eor tuum (Prov. xxiv, 17). Nam Deo displieet quisquis exaitat se in malis allerius. Uinle bealus David de suo- rum interilu inimicorum non solum non erat hetatus; sed vehemenler fucral contristalus, affeeui cbaiita- tis plaugens ior.es Israel a Phiiisth*is fuisse pi’o- stratos, et dicens : Inclyti hrael super tuon!es suos inlerfecti sunt. Quomodo cecidcrunt fortis? Noiite annuntiare In Ceth, neque unnuniietis in compiiis .Ascalonis, ne forte liPltnlur filii PhUiuthiim, ne ex- suheht filias incircumcisorum. Et c;etera [II Beg. i.

pnecoiiiorum laudibus ac henignis devotiouibus rxaliari ei honorari O]iortet; Psaimista nos exhor- lante atque dicente : Confiteantur Domino miscricor- iiu ejus, i i mirabilia ejus ftiiis hamiman {Psai. cvi , 21). Cui ei iilud cuncinit ijuod iit Decteronomio le- gilur : Ipse est laus tua ei Deus luus, qui fecil tisi liac mayndlia et terribilia, qua? viderunt ocuii tvi (Deut. x, 21). Cndeet Israe! popuUis duee Moyse pertrausiw mftii Ruhro, submersisque pelago /Egy- pliis, canticum exsultatiouis Domino personuil, quiu ejus magnifica in se beneticia persensit. Qnid aiftem rcferam de famo^is et saoctis dkicibus ac regibus ejusdem populi. qui quoties de manibus inimiconim

atTectum sanctus David etiam erga inimicos habehat. 0 quam pacificos Cunctipolens amat ! Ouis regiium Solyinsc pcrpelis annui.1 lllos angelici gratia schcmalis Ornans clarificat peclore vullibns, Quorum simplicitas cordibiis insita, Siciit itios avibus feilo caientibus. Ilac gaudet soiiole cclsiihronus P.UCr, Ilaeredesque suos hos Deus eiigit. Pacera qui sequilur, spiendidus enitet, Et verbis re;iolei mel velut Alticam. Qui pacem renuit, in tenehris manet, Et c?ecus gradiens in foveam cadit. Nam fiiscors anitni lurbida moiio

D

19). Qufbus evidenter ostehditur quantum pietatis ^ uberati, vel de hostibus fuerimt vicloriosi, liberatoi-i

et proiectori stio tam hymiiicas landes quam pacifi- cas hoslias cseleraque vota Domino acceptabilia re- tiibuebant ? Inter quos ille dcvotus hymnidicus Da- viii j~>ro collatis sib; a Domino beneficiis spirkuali- ter cxsultans aicb;a : Caatabo Domino qui bona irtvuh mihi, el psallam npmini Domini ailisshni (Psal. \ii,()j. Ilinc illepopiilus perNahum prophctam admonetur dicentem : Cciebra, Juda, fesiicuatcii tuas, et redde vota lua (Nalui, 15). Qmmla vcin bona ipsa plebs Domini consequebatnr, per Joel pro- phetam breviter ita describitur : E\ comedetit ccs cenleset saturabimlni, e.t laud.ibitis nomen Deive&W qui fecit vobiscum mirabilia, el non ronfundvtur po- pulus meus iu atternum (Joel. n, 2->j.

2KJ

SEDULIl SCOTl

328

Sed et in Novi Testamenli lempore multi san- A rimis honoribus suhlimat. Theodosius quoqHft lux

cttssimi rectores. beueficiorum Altissimi non fue- runt immemores; sed uuanto eseleris divina lar- giente gratia fortiores eminehant et gloriosiores, tanto magis Omnipotenti dignos recompensabant ho- nores; qualis erat magnus et optimus imperalor Constauiiuus,.gui insigni pietaie decoratus, snperna disponente providenlia. potilus est Europa universa atque Libya; super has etiam maximam Asiae par- tem tenens, suhjeclos habuil uhique devotos. Sed etiam barbarorum alii quidem spoi.le serviehant, alii devicti. Uhique triumphi videbanlur, et viclor cernebalur in omiubus imperator, qui divime celsi- tudinis potentiam eognoscens atque admirans, et tanla sihi el bumano generi collata per Omnipolen- tis graiiam beneficia enumerans, aivitias divuu H laude atque honoris gloria refertas in hunc modum descripsit dicens : Sacralissimam custodiens fidem, vcritatis luce parlicipalus sum ; luminis verilate gu- bernalus, sacrant agnosco fidem. Denique per boc, sicuti res ipsa confirmat, venerabilem religionem essc conspicio, et doctrinam agniliouis sanclissimi Dei oinuihusofferentcm. Hujus cultum me haoere profiteor, quia hujus Dci virtutem in auxilio haoens, iuclioans a finibus Oceani, omnem terrarum orbem firma spe salulis ohiinui. llunc Deum colo, cujug signum Deo dicatus mcusexercitus portat in hume- ris, eta quo tlum justo sermene aliquid poscitur im- petratur. Ex ipsis autem tropoeis insignibus bene- fieia repente suscipio. Hunc itaque Deum immortali

imperatorue dignitatis sacratissima, pro beneficiis a Deosibicollatiscreherriiuasgraiias referebat, mul- tis honoribus Christo suo vota compensans, quibus Christi amore referlis, tam Hierosolymis ecelesias conslitutas quam per singulas civitates positas mul- ,um honoravit, el cum Hierosolymam pergcret, el cum denuo remearet.

Si pax provenial, seuplaudant ampla iropa:a ,

Arroget incautus talia nemo sibi. Nam Deus oninicreaiis, ingratos atque superhos

Meute sui cordis spernil ubique duees. Diligil el mites, graies Dominoque fercntes,

Cujus niultipliees gratificantur opes. Nam neque divili;e faciunt neque regna beatos.

Si non celsithrono laus sit honorque Patri. Ob hoc eximius divino munere princeps Hyinnidicas laudes vota Deoque fcrat. Dum pax arridet, tumidus dum slernitur hostis,

Du-tn pollet terris copia plena bonis, Dum Deus ex allo regem popubunque triumpliei

Magnifice plebem glorilicando suam. Absit murmurium populo, cum manna redundet

Tranquilhe pacis muliiplieisque honi. Canlica hclilia? polius toilantur iu astra,

Tantis pro donis organizare decet. Spiriius omnipotens orhis dum climata refert, Dum quoque terrigenis regna superna patent. CAP. XIX. JNam quisquis esl prudens et sasicius Christiani

meraoria me honorare profiteor, eumque summa L> p0pUu dominarlor, beneficiorum Bomini scmper fit puraque mente super emuia esse credo. Hunc incli- memor; ideoque beneficii largitorem honoribus natis genihus invocaho, qui puram tanlummodo magnificat, atque bonoratum se esse cognosdt, pia-

que allectione de privilegiis ct causis sanctae niatiis Ecclesi.c, qiue esl sponsa Dei vivi, conservandis el augendis, nec non de honore ac rcverenlia saccrdo- tali laudabilem solliciludinem babet. Tunc enim se fidelem Dei esse cultorem ostendit, dum CJtrisiiana devotione quidqiiid ad bonorem et gloriam Christi sanetaequeejusEcclesiae pertinet, ordinabiliter dispo- nere fideli sermone studet, seque omnibus adversiia- libus, si necesse lucrit, oh delensionem populi Dci, tanquam scutuin objicit, qui se suumque regnum divina proicciione defcndi exoptai. Ncc cessal au- gere honoribus Dci Ecclesiam, qui vull suuni augeri et amplificari impci ium ; ac de pace et securilate pia solertia perlractat ecclesiastica, qui fransitoriam cl selernam pacem ac securilatera desiderat obtinere. Sit ergo forlis imitator ipsorum principum, qui ante ipsum juste et pie in volunlate Dci regnaverunt, et Christianum populum Ik-iic reserunt, Christique Ecclesiam opportuno solatio foverunt, Dci Limorcm ef cceleslis rcmunerationis spem scmpcr. anle ocnlos haLicnles, et omnia quae agebanl sive disponei ant, secundum voluntaiem ejus pcrlicerc festraantes, non pravorum lniquitatibus consenlienles, sed prava in diretta summo sxudio secundum trulinam jusliti? tiansferenies. Scicbant enim quia qui emcndare po- tesl el negligit, parlicipem se procul duhio delieti

menlem et immaculalam aniinam ab omnibus exigit; virlutis et pietatis actus exquiril, mansuetudinis ct clemeniia; delecialur operibus, mites amat, hahet otlio turbulentos, diligii fidem, punit perfidiam, om- nemque potenliam cum fastu despicit, superborum punit aspcritalem, ad fastum elevatos perimit, huini- lihusautem ac patientihusdigna retribuit. Quibus oin- nibus consideralis, multas Deo refero gratias, quo- niam integra providcnlia omne genus humanum colens legera divinam, reddila sibi pace decenler exsultet.

Et lnec quidem piissimus atque Christianissimus imperator dans gloriam Deo pro iminensis ipsius be- neliciis dicehat. Quis enim rcctor sub Cbristiani no- minis litulo insignitus, alque ab infantia lulela ma- tris Ecclesise ubere laclc sinu educalus, et in prin- cipali dignitatis apice divina disponenle gralia soMitnatus, nou jugilcr Omnipotenti victimas a/a- liarum offerel, non illius voluntali humilitcr atque ardcnter obedire, el sanclis ejus scrvis placare non magnoperc contendet? si rex impius Nahuchodono- sor Deum Israel honorat, si Alexander Magnus cum esset paganissimus illius lemplum adiit, illius ma- jeslati cervicem subdidit, se genibus provolutus cur~ vat, ab illo auxihum cfllagitat, illi victimas immolai, atque insuper sancti ponli!icein lempli Jaddum plu-

D

330

329 LIBER DE RECTORIBUS CHRISTIANIS

constituit, quomotlo in libris Regum narralur de A servilutem congruam regi orthodoxo de rebns

fferi saoerdote, qui Qliis suis in cultu diviuo delin- qucntibtis, et pnpulo oblaliones suas Deo olTercriii vim facienlibus, insoper el cum inulieribus quw ob- servahaut ad ostiiim taberoaculi d<>rmientibu>s peper- cit, el non eos auclorilalo palerna acriter corripuit. Quanta vindicia super eos venit, et super omnem populuin ! Quonioni tradili sunt ipsi filii siinul ciun arca Dornini et unlvcrsus populus in manus Phili- slhiim, et caesus esl Israel plaga magna nimis, ila ut triginta millia pediium ibi cecidissent, quoad arca Doaiiui capta est. Duo quoque filii Ileli, Ophni’ et Phinees, mortui sunt, ipseque Heli cum audiret ar- cam Dei captam et filios suos inortuos, cccidit de sella rclrorsum, el fractis cervicibus inoriuus est ;

supersunt exbibeant; ut primo ordina flat quoi divinum, et tn sequcnti qnod ad humannni obsequium. Nara si provida soJeriia erga milites cura sit exhibenda, qnaienus eis cui ccssaria erogeniur impendia; et qui plns |n . lumnltibus laborant, et ard profoclnm rei pul devoiiores et fortiores, alque uliiiores fiunt, plus mercedis ct honofis accipitmi; quanto magis pn denduin de spiritu*‘Iibus Chrisli niiliiibus, quorum sanclis laboribllS et Orationibus ipsa res pubfica ser- vatur incohimis et illaesa? Hostes quoqwe el invisibiles superamtur, copia rertiro lempora) cmn prosperilftiis eventu cumulatur. Sancfi ar^eii in adjuloriiiin populo fnvitanlur, serenitas pacis

sicque sacerdoiium ab ejus domo ablatum ad aiiam B reddittir, imperium amplilicalur. Poslrerno regia

domum trunslatmn est ; nec quisquaro de stirpe Heli «Itra in templo Domini ministravit.

Hoc itaque exemplo ei aliis similibus, qua» in Scri-

pluris sacris referunlur consideratis, sacr&tissiini

priacipes atque rcctores non recipiebant personas

adulatonim, mel dulcedinis verborum pravae persua •

sionis veneno intermiscentium, nec conseniiebant

fraudibus iniqnorum ncquiter blandicntium ; quc-

niam si illis conseiiuatur iii lalibus nequitiis, non

solum ipsi peccnntes, sed et eis consenlienfes pariler

inleribunt. Achoni et prudentes reges, quoniam ipsi

recle vivunt, pio zelo prarvaricanies disciplinabilitcr

redargimnt et corrigunt ; uude sibi duplicem remu-

neralionis a Domino p«lmam acquirunt, dum male

in suhjectis redarguere, et eosilem ad bOna verbo et C

v exemplis provocare Jtudent. Oportel enim Deo ama-

bilem regnaiorem , quem divina ordinatio Unquam

vicarium suum io regimine Ecelesire su« esse voluii,

et potestatem ei super utrumque ordinem pnelato-

rum et subditoram iribuit, ut singulis personis et

quce justa sunt decernat, et sub sua dispensatione

prior ordo devoteobediendo fideliter subditus fiat. Et

ideo in bond rectore debei laudabilis inteniio cssc,

et bono studio iiiuj providere , quatenus praspositi

ccclosiarum Dei suum locum legitimeleneant, eisque

ad hoc admmiculum regia clemeniia iribuat, uioili-

tium suuni secundum mandata Dei el sacrorum ca-

nonum insiiluta pleniier agerc valeant; nec eis sae-

culares potestates impedimento fiant, sed potius ad

fidem Dei servandamel cullumjustitiae perficiendum

faveant. ldeoque, ut in superioribus praediximus, per

singulos annos synodales fieri conventus necesse

est, ubi ccclesiastica jura et negotia jusie et legitime

•iiscutiantur. Idcirco uiligentissime bono et pio le-

ctori providendum est , ut sanctificatio nominis Do-

niini, quae in Iocis Deo consecratis manet sine ulla

reprehensione, iu quantum possibiie fuerit, servetur.

El lales rcciores alquc dispensatores iu eis eonsti-

tuantur, qui sine iaexplcbili avarilia atque iuxuria

res Lene tractent divinas, et Dei servis alque famu-

labus sufflciemem victum alque vestilum tribuant,

viduisque et orphanis atque pauperibus juxla cano-

ues provisioncm condignam primum impendant , et

Patrol. CUI.

D

dignilas el honorificcntia diu atque feliciter potc- stale exienditur , ac filii filiorum in apice regni no- bilitantur. Orthoutixus ac beaius ille rector eminei Qui Dei tiriiore maclus atque amorc fervidus Anteponit illa semper aulicis negotiis Chrisliana quis ubiquc crescit alma gloria. Qui pio tenore scrvat omne privilegium, Unde regis candidala sponsa Chrisii gaudeat. Qui lupos rapaces arcet asquitate regia, Chrisliana ne pfeaiantiir improbis o\ilia. Ipse zeiotes et instat ardens morc fulmini Emicans et ultor ensis insequendo reprobosi Auribus modeslis ille verba lemnit aurca, Ne mel before suggerentis det venena toxica. Nam coiax in ore gestat arte vcrba racllea, Cordis ac sinuretental intus feiie machinas. His homunculis resisiat Christianus arbiter. Scita legum nsos ei onlo palrioeque regulse, Ae Dei colal ministros sanclitate fulgidos, Qui Deo placere norunt ore, corde, moribus. His precantibus bcatis res heata publica Omnibus bonus abundal, sicut arva fructibus, Principis honor llironizat, ac tropaea buccinant La?ia pax ubique regnat quicta gaudia.

CA1’UT XX. Has autem paucas de multis, divinas et huma historias percurrens, veslra?, dominerex, excelienlise commoniiorias obtuli litleras vestro amore ad hoc opusculum instigattis , sciens n!« debttori ve-

strae celsitudinis obscquio; utile forc perpeudens, si quse sparsim in divmis et humanis eloquiis de qui- biisdum malis regibus sivc principihus ieguntur, in unum breviter deibrarem opusculura; um!c po vestrum delecian ingenium , et nostnc devoiii erga vestrae claritudiriem intelligcntise nia^ benivolum queat obsequium. Sic et apes ex di \ ■ floribus mella in utilitsiein dominoium traubitura colligunt, quibus gratissimos favos artificiosa disp) sitionc componunt. ’ .

Hos itaquc apices velut enchiridion vesm sagaci tas ingenii saepius transcurrendo perlegat, qualo facilius animadvert«»r-e possit quanla mala riiali:-. et

11

^, SEDULU SCOTI Si

ouanta boiia b«.is rectoribus iuperna tl divina ju- A noscentcs gloriam regum esse invesi.garc ^nmnem

stilia rependal. Ot enim reprobis prxsentes oifen nones, calamiiates, capiivitaies, Gliorum orbitates, a • iconun strages , frugum sterilitates, pestilentias iiui.lerabi.es, breves et infeiices dies, diuturnas a-grotationes, raortes pessimas, et insuper aeterna snpp.icia retribuit; ita e contra juslis et sanctis re- ctoribus multa in praesenti solatia, divitiarum abun- dantiam, triumphiram gloriam, pacis tranquillita- lem, pneciaram sobolis in.lolem, multos et felices anr.os ac perpetuum regnum in futuro dooat. Nam sicut impiis sivc prospera sive adversa cuncta in e.titiosos Gnesaccidunt, sic eleetisDeioiuneaadversi- tates seu fclicitatis eventus in bonum concurrunt, lestante Apostolo qui ait : Omnia autem concurrunt

et Dei sapientiam , sicut scriptum est : Posside sa- pientiam, posside prudentiam principium sapienlue; arripe illam et exaltabit le, giorificaberis ab ea cjm eam fueris amplexalus ; dabit capiti luo auomenln fjratiarum,et corona inclyta proteaette (Prou.iv, 5-9). Bas igitur artes Omnipolenti beneplacitas studiose diuieerunt, juste judicare, bumiles ac benevoios esse erga bonos, superbos veio et iuvectos in malos; pau- peres alere, ecclesias De’< adjuvare, nec spem i.n transilorio el caduco regno ponere , sed in ccelosli et permanentis semper regni beatitudiue volum ac desiderium collocare. Quorura exempla et insignia gesta , alque felicem transilorix vilae cursum , insuper aelern.e retributiouis gloriam vos semper

in bonum liis qui secundum propositum vocaii sunt I> amare, eogitare, alque imitari, domine rex, sum- sancti [Rom. viii, 2S,>. In adversis quidem pro lem- mopere decel. Sic enim Domiuus oinnipotens eril exercitati, sed in prosperis abundanter a Do- cuslos et defensor vester contra omnes adversarios mino consolati, Castu snperboram despecti, sed cce- vesiros, quos magnifica potenlia sua conteret pcd lesli jovamine victoriosi. Quorum meritis et sancta- ijUS vcstris, vel beliico seu pacis ju

.1 . ___ .: : : ■ _ _ :i .

pacis jure sul-jiciet, et

corona gratLe suie v;s in omnibus adornabit, dies vestros cum felicilate et gloria in boc saeeolo exten- dens, atque justorum consortio regum qui Deo pla- cuerunt in peipetua felicitate constitucns. Et erur.i filii tui sicut novella; otivarum in circuitu mensa.’ .zup [P.sai. cxxvn, 5). Sedebunt post vos in solio regni vestri. Dabit eis longaevani in boc mundo aetatcsn sciiicet ac felicitatem, si in viis Domini ambulaverint alque mandata ipsius custodierint ; insuper vero

precum intereessionikus hostes superati, princi p^s capti, url.es munilissiraae fraclae sunt tanquam tela arane.fi. maria fuerunt pervia, fortia quxque facla sunt infirma, et quae intirma esisUniauaiitur mox cxstiterunt forlia. Aer quooue saepe ventis, nu- bibus et grandine contra rebelles deeertavit, uitori- bus aetiter ignibus atque tonilruis super bostes into- nuit, a.quora violentissimas exercuerunl lempesta- tes, angclica deservierunt ministeria, sol luna ca;-

leraque sidera cursum stabiliri statuerunt, lerravi- ^ reguum coelorum, potestale et gratia Saivatoris et vos deglotivit ac mortuos, ab inferis eadem evomuit. ■»-— - — — 4— 1«*.. rk-ie.: #».,_ «t %•■—» rinr«( Omnes euim creaturae eis eranl subjecUe, quoniam ipsi Creatori corde, verbo et opere snbditi perman- serunt. Quippe quorum erat sanctum studium Deu.n timere simul et amare, sacra perscrutari eloquia,

« Sequuntur in Sedolii codice poematia xi brevia de virlutibus. beiudc i_e viliis poematia x. Cuncta iiirc, quia nequc auctoris neque xiatis netam pra;- seferont, nunc cerle omittenda ceusuimus. Postremo camiiua in basiliea Iloinana Sancti Petri olim pro- stantia, qme videre cbt apud Gruterum, inter epigr. Cluist., T. II,pait. i. Sed pauca quaedam nec ibi, iiCijoc apud me in inscript. Christ. , Script. vet. i- V, videbar mibi reperire, quae ita se hai.ent :

i. Jn dexlro atrio sancti Petri.

lugrediens quisquis radiantis lifniiia lempli, bi varias operatu - dum lumir.a tendis,

m mirarc dicm fulgore perenni. Cuncla micant, si lux iota iuminatttr in aiila. Ornavil praestd venerandas Symmacbus ’ :e_les, Priscaque ces&erunl magno virtutis bonore.

Domini nostri Jesu Christi , cui est perpes gioria et potestas cum Patrc el Spiritu saacto in secula sre- culorum. Amen.

Explicit Sedulius de Rectoribus Christianis ». 2. ln arca super corpus sancti Petri.

KLFl-NLS IDVEKTICS GVLLUS VIR INLUSTRIS

EXPR.CF. LRB15

TR0 BE.NEFICllS DOMIM APOSTOLICI VOTUM SOLVIT.

5. In fronte foras in ecclesia Sancti Pelri, ubi qua» tuor animalia circa Christum sunt picta.

MAR1.MA.MS Vlll 1NLLSTBIS EXPR.EF. ET CO>S. ORD-

0.011 AV.STASIA. 1NL. FEMI2I4

BERITA VOTA BEATISSIMO rr.TRO APOSTOLO PERSOI.VIT

OC.*: PBFCIBUS PAPt LEO.MS 1XVOCATA SL.NT

ATQUE PEliFECTA.

(’} Hic rides cpigraaiiua.is atatem.

SEDUJLII SCOTI

EXPLANATIOKES IN PRiEFATIOlSES SANCTI IHEROKYMI AD

EYANGELIA.

OlaJ., ibid.)

:. Beatissimo pava: Damaso Hieronymus. JVo«m D Evangeliorura volnmen Romano sermor.c tanis et •■. r. Damasus papa cum quatuor inter se discordantibns ei«mplaribus pcisppxisset

335 EXPLAN. 1N PR/EKA TIONES S. HIERON. AD EVANG.

fuisse conscriptuin, sanctum Hieronymum pia jus- A veritatis sapor gratissimc pcreipiendur.. Arbiter .

sione ad hoc compulit, luaienus per coliationem « Graccomm, sed velerum codicum correclum Evan- gclium Latino sermone couscriberct. Iiaque tanti pnesulis volis beatus llieronymus asicnsit. Novum opus, et reliqua* Novum opus se faccre dicil, Evan- gelium sciUcel per authentica Graecorum exemplaria cnrrectimi, ac Roinano sermone conscviptum, quod nemu alius ante ipsum Romanus feccrit, et ideo no- vum opus appcllaiur. Salis auiem honesle ac vcre- cunde adversus aemulos se excusat, cum non prae- sumpiiosa temcriiale " se hoc fecisse, sed bcalissimi papie jussione coaclum se ad hoc opus accessisse assevercl. Cogis, pro eo quod est coegisli, per chro- nismon posilum esse iniellige, quo scliemale diveisa

comprobalor. Hoc dislat inter judicem el arbiirun, quod judicis oUieiiuu esl damnare vel absolv arbilri voro minislcrium est aiiquid cligcre vel re- futare. Varianl, discordant, discrcpanl. Decern.. dijudicem , couiprobem. Pius lubor , seti periculosn p. i. d. c. i. a. o. i. Opus pietatis est Evangelica verba cuuctis erroribus eradicalis expurgare ; sed quanlum ad toxicam aemulorum imidiam impeiiio- runique jiitlicium atlinet, in hoc periculosa p sumpiio esse viietur, quod de aiiorum scripiis et crroribus ipse jtidicet ; cujus iiavum opus, quamvis Gracae veriiati consentancum, ab omnibus legen- libus erit judicandum. Non quod rcvera pericuiosa proesumptio in hoc pio lahore essel , cum rtullus

tempora pro nliis lemporibus ponunlur. Ex veieri. B reprehensor veritalis seclatori formidandus sil, nisi

Ex eo quod est opus, per syllemsin , operc assumen- «iuin est , ut plcna conslructio liat : novttm opus me eogis facere cx veteri opere. Yetus auiem opus dicit aulhenlicum quodlibcl Evangeiium Gneco sermone conscripium , ex quo novurn opus suum, correctum videlicft Evangelium et Latine couscripiuin, se fa- ceve coacium testatur. Unde recle subdilur : ut post exemplaria Scriplurarum l. o. d. q. q. a. s. Exem- plana c dicil nen solum Grxcos, sed etiaiu Roma- nos Evangeliorum codices ; neque solum authenticos alque veros, sed etiam novos alque vitialos libros , el maxime in Latino sermone conscriptos, qui apid varias natkmes uiriusque linguae per lotum lerra-

quanluia ad invidorum cxicum jtulicium pcrlinet , quibus talis l.tbor quasi pei ieulosa prajsumptio esse videlur. Et hene suum laborem praesumpiionein nominat , quod nullus ante eum Lalinum Evan- gelium per rocta Grascorum exemplaria -sic cor- rexerit.

3. Senis inuiare linguam. Snbintelligilur ex prsr*» cedentibus , periculosa prasumptio est. Seuis iin- guam mutare, est cujuslibet catholici senis loquclarn, longo usu in vitiis tritam et usitalam , informare ac meJiorare. Per linguam locutio vel loquela intelli- gitur. In quod autem ipsa lingua muiari dfibeat , suhjungit : et canescentem mundum ad i. r. p. Et est

rum orbem dispersi sunt. Inter exemplar autem el sensus : non parva? difficultatis est, sea periculosae

f.nlif cin linc iulprAst ntirtrl i’iw!pi «it iam sorintnm *-’ >_»..>.^:«u. ^,.„„ ..:.!„….. … „„„,.~.»„.,„ ..,..„.)..,.

cudiccm hoc inlerest , quod codex sit jam scriptum quodlibct \oiumcn, etiamsi ex ipso codicc adhuc niiiil scribatur ; cum vero ex ipso alter codex scri- batur , tmic cxemplar esse incipit. Multi quoque o.odices, id est deccm vel ccnlum seu piures, unum exemplar appellari possunt, si sensu. vorbisquc nihil discrepent. Codcx vero nonnisi unum volumen no- imnalur.

2. Sedenm. Cum jacendo vel stando vel recumben- do sanctus homo vera a falsis discernere possit, in hoc quod dicil sedeam, dignitas sancti viri judicantis ostendilur. Cur autem variorum exemplariurn arbi- ter scdcre jubetur, causam subjungit : ct quia inier se variant q. s. i. q. c. j. c. v. d. Mulla namque dis-

prcesumptionis esse videtur , ul canescens mundus , id est homines in mundo canescentes,cunctoprislino errore deterso , novum et per mc correctum Evaiv gelium, ad simililudincm parvulorum disccre iuci- pianl ; quatenus senilis iingua more pucrili ad recto loquendum instruatur ; cum senilis selas prae oinni- bus tardior sit ad discendum ; majorisque difficulta- lissit,hosaprislino usu ad verilalem revocare,quam alios cujuslihct aelatis inslruere. Quis enint doctus, et reliqua usque sacrilegum. Supra dixit quod pro- ptcr hune novum susceptum laborem, ab onmibus es- sct judicandne : nunc enumerat qui sint ilh omnes a quibus ipse judiqelur , videlicet doctus quilibet sive indocius. Doctum dicil quemlihet in Roraano Evange-

crepantia in Romanis exemplarihus crat , quando j\ lio, qnamvis vitioso, verbis ac sensibus instructum :

pone tot exemplaria quot codiccs fueranl; quando vix ullus codex alleri codici collaius, in sensu et in verbis concordabat. Cujus erroris causas ipse in sequenlibus ostendit. ldcirco necesse erat diligenli indagatione discutere, qu3S sinl illa Latina exeinpla- ria quas cum Graeca concordent veritale ; ex cujus linguae fonlibus pene tota divina Scriplura in Lati- riuia sermonom translala est. Cum enim varii muli turbulenti esse sentiuntur , fons purus est requi- icndus, atque ex authenticis exemplaribus meileus

indoctum, verbis quidcm evangelicis imbulum , sed mysticis et abditis scnsibus ooctrina; evangelice minus erudituin. Qui utrique , cum in manus cor- rcclum ab ipso evangelicum codicem assumpscrint, et a prima saliva.id est suo Evangelio, quod prolixo jam lempore usitalum recitant , hoc novum Evan- gelium distare conspexerinl , slatim vocc judiciaria proclamabunt , taiis novi Evangelii auctorem fyisa- rium esse et sacrilegum. Saliia*, priori sensu Fal- sarium, erraticum. e Sacrileaum , furem, viohtoreiii

« Glossa Teutonica mterlinearis, cesamene prahti. *> Gl., fravali. « Gi., pilidpuocft,

J Gl., quasi salivam imbiberant, kcslunten. Imbibit. ieslant.

c Gl., errare, (uger.nre (id est tucgen).

33S SEDULU

sanctarum senteniiamm. Unde auieni a temerariis a A judicibus argutndus sii, nsiendii suojungens : quid- quid audeum in veteribus libris a. m. c. Veteres liLrns, anliquos ac vitiosos Romanorum codices itominat , in quibus necesse erat quse deeranl ad- dert ; et pro \iiiosis, eongiua et rcela poiiere; ei quae superflue Mir.t a.ldila, corrigere, scilicel peniius rcsccare atque aufene : ciun , sicut ipso in sequen- libus referl, plura propriaque eapiiula alionim evan- gclistarum in aliissint addila evangelistis.

4. Huc usque pravas adversum se invidorum oh- je.ciion^s breviler inlimavii. Nuric eos arguta dispul- sione in sequenlibus devincit . ei seipsum proha- hilibus el idoncis causis defendit simul et expurgai. Adversus quam invidiam d. c. me. c. lavidiana, alin felicitatis odium dicimus. Sed bic invidiam, falsam B <)e se snspicionem b , qua falsaritis et sacriiegus a teinerariis judicibus ipse ces:imetur, designat. Sed quae sit ip*a duplex causa, qua se adversus aliorum invidentiam dicit consobuum esse, subjungit : juod

el lu, qui summus sacerdos cs f. i. Summum sacer- doiem, id est summuiu pontificem, bealumDamasum rvominat. Sacerdos aulem diciiur quasi sacruw dans. Cujus piae jussioni consenlirc Iaudabiie erat ; nou obedire aulcm, noia superbiae fuisset. Altera quoque causa , seilicel mendosa codicum varietas subditur : ei vcrum uon esse quod variat, e. m. t. c. Soiidissimuiu argumcntum r est adversus maledi- cos J adversarios, quod et ipsi ahsqtie ulla contra- dictione ore consentaueo comprobanl, venim scilicet non esse omnc quod variat, Sed b;vc senienlia dili- ^ gcntcr invesliganda esl. Nunquid cniin omnia quae varia sunl, vera non sunl ? Quid eniin magis varium sit aique discrepans quam lux et teitebraa , viia ei mors, duicia et amara , alba el nigra, formosa ct deformia, el cactera pcnc innumcrabiiia.? Nunquid tamen liaec omnia vcra non erunl , quia vaiia sunl ? Q;io;l valde absurdum est dieere vel eredere. Scd ita ialelligendum esi , quod lux vera non erit , sl quidquam ienebrarum in sc mixtum habuerit. Nec vera vlta , neque vera duicedo aut albedo vel for- f.;v-i ia^s appeliaoda es’, cui aliqua mors aut amari- tudo vel nigredo, aut aliq.ua deformilas immixta fueril. Sic etiam quod ait, verum non esso quod varial, sentiendum est, quod liquidum ei purum per &e verum uon eril omue quod aliquo mendacio aut inlermixla falsitatis nebula variatum fuerii. Idcoque Koinana Evangelia vcra non eranl, in quantum va- ria falsiiate coiTHpta luerant.

5. Quod stalim approbat cum subinfert : si enim Latinit exemplaribus , el rcliqua usque^uoi codiccs. Uuumprorsus exemplar qitirtuor Evangeliorum apud Latinos esse oporiebal, ut lieei ianumeros codices baberent, tamen ipsi inter se codices niuil in verbis et in sensu discreparent ; el ^ic toi co;Iiccs unum

D

1 Cl.,

m;l.

fravaUrn.

Vuidursitht, zurtriuuida.

rlJsini wish.

skeitara. Infra : muledicorum, shetlarro.

SCOTl ’ 336

exemplar fierent. Sed quia toi erant exomplaria pene quoi codices, id est quaudo inter se fcre omnes codiccs sensu el verbis variabant; et veruro non erai orane qitod mcndosa faisilate varium fuerat ; iiquido coacludiluF quod Latinis lunc exemplarlbus fnle» adbibenda non erat. In hac itaque senfenlia ipsoi erralicos convincit, ac si evidenler diceret : Si La- tinis exempbribus fides esi adhibeuda , non multa el varia exemplaria, sed liiium absq>ie varietate cx.cmplar babere Latini debcrent. At vero Lalini non unum ac verum , sed varia falsaque exemplarift ba- bent ; ideo Laiinis exemplaribus fides non est adbi- licnda. Nec mirum , ceniuin vcl miile aut etiam plu- res codices, si uiter se nihil verbo sensuque discre- penl, unum exempiar appellari, eum etiam quatuor Evangeiia unum Evangeiium appellaniur , licet et ipsum Evangelium ex quatuor vohimrnibus constet. Nec non et mullos Veteris et Novi Tesiamenti codices unum volumen vel exemplar nominare so- lemus.

6. Quibus auiem exemplaribus seu codinibus fides sii acconiuiodanda, insinuat snbdcns : sin aulem veritet est qiKerendu de pluribus, et rcliqua usijue corrigimui. Cr>tcam origiuem esse dicit authenlica Grsccorura exemplaria , ex quibus veluti liquidis purisve fontibus divina Scriptura in Romanum ser- moufm manasse cognoseitu». In quibus fontibus me- ram et simplicem veriMem quaereudam , et corrt- genda admonet quai vel a vitiosis iMerprelibus sunt male edita, vel a prmuntptoribus imperilis emendata perversius , avt « librariis dormitantibus * addita vel mulata sunt. A vitiosis inlerpretibus , id est sCu Graeca seu Latina sive utraque ling.ua ntinus eru- diti^; quod ipse iU sequentihus dieit, in Marco plura Lucac et Maltliaei; rursusque in Matihaeo plura Joau- nis et Marci; et in caeteris ,. reliquorum , quai in aliis propria sunl interserendo , postienmt. Aut a Librariis dormitantibus , id esl pervigiles mentis ocnlos non habeutibus , caeca ignorantia detenlis. Aul addita sunt aut muiata. Vitiosi scriptores saepe imn solum ex vitiosis exemplarihus cadern vitia scriplilant, sed eliam, sua propria. incurra, quaedam superflua addunt , quaedamque viiiosa pru rectis immulant. Nonnunquam ctiara rectum ordinem vel verborum <! sensuum, sive u-iioruroque, transmu- tamtlo pervcrlHnt. Et quod gravius, nonnuUa quas valdc necessaria suni, frequenter omiiluni. Quilms quaiuor vitiis , id est adjectione , detraclknie , iramutatione , transmutatione , cuncta erroris srlva nascitur.

7. Sed ut reprehensibilc? ernvtioos f uolavit , ii& ct eos quos quanlum ad hoc inslituium e oi>us pav- iinct, praeteriuiltendos esse ex»*timat, eompetenter enumerat , cum subjuugit : mque vero ego de veteri ditputo,et reliqua usque pervenit. Nota bisloria cst,

• Gl., unijevuren.

1 GL, fersluoc.

8 Cl., lemeinlai. (

557

EXPLAN. IN PR.EFATIONES S. HIERON. AD EVANG.

S38

quod Ptolemasus Phibdelphus rex ^Egypti petivit ab A veniri possunt. Sicuti est illud t Ex iEgypio voeavl

Elcararo poulilice dari sibi divinas Scripluras. Ita- que LX.X 6enk>res, qui in soorls cranl eloquiis odui li, Velus Teslamenlum niaxioia cwm indusirin a ex Hebraco in Graecura translulerunl sermoncm , quo- rum editionem multi orthndoxi Palres sequcnlcs , in Latinam linguam lerlio jam gradu iranslulere. Puldire autem ad r.omen Veteris Teslanicnti allu-

(iliuiu meum, > et alia plurima.

9. Satis auiem honeste ac verecunde de sua tan- quani de allerius inUTprcutione loqtiitur cum d ■ sit illu vera interprettitio, quam apostoli probaverujtt ; ne videlieet arroganicr de scipso loqul viderelur. Noti igitur , inquil , de Veteri Testamanlo, net it variis ejusdem interprelaiionibus uunc dtsputando

dit, cum ipsum nonnisi a grandaevis el senioribus judico ; de JSovo nunc loquor Testamento , quod

referl fuisse translaiuui; ut videlioet Vetus Tesla- menlum veteres et seniores consoriberent. Et quia niulta eliam utilia a LXX inlerpretibus, qiuisi qua- dam ineuriosa oblivioue praotermissa sunl, quod apostolica aiicloriias approbat , apte illos seniores nominat , qu;e «tas obliviosa esse a physicis perhi-

Grteaim esse non dubium esl , et rcliqua usqufi edidit. Novum Testamenluin proprie vocalur per- peiu;e haereditatis cudestisquc beatitudinis lirma Dei promissip, otnnibus pcr fldeni in gratia baplisraatis justifieatis. Teslanienium iiisiruiiienlum dicitur, quod Graacuin esse non dubium cst, quia nimi-

belur. Quod aulem LXX inlerpretum editionem 3 rum omnes codiees Novi InStrumenli primum Graeeo

icrtio gradu ad Retnanos pervenisse asseveral , in hoc latcnter ostendit, proptor varios ac viiiosos in- terpreles, multa viiia tn Latinis codicibus tuisse conscripla,quando non ex Heb-reicg verilatis liquido fonle, sed per varios turbuienios livulos tertio tan- dem gradu sacra veieris Instrumenli Scriptura in Romanum manavit eloquium. In buc itaque loco et in subsequentibus incuriam suggiilat interpre- tum.

8. Non qtuvro quid Aquita, Symmachus et Theo- dotion, et reliqua usque inccdat. Ecclesiastica refert bisloria quod hi tres interpretes Ebionila: hacrelioi fueruni , quaj haeresis asserit Cbrisltim, de Joseph

sermouc sunl editi , exceplo aposlolo Mallhaeo; non quod ipsius quoque Bvangelium Graeco sermone non esset conscriptum, sed quia primitus Hebraicis litteris esl editum , ac debinc in Graeeum sermonem fuit transhfum. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, el in diversos fivulorum truiviies ducit , uno de fonte qutvrendum est. In Romauo sermone varium et inter se dissommi fuisse Evangeliura sajpe commeraorat, quod non limpido puroque fonti, sed propler discrepanles ac varios codiccs diversis ac turbulenlis rivulorum Iraclibus allcgorice com- parat; ideoque ex Graeci scrmonis fonte purissimo dulcem veritatis haustuin quaereniiuni csse dicil, id est verilatem ex veris Graecorum exemplaribus quse-

et Maria natuin, liomiiiem purum fuisse, ct legem « ^Sl ^enwiem ex vens Urraeco

ritu Judaico esse servandam. Symmachus Grjecus re,,dam ’ falsps vero codices penitus refutandos as-

serit. Unde apte subditur : prwtermitto eos codic.es, et reliqua usque quw. addita sunl. Ili duo, Lucianus el Hesychius, emendarios h imo falsarios de Veteri

fuit lemporibus Sevcri imp. Sed Aquila Ponlicus sub Conimodo, Theodotiun Ephesms sub Addano, ambo tameu Judaei proselyti ineade.n historia fuisse leguii- lur, ideoque cx Uebraicis voluminibus quasi Hebraei in Graecum sermoncm , quem proselyli didicerant , inlerprelandi pcritiam babuerunt. Porro Theodotio- nein inter novos et veieres idcirco mediiim iocedere dicit , quod aliquando LXX seniorum, nonnunquam vero Aquilae et Symmachi editioni consenlaneus in- venilur. In quo tacitc insinuat Hieronymus quod ipsi Theodoiioni, quasi subtilis ingenii viro , non per omriia LXX iuterpretum, neque Aquilae et Sym- machi editio probabilis fuerit visa; sed nunc istos

etNovo Tcslamento codices ediderunt, quibus LXX Interpretum editionem pnesumptiosa lemeritate absque Ilebraicae verilatis consideratione^cmendare conati sunt ; nec non ad erroris sui cumulum, in Novo Teslamento quaedam superflua et incpta super- addiderunt. Quoriim inerito codices praclermitlendt sunt, in quibus ridiculosa emcudalio falsaque addi- tio perspicue cernitur. Potesl et uliier intelligi, quod pfaefati codiccs nec revera a Luciano el Hesy- chio facti sunt, sed sub eorum uominc falso titulo a

nunc iHos assequens, nuuc quaedam peculiaria ex p 9M*basdaui perversis sunt nuncupati. Non enim di

Ilebraica veriiate assumens , eleganliora qti?eque ut sibi visum fuerat edidit. Sit illa vera interprela- tio q. a. p. Non ego. inquit, nunc, discutio an sit eliam illa vera inlcipretalio, qua e^o ipse ev lle- braica veritale Vetus Testamenium in Latinum transtuli sermonem, cum evidentissime ipsam veram esseconslet, quamaposlolica mecum siinulaucloritas comprobet. Multa namque lesiimonia ex Veteri In- stiumenio iu apostolicis diclis posila reperiuntur , qu* non in LX\ interpretum editione , sed in He- braica veritate, ex qua Hieronymus uanstulit , in-

cit ipsos (odices a Luciano el Hesychio factos, sed nunrupatos essc confirmal; sicnt quidam pseudo- cvaiige!isi;esiib nominc apostoloruni faisa sua Evan- gelia pnetilulaveruut.

10. Jgilur ha’c prwsens prafaliuncula, ct reliqua usque sed veterum. Hoc est quatuor tantuui Evange- lia per autbeatica Gr;ccorum exemplaria emendata esse proposuimus, omissa de Veteri Teslamento dis- putatione, deque. variis interpretibus sive veridicis- sive erralids. Signanter autcm ordinem ipsorum describit Evangcliorum cum dicit : quorum ordo ista

• GL, keuucrido, khleinU klerli, uuisluoiue. k Gl., puon la puoch.

Gl., keuuerido.

339 SEDULM SCOTI 5-SO

est, MaWicvus, Uarcus, Lucas, Joannes, propter dis- A sus per eosdem distincCos canwes, singuta qiueque

cretionem ostendcndam ad falsa Evangelia, quae a qnibusdam pseudoevangelisiis sub quorumdam sive omnium apostolorum nomine pramotala snnt. Metw-

uf*tzfe? autem loquilur, ipsos scriptorcs pro seri- ptis EvangcUis nominans. Proprie enim diceretur, quorum ordo isle es( aa~ec M«?9atov, xkt« Mv.py.on, xar« Aqvx&v, y.urx ‘iwawrjv. Calamo. Calamo irope- rare a scribere cst, sed mabiii tropice loqui. Hunc autem ordinem quatuor E.angelia sumpserunt adif- ferenti tempore cooscribendi. Nam primo Matth;cus, secundo Marcus, dehinc Lucas, postremo Joannes

in Evangeliis capitnla, utrum eadein, vel vicina, vcl sota sint, cognoscere possit. Eadem autem capitula sunt qmc in verbis et in sensu nullum inter se dis- tamen babent. Vicina vero nominaiitur, qure vel in verbis vel in sensu,. seu in ulroque, ut quamdam simiiitudtnem habere noscuntur, ita el ex parte non- nuliam dissirailitudinem haboni. Sola vocanttir, prnpria qu.equc apud singulos evangelistas capitula. Sed sola in decimocanone, eadem vero vel viciua in aliis novem canonibus sparsim posila reperiuntur. Cum igitur aperto codiee, quodiibel in Evangelio

Evangelium scripsit. Igilur quatuor tanlum Evange- capitulum perspexeris, canone quolibet ex novcm Ha se emendare promiltii. Sed qualis sii ipsius i anonibus reperlo, procul dubio cognosces qui et emendalionis modus, uirum scilicet in verbis el in quot evangelistsc ipsum capiluium ediderint; aique scnsu, an in solis verbis, an potius in solo sensu B eodem, uno seu pbirtbus concordantibus evangeli-

jierturbato, ipsa correctio fiat, breviier explanat subdcns : qua? ue multum a kclionis Latiutv, et reli- qua usque ut (uera.nl. Facilis sensus est ad intelli- genduro ; nati se asserit ea lanlum corrigere quse sensum videbantur immutare, tit non tam b de ver- borum foliis, quam de sensuum fructuosis tliesauris procuraret. Hoc aulem fecit, ne si verba et senstiiii per omnia quai discrepabant loca corrigcret, nimia sui operis novitate cunctos offendens, ab lUililale tam inagnilici laboris exciuderct.

11. Solent autem sancti Patres propter charita- lom non solum ab aliis postulala impiere, vermn etiam quaedaro uUlissima et neccssaria addere. Qua viriule bealus Hioronymus praeditus, non solum

stis. perspecto ac recitato capitulo, utrum idem an vicinum sil ipsum apud duos, aul tres, ai:t qnatuor evangclistas capitulum slatim praenotahis. Sin vera deciinum canonem superscriplum esse videris, pro- prium ejusdem evangelistae quem recitas, etincta erroris nebula subtracta, capitulum esse non dubi- tabia.

13. Quem detestandum errorem competenter de- scribit cum ait : tnagnus siquidan, el reliqua nsque inveniantur. ln Latinis codicibus duos praecipue er- roris modos crevisse dicit, adjeclionem videlicet ct immutationem. Adjeclioncm in iltis capitulis qiue in quibusdam evangelistis plus posita, in aliis qui mi- nus dixerunt sunt adrfita. Immuiationem vero quo-

Evangelia, sicuti jussum ei fuerat, corrigit; sed C ties quilibet lemerarius adsimililudinem.iUins Evan-

etiam quasda.ro insuper novas ac valde neccssarias evangelici volumiuis regulas descripsit; de quibus consequcnter edisserit, cum subdit : canones quoijue, et reliqua usque exprcssimus. Cauones c Gncce, La- tine regiilae dicuntur; qtiorum no.nine non solum evangeticas, sed generaiiler omnes quasirbet norma- les regulas appellare solemus. Ipsos itaque Evange- liorum canones, non sua propria industria d, sed ab atiU Utusbibus ei sapientibus viris inventos, in Latirmm se asserit transtulisse sermonem. Tres au- lem Caesareaslegtmiis.unani C;esaream Cappadociac, q;ia> cst inetropolis Syrias, et duas in terra promiS’ siuuis, id est (Ixsaream Philippi ad radices montis Libani, et Cresaream Paloestinaj quai est in litlore

gelii, quod primum ipse legerat, cselera Evangelia emendaveril, alia scilicet vcrba pro alris, licet in eodem sensu, ponendo. Unde accidit tit Qm:;i.a quaj variis in locis viciua vel sola rcperiuulur, in aliis cvangclistis iinmutata vel addila ponerentur. Nam vioina immutata ; sola vero, qtue etiam propria dh ctintur, suni addita. Eadem auiem, quia nulla se-< cundum erratieorum ajstimalionera ralio exigebat, nec muiata nec addita fuerunt.

1-i. Quaeritur cur etiam alios duos erroris modos, quibus Latinum Evangelium vitialum roerat, scili- eel detractionem et transmutationcm, in hoc loco non commemorat. Ad quod respondendum, quod errorem eoruro hic specialiler redarguil, qui plera-

mavis Magni sita, qu« quondam Turris Slratonis u que adderido sua industria, nonnulla vero immutaiH

dicia est, ubi nt-pos Herodis ab angelo percussus est, et Corneliiis cenlurio baptizatus, cujus Caesa- rca? Eusebius chronicorum scriptor, hisloriaruin ex- positor, notissimus episcopus floruit.

12. Ob quas vero causas X cancnes. Evangelio- rum nciati siut atquc ordinati, conlinuo e\plan:\t : quvu si quis de euriosis ■ , et rcliqua usqne cognoscat. Triplicero, inquit, obcausam canones expressimus, id est interpretati sumus, quatenus qnilibet siudio-

• Ergo Se.iulins legebat in texlu Hicronymi ca- lamo unperavimus, non tcmpcraiimus. 1 Gl., nols so filo. 1 Gl., ktrihtida.

do, quatuor Evangelia emendanda esse censucrunt. Cieterum £ quae recta ct plenaria sunt, vel minucre vel transmutare, vitiosa negligentia viiiosorum in- terpretuin, vellibrariorura uormilaniium, sicutetiam supra dicluro est, contingit. Potesl autem nomine immutationis, etiam transmutatio, ad|eclio e{ deira- ctiointelligi. Cum enim quodlibel capitiibun pro alio capitulo ponebatur, aut maju* pro minori, in quo qik-edani adjectio iiebat ; aut minus pro majori, iu

d Gl/, klerti.

e GL, forslilinen, firuuizgernen.

1 Gl., c.ndarstako.

341 EXPLAN. 1N PR.EFATIONES S. HIERON. AD EVaNC.

quo detractio erat; am aequale pro requali cap:tulo A

543

immutabalur. Notaudum autem quod (ictwjuw:*; ipsos evangelistas pro Evangeliis noniinavit. Quali aulem remedio, vel quibus regularibus normis pne- fatis erroribus succurralur, subjungit : cum Uaqua canones legeris, et reliqua usque rcslitues. Quomodo per distinctos canones cognoscantur, qute sunt in Evangeliis eadem vel vicina vol sola, supra exposi- luui est. Nunc notandum est, quod similia nomi- nando, eadem ac vicina capilula designat. Qui.l enim plus simile dici potest, quam quod idem aut vicirium esl?

15. Ostenso in superioribns canonum numero, inodo ipsos canones propriis definilionibus describit dicens : «h eanone primo, ei reliqua usqne cdiderun’. In primis scion.lnm esi, lioriim canonam quatuor B esse modos ; prinius motlus est, in quo quatuor evangelistie eoocordant, qui priinmn solummodo canonem conlinet. In quo primo canone quatuor species esse videnlur : aut eniin unus cvangelista semel in uno aliquo capitulo aliquam causam ex lolo vel ex parte dicit, aliique tres diversis capitulis mul- pliciter narraut. Aut duo semel, et duo multlplici- ter. Aut dmnes aequaliter, boo est semel omnes, qdando qnaluor evangelistae honnisi singulis capi- tulis eumdem sensum exprimiint. Secundiis canonnm modus est, in quo tres evangelislae consonant. Sed ipse moJus (res canoncs complectitur; in qaibus tiiinis eanonibus tres formulae reperiuntur. Nam ant unus semel, et duo multipliciter ; aut duo scmet, el unus muliipliciter; aut omnes ires acqualiter fn ipsis consonant canonibus. Tertius modus est, in quo duo evangelistae concinunt, quo lerlio modo quinque canones concluduntiir, in quibus quinque canonibus biformis varielas elucescit. Aut cnim ailer semel, ctalter mullipliciler; aut ambo aequaliter in liis quinque canouibus ipsa capitula conlexunl. Quartus modus est, in quo nulla concordantia, nul- laque inler evangeiistas invicem dissonanlia babc- tur. Ubi cnim nulla inter plures collalio est, nec concordantia nec dissonantia fleri pole. Iste au- tem quartus modus decimum solummouo canonem continet.

16. De ordine borum quatuor modorum quaeitio oritur, cur iste quartus modus, qui ad decimuin ca- n nonem pcrlinet, non primum locum ante canteros modos obtinet, cum in decimo canone singuii evan- gelistas sola vel propria narrcnl; vel cur non cst se- cuitdus modus, ubi duo; el lerlius, in quo tres; et quartus, ubi quatuor evangelisla; concordant, cum hic ordo meiior sit, qui a singulis ad binos ac ter- nos quatuorque consurgit? Sed respondendnsi quod uon ab ordinabili numero, sed ab excellentia nu- merosioris concordantiae isti quatuor modi ordi- naii sunt. Nam ubi maxima inter quatuor evangeh- stas concordanlia est, priraus modus esse debct ;

a Notemus Sedulii opua plenarium, quod non aliud esse puto quam ejus Collectanea in Matthteum. Nos ve>’.) la-iamur saliem excerpla ejus im-diti adhtic

secundus, ubi intcr tres; tertius, ubi inler duos evangelistas consonantia habclur. In quarlo liraito ille modus eollocainlus est, in quo nulla concordan- tia, sed absolula singularitas evidentissimc ccrniltir. Notandnm quoque quo.I hic numerus x canouum in quatuor Evangeliis, altesiatur doclrinam evangi canulecalogolegisesseconcordissimam. Caeterum d* numero et ordine eoruindcm canonum, iu Plena- rio a, de quo et hncc excerpta sunt, reperies. Illud qnoque nolandum quod pracfati canones non omnes in singulis evangelistis posiii reperiuntur. Nam in Mallhaeo oclo positos esse vidchis, excepto oclavo et nono canone. In Marco sex, prancrmisso tcriio, (piinto, septimo ac nono canone. In Luca scplcm, cxceptis quarto septinioque canone. In Joanne sex, prteter sccundum, quinlum, sextum et oclavum ca- noncni positos reperies, sicut etiam Bupcrior cano- num, descriptio manifeslat.

17. Nunc ad ipsorum argumeniaiionem b canonum stylus sermonis veriendus est, in quo prorsus ar- gumento fructus et ntilitas cujusque cauonisN subiili consideralione disculitur. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ?.d finem librorum, dispar numerus increscit. Per singulosEvangeliorum codices bipertilus numerus, capitulorum vidclicet et cano- num, qui est ad invicem dissimilis, siiignlis capitulis appositus, id est superscriptus habetur; qui ulerque munerus, ab uno, primo scilicet capilulo atque t;i- none, in singulis Evangeliis incipiens, usque ad li- nem cujnsque Evangelii perordinem conscendit. Sed non similiter uterque nunierus capilulorum ct cano- niiin in Evangeliis principtum sumil. Nam capilulo- rum numerus in fronte cujuslibel Evangelii ab uno incipit, ac debiiic per ordinem usque ad fluem ipsius Evangelii percmrit. At vero canonum numcrus in miliius fronte Evangelii ab u:io exordium sumit,cum primum eapitulum secundum MaUbseumetJoanoem, tertii ; secundmn Marcum, secundi ; secunduin Lucam , decimi canonis sit. Sed a!> eo ioco spectaliter iueipit, ubicunquc in quolibet Evangelio primus canon pri- mum superscribitur ; secundo quoque canonc ibi in- cipiente, ubi iu Evangelio eliam ipse prirao apponi- tur. Quod et de cteteris canouibus simililer inielli- gendum est, id esl ul teriius et quartus et reliqui omncs canones ibi quisqtie primus incipiat, ubi in quolibet Evangelio primus superscribitur. (Quod ta- men primum capituium secundum Marcum non in exordio ejusdem canc is, sed quasi iu medio ipso. canone invenies, id esl ubi Mallhaeus ciii el Lucas. lx*. capilulum e regione liabent uotatum. Prima au- tcm capitula Matthaei et Joannis in exordio.lerlii ca- noiiis babes; ci primum capitulum Lucac in principio, decimi canonis invcnies c.)

18. Igilur, ui dicium esi, capilulorum numerus in fronte cnjuslibet Evangelii ab uno inchoat. Car.onura vero calculus, iicet non in principio cujuscun.iue

operisedere potuisse. (Vide supra.)

’’ (ilo<ba Laiii .:■, deiiiomtrationem, noiiiiam. ■■ Hajc eraiit in margine co.lic;.?.

545 SEDULH scon UL

Evsngdil, tomais ab uno simiftler, boc est prfmo ca- A Na:n si numenis capilukmim seoundum aJios eitam

tvone, in qaolibet Evangefio exordlujn haiet, aeeundo ei tertio reiiquisque cannnibus deinceps sequonti- bus •. Itnque canoncs secundum Mattbeum ah octavo (sccunduno Marcmn secundo, jirila Lueam sepiimo, secundum Joannem decimo capimlo)ab uno, ooccst prime exordiuntur. Quod vero ait utrumqoe nume- rsm disparem esse, quomodo tooc verun» est, cura ir-rtinm in Joanne capilulum, hoc est, erttt aulent Inx vera quce iliuminal, et reliqua, tertium canoneio na- beat sitbscriplum, in quo nuiia disparitilas sed no- mari aequaiiias habeuir * Sed tlisparern nomerum disslmtli colore designatum appclbl. Ihide per ae ipstim explauans, conlinuQSnrtjoiijpt : bie maro colore prcescrivtus tub se habet e. ex. m. , n. d. Sam eapltu-

evangelistas in unoquoque Evangjelio supBrseripius fuiseet, non ftos nd eauonom ooiJgoriom reciirrere admoncret; siquidem hoc nocessarium nonossel, si in qiiolibet Evangelio siout et in oongerie canonum, iidem capitulorum numeri secundum plures eran- golisUts irvenirenluF. Sedquia nos ad Ganoniim con- geriem recurrere admonet, perspicuum esi quod illud in congorie eanonum disocre debetnus, in qoi- bus capilulis vol tres, vel duo, velurtus evanggUsla* in consimili sensu cuilibet evangeiistee coneordol. quod non in ipso Evangelio, &od in canonum serie discendum osse ostendit : quippe cum .unumquodque Evangtlium non nlium nisi suorum capiiuloruin nu- merum debct habere superscriptum. Unde x*t in

lorum numerus ex nigro, canonum vero ruhktmdo B superloribus non plurfis quam duo$ in Evangaho

iTumeros crescere eonfirmans, h.o, inquit, niyro ae- lore prattcriptut, sub se habet altum ex.-m. n. 4. f(m si quwHibet in Fvangfclfo capittiiuni non solura suum nutnenim, sed ctiam numefos capitulorum sccundum alios evangelistes baberet snpjrscriptos, non singu- lariter ttumerum ipsorum capitulonun, sedplunlifer enumerarei ac dicerct : Hl nigro color prsescripli sub se habent altum ex. tn. n. d. Sed quia eapitu- lerum numerum ^uoiuodo et eanomim singoiariter describit, iiludinsinuatqued umnnquedque in Evan- gelio eapitulum, nen aiiurn nlsi sttunt numeruin de- bet habere snptrscriptunt. At vero hufc Opposiios secundum alios evangetistas capituiorum numeros, in congerie canouum perqsireados esse admonet.

21. Quaeritur auteia cur ipaa aJiorum evangeti- stanzm capituia cum proprio cujuslibet evangelist» capitulo conjuoctim superseribautnr , cum sancti llieronymi sententia onutnqaodque Evangelium nul- lum nisi purum capituloruw Qumerum hal^fe su- perscriptum astruere vkteatur. Sed forte 3liquis ka- nevolus ipsorum capituloium mmseruin Evongeliis iDScripsit, quatenus inrirmioribiw aensu lahorem et difiiculutem recurreodi ad congeriem canonum lei- leret ; aut si forte quiiibct ipsam congericm cano- num in suis codicibus adootatam aou baberet, sal- tem numerum eorumdem capitulotum Ev^tngeliis in- scriptum teneret. Unde sieut jam propria cujuslibel evangelistae capitula cognovil, sic ettara qut veiqnot

ex araio colure perstribilnr. Et quia capilula ante

CABOnea invente, nigro colore sicut ab initio ea*pe-

•itnHur, recie eauones per capiiula in-

veuti , rubicimdo colore ob causam discernendse

netantur. Sed lieet uterque nuraerns,

nl cot capituiorum ct canonum, ab uno incipial, non

tamen in eumdein numeri articulum lerminatur.

capituloruin nunterus diverse bxnite in singulis

f^vangeJiis ciauditur. Canonum vero calculus in de-

cimuin teraper numerum desinit. Unde recte sub-

•iitur : qui ad decent usque procedens indicat p\ n. in

tfuo sit c. r. Nutaerus canontun juxta unumquemqae

Dgeiistam ab uno, id est primo, canone incipieos,

in decimo cauone terrainatur. Siquidein in singulis

igeliis, licet quidftra mediales canoaes non re- ^ n<.‘rianlur, primus lanien ac deciraas canon semper itpttd omttc» evangelisus cotnmuniter iavenilur.

(>t>. Jtaque nc ipsa capitula. quodam confuso cr-

rore, iil aiio nisi in suis canonibus coinpulenlur,

feubttis-indaginepi-secavet cum subnectU : cum igitur

eperlo codicv, ej reliqua usque dqcebtrit. Rerum er-

dinem alieniius iuspice : Dstm ptirpo uos admonet

^vangelicum yrdumeu aperire : secundo, quodlibet

capilulum ex subsequenli nuniere per ininium sttb-

« ripusm, cujus tanonis sit, dignoscere. Sed quoniam

e in hoc solummodo perfecta ipsius rei cognitio

prrcipitur» nisi eliam iliud scialur, in quibus capi-

wl untu, vel duo, vel treserangelisljej in eodem

• ino sensu aiii evangobsla; concordeot, jies ad « evaugeiistae aiii , in sttis capitubs buie evangehsi»

yUm scricm canonuir. recurrere insinual, ita cencordent, coguoscere po3sit.

aecWenft : et reeurren$ ad prir.cinitt, jn quibut ca-

mm ett distincta eongeries, el reisqua usqtte adno-

tabis. iiia etenini verbis ad distiuetos caneitura or-

dines recurrere 1105 admonei, ut illud in eongerje

caaonum discaious, io quibus capitulis vel tres, \ei

duo, vel tmiio evaiigelista in consimili sensu cuilibet

igelislae ooncordet.

2i0. Rl ex boc loco minifftsu*. intelligitur quod

f.iiumtjuoilquc Evangeliura, non alium nisi suorum

capitulorum nusucrum, debct baberc superscriplum.

• In margtne legitur : < n.rti capitula prirai cano-

uis primo lr»co in quolibel Evangelio usque ad fmera

iputare debemus ; dehinc sectindo loco capitula

22. Itaque postquara in Evangelie, cujns canonis •it quodcooque capitukim didicmtus, ad principia, boc est ad liluios singukirum cauonum, reeurramus. Nam priiK-ipium eanoois est suus propritis tHu!os,qui sic pnescribitur : Jneipit primttt cttnm, in evo a-ua- tuor, Mattkaus, Mareus, Lucus, Jcannet. SiraiiJler et cjeteri usque ad x canones sua principia, id tst proprioS titulos babent prscnotatos. Sed eegnito ca- nonc ex insctiptionis litule, subsequeniem cnpituio- rum ejusdem evangelisl» iramitem perspice; atque

secundi canonis ; tertio tertii, exlerommque cano- num capitula in quolibel Evangelio seciuidum ordir nem sunt mimeranda. »

543 EXPLAN. 1N PR/EFATIONES S. HIERON. AD EVANG.

In ipsius serie tramitis, eurodem capkuli numerum A ITEM HIERONYMUS DAMASO PAP/E ».

346

quem in Evaitgelio superscripium notasti , si non mendosus codex fuerit , incunotanter invenies. Sed in aperto codice Evangelii utrumque didicisti, id est numerum capiluti, et carnmem cujus sK ipsum capi- tulum. Quid aulem proprie discatur iu distincta canomim congcrie, continuo explsnat dicens : atqiie t vicittia aeterorum tramitibus tnspectis, quos nume- ros e. r. h. a. Caeicrorum nupique est ut in dislinet<a novem canonum serie illud proprie eoguoscatur, quod hi divcrsi* tramitimis cuilibet eapiurio -oppostti

25. Sciendum etiam , ne <fvi$ ujnarum ex «imiiitu-’ dine nuuierorum error invotvat. Iloc argumeuluni de conlinuaiis b capittilorum siniilitudinibus, ot de op- posilis eorum collocalionibus indistincta canomim serie pertractat. Cujns argumenti causam ostendit dicens, ne quis ignarum ex similimdine numero- rum, soilicetcapitulomm, error involvat. (Ut verhi gi*tia, inprimo canone secuudum Mfttlhpaura, capi- luhun unaacimum ouaier nufcitur; sccundum Mar- oum capiluhun quinlum quater notautr.; seotmJum

capitulorum numeri apud unum seu phires evnnge- LlMntn, capituium rfecimuni quiUer noiainT «.) Siout listas iirtelliganiitr. eniin e& renam diflcrentift corla stuuntia percipitur,

23. Sed quid prodest in eanoiium irxmitibus nu- sic e jw»ntr«rw> «s iiidismreta tsimUiludine, erroris merum capitulortitn solummodo dignesoere, nisi eo- ctiligo luwcimr. Sed quomodo huic errori tsucaim- rum vim ac seusum in coulexlu ipsius Fivaugeiii at! B tur, videumus. Qu ai maH in stUtfioiatiotit: canonwn purum comprehendere possimus? Unde nos ad ipws dutmctorpm , “« Qauone quotibet, «t riaJiqua usque

Evangeliorum codiees recurrere toorlrilur, cum mb- infert : el cum scUrls , ucurres ad volumina tinyido- rurn, et rehqua usque dixerunt. Cum iu quoiibet ca- none intellexeris varios capviuloruin numeros, et rjui vel quot evangelista: ta Ipsis variis capittilis cui- libet alli evangehst;e concordeiil, tunc rccurrens ad rolumina singulorum evangetislarum, statim eosdem capiiulorum numeros, quos autc iu subnotatls cano-

cetaioMUv simHiivdims. $en«suni” bujus loci breviier [*rMringainu«. Uiiicimque iu aubjeotis caoonum tFaniitibusviiterisires cvaugciiolus id ipsurn capilu- lum his ei ir v<il quater eo ampiitis afjnoiando ite- irtntes, et quartum evangclistam vppo:itiis.insij<i tra- mitcdiversiscapiiulis consptjjteris decwr.euiem, nibil :ilitid ibj intelligendum est, nisi quia illud quod tres evanfeiistaein singulis capiiulisscmeldixerunt,quar-

num iramiffbus Bigoaveras, per sir.gulos evange- tus cvangclista toties multipliciter narravcrii , quo-

iistas, i<! est per singula Evangelia , appositos «t ues divcr-is capitulis eumdem sensum replicaverit. superscriplos esscvidebis, atque eosdein evangeii- 26. Scd cum hnc sententia ad primum solum-

sta6 in suis pvopriisque locis eadem vel similia modo pcrtineat, in quo quatuor evangclisUc concor-

dixisse reperies. Recarres subiude cum lixa niente u*aui, qiuerendum cur dical in ijuolibet canone, cum et firma memoria. Vo/«mr/ia, codices siogulorum ^ uon ki alio nisi in primo solum canoue bsec inler

evangelistarura. Repertis enim subinde in volumini- tres et unura evangelistam concordantia sit. Itaque

bus singniorum evangelistarum numeris propriorum scieudum est quod nornen prirai canonis commune

capitulorum. quos signaveras in canonibus, repciies sit quaiuor evangelislis , quibus ipse primus canon

intns in texia evangdico et loca, ift est capitulorum communUer depgtatur. Nani in quatuor canones

aliorura evaBgelistarum , in quibus locis vel eadem ipse prtmus canou dividitur, qui sit primus canon

s icina, id est ipsum vel similem sensum, in ipsis secundnm Mattb.-cum, iiem primus canon secun-

capitutis iisdem evangelistae dixerunt. Prinxiitaque iios adrnnnei, onttnalem cujuslibet capituli numo- rura in Eva.ngeiio scire. Secundo cujus canonis sit ipsum eapitulnm in ipso Evangelio suspicerc. Ter- tio eidem capitulo apud unum vei plures evangeli- stasoppnsiios capituiorum numeros in canonem dis- iiiictib tramiiibus dinuoierare. Quarto vlm ao sen-

dum Marcum , dehinc primus canon secundum Lucam, postreme pri.nus canon secundum Joaimem. Quod aulera ait, in <aiio:ie quviibet tres evangeii.stag bin vel ler vd quater aut etiam eo plus euradcm nu- meruin per ordinem habeve adnotandum, non ita seiUiendiim est quasi quolibet primo canone , verbi graiia secundum Mattb^uni. tres evangelist* in uno

sum eorumdem capitulorum In coutextu evangelico ipsius Matthaei tramile , eumdem capiluli numerum

quaerere, id est quatonus utrum eadem sint vel vicina cspituia, dignoscere possimus.

24. Sequitur pnefationis concktsio : opto ut in Chritto vateas, el memineris mei, beatissime papa. Magno diiectionis aiTeclu bealo Damaso, ut in Chri- sto vaieat , exoplat. Deinde pitemium suscepti a Da- maso operis charilative poscit, eum beatissimum papam, ut in sacris precibus et quolibet spiritali ju- vamine ipsius meruioerit, desidcrabiliter exorat. Finit praefatio.

• Negat Vaitireius, s»‘icti Hieronymi edilor, alte- rtun huuc nrciogmu, qui speciniiter ad canones per- tinei,habere auclorem sanctum Hieronvmnm. Noster tamen Seduiius, quin gcrmanus *que felus beaii do-

I)

multipliciler adnotarent; sed ita intelligendum quod tres evangelista siuguli per se in quoiibet primi ca» xioiiis (rarrite eumdern capituli immcrum replieare •elent. N\iui in canone pvimo secundum Matthaeum, itemqae in canouc primo secundum Marcum, dehific in canone pvimo secundum Lucam, deinde iu eanono priiiKi secundum Jouunem, hanc replicationem crebro invenies. IIx’c aulem replicatio fit, non quod in eon- textu sui Evangelii quilibet ev.ingelista unum capi- luluni i>is , vel ter, vcl quater aut plus iteraverit,

ctoris sit, dubilasse non viietur. b Glossa, samahaften. e Il.cc orant in margine.

347

SEUULIl SCOTl

345

cum prorsus illud capitulum nonnisi semel dixcrit ; A in Christo valere JieenJus est, quisquis cunctis vir-

sed ob hoc numerus ejusdem capiluli in canone replicando prsenotatur, quatenus ipsum capituium quilusque opposilis apud aiios evangelistas capi- tuiis in eodeiu vel consimili seusu responderc mon- strelur.

27. E\ quo mira res fit, quod quando in Evangetio suo quiiibet evangelisla consirailcra sensum per varia capitula iterat, tune iu dislinuis canonu.u tra- nilibus, nullus eorumdem capiluloruui similis nu- uierus replicalur. Al vero cuui m evaugelico volu- mine a quovis evangelista semel aiiquid dicilur, tunc iu canonum congerie ejusdein capituli numerus vecapitulaiur ; quia nimirura boc quartus evangelisla variis capilulis edisserit quod alii tre.s seniel dixe-

lutibus per Christum conforlams exislit. ITEM PROLOGUS QCATDOB LYANGF.LlORfcM

HIEI.oNYMi FT.rSBVTIRi AD EISEBIUM.

30. Plures fuisse qui Evangelia scripserun’, el Lucat evangelista testaiur dicens : quandoquidem muiti conati suni, et reliqua usque et ministri fuerunt sermonis. I:i boc prologo de numero et ordine Evangeiiorura expositurus, prius pseudoevangelia eorumque teme- rarios auctores eleganter refutat. Ac ne suo quasi quodam pnejudicio illos respuere videretur, beatum Lucam evangelistam hujus rei testem esse osteodiu Et perseverantia usque ad prwsens iempus monimenta declarant. Nec solum, inquit, ipse Lucas ipsos notat, sed et propria illorum volumiua, quse usque ad prae-

runt : ideoque numerus ejusdem capituii in eano- ^ sens lempus perseverant, eosdem erraiicos mukis

isum iramilibus rcpetitur, eo quod sensus ipsius in onuositis apud alios evangelistas variis capitulis con- tiuetur. Itaque quoJ Matihanis unuecimo , Marcus q:ia;io, Lucas decimo capituio, in exordio primi ca- uoais semel proloquuntur, quartus Joannes eumdem s. nsuin quatuor capiiulis, boc esl vi, xu, xiv et xxvin, multipliciter euisserii.

2S. Itemsi uno quolibet eorun, aut etiam duobus, ri reliqua usque quoliens fraytuierint in numerorum adnolatione distantiam. Seusum hunc breviter expli- ceinus. Hoc etenim dicit : Ubi in cauonum distinctis traujilibus unus vel duo evangelista;cuindem capitu- lorum numerum bis, vel ler, vel quater, aut plus itc-

iuodis produut. Cur autem reprehensibiles existanl,

causam declarat diceus : quas a diversis aucloiibus ediia , diversarum hovreseon fuerc principia ; ut est iilud juxta JLgyptios , et Thomam, et Matlhiam, cl Burtholomo?um, XII quoque upostolorum. Iilorum, inquit, scripta diversarum haeresium fuere semir.a- ria : ideoque non immerito tam detestandi auctores ba?resiarchse digno vocabuio censentur, qui sub falso litulo, quasi sub apostolorum noraine cooseripto, falsa evangelia condiderunt. Quibus Basiiides atquc Apelles merilo subjunguntur, quorum unus ccci.xv coelos, aller duos invicem contrarios deos hu-r alia nefanda dogmatizabant. 51. Ecclesia autem, qua’ super pclram, Domini v.

raverint, et Jiversus capituloruru numerus in caete- r r m «v*«_ r> • . • . n- •. ■ . i . i

’ ’ ^ /. e. Pelra Cnnstus lntelhgitur, juxta Apostolum-

’ iis evangelistis. uuo sciiicet vel duobus, lnvenialur „,.;„•♦. D„, . , n - ,

6 …… . … qui ait : Petra auiem erat Chnstus: super quam pe-

opposilus, nihil aliuJ iu hoc sciendum est, nisi quia illud quod unus aui duo evangelisue bis vel ter vel plus replicaverinl, toties unus aut duo alii evauge- lislae eumdem sensum proioquantur, quoties opposi- tis diversis capitulis ipsum sensum proferunt.

20. Sciendum auteni quod haec argumcntatio ad omnes canoiifs, excepto decimo canone, communiter pertincat. Cum enim duo evangelisue seiuel aliquid dicunt, et aiii duo mullipliciter, hoc primo canoni depuiatur : cum vero unus semel.elduo multipliciter parrant , secuudo et lcrtio quarioquc canoai ascri- Liiur : quando vero ur.us scmel, et alter mullipiici- ler quemlibet sensum pronuntial, in quinque Ciiiio- nibus, lioc esl quinto, sexto, sr-ptimo, octavo ac nono canone hujuscemodi consoiiantia reperitur. Unde recte snbjungilnr : hoc ei in omnium nooem canonum collutioiw servabitur; illud procul dubio insinuans C;uod h.ic posterior argunienlatio omnBms, piu-ter decimum , canonibus cuimnunis sii. Ci’i^‘1 ip-^e ostendit cuin subinferl : cwterum in decimo, que- niam prcpria s. t. c. nou potest contra ia compa- raiio e. q. s. est. Nam si comparaiio est, vel simiiium, yeldiversorumadmir.ora, vel minorum ad majoracol- iaiio. nulla comparalio fieri i his qnaiper se

absolula exisu.nt. Sequilur corielusio : opio ut in Christo valea* et memineris mei, beatissime papa. lUe

super quam po tram fundatam esse dicit. Unde Dominus in Evan- gelio dicit : Tu es Petrus, et super h.p. w. E. m. Quam introauxit rex in cubiculum suum. Cubicubim regis seterni inlerna sunl gaudia patria; coelestis, in qua; nunc introducta est Eccicsia per fidem, in futuro plenius perducenda per rem. Et ad quam per fora* men descensionis o. m. m. s. Manum suam dileclus sponsus ad nos per foramen mittit, cum nos Domi- nus occulla iuvisibiliter compunctione ad opus vir- Intum accendit. Simiiis dammuia: hinnuloque cervo- rum. Capreoli etenim pernicitate pedum. insuper et hosUum insidias cominus piaevidentes, per ar.fra- cuis montium sagaciter declinare soient. Binnuli quoque, quomodo et capreoli, pernicitate pedum lum valent. Sic sancta Ecclesia mundis sui cor- tiis oculis, quae agenda sint quxque vilanda discer- nit; qnse errorem dedinandi anfractua menle sagaci perspicil, et cursu pernici bou* operatinnis de convatle lacrymarura iu iocum quietis [ad spousum suum vivere medi]latur; quateous ambuians de virv lute in virtutem, ilium viJere mereatur in Sion^ hoc est in specula sempilenue haliiiatio:ii>.

7r2. Quatuor (lumina paradisi instar erwctuttt*. Qaatuor flumina paradisi dicitGeon, Phisou, Tigrin, Liiphraten ; quie qualuor iluraina qualuor evangeli-

• designant », hoc est Geon Matthxuai, Piiisou

■ Sic esl »idere in prisds basilicarum Koinanarura musi^is.

349

EXPLAN. LN PR/EFATIONES S. HIERON. AD EVANG.

350

Joannem, Tigris Marcum, Euphrates Lucani. Qua- A dicilur in medio ejus sive electri sive ignis, aihil ob-

stat intelligi, quod quatuor hajc animalia, sancti scili. cet evangelislae, et ex Domini incarnatione a<i fidei virlutem solidali sunt, et in igne perseculionis multis tribulationihus afflicli. Nam in specic electri Clui- stus mediator Dei et hominum designalur. Eleclrum quippe cx auro et argento est. Sic noster redemptor verus Deus et verus homo ex divinitate et huma- nitale constal. Et vultus eorum, facies hominis, et facies.leonis, el facies vituti, et facies aquilce. Per haec quatuor animalia, sicul ipse Hieronymus mox ex- ponit, quatuor evangelistae designantur. Secundum raoralem autem inielligentiam, justus quisque per rationem homo, per sacrificiurn morlificationis vo- luntalis suae vitulus, per fortitudinem securitatis muus inierpretalur, eo quod ei donalum est ut non B contra orrnia adversa leo, per coutemplationem coe- soltiri apostolus, setl etiam cvangelista esset. Mat- Jestium eflQcilur aquila. Quce evangelistam Lucam a

Iuot et angulos et anulos h. per quos tfuasi arca t. et custos l. d. liijnis m. evehilur. Per arcam Ecclesia Christi designatur; pcr vecies doctores exprimun- lur, qui aurea Vcteris ac Novi Testamenti gemina- que doctrina cxornanlur; quihus vcclihus arca Ec- clesiie ad cceicslcm pairiam vehitur. Quatuor anguli diflusam pcr quatuor plagas orbis terrarum Eccie- siam designant. Qtiatuor circuli doctrinam evangc- licam, quatuorque viriutes, prudentiam, temperan- tiam, forlitudinem, justitiam.

33. Primus autem Malthmis est publicanus, co~ gnomento Levi. Cognomento Levi dicit, quia ex pro- sapia triluis Levi ipse originem ducit. Matha in He- braeo sermonc domum dicilur; unde Mattbaeus do-

ihaeus apostolus evangelista , qui eliam cx hi!;u sua Levi sump^it cognomeii, ex publicano a Cbristo eli’dus, primtim quitlem in Judaja eyangelizabat, postmodnm in Macedonia praedicabal. Hic requiescit in montibus Parlhorum. Secundut Marcus interpres aposioliPelri, et reliqua. Quserilur, cumPetrus scicn- liam multarum linguarum, quomodo ei caeteri apo- stoli, perccperit, cur dicat Marcum ejus discipulum, ipsius Pelri faisse inlerprelem? Nisibpc ila dictum esse sentiamus, quou quando ipso Pelras Hebraeo sermone Hebraeis evangeli/.abat, tunc Marcus ul pote ejus discipulus vel idiotis Hebraeis vel certe Gnccis, seu quibuslibet barbaris audienlibus minusquc in-

Zacharia sacerdolc s. i. p. A Zacharia, inquit, sacer- flote; id est tanquam ab eo cujus sil lninisterium s;cpe vitulos immolare.

3G. Crura eorum recta, et p.p. Per pedes gressus actuum designantur. Quatuor ergo animalium pedes recti esse describuntur, quia sanctorum evaogeli- Btarum atque omnium perfcctorum opera, ad se- queudam iniquitatein non sunt retorta. Hi aulem pedes reclos non hahent, qui ad mala mundi quae reliqueruut reflectuntur. Per pennas autem volalus contemplalivae vitae designatur. Et quccunque spiri- tus ibat, ibant, et non revertebantur. Peunata ani- malia, videlicet evangelislae et caeteri praediealores

telligentibus, eumdem sermonem plane interpreta- C sancti , cuin incedunt, minime revertuntur, quia

batur. Item cum Graeco sermonc tantus apostolus evangelizabat, lunc Marcus vel Graecis miuus eru- ditis, sive Judaeis, et quibuslibet Graecum sermonem ignorantibus, pcr illorum propriam loquelam expla- nabat. ls aulem Marcus oclavo Neronis anuo mor- 1uus placida quiele scpultus esl.

34. Tertius Lucas medicus n. s. a. cujus laus in Evangelio, et reliqua. Achaia provincia Graeciae, eujus metropolis est Corintbus. Bilhynia provinciae est Asioe. Obiil autem Lucas lxxiy’ vitae suse anno, el sepullus est in Bithynia, cujus ossa regnante Constanlino Constantinopolim sunt iranslata. Vlti- mus Joannes apostolus et cvungeiista , quem Jcsus amavit pturimum, et reliqua. Hic anno lxyu» post

sic a terrenis aclibus ad spirilalia pertranseunt, ut ad ea qnae reliquerint, ulterius nullo modo refle- ctantur. Quasi enim per quamdam viam eis ince- dere, est mente ire semper ad meliora. Et dorsa eorum plena oculis. Ea etenim quae sunt ante fnciem nostram videmus, dorsa autein nostra alius in nobis videt, el nos videre non possumus. Quia namquo sancti viri solerlcr se aspiciunt, in quibus ab aliis judicari possunt, el districte se vident, sicut srepe ab aliis districte videumr, qui in se ncc ea quae se latere poterant, ignorant, luuiina in dorso portant. Et rota in rota. Rota in rota est Novum Testa- mentum in Yeteri Testamenio. Roia namque sacram Scripturam designat, quae ex omni parte ad audito-

passionem Domini Salvaloiis, sub Trajano priucipe r-im mentes volvitur. Circulus quippe praeceptorum.

longo vetustatis senio fessus, cum diem transmigra- lionis suae iminincre sibi sentiret, jussisse ferlur eflbdi sibi scpulcrum, atque vale iude dicens fratri- bus, facta oratione vivens tumulum introivit, deinde in eo tanquam in lectulo rcquicvit; unde accidit ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum iu se- pulcro, sed dormienicm jacere conteudant; maxime pto eo quod illic sensim terra ab imo scaiuriens, ad superficiem sepulcri conscendat, el quasi flalu quie- scentis deorsum ad superiora ebtilliat. Quicvit au- tem apud Ephesum vi Kal. Jan.

TiS- Ha?c igitur quatuor Evangelia, et reliqua usque ei in medio sicul s-imititudo quatuor animalium. Quod

iliius more rctae moilo sursum, modo deorsum est, quia quce peifectioribus spiritaliler dicuntur, infir- mis juxta iitleram congruunl; ol qure parvuli juxta litteram inteiiigunt , docti viri spiritaliter intelli- gendo in aitum ducunt.

57. Viginti quatuor seniorum, et reliqua. Yiginti qiiatuor seniores in iliis inteiliguntur qui perfectio- nem operis, ‘qtiae senario numero commendatur, clara Evangelii praedicalione consummant- Nam quater seni xxiv faciunt. Qui tenentes ciiharus, id esl corda landibus Deo dicala gerenles; et phialas, id est orationes Deo effundentes. Vel phialas dicit raundas cordium consciemias. Adorant Agnum Dei,

3S1 S, BEN&DICTJ ABBATIS ANIANENSIS 352

id est pro adventu regni Dei suppllcanles. lntroau- \ tudo donorura. Mare vitreum. Baptisma refertur

ciifutgurz et lomlrua. Cum in flne uecuti Uiis fuerit trihidafio, qualis nou fuit ab initio, sjgna parilcr ntaxima clarebunt. Et stptem spiritns discvtrrentes. Uuunj Spiritum dicil septifonaem. Citus est enlm spiruus; scpUformitas vero perfecQo est el plent-

ad \1irum, in quo non aliud videtur exterius, quam quodjesjat interlus. Anhnctl yrimumshniUtvt leoni, el rcliqua. De quibus quatuor animaiibus supra di- ctum est.