I.

1N EPISTOLAM AD ROMANOS.

CAPUT PHIMUM.

Puuius servus Jesu Christi , vocalus Apestolus- ScicniUnn est quod in prooemio septiformis divisio eluceseil. Priino namque de seipso loquitur. Se- eundo, evangeliuin Dei non parva laude e\tollil. Tertio, medialorem Dei el bominum, secundum utramque diviuitalis el bumanitatis substantiam, ntagnis laudum pracdicat pneeoniis. Quarto, aposto- lici gregis electioncm demonstrat. Quinlo, genera- lem gentium ad fidem Chrisli vocationem declarat. Sexto, specialem Romanorum vocationem oslendit. Seplimo loco, gratiam etpacem, quae sunt dona sc- ptiformis Spiriius, Romanae Ecclesiae a Deo Patre, ei Domino Jesu Cbrislo praestari desiderabilitcr cx- opiat. llac divisione praemissa, nunc ad singulas ip- sius prooemii particularitates enucleandas venia- ruus. Prima itaque nobis quaestio de nomine ipsius Pauii videtur exsurgere : Cur is qni Saulus dictus Patp.ol. CM!

H est in Actibus apostolorum , nunc Panlus diealnr. Inveuimus in Scripluris divinis, quorumdam vcte- rum immutata vocabula : ut c.v Abram, vocatus Abrabam; ex Sarai, Sara; et ex Jacob, tsrael. lu Evangeliis quoque ox Simone, Pelrus^ et fiiii Zebc- diei, filii tonitrui nuncupati sunt : sed b i c ex prae- ceplo Dei facta legimus. Nusquam vero erga Pau- lum invenimus tale aliijuid gestum. De qua re qui busdam visum est quod Pauii proconsulis, quem apud Cypruni Cbristi fulei subjecerat, voeabulum sibi Aposloius sumpseiil, quod nee nos (juideni u$- quequaque evacuandum pularaus ; tamcn <(uia nulh talis in Scripturis divinis eonsueludo deprchendilur, magis ex bis qu;e in excmplo nostris sunt, absolu- tionem quaeramus. Invenimus igitur aliquantos bi-

(] nis, alios autem teruis usos csse nominibus, ut Sa- lomonem , euindem Idida; Sedecbiam, eurademque Joacbim; Osiam, eurodem et Azariam, aliosque plu»

i

u

SKDILU- SCOTI

42

riiuas biius notninibus vocatos. Sed uec Evangelia A ib benedictkMiibu* Bcnjamin, el in via Damasci, sic-

hiuic moreuj reaouot : nam Matlluvms, sictil Lucas

mML, ei Levi appellatus est. Sccundum hanc

n videiur nobis et Paulus duplici

donkey^ voc*buIo : nam ct boc ipsnm quod Scriptura

■.i : SattLisaulem, qui ct Paulus (Act. xm), evi- inc primum Paub nonien impnsilum

mdH, Md veteris appellationis id fuisse designat. Scd reqoireodum est hic, cur nomcu sunm in fronte Bpis ‘.iorit. Ad quod respondcudnm esl cansa

auetoi iiaiis apostolicse boc esse factum : sicut enim

»s nonien suum in prjncipiis epistolarum ponunl, qualenns magis vereaniur lii quibus ipsae epistolae

nsraittuntur, ita et Paulus aposiohis, quia uuus ev iilis regibus fueral de quibus Psalmographus di

ul scriptum est : Sanle, Suuie, quid me persequeris (Acl. rx)? Hoc nomen , quod est vocatus, generale potest videri, quod periisct ad omucs qui Christuni credunl : Mulli sunl vocati, pauci vero ctecti. Yocatus est Judas, al non erat elecius : quia electi separari a Deo non possunt. ‘A7to’o-toaoj: Graece, thw Hebraice, missus Latine dicitur. Nam sicut uyysloi Graece, La- tine nuntii appellantur, ita Grcece «7t6o-to).o», Latine missi vocantur : ipsos enim misit evangelizare per universum nuindum.

Segregatus in evangelinm Dci. Ewy/iltov, bouum nuntium interprelatur, qno peccatores ad iudulgen- tiam convoeanlurv Apostolus aulem quo modo in Judaisftio locum doctoris habebat, ut pote Phari-

cit : Dum discernil cxleslis reges super eam (Psal. B ^us> ita a J«daismi praedicatione separalum sc lxvii), snum nomen huic cpistolae, non ignobile de- dicit »n evangelium Dei, ut a lege dissimulans Chri- ►neflxit. b) Epistola vero quac ad ftebraos pt>ae- stum praedicaret. Aliter ; Segregatus, hoc est, a grege

apostolico separatus, ut gentibus pracdicaret. Sicut in Actibus apostolorum Spiritus sanctus dieit ; Se- gregate mihi Sautum el Barnabam, in opus ad quod elcgi eos (Aei.xm). Segregatns dicilnr in evaiigeliuin Dei, sicut alibi ipse de se dicil : Cum autcm placuit Deo, qui me segregavit de utero matris mea\ ut reve- laret Filium suum in me (Gal. 1) : cx quo inlelligi^ mus, quodjusti separentura venlre. Ergo cl Pauius quidem segregatus in Evangelium dicitur, segregaius a venlrc matris «uae. Causas in eo et merita quibus in hoc sogregari debuerit, vidit illc quem non ialet rnens : prsevidit enim quod abundantius quam cx’-

titidatur, quoniani apud Hebrscoi-uin ecciesias de- slructor legis falsa sospicione habebatur, voluit la- ciio nomine de figuris iegis et verilate Cbristi red- Jorc rationera, oe odio uontinis fronle praelati, uti- litalera excluderet lec.tionis. Servus Christi Jesu. Servum autcm Cbristi Jesu se profllens, a lege exu- iuui osiem.il. Requiramus nunc cur servus dicatnr is qia alibi scribit : Non enim accepislis spirilum ser- vituiis (Gul. v.) ; iteinqiie in eum modum Sahator ail : Jam non dico vos servos, sed amicos (Joan. xv). Ergo id sivc secundum illaiii huuiiiilatem dicttim p::teinus, qtiam Doininus docuil dicens : Discile u

me quia mitis sum et liumilis corde (Maith.xi) ; neque C teri omnes laboraturus essei iu evangelio, quod in

per iioc iseditur veritas liberlalis in Paulo, dix.it enini : Nam euin iiber sim ah omnibus, me servum (eci’(l Cor. ix). Servit ergo Christo, non in spirilu serviiulis, scd in spiritu adoptionis, qnia omni li- be late uobiliorest servitus Chrisli; sive quasi iini- tator ejus promintiat, qui dixerat : Ego sum in me- dio vcstrum, non sicul discumbens, sed sicui mini- straii!! (Luc. xxn), el ejus qui semstipsum exinanivit, formam sem accipiens (Phil. u). Quid est autem ser- vtiin esse Christi, quara scrvum esse veibi Dei, sa- pieutise, jnstilhe, vetilatis, et omnino omnium vir- luluin qu;e in Cluislo sunt. Sicut ;iiilem scientia quce iiune datur, per speculum datur, et in scnigmate, el pr iphelia, tUt et crciera dona Spiiilus sancli, ut 11

siti, ct in fame, et in frigore, et iu nuditale, in pe- riculis lalronum, in periculis flurainum, in periculis maris praBdicatnrus essel evangelium Christi. In evangelium Dei. Unum atque idem est dicerc,et evan- gelium Dei , evangelium Christi, quod ipsc Dominus dicit : Ego et Paler unum sumus. El iterum dicil ad Patrem : Omnia mea tua sut\t, et tva mea (Joan. x). Ergo evangelium Patris, evangelium Filii est.

Quod ante promiserat per prophetas svos. Ut pro- bel rcclam ct integram lidem, et spem esse iu Chri- sto, jam prius cvangelium ejtts dicit a Deo promis- sum, ut Isaias ait : Consummabo super domum Is- rael, et super domum Juda tcstamentum novum. David qttoque : Dominus, inqtiit, dabit verbum evan-

sanclis prsestalur, nondum plena geiizantibus (Psal. lxvii). Et iterum : In omnem

liJjc sed velui per speeuhiffi et in acnigniale.

Et i cti s:>r\os se cs.sc dicant, ad compara-

liberlatis, quoe facie ad faeiem it-ibuitur.

Clv Itlco utrumque, iti est, Chrisii et Jesu,

3 m uttoque cst Dominus. Dicendo 6hrisii, contra Uarcionem agi’, qui ipsura Dominom verum corpus habore tiencgat; subjiingcndo Jeso,Judaeorura pcifi- diam redarguit, qui Jesum ricgnnt quod Deus sit. Paulus G cum noracn anteponit :

UaUbxusauteniHebraice, Hebraica nomioa praetuiit, diceiia Libcr generalionis Jcsu Christi.

Voeatus ipostolus. Jam prxscientia divina ad hoc

terram exivil sonus eorum (Psal. xvm). ltem : Faciet Dominus vednim brevissimum super tcrram. Utrum siinpliciler accipi debeat evangclium per scriptunts prophcticas rcpromissum, an discielionem allerius evangetii quod aeternumdicit Joannes in Apoealypsi, quod tunc revelandnm cst, cum umbra Iransierit, et vcriias vencrit (Apoc. xiy), considerato etiam tw qui legis, cui aeterno evangclio convenire videbuu- tur eliam illi ;ctemi anni, de quibus Propheta dicit : Et annos wte.rnos in menlc Uabui (Psal. lxxvi). Eique adjungi jtotcst et ilie libcr vit:e, in quo san- clorum nomina scripta dicuntur; sed et il!i Iibri

Lus, ui csscl aposiolus. Item vocalus aposfWus quiapudDaniclem, cuni jutlicium consedissct, operti

<3

GOLLECT. 1N EPIST. AD ROVf.

i i

suni (0<(«. vn). ^el qui apud Ezecbieleui prophe- X qui Mninfi osl. Quare non dixit, prapou.us e»t ? lam doiulus et deforis dieuntur inscripli (Ezech. Inter prajdcstinalionem autem et propositionem lioc u). Omuiaque uon atrainetuo, sed Spirilu Dci vivi inteiest, quod pnedestinatio alicujns rei inulto ante scripta memoraniur. Per prophelas suos, Hoc ad in menle cjusqui deslinet, quid fuiuruin sit pnvfi-

laudem evaugelii pertinet : nemo euim rem vilem magnis pra?cursoribus ntmiial. Totus liic locus con- ira Mamchacos facit, uhi dicil quod anle evangelium sil promissum ct per proplietas Dei et in sanciis Scripiuris, et quod Christus sccundum carnem ei David stirpc, id est, Maria virgiue sit creatus, se- cuudum quod praedixerat Isaias : Ecce virgo conci-

gurel * proposiluin autem cuin vicina »il machinatio, et penecogitalionemsequalur eflectus. Qui pncdesli- natus esl Fitius Deiinvirluie secundum Spiriium suncii- ficationis ex resurreclione m&rtKorum Jesu Christi Domini n&stri. Tanquam de aiio supra diceret : quid est enira Filius Dei prcedestinatus, ex resurrectione morUiorum Jcsu Christi Domini nostri, nisi ejusdem

pie.t in utero, et pariet filium et vocabittu nomen Jesu Chrisli, qui pitedestinatus est Filius Dei ‘! E?go cjus Emmanuei (Isai. vu). In Scripluris sanclis. quomedo hic cum audimus, Filius Dei in viHtUe lloc ad cumulum prolcstalionis adjecil, ut inajorem Jesu Chrisli, an ut Filius Dei secundtim Spirirum fiduciam credentium faceret, et legem commondaret. sanctificuiioms Jesu Christi, aut Filius Dei ex resur- Sanetae aulem Scripturai sunt, quia el viua dam- B rectione mottnorum Jem Christi, cum diei potuissel, nant, et sacramentum Ulic unius Dei conlinetur pro visitare in virtute sua, aut secundum Spiritura sau-

salute htimana.

De filio suo. Muiti filii gratia, hic natura, cujus etiani secundum carnem nalivitas dissimilis eaeteris inveuitur. Qui factus est ei ex semine David. Fa- ctus est pcr Spiritum sanctum secundum carnem. Addcmlo secnndum carnem factus est , secun- dum Yerbi utique substantiam non est factus. Eactus cti. Non dicit genitus est. Aliud eriira est

cti6cationis suoe aut et resurreciione monimrum ejus, vel mortttorum suorum, oon cogimor- intelli- gcre aliam personam, sed unam eamdemque, scilicet Filii Dei, Domini nostri Jesu Christi? Ita eom au- dimus : Fecit Deus hominem ad itnaginem Dei, quamvis usitatius dici ad imaginem suam possit, non lamen cogi-mur aiiam personam iatelligere iu Trinitate; sed ipsam unam eamdemque Trinita-

si dixeris, ex scniine admisto sanguinem coagulare tcm, qui est unus Deus, ad cujus imaginem faclus

et generare, e.t aliud est non permixlione, sed vir- esl homo. Secundim Spirilnm ssnclificationis. \i

tute procreare. Ideo factum dicit non genitum, ob- prac omnibus in incorruptibilitatis virtule resurgc-

servaus proprietatem, quia factus est secundum rel, el vitam rcsurrectionis Dei liiiis aperirct ; de

humauitalem, genitus est seeundum divinilalem. quibus ipse dicit : Qui filii Dei sunt , cutn sinl filii Secundum carnem. Hic syuecdoche esl, nam car- C resurrectionis. Sanctificationis vero Spiritus dicitur

nem pro toto homine posuit. Sed requirendum, Filius, secundum hoc quod prsebet omnibus san-

quare non secundum animam dixit hi mmv. Nec clitalem. Ideo non dixit, ex resurrectione Jesu Cliri-

iuteiligunl idco carnem solam noininatam esse, in sti, sed ex resurrectione mortuorum Jesu Christi,

eo quod dictum est : Verbum caro factum, quia quia resurreclio Clirisli gencralem resurreetionem

hominiim oeulis, propter quos facta est illa sus- cepiio, caro sola potuit apparerc, nee semper factum esse ad creationem refertur : scripium enim est : Domine,refugiunt factus es nobis (Psal. lxxxix). Et : Dominus faclus est mihi in salutem (Isai. (xn).

Qui prcedestinalus cst Filius Dei. Filium Dei di- cens, Palrem significavit Deum, addito autem Spiritu saiictificationis, ostendit mysleriura Trini- tatis. Hic ergo qui incarnatus quidem latebat, sic

prasbuit. Mortuorura Jesu Christi, non einnium resurgentium, sed adChristum pertinentiuin in Christo resurrectionis forina portenditur.

Per (jiiem accepimus gratiam. Rernissio/iem vide- lieet peccaiorum in baptismo , nec non ceelestis sapienli:e, diversarumque iinguarum coguitionem, gratiam nominat. Apostolus vero ad pr;edicaiionis auctoritatem comitantibus signis pertinct, quia et ipse Christus apostolus dicitur, id est, missn? ;»

pnedestinatus est secundum Spiritnm sanctificatio- n Patrc, quippe qui ad evangelizanduin paupen

nis in virtule ministerii Filii Dei, cum surgit a missum se dicit. Ad obediendum fidei in omnibus

mortuis, sicut scriplum est. : Yeritas de terra orta gentibus. Missos ergo aposlolos dicit, ui praedicarent

est (Psol. i.xiv). Omnis enim ainbiguitas diflidentioe fidem omnibus gentibns, ut obedirent et salvaieu-

de resurrectione ejus calcata est et compressa, quia tur, ut donum Dei non jam sobs Jmkeis, veruin

pnedeiiinatus est. Recte quippe Filius Dei non prae- etiam omnibus genlibus eoncessum videretar, aW

deslinatus est, secundura id quod Yerbum Dei est, obediendum fidei, non legi. Pro nomine ejus. Hoe

Deus apud Deum : quid enitn pnedeslinaretur, quod est, vice nominis ejus fungimur, ut ipse ait : Sicut

sine inilio ct sine termino Deus semper aeternusesi? misit me Pater, et ego mitto ros (Joan. \m. Gc

liiud enim praedestinatum est quod nondum fuerat iterum : Qui vos recipil me recipit (Muitli. xv). t~-

ut sicut m suo tempore fieret, quemadmodum ante onuiia tempora praedestinatum erat ut fieret. Lege cap. 5 m Enchiridion, ubi non solum bonos in glo% riam, sed et impios Deuin dicit praedestir.asse ad ptenam. Destinalur ilie qui est : prndesliuatur is

pro nomine ejus, id est, ad gloriam nominis ejus. 7/i (jttibus et vos vocati estis. Quia scilicet donum Dci omnibus n.issum est, ut cum audiunt se inler ccleros vocatos, scirent se sub lege agere non de- bere. Ilem, in quibus estis et vos vocati : nam et iti

15

SEDULli SCOTl

16

i ! esl, Komaiiis apo.uobujm accepimus. IV \ «niranlur dc conversatione genlium, et quod in om-

catis tanelis. lioc est, sanclis vocaiionc Dci, uoo tuerUo i •

(hutia vobis st pax a Deo Patre, et Domino no- sii > Jesu Chrisio. Ulud animadvertendum est, quod et in superioribus et in proesenli connnate eclipses, id est, defeclus necessariorum diclionum esse rios- euntur. ltaque utplena constructie constare queat, a verborum serics in ordinem sic disponatur

hero terram cxivit apostolorum Chrisli praedicaiio. Potesl lamcn el ita inlelligi, quod lides ista quam Romani habent, ipsa eademque sit, el non aiia, qu:e in univcrso miindo annuntiatnr et crcditur, qua* non soltim in terris; sed el in ccefis praedicaiur. Dev iiieo. niandientis affectus esl, quod communem Do- minum omnium, gratise magnUu.iine suum et quasi proprium senserit Deum. Gbservandum sane est,

“ov.lns servus Cliristi Jesu, vocatus Apostolus, quia ad hoc quod dixit, prtmum quidem grutias ago,

Cl cietera qiue snbsequuntur, postrcmoque subinfe- consequens erat nldiceret: Secusido. Sed pradixi-

exopto, multiplicentur gralia vo- musde loculionibus ininus finiiis, nisi forte vidcalur

bis et uax a Dee Patre no&tro, el Domino Jesu in eo reddi, cum dicit : Nolo aulcm ignorare vos,

CJirislo. Gratiam el pacem cum iii.s iiit.ii esse, <jut fratres.

■ • credunt : gratia, qua a peceatis absoluti sum : Testis enint miU est Deus cui scrviv iu spiritu meo.

pax vcro, ouia cx impiis reeoncifiali sunt Crealori- B ln spintu meo, inquil, non in circuincisione nurnu-

gratiamei pacem conneclit, nam vactta prima facta, ncque iri neomeniis et sabbato, et discretioms

sine altera ; pax enim observat gratiam. /1 Deo Pq-

tre nostro. Deuw Patrem nostrnm dicilproplcr ori-

am, qui ab ipso crcati sumus, et cujus

liOS fdii sumus adoptione. Kl Domino Jesn Chrisio.

Christum aulem Dominum, qnia cjus sangume re-

dempti sumus fdii Dei. Graiia dicla est ab etymo-

m enim interpretat,ur pleniludo, quotl si-

em, quia pieniludo legis charitas est.

rKwm, quidem grufias aao !ko mco. Finrta prse-

ne anLe omnia gaudium suum leslatur, ut pote

gentium Apostolus, qupd cyra Romani regnenl in

mundo, subjecerunt se liJei Chriaiianae : nam fama

fldei illivnm prorectuser.it mullorum, qui vidcbant

cscarum, sed in spiritu meo, id esl, in mente : quia enim Deus spiritus esl, spiritu vel animo debet illi serviri. Iit evut.ijelio Fitii ejus. Hoc est, non in eo quod .Woyses servus tradidii, sed in co quod dilectis- simiis Fillus docuit.

Quod sine interniisshne mentioucm resui facfam tn omnibus ordtioaibus meis. Dicit AposfOius : Setu- per gaudete, sine interiuissione orate^ ijuts amem po- rest ita semper orare, et siire defectu vel iniermis- sione precibus insisfere, ut nee aiimenfis sumondis, aut dormiendi iempus habeai? Ant ergo dicendum esl, eum semper orave etiiroii defrjcere* (f ui canouicis oratioiiibus quotidie juxta ritum ecclesiaHiica? tradi-

s faclos essc Cbrislianos. Gratias ergo C tionisV psalmodiis, precibusquc consuetis Dominum se dicit Deo suo agere duntaxat, quia adhuc laudare et rogarc non d:sistit. Er hoc est quod

iliorum non erat plene. Deo m-.>o. Natnra Deus om-

m i -i. merilo et voluntale paueorum, ut est Deus

Abraham, secundum quo I hic suum nominat Deum.

Prima vox incipita gratiarum actione; agii autem

)e per Christum, valuipoulificera magnum :

L enim scire euru, qui vuit offerre sacrificium

, qnod pcr manus ponlifieis debet offerre. Sedet

lixit: Dco meo, non est oliose accipien-

dum : non eniin vo\ isia pole esse, nisi sanclorum,

quoruin Deus dicilur, siout Deus Abraliam, vel isaac,

vel Jacob; non enim potesl Deinn suum dicere is,

Cui venter Deus ^st, aut cui gloria ssecnfi el pompa

mundana, aut potenlia rerum caducarum Deus est.

•^i!’ musquisque supra caeleta colit, Iioc Tlli

Deus •• ’ Sed videamus qtridem pro qtio Aposioius

gralias > suo. Quoniam, inquit, (ides cestra

annu in universo mundo. Si simpUciter acci-

piaraus, Uoc videtnr desigr.are quod multis locis

mundi, boe csi, teir.v, eorum qui Romae sufft lides

; religio praedicetur. Si vero in boc loco mundus

|ui c\ ccelo con^tat et lcrra omnibusque

• is suni . potest etiam il!;!-.1 inlelligi, quod

<j’.;i:>iK dicitur, quia geuditim Iwbeant

uore paeniteiitiam agente (Luc.w),

inulto magis dc conversatione ct fide quoquc Roma-

noriiui i.etaniur, riunliantihussibiangelis, qui ascen-

duni et desccndtint adFilium bominis, et ipsi et»m

D

Psalinisla dicebal : Benedicam Dominum in omm tempore, sempet lav.s ejus in ore nuiff [1’sal. xxxrn). Ant certe omnia quaj justus secundum Deum gerit et dicit, ad orationem esse rcptrtauda : qui enim justiss est, sine ir.termissiene quse jusla sunt agit, per lioc sine inlefmissionc justus orabit, nec un- quam ab oratione cessabit , siva justus csse dc- sistet.

Obsecrav.s, si quomodo. Id est, ahqua causa, vcl qualrbel occasiene vel ralione. Itaque voluntati ejus sicut qccasio data est, ut coactus appeilaret Caesa- rcm, sic dirigetur cx aliqua causa, Deo volente, ui impieret proposituin volunlatis suae. Denique iu naufragio posito asLitit Doinimis, dicens : Noli ti- mere , sicul cnim testificutns es in Bierosoiymis de me, ita el Romce. Videamus aule.m quod dicit, cui servio in spirilu meo. Scrvire in spirita, similc mibi videlur” esse, imo et amplius aliquod quam adorare in spirilu ; nam adorarc quis potesl sine afiectu, de- servire vero ejus esl, quein constringit affectus. De- servit ergo Apostolus Deo non corpore, nec anima, sed meliore sui parte, id est, spiritu. H«ec enim tria esse in homine designal ad Thessalonicenses seri- bens, cum dicit : Ut integrum corpus nostrum, ct cifiima, ct spirilus, in die Domini nosivi Jesu Christi servetnr. El Daniel dicit : Luudate, spiritus el aninur justorum, Domimtm. Prosperum iter hubeam in voluu-

17

COIXECT. I-N KPIST. AO UOM

a

tale Dei veniettdi ad vos. Puio quod cliain lioc vult A ostcndilur per boc id eliam cur:e Deo fuisjc quo inlelligi, quia non semper ilineris prosperitas Dei tinusquisque aposlolorum vel debeai irc, velnon de~ voluutate perficiiur. Denique ei Balaam iter Iiabuit beat. Cur autem prohibiius estt Ideo quia Dominus

prosperum eundi ad Balac, ul malediccret popuhun Israol, sed non fuit illa ex volunta.e Dei prospe- rilas ; et mulli in rebus sa:euli prosperis utun- tur successii.us , cl exsultanl in prosperilalibus suis, sed uen esl talis prosperiias cx voluntale Dci.

DeUdero enim viiicie ros. Quid est quod eum scri- ptis illos cerrigat el a carnali sensu abstrabat, prae- sentiam suam necessariain dicii? Nisi aliler diela ad aliud solenl rapi, sicut ab haereiicis fil, idoo desi- derat videre eos, ut praesens doclrinam evangelicain, sensu quo scribit, tradat, ut magis illis proficiat, ad-

seiebat impcritos adhuc liomai.os, et mittebai Pau« lum ad aiins, ut iuteriin paratiores. Ui aliquem fru- ctum habenm in robis. Unde velul muilariim divitia- riiut cupidus Paulus, oongregal fructua ex Grae congregal ex barbaris, eto, Yenini iios’ einnes f;u- ctus affert Paulus, qui tanqua.ni palmes bonus per- manet in vite vera, quai est Ghristus, quem fre- queniius Pater pwgat agricola, et ideo fructum plu- rintum affcrt, purgat eum in laboribus, in liibula- tionibus, in persecutionibus. Sunt eitim alii palmites, qui in vile quidem permanent, iruclum vero non ferunt, sed sunt aridi, qui dicuniur a Palrc io ignem

diiis signis virtutum quse magis auctoritaiem dant ® VtdtA. Krughun dicit, nvinisterii sui crelestem iner-

cedem. Sicui et in etvtcris gentibus. Exemplo ca;te- l-arum gentitim; prejnpliaj enim fit quis ad rem sibi tradilaw, si illi multos videat asscuiire. De Judaus autem tacuit, quia magisier geniium erat. Sicut ei in cwteris gcnlibus : subauditur, habeo, Sapieules, autem ilios dicit, qui mundanis rationmus eruditi, sapientes vocantur in sasculo, dum aut siderum spe- eulatores smu, aui mensuris, aut numeris, aut arti grammaiicse siudent, aut rhetorica. , aut musicie. Reqnirendum est quomodo . Aposlolus Greeci* et bar- baris, sapientibus et insipientibus debilor est. Quid enim ab ipsis aeceperat undc eis debitor fieret? Ar- bilror diversis quidem geniibus inde effectum csse debitorem, quia omniuin gentium Iiiigms eloqui ac-

sigiiis. Cuni autem dicit : Ut graiiam vobis spiritua- letn ministrem. Carnalem illos sensum assecutes si- gnilicat, quia snb nomine Chiisii non illa qu;e Cbri- sius docuerat fuerant asseculi, so:l ea quai fueraut Jiuleis tradila. \d confirmundos vos. ikv.c confir- uialio tres personas requirii : adjuvantis Dci , mi- nislranlis aposloli , accipienlis populi. Coiisoiari auteui sc dicit cum iliis, si apprebeudar.l spiri- tualia.

Per eam quce iimcem est ftdem. Hoc est, ut ger communem fidem invicem consolenuir. Quod autem dicit : Ut alujuod tradam vobis donum spirituale, vi- delur indicare esse aliquid qnod donuut quidem sil, non taunen spirituale, ut nupiue, diviti;e, et fortitudo

corporis, ei forma; decor, regnuinqiio lerrestce: aJ^ cepitgratiam Spirkus •sancti. Epgo debitor onmibus

Deo enim eiiam basc douantur. Btiati sunt ergo ilii quibus sj>iritua!em gratiam tradere vult Apostolus ad confirmationem fidei, ui uilra parvuii non sint, neque circumlerantur onmi vento doctrime. Quod cum sit, Paulus et ipsi consolationcm capit, opus suuni firmum et stabile videns, et iili consoianlur, qHia aposiolicrje gratise sunt participes.

Nolo ttutem vos ignorare, fratres, quia scepe pro- posui venire ad vos, et prohibitns sumusque adhuc, ut aliquem fmctum habeam in vobis, sicut et in ca’teris genlibus, Greecis ac barbaris, sapientibus ac iusipien- tibus debitor sum. ltaque quod in me promptum esl, et vobis qui Roma’ eslis erangelizare. Est quidem byper-

iliis efliciiur, quorum causa accepil a Deo linguae Boliiiam. Sapienlibus aiitem efficitur dobiior, ]»or boc qiiod accepit sapientiana in mysterio abscendi> tam, quam perfoctis et sapientibus loqueretur. Quo modo autem et insipientibus? Sn quo palieniiae gra- tiam et longanimiiatis accepil; summae etenim pa- ticntirc forre insipientium motus.

Non enim erubesco super evanaelium, Hoc est, sicntquidam doctores erubescebant, qui doclriuam ccelestem adjunclis miraculis corroborarc nequi- bant. Virhis enim Dci es<’,etc. NuIIa i^ajor virlus est quara qucc, devicta morte, bomini perditam reddidit vitam, quamvis iucredulis infirmitas vid< De-

baton in hoc loco, osi ci locutionis defectio. Si hy- n fimeris ergo - quld sit evangdium , pronuntiat. Virtus

perbaton, hoc modo reddere possumus : iNolo aulem ignorare vos, fratces, quia sa?pe proposui venire ad vos, ut aliquem fructum babcam in vobis, sicut el in cxteris gentibqg, Crrccis el barbaris, sapientibus et insipientibus, el probibitus sum usque adhuc. De- fectio vero elocutionis boc niodo adimplobitur, in eo ubi dicii: Et in cateris gentibus, Grctcis ac barbaris, sapientibus et insipienlibus, videtur deesse, quibus debitar sum : ut sit lalis consucludo [AL, composi- tio] : Sicut fructum babeo et in creleris, Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus, quibus dcbi- tor suiu : ita quod in mecst, promplus sum etiam rnbis qui Roma? estis, evangelizare, et [Al., sed) pro- uibiin& sum. Siqttidem a Deo puletur probibitus,

enim Dei est, inquil, in sulutem omni eredenti. Quod autem dixit quod virtus Dei est in salutem, vidctur dstenderc , quod sit aliqua virtus Doi quaj non si». ad sabitem, sed ad perditionem : sioui in Psalrais ie- gitur : In virtute iua disperde illos ; ’ irtus enim in dextera esi qua salvamur, ul virtus in qua disper- ilii, sinistra dieatur.

Juslitia enint Dei revelatur in eo, ex fide in fidem. «fustilia Doi est, quia quod proniisit, dedit. JudiCO. Credenti quou ei promisif Dous prophetas su Jiisium Doininus probat cx fide Dei promiltentis, iu fidem hominis credenlis. Justilia Dci revelatur. Qui orodii vcracem Donm dedisse quod promisil, noc contra Judreos loquiiur qui negant ossc Chrisluiu

19

SEDULII SCOTl

20

ijuwn promisit. Sieut scripium est.hx Habacuc vide- A Deo potest, per coiijecturani creatur», verbi gratia,

i. Justvs ex fida, id esi, non ex operibus legis, It (Babac. n), hoc est, praesentera vitam ducit, vel vitam aeternam acqnirit. Aliier secundum PH. •;- Justilia Beiesl. Quod justum fueral, utquomodo aham credens ex gentibus, per solam fidem ji.stificaius esl, ita c;e!ori ndem ejus imitantes, sal- varentur. Ex fhie Abraham : Jn fidem hominis cre- dentis; siveexfide Judsfi, in fide gentilis : ideo au- lera ex et in posuil, ut taulologiie vilium declina- rel. Justilia Dei iu evangelio revelatur, per id qtiod ;id salutein uullus excipitur venire, sive Judaeus, sive Graccus, sive barbarus; nam omnibus dicit Sal- vator : Venite ad me, omnes qui laboratis, et ego re- ficiam vos (Malth. xi) : Revelatur justitia Dei , quae

quod sit, el quod juslus sil et omnipoiens : osten- dens csse aliquid Dei quod nolum sil et aliquid cjus quod ignotum sit. Ignolum hoc Dei intelligeiidum esl, cum ratio substantife ejus vei uaturae, cujus quae sit proprielas, puto quod non soium nos homi- nes, sed et omnem lateat creaturam. Deus enim illis manifestavit . Id est, manifeslavit se, dum opus fccit perquod possit agnosci.

Invisibilia enim ipsius, a crealura mundi, per ea qute facta sunt , inteiiecta perspiciunlur. Hoc est, mysteria obscura sua; viitnlis. Sciendum est quoi hic invisibilia quae nominat de oreaturis, spirilualia alibidicit; ideoque addidit : Sempiterna cjuoque vir- tus ejus ac divinilas. Yirlus est qua instituil qtiae

obtecta prius velabatur in lege; rcvelatur enim in B non erant, quaque omnia regit; divinitas est, qua

his qui ex fide Yeteris Testamenti ad fidem novi fcvangelii veniunt; et cum in Evangelium veniunt, ex fide legis, in fidem Christi diriguntur. Justiis au- tem meus ex fide vivit, id est, Yeteris et Novi Te- Slamenti : nam alterurn sine altero integritalem vilac non habet. Aliter ex fide praedicantium, in fidem credenlium. Sive ut Augustimis exponit, ’ ex ftde verliorum quihus nunc credimus quod nondum vi- demus, in fidem rerum, qua in aeternum quod nunc credimus, ohtinebimus. Quare non homo vel vir ex lidc vivere dixit, ideo ne reprobaret opera dum huc- usque fidem et gratiam commendavit, hic vero opus ostenditur, dicens : Jnstus est, fide vivet ; quia ju- sium indicat, bona opera iiabentem

replet universa. J'on magnificaverunt. Quia nec di- gnum honorem Deo dederunt. Aul gratias egerunt. Proeo quod lales facti sunt, ut Deum possent agno- scere, si vellent. Sed evanucrunt in cogitaiionibus suis. Per cogitalionum suarum vanilatem dum Jbr- mas et imagines corporcas requirunt in Deo, in se- metipsis Dei imaginem perdiderunl : quos Anlhro- pomorphilas ecelesiaslici viri solent nominare. Oh- caecatum est insipiens cor eorum. Recedenles a lu- mine veritatis sapientes, quasi qui invenissenl quo- inodo invisibiiis Deus per simulacrum visibile co- leretur. Stuili facii sunt. Non inteliigentes nullam siroililudinem habere mortuum immortalis, et cor- ruplibile sempiterni condiloris. Quarnvis ad omnes

Revelatur enim ira Dei de cceto. Sicut in illo qui C homines quihus inest naturaiis ratio, maxime tamen

cfcdit justitia Dei revclatur, ut supra memoravit, ita et in eo qui non credil ira Dei revelatur de culo. Auctoritas celsitudinis hoc loeo ostenditur, sicest iliud : Paler noster, qui e$ in coelis (Maltlt. vi ). Sie : Ornne datum optimum et omne donum per- feclum desursum esl , descendens a Patre luminum (Jacob. 1). Ita et jusla vindicta, qui ira Dci appel- latur, non nisi de superni judicis throno descendit. Ira Dei videtur interdum virtus ipsa qme pracesl poe- narumministris.elquaesuppliciainfert peccatoribus, dici. Interdum (cntationis aflliclio ira Dei nominatur, sicut Joh dicit : lra Dei in corpore meo? Et quia spi- ritualia nequiti.c, adversum quae nobis certamen est, io ccelestibus esse dieuntur, consequenter in

haec specianl ad sapientes hujus mundi, ei eos qui philosophi nominantur, quibus praeeipue ereaturas mundi et omnia quae in eo facta sunt discutere disciplina est, et per h^ec quae. videntur ea quie non videntur ralionc colligere. Et mutaverunt gioriam immorlalis Dei. IIoc est, nomen et honorem Dei idolis dederunt ; a vivo eoim Deo recedentos , mor- tuis favent. Primi enim Uabylonii Deum vocave- runt fignienturii Betis, hominis raortui , qui princi- patum dicitur in eis egisse. Coluoiunt cl scrpentein, draconem, quem occidit Daniel , homo Dei , cnjus simiiitudinem habent. yEgyptii colebanl quadrupe- dem.quem dicebant Apim, in similitudinem vaccae : quod malum imilatus est Jeroboam; el volueres ,

eds qui ab his separantur ira Dei de coalo dicitur ^ <I"‘a chronica sacra habebant pagani, id est, ut

jaculari. ln omnem impietatem. Id est , Judaeorum

et gentium. Impietas, in Deum peccare esl : ini-

qui:as, in homines : in Deum crgo et in ho-

mincs peccanl qui verilatem in iniquitate deti-

nenl. Non <Iis.it, quod non h..bent veritatem, sed

veritatem quam sciunt, in iniquilate detinent;

nam veritatem nomiais Dei in injustitia indi-

gnae materiac detioent idolorum. Qnia quod notum

est Dei. Nolilia Dci manifesta est ex fabrica mundi ;

Dl enim Dcus, qui natura invisibilis est, possil sciri,

opus factum ab eoest, quod opiticcm visibilitate sua

mauifeslaret, ut per certum incertum posset sciii.

Quui quod notum est Dci. Id cst, quod cognosci de

aquila Jovis, graculus et cornix diceretur. Sed bre- viter, et omni in unum collecla definitione dicamus: Adorare alium Deum praeler Palrem, et Filium, et Spirilum sanciiim, impietatis crimen est.

Propter quod tradidil illos Deus in desideria cordss eorum. Isti autemvertentes sea Deo,traditi suntdia- bolo. Tradere hoc est permiltere, non incitare, aut immiltcre, ut ea quae in desideriis coneiperent, expjc- renl in opere. Per hoc quod deserunt, traduuturin desideriacordis sui. Qnali judicio erga divinitatis usi sunt venerationem, dum Dei incorruptibilis gloriam, ad foedas et indignas deducunt hominum ct anima- iiuin formas, tali etiara erga seinctipsos uliuiiiii’

2i

COU.ECT. IN EWST. AD KOM.

vice, ul rarionabiles hoiuines vtvant more iiraiio- \ sum reprobum. Deus neiuinem tradit, se;! reliuquil,

nabilium beltuarnm. item Augustinns in libro de Craiia Dei , et libero Arbitrio. Propterea tradidit illos Deus indesideria cordis eorum. Scriplum esl iu Proverbiis Saiomoms : Skut impetus aquoe sic cer regis in viann Dei : quocunque volueril, inclinabit iilud. El in Epistola Panli ad Koinanos : Propterea iradidit Ulos Dens in desideria, ctc. Uis et talibus iestimoniis divinorum eloquiorum, salis, quanlum e xistiino.nianifestatur, operari Deniu in cordibus bo- ininuin ad inclinandas eorum voluntates quocnnque voiuerit, sive ad bonapro sua iminensa miserieordia, bive ad malaproinerilis corum rjudicioaulemsuoali- quando aperto, aliquando OCCulto, scmper autemju- Sto.Ac perhoc.quando legilis in divinis lilteris a Deo

nec adjuval euui qni peccat. lieplelos omui iniqui- tule et malitiu. Principales causas ostendit i onuiium vitiorum. Joannes Metropolitanus bxc ib- cil : lniquilas est generate nomen omnis pe< aborigine; nam quisquis de sequilate naturiT’, vel mandatorum Dci labilur, iniquus dieilur . undc ini- quitas dicta est, quasi imcquitas: Malitia vero, qi major latio : molitur enim, vcl magis vuitquam ne- ccsse est. Farnicalio dicta cst, quasi formx’ neca- tio, per quam forma-bona naturalis animce necatur. Fornicalio autem est a Legitimo cenjngio foras exire. Impudicitia est peccatum publieum, et persevcrans. Avaritia dicta est quasi ab auro respecta. \varus dicilur, quasi avidus auri. Invidia est odium alieiuc

seduci homincs, autobtumli, autobturari corda eo- B felicitatis. Homicidium cst innocenlis occisio. Coiu

rum, noliie dubitare pracessisse maia merita eorum,

ui justepaterentur.i» immunditia. Quae est in turpi-

bus mysleriis, ut contumeliis aiDeianl corpora sua,

dura sibi in sacramentis idolorum cautcria el bu-

stiones iufligunt , ut qiiasi amentes ipsi in se

suorum sint vindices deiictorum. Qui commutave-

runt veritaletn Dei in meudacium. Hoc csl, nomen Dei

qui verus est, dederunt his qui non sunt dii, lapi-

dibus seilicet et lignis, atque metallis. Qui simula-

erum colit, convertit veritatem Dei in mendacium ;

uara raareveritasest.hoc esl, vcra creatura : Neptu-

iius autem mendacium, facluin ab homine, conversa

veritate Dei in mendacium, quia Deus fecit mare,

liomo autem simulacrum Nepluni. Et coluerunt , et

seroicrunt crealurw potius quam Creatori. Id est,

non solura dilexerunt, sed etiam servierunt. Sed

quicunque alicujus erealunc cupiditale vincilur, ipsi

servit; a quo enirn quis supcratus esl, hujus et ser-

vus est. Qui est benedictus in sivcula. Cui si servis-

sent, et ipsi fieri benedicli in saecula potuissent.

Namfeminee eorumimmuiaverunt naturalem usum, in eum usum qui est contra naluram. Omnia per- verterunt in Deum perversi ; neqne cnim ordinem uaturae servarc poleranl, qui nalupae dereliquerant auctorem. Similiter autem ctmasculi, relicto naturali usu femina;. Aliam dare Satanas legem non potest, nisi ut concessa et licita in alium ordinein vertat, ut dura aliter finnl quam concessa sunt, pcccata sint. Exarserunt. Quia effrenata libido modum servare non novit. El inercedem quam oportuit erroris sui in semctipsis recipientcs. Oportuisse non est ve- i iltis dieere Apostolus, ut qui creatura potius quam Crealori servierunt, erroris sui mercedem, non invili h.cc tnrpia patiendo, sed libenler faciendo , rccepe- runt : judicio seilicet non alicujus hominis immun- dissimi quem talia deleclarent, sed juslissimi Dei qui tradidit illosin passiones ignominiyp,ut criraina cri- na:nibus vindicarentur, et supplicia peccantium non sint lormenla, sed incrementa vitiorum. Et sicut non probaverunt Deum habere in notitiq. Non nescierunt, sed minime probaverunt : ille cnim probal Deutn hahcre in notitia, qui semper illuni praesentem iia- bcns, peccarc non audet. Tradidit iltos Deus in scn-

T)

teniio est, ubi non ratione.altquid, sed animi pi nacia defendilur; ubi non lani verilas quseritur, sed intenlio faligalur. Conlenliosus est (jtii aliqnid con- tra conscientiam suam nitilur defensare. Dotus est occulta malitia, blandis sermonilras adornala lla- lignitas est maliliae opus, dicla a maie agendo. Su ■ surrones. Murmuratores non in faciem, sed iu au- rem loquentes. Deo odibiles. Nihii enim esl lam odi- bile Deo quam idololatraj. Contumeliosi sunt, qui veloces sunl in verbis injarise. Superbia est amor alienae excellenthjc, qui viilt supergredi quod super se. Inventores malorum. Qitia semper supcrbia excegitat ct invenit mala : sieut auclor supcrbi a per elationera suam invenit sibi maium quod antc non fucrat. Elalus autem dicitur, qui se jaclat $ mensuram suam. Iicm elatisunt. qui se jactaut ha- berc quod non faabent. Parentibus uon obedien Yeri parentcs sunt qui per semen verbi generaift iu Iucem et vitam scternam. Insipienlcs. Incompositos : Jnordinatos. Qui a fonte sapicutiic recesserunt, ne- cesse esi ut inordinate feranlur. Sine affectionc. Alfectio est adimplelio charitatis. Sim’ misericordiu. Quoraodo enim aliorum poterunt misereri, qui s;!)i crudeles sunt.

Tertio inveniinus ab Apostolo posilum : Trad iltos. Et prim:c quidem tradilionis o&usas a:ldi.lit : Quiu cum cognovisscnt Deum,non sicul Deum magni- ficaverunt, elc. Propter quod , imjiiii , tradidit itlo» Deus in desideria cordis eorum , ctc tionis causam videitu’ praemiltere, cuui dicit : Quiu commutaverunt veritatem Dei in mendacium. Pro- pler hoc, ait, tradidit illos Deus in passiones uj miniee : quse tamen secunda ti.adi!io gravioribus Sl.i- gitiis vidciur obnoxia : etenim feminee, inquit , corum muiuverunt naluralcm usum , elc. Terlia! quoque tradilionis causas vidctur dare, cum di< Et sicut non probaverunt Deum habere in n tia, tradidit illos Deus in reprobum sensurn, etc. Verum distiucliones isiie causarum, non rnilii vi- dentur congruere satis ad ea quoe singulisquibusque subjecta sunt crimina. Quomodo eiiim lurpioribus ti.i- ditur Aagitiis is qui creatorem dcseruit, magisquam ille iiiii ?!^;-iuni iiicorropiibitis Dci mulaverit in si-

r,

SEDUL11 SGOTi

U

«Mililti liiiient imagiuis corruplibilis bominis , et v«- A peccator ptjceatorem iui siuiilem judicas,. qai&& lueruiu, et quadrnpeduut , et serpentum? Aui que- a>agis Deus jtuslus te judicabil injuslum? Secutu.um nio:Jo supra utrureque lionuti, vewl evsmsmi eui Jas» whalem. Humanum enim judicium niuitis niodis uaduntur ntaU-rum, bi qui non probmeruttt Deum eerrumpitur, amore, odio, timore, avarilia. Siepe

lntbere in notiiia? Magis ilaqiie mrbi videfttur om- Hes lue eaus;e qu;c tradiliouibus singulis- preferun- tur, in uiuiin coacervand.-e, et rursan» tradilionum species iu ununi, ut verbr cansa ita d camos : §uod commutaverunt gtoritm inarmpiibilis Dei in simi~ lithdinein imaginis corrupiibilis hominis ; ’ et , quia eommutaverurU veritatem Dei in mettdacium : et , nec probaveru.nl Denm habere in notitia ; propter hac omnia irndidit eos Deus in desidcna cerdisee- iHtn ; et tradidil in pasuones igiwminia;, eltradidit iilos Dens m reproOum sensum, ut facerent quee non

judieum integtitas violatur, et coutra justitiae regu- lam interdum raiserieordia inclinatur. tllud est quod i« hoc loco videtur ostendi quia solius Dei sit se- cundum verttatem judicium. Sunt enim qiuedam qaae committuntur opere quidem malo, animo auiem ■non malo : ut si quis, verbi causa, homicidium non volunlale commiserit : et alia iiunt opere quidem bono, sed animo non bono : ut si quis misericor- dlam non pro mandato Dei, sed ut laudetur ab hominibus faeial ; alia vero sunt in qnilms sive in bono, sive in malo, animus cum opere concordat , et

conveniunt,qni erant repleti omiri iniquitale et inoliliu, B quiacorda hominum nosse solius Dei est, et meutis

secreta agnoscere, ideirco ipse solus est qui secun- duui veriiatem potest habere judicium.

Existimas autem, o homo. Iloc esl, nunquid tibi examen datum est vel potestas judicamli de malis et stupris, cum eadem agis, et non est qui de le ad pra-sens judicet ? Effugies judicium Dei. Non utique iu futuro eyades. An divitias bonitatis ejus, et pa- tientite, et longanhnitatis contemnis ? Divitiae boni- tatis Dei, quibus bona pro maiis dat. Patienlia vero est, qua peccatores impunitos paiienter converli lo- lerat. Lougani.-uilas csi, qua longum spatium poc- nitentia* dat. Divilias bonitalis ilie agnoscere pole, qui considerat quanta iit terris mala quolidie hotui- ncs gerant, tamen his Deum producentem solcu*

et caaeris qua? scripta snnt malis. In his autem tri- bus uoiversas impietatis speeies.enuiBerasse videmr Aposlolus, vel eoiuin qui idola colunt, vel eorum qui crealurse dcserviunt potius quam Crealori, sivc earum, qui non probaverunt Deum habere in noii- tia. In quorum primo titnle promiscue pagaui.; in alio sapienles eerum et phiiosophi designantur; puto quo:l iioc tertio indicenlur hreretici, vel creato- rtm Deum negantes, vel diversas blasphemias. in EieeUum loquentes. Certum est autem quod siqui- dem tradiderit Deus vel in desideria eerdis, yel in passionea ignominiae, vel in reprobum sensum, con- tinuoin eo qui traditur seges eriniinum surgat.. Qui cumjustitiam Dei cognorint, non intellexerunt,

boc est, oculos habent eL non vident; non eniiu in- G su"1" quotidie, et pluvias minisirantem. Sustenlalio

lellexerunl tales a Deo, etsi non in pr«esenti, tamen in futuro esse puniendos. Nonsolumqui faciunt, sed clium qui conseutiunt facientibus. .Sunt quidam qtii ee reos non putant, si non operentur quse mala sunt, assenliunt aulem facientibus. Assentire auteni lacientibus est, si cum quis possit reprehendere, ta- ceat: ul audiens fabulas, aduletur; et ila est, ut qui fomilem pra:bent deliclis eorum, dignuin est ul pari crimine rei habeantur. Sunt item alii qui non solum faciunt mala, sed etiam eonsenliunt utale facienlibus : duplex ergo horum nequitia est; illi enim non tam mali sunt qui faciunt, et facientibus contradicunt.

CAPUT II. B

Prapter qu*;i inexeusabilii es, o Itotno omnis qui judicas. Quoniaiu facientem maligna et consentien- tem facieutibus morte diguos ostendit, ne fortc is <jui facil el non consentil facientibus excusari se posse pularet, docel lnijusctjmodi incxcusabiles esse propterea, quia non consentiendo facientibus, sed magis judicando iilos se in his judicat, quia hasc ipse agit qn;e in iilis daninal.

Scimus uutem quoniuin judicium Dei est.secundum vcritaicm. liic lerrorein incutil, m quem incuriosum iili dicuitL, istc malos seiuniiuin vcritatem Dei dicat jadicaturum, lroc est sevciissime reddcre secundum tnensuram uniuscvfjusque, non parcerc. Si enim tu

vero, vel longanimilns, ac patientia in hoc videtur differre, ipaod qui inftrmitale magis quam proposito delinquunt, sustentari dicurttur : qui vero pertinaci mente velut insultant in delictis suis, patienter ferri dicendi sunt. Sed sicut omnia in mensura fecft Deus, et pondere et nuir.ero, ita etiam patientiaj ejus certa mensura est. Tu autem secundum duriiidm, etimpee- nitens cor. Impunilatent sperans peccatorum non so» luut durat, inconversibilis et incontreclabilis ma- nens, sed adhuc peccat, securus quod non sit ultio futura. Cor durum in Scripturis dici videtiir, cum mens humana, velut cera a frigore iniquitatts ob- stricta, signaculura imaginis divinse non recipit. Thesaurizas tibi iram. Hujus verbi in Scripturis significantiam triplicem legimus ; dicitur enim iu Evangelio thesauros esse quosdam in terris, iu quo prohibet Dominus tliesaurizari ; et alios thcsauros iu coelo jubel fideles recondere ; el hic nunc Apo- stolus dicil infi thesauros. Ira aulcm Dei nihii aliud quam justa vindicla inlelligitur. Crassitudo vero cordis est, ubi subtilis et spiritualis intelligentiae non recipitur sensus. Qui reddet unicuique secundum ope- ra sua. Sciendum quod ex Jeremia Apostolus hoc testimonium sumpserit (Jer. xxv). Hbid quod inEze* chiele scriptum cst, huic senlentiae videtur adversari ; dicit cnim : Cum avertil se justus a justitia sua, el feceril iniquitatem secundum omnes iniquitales quas fecit iniquu:, omnes justithe ejus quasfeceril non ccm*

COLLECT. IN EMST. AD ROM

26

meinoraiunivr in lapsu ejus, quo lapsus est : sed in A bouum est, justftiam diiigal, utiserieordiam teneat,

pcccatis qui peccavii, in ipsis morietur (Ezech. xvm). eiiaritaitem et «oniiuontraui servet, modesiiam ieni-

iu quo videtur latenter hujusmodi iusernisse intel- tatemque ciistodiat, atqne omne opusbonura opere-

lectum, ut si fbrte non secundum omnes iniquilales lur, hic etiam si viiara noit habeat astcrnam, qui

quas fecit iniquus, fecerit jnstas, non oinnesjucfti* cvedens Soir Dee vero, non eredit filio ejus Jesu

liae ejus de meinoria auferantur. Ilis quidem qui se- CiVristo quem misit, famea gloria operuin ejus, et

cundum patieniium boui operis givriam, et honorem, hohor et pax poterit uor. perire. Sed et Grcecus, id

ct incorruptioucm quwrunt, vitam a>lernam. Boni operis merces per palientiara exspectatur, quod iu preesenli vita non redditur; per fuiem etum ainbu- lamus, et non pcr speciem : patientiam auteia boni operis in illis esse certum est, qni agones et certa- mina perferunt. Gloriam. Decus forraoe qua sancti

est, gentilis, qui cum legcm non habcat, ipse sibi esl ie, oslendens opus iegis ih corde suo, isle licet alienus videatur a vita scterna, qui non crediderit Christo, et intrare non possil in regna coelorum, qui renatus hon est ex aqua et Spiritu sancto, videiur tattien quod per hecc quse dicuntur ab Aposloio, bo-

fulgebunt sicut s©l. Honorem. Filiorum Dei, qUo norum operum gloriam, et honorem, et pacem per- iiihil est majus, per qtiem etiam angclos judicabunt dere penitus ron possit. Dubitari igitur non puto, (Matth. xm). Incorruptionem. Yilse seiiictft perpe- H quod is qui pro malo opere eondenmari meruisset,

tuae. Signanter aulem addidit incorruptionem, prop- ter indiscretionem saecutaris gloriae alqtie honoris, qui corruptibilis est.

His autem qui ex contentione sunt. Sttbaudi, crit. Jn divinis Scripluris yegritudines ahiraaj nunierantur,

ideni si operattrS est opus bonum, remuneralione boni operis dignus nabetur. Vides enim dicentem Apostoiui.rt t Qnia omnes iwn stare oportet ante tri- kunal Cnrisii, ut- Yeportci unusquisqne propria cor- poris siii, ptout gessil, sive bonum, sivc malum. Judcco

sed uiius ex cieiens languor est, ct aninisc qnidem primum et Crcvco. Semper Judaeum a-niepoiiir praero-

pessimus. Contentio aniniie intelligeuda est, per quam ouine bpus pravum geritur, per qiiam liasre- ses nascunuir, per quam schismata et oninia scan- tlala quoe iu ecclcsiis fiunt : dum videlicet qui apud genietipsos prudehtes sunt, et in corispectu Suosa- picntes, quidquid libtteWt pro lege defendunt. Difli- dunt. Hoc est, non credunt, vel nori oheduint, u’t Origenes aii. Veritati. Id est, doctrinae evangelicae

gativa patrnm, ut aut coronetur priiis, atft danine- tiir, qui credens propter Abraham honorificatior est, difiidcris pejus traclandus esl, qui donnm promissuin patribus refugavU. Xd Jud:co primum disit, quia prins enldita stint eis eloquki Doi ; Graecum quoque sribjuuxii, propter sapieiilianl Grsecis traditarn. Ira est, rioriCi q.ii judicat, sed ei quijiidicatnr, dum sit reus. frasci enim diciiur Dens, trt vindicaturuS cre-

Credunt autem iniquitati. Hue est, idoMalria. Ipse *-’ datiir. Nam Dei natttra ab his passionibus itnwtmis cruciatus, qtii ex praedicta conscientia animce incu- est, ei at rion solum irasci, sed et vindieare creda- lilur, ira appellaiur; indignatio eniin ipsius ine ln- luv,? adjecil, etindigndtid. Auyustce vcro sunt, qui-

mor quidam esl, et per singttlii qiuieque commoiio, ut si, verbi gralia, aliquod pessimum vulnus iram ponamus, hujus autem tumor et distentio indignatio vulneris appellatur. Tributatio vero, qnam subsequi- lur angustia, non est similis putanda illi tribuia- lioni, dc qua dicit Apostolus : Quia tribulatio patien- iiani opcratur (Rom. v) : illa enim talis tribulatio angusiiam non babet subsequenlem. In omnem ani- mam. Anima pro loto homine dicitur, Sicut in Genesi

buS s:c;iteiTtia constvicitis tTibuiabitur in poena. Qui- cahcjuc fiiim sine lcge peccai>ernnt. Requi:-e::duin est tiirum de §ofa Moysi Iege inteliigcndnm sit, an de Icgc Christi, vel eliam de quacunqnc humana lege, sub qua umimqueraque mortalium vivere contingit, quo secuiulum ipsam judicari possit qui in ea peccat; anqui cxtra solant Moysi legem, etiamsi aliqua lege vivat, velut exrra Icgem posiius, cum pcccavnt pereat. Nara ipse arnostolus Paclusi cuni dicit his

legiraus Jacob cum septuaginta et sex animabus qui sinelege erant. se tanquam sine Jege esse {cum ^Egyptum introisse. Gloria autem, efc. Hic contra- sine iege D6i no;i esset, sed in iege csset Christi), ria superioribiis opponuntur : nam g’oria contra ^ osteudit se ih fege quidem Moysi ifwi esse, esse taiihen

iram, honor est contra indignationem, et quod supra incorruplionem, hic pacem appcllal. Sciendum est quod triplex divisio in his senlentiis Apostoli claret. Nam veri Chrisliaui cum boriis operibus in primo ordinc ponuntur, ubi dicit : His qui secundum pa- tiemiam boni operis, etc. In secundo vero loco, in- eredulos ct impios absquc bonis opctibus ex ulro- que , sive ex Judaico, sive ex gentiii popuio posuit, dicens : ffh autem qui ex conlentione, etc. Tertio aulem Ioco incredulos, cum bonis tamen operibus, ex Gentibus, vel Judceis collocavit, dicens : Gtoria autem et honor ei pax, elc. Polest enim fieri ut ex his qui in le^e siint, si quis persuasione quidem

i)

in lege Ciirisii. Per tegem judicabuntur. Utiqueqni iu lege GhrfSti esl, ;»er legem Christi, et (jui in lege Moysi per legciii Moysi judicabitur, ut pcreat. Nequc qui sub iege Christi cst, quantvis etiain subditus legi Moysi videatur, judicari tamen secundurn eam pu- fandos est, cur non sit circumcisns, vcl cur sabba- tum noti servct : quod et si juxia Moysi legem pu- tandus est judicari, secundum hoc quod lex spiri- tualis est jtidicabilur. Hi peribunl el judicubuntur. Unum voluit intciligi, quia qui perit, per judiciitrn Dei perit, el qui judicatur, peec-rtor perit.

Cum enhn yentes qvce legem non habcnt, naturalHer eaqucelegis sunt faciunt, ejusmoditegem non habenfes,

communi Christo non credit, operetur tamcn quod ipsi sibi sunt lef. Nequis forte dicerct : Lcgera gcn-

r

SEDULU

tes noa habeni, adquam formam poteruutjudieari? A Qui otlendu.nl opus iegis saiptum in cordibus suis. Certum est quod geutcs quae legeiu non habent, naturaliier qua; iegis sunt facere, non pro sabbalis, vel neomeniis dicuntur, vei sacrificiis quae in lege scripta sunt : Non enim hoec lex in cordibus gen- lium dicilur esse scripla; sed boc est quod uatura- liler seniire possunt, verbi gratia, ne homicidium, ne adullerium faciant, ne furentur, ne falsum lesti- inonium dicanl, ut honorent patrem et matrem, et borum similia.Toitassis ei quod Deus unus Creator sit omnium, scriptum in cordibus gcntium ; magis lamen mihi videutur baec, quae in corde scripta esse dicuntur, evangelicis legibus convenire, ubi cuncta ad naluralem referuntur aequilatem : quid enim na^ turalibus sensibus proximius, quam ut quae nolunt B sibi fieri bomines, haec ne faciant aliis? Legi vero Hoysi ooncordare lex naluraiis secundum spiritum, i on secundum litteram potest : haec amem lex seripta esl, nou atrainento, sed Spiritu Dei vivi. In cordibus. Sciendum est autem rationalem animae vir- tutem cor solere nominari. Opus legis est tides, quia quod mandat lcx ultro facit, ot credat in Cbri»tum. Teslimonium ipsis reddemeconscientia eorum, etinter se invkemcogitationibus accusantibu», aul etiam defcn- dentibus. Quod adpraesentis vitaecogilationes perline- re videtur, cum quid hciendum, vel non faciendum sii, diutina deliberalione cogitamus, el invicem se cogitationibus accusantibus, quia cogilationes noslne erunt in die judicii ante oculos nostros, tanquam quaedam historiae eognoscendae, sicut scriptnm est : C Arguam te. et slatuam Mum conlra faciem tuam. Sed notandum est quod hoc in loco scliema, quod xpovi*- (*oj dicitur, ehtcet, per quam speeiem diversa tem- pora pro aliis temporibus ponuntur; nam panieipia praesentis temporis pro fuluri temporis participiis posuil, dicens : Cogiialionibus accusantibus, aut elium defcndentibus, pro uccusaluris ac defensuris. In die cum judicabit Dominus occulla hominum. Duse cogiiationes in homine se accusabunt invicem, bona et mala : bona accusal maiam, quia contradixit veritati; raala iterum accu&ai bonam, quia non se- cuta esl ut sensit. Rectum judicium Dei quis dubi- let, ubi accusatores et defensores adbibentur, et coustienliae lestes ? Sed sciendum quod non ulique illae cogitationes quae tunc naicentur, vel accusabunt animam, vel defendeni, sed istae quae nunc sunt in nobis; cum enim, sive bona, sive inala cogilamus, velut in caeleris, ila in eorde nostro lam bonantin quam malarum cogitalionum nolae quscir.ni et signa relinquentur, qme in occulto nunc pectoris posila, in Ula die revelari dicuntur, a nuilo alio, nisi ab eo qui solus pole occulta bominum seire : quorum signorum causas non latere Deum, etiam nostra cieiilia teslabitur; quod judicium secundum evaogetium Pauii, iioc est, quod Paulus annuntiat per Jesum Christum fiet : Pater enim neminem ju- dicat, sed omne judicium dedit Filio. Quod aulem erat oli Pauli evangclium, lioc eiiam c?elero-

SCOTl 2»

rum apostolorum, et omnium fideiium dispensat.)- rum tanli sacrantenli. Non omnes illi evaiigelium conscripserunt, sed tamen omnes evangeiium prcedi- caverunt; narratores quippe dictorum, factorum, passionis resurrectionisque Christi, proprie dicti sunt evangelislae.

Si autem lu Judceus cognominaris. Hinc converUtur ad Judaeos, docens opere, non nomine tanium debere esse Judaeum, eumque esse verum, cujus occulta sint bona. Notandum esl quod non dixit : Si tu Ju-.laeus es ; sed Judcrus cognominaris, quia non idem est esse Judaeum, et cognominari Judaeura : quia vere ille est Judaeus, qui in occulto circunuisus est cir- cumcisione cordis; qui spiritu, non iiltera iegem cuslodit ; cujus laus non ab bominibus, sed ex Deo est. Et requiescis in lege. Id est, securus es iu lege. Et gloriaris in Deo. Cioiiaris te solum nosse Deum, ejusque agnoscere voluntatem. Et probas quie utilio- ra sunt. Ita ut non solum quaj sint bona scias, ve- ruiu etiam quae sint meliora et uliiiora disceruas* Conjldis teipsum esse duccm toscorum. Quorum ob- seuratum est lumen in lenebris ignorantke. hi&i- pientium eruditorem. Erudientem rudes, qui sapien? tiam non habent. Magistrum infaniittm. Id est, parvulorum, cetate vel seusu. Hubentem fotniain scientiae. Ad quam semper respiciens errare non possis. Qui ergo doces alium , teipsum non do<es. Sirailiter et gentibus dixerat : Qui enim alium jadi- cas, lcipsum condemaas. Qui in lege quiescis, o Ju- daee, cur transgrederis legem ? Qui gloriaris iu Deo, quare inhonoras Deum, dum testimonium ejus quod dedit Filio suo, non recipis? Ipse eniin dixit : llic est Filius meus dilectus (Mallh. m). Qui uosti voiun- tatem ejus, quare non obtemperas voiuntati ? Qui probas utiliora, quare inutiiia sectaris? Dux caeco- runi, quomodo viam non vides rectam ? si enim vi- deres per ipsam ulique ambulares, Si lumen es atiorum, quare non abjicis opera teuebrarum? Eru- ditor insipientium, ul quid timorem Domini, qui est initium sapientiae, reliquisli? Magisler infantium, quomodo puer es sensu? Qui habes formam scien- tne, et verilatis in iege, quare nec ipsc sequeris, ne’; alios pessimo exempio perirais ? Et qui preedicas non furandum, tu adventuro ei prsesentiam Christi, qui in universo mundo effulsit, furaris, Moscharis. Non est autem una moecha ; nam totum quod debet Deo anima, si alicui practer Deum reddidcril, moe- cbaiur. Qui negas mcechandum. Tam grave adulle- rium committis, nt adrdterum sensum litier.e intro- ducas ad synagogam, et coliocas eam cum legis lii- tera quae foris esl, cum scriplum de ea legas : Quia onuiis gloriit fdiw regis intrinsecus. Qui abeminaris idola, sacriiegium commitlis. Verum Dei tempIlUB, quod estCbristus Jesus, violans; solvistis enim tem- plum quod in tribus diobus resuscilaiidiiir. esl his qui credunt. Sed et qui ex lege et prophetis sermotiem Chrislum pronuntiautcm furatur, et occuitat r.c po- pultis audiat. et credat, sacrilegium committil, et vere templum Dei violat ; iiem quoque hi’.’ qui

29 COLLECT. IN EPIST. AD ROM. 30

cognoiniiialur Judaeus, et gtoriatur in liitera legis A bitur itle de genere suo, quia testameiilum Dei dissi- Moysi, pwevaricator legis arguitur cum non credit pavit (Cen. xvn). Non nos tamen latere debet quod Christo. Sacrilegium esl ijuod proprie in Deum in aliis exemplaiibus non habemus positum, ectavu committitur, quasi sacrosancli violatio. Per isios die. ftera io Levitico scriptum est : Et locutus ett ergo tales qui dieuntur Judaei et non suu’,, 110- Dominus ad Moysen dicetu : Loquere fiiiis hrael, et

men Dei blasphematur inter gentes, non solum pio operibus eorum pessimis, sed ei propter humileui el dejectam intelligentiam quam habent in lege el pro- phelis : ridicula eliam in ipsis genlibus fiunt, cum legis litteram sequentcs dicunt ; Ne teligeris, ne gusiaveris, ne coiitaminaveris.

Momen enim Dei per vos btasphcmalur inter genles. Hoc ideo dixit Isaias, quia nomen Dei blasphematur inter genles, non solum pro operibus eorum pessi- mis, sed quando Judscos pro obnoxiis suis tradendos

dii.es ad eos : Mulier qucecunque suseeperit semen, et pepererit mascutum, immunda erit septem diebus se- cundum dies purgalionis ejus immunda erit, et die octava circumcidelur caro prwputii ejus, et triginta diebus sedebit in sanguine suo immunda. Nec dubi- tari de boc potesl quod non soium semeu Abrah» et vernaculiis servus domi genitus, prsecepto geutis iilius, et pecunia emptus ab alienigenis circumcide- batur, sed quicunque cum Jud;eis judaice pasclia fe- cerat, eircumeidi debebat. Hactenus nobis de cir-

non adverlebant, sed idolis suis dabanl glorias, B ciuneisione carnali pro viribus dicluin sit. Age jam

quasi qui Judieorura Deum vicissent in Judaeis; et tempore aposiolorum Dei nomen blasphemabatur in Chrislo, quia credentibus genlibus Judaci suadere nitebanlur Christum non dicendum Deum, ut blas- phemia gentium ab Judaeis auetoribus sil profecla. Sicul scriptum est. Praeposleralo ordine anle po- suit leslimouium quam diceret scriptum : ita enim dicenlis sermo diiapsus est, ut quod ex propria 111- teutione dicebat, codem sensu scriptum iu propheta reperiret. Sciendum est bajc apostolum per irouiam dicere ad Judieos; neque enim vere requiescil in iege, el glorialur in Deo, el probal uiiliora haec quai enumeral. Possunt lameu haec eadcm haerelicis aplari ; ipsi enim Christiani uominantur, et non

secundum eam quae dicit quia lex spiritualfs est, quid eliam ailegoricis legibus de ea sentiendum sit vidcamus. Circumcisio quidem prodest, si-legem ob- serves : si aulem prxvaricator tegis sis, etc. Circum- cisio est ex genitaii membro, per quod successio huraani generis el carnaiis propago ministralur, am- putare aliquam partem : per hoc ergo judicari iigu- raliter rcor, amputandum esse ab anima, si qua illi ex consortio carnis adhaerct impuritas, si qui eam libidinis malesuadae sensus obtexil. Quid autem es- set absurdi, si ad discrelionem cseterarum gentium, populus qui sub lege Dei instiluebatur, proprium ali- quod gestaret insigne. Et si necessaria visa est par- tis alicujus amputatio, quid tam conveniens fuil,

nulli eorum, lege instrucli, doctores se esse casco- quam eam invenire qu;e videbatur obseena, et illa

rum et magistros infantium se esse profitentur, pro- bantes uliltora quae Jaiere ab ecclesiasticis dicunt. Sed isti quoniam furanlur verba et intellectum eo- rum perversa exposilione usurpant, adulterum fidei sensum ad sponsam Ecclesiam Christi in regios th%- lamos inducunl. P.ecte ad eos dicitur : Qui prcedicas non furandum, furaris; qui dicis non moechandum, vo.charis; ei qui abominaris idola, sacrilegium com- miliis, preliosa \asa de templo Dei, id est, verae iidei margaritas de Scripturis sanctis furantes. Per quos et nomen Dei blasphematur inier gentes, dum casta et honesta Ecclesiae Dei dogmata corruptis ac turpihus maculant haereticae pravitatis erroribus.

umcisio quidem prodesl, si legem custodias. In Genesi scriptum primo de circumcisione mandatum, cum responsa darentur ad Abraham, hoc modo : Et dixit Domiuus ad Abraham : Tn autem lestamentum meum servabis, et omuc genus tuum post te in genera- iiones tuas; cl liec est testamenlum quod disposui in- ter me et vos . Circumcidelur omne mascutinum ve- slrum, et circnmcidetis carnem praypulii vestri, et erit in signu leslamenii intcr me et vos ; et puer octavo die circumcidctur in vobis; omnis masculus in gene- ralionibus vestris, vernaculus ei pecunia emptus, ab omnibus ftliis alienigenartim, et qui nou est ex se- mine tuo, circumcidetur : et erit testatnentum meum super carnem veslrqm. Mascuius, qui non fucrit cir-

is in carnc pneputii sui dic octata, extermina-

b

auferre, quorum diminulio niiiil ad olficium cor- poris impedirel? Quod vero quidam dicunt, quia si necessaria non erat pars ilia membri, ii^ri a creatorc non debuil : si autem necessaria facta est, non de- bet auferri, interrogemus eos et nos, si necessa- riam dicunt filiorura procrealionem. Necessariam sine dubio respondebunt. Erunt ergo culpabiles, qui eontinentiae et virginitatis obtenlu, necessaria natu- rse non ministrant, et erunt cogendi ad nupiias om- nes qui secundum Evangelii leges semelipsos castrar verunt propter regnum Dei. In summa vero dicen- dum esi, quod sicutmulta necess&ria erant bapii- smala ante baptismum Chrisli ; et tnullae puriiica- tiones, anlequam purificatio per Spiritum sanclum fieret; etmulla? bostiag, antequam una iiostia, agnus immaculatus , semetipsum patri offsrret bostiam Cbrislus : ila etiam multis circumcisiouibus opus fuii, usqueqno una in Christo circumcisio omnibus traderelur ; et muliorum sanguinis eflusio procces- sit, usqnequo per unius sanguinem omnium redem- piio fieret. Quod auten; oc.tava die circumcisio da- batur, iliud designari arbilror quod praesenti qui- dem soeculo seplimana deputata est. Ociavus autem dies futiiri saeculi mysterium tenet; iilorum ergoest circuincisio spiriiualis. qui fulino saeculo mililanl in quo neqne nubent, neque nubenlur, et quorum in tenis ambulanlium in coelis est conversalio. Scien- dum est sccundum allegoriam duo gcnen esse cir-

31

SEDULH SCOTl

33

cuindM9num : rordis eircumcisio est, nihil serdi- A abscindere vitia et cessarc a niabs circumcisionem

tluui, niliil indignum senlire de fide; earnis eircunt cisio est, nihil iminnndum, nibil conlaminalum iu opere gestisque committere, secundum Ezechielem qtii dicil: Omnis fUia* alitnigena incircumcisus corde, et incircumciius carne, non intrabit in sancta mea (Ezech. xi.iv). Jeremias ait : Ecce circumcistc sunt uuresvestrw (Jerem. vi), hoc est, ne rccipiant obtre- otalionem. Hoc autem modo et incircumcisus labiis dicilur, qui non circumciderit blasphcmiam, scurri- Ittatem, turpiloquimn de ore suo, qui non posuerit custodiam ori suo, et ostium circurustantiae labiis suis, qui non etiam a verbo olioso circumcideril os suum. Incircumcisus praptttio carnis suse dicitur is qui erga naturalem coilum immoderatius et intera

signilicet: agcrequequse bona suat et eflicere qu* perfeeia stmt, eustodire sit legom; neque enim iaeo perfectie esl si Cessetur a molo, sed in eo si agan- lur bos:a, juxta Psahnographum, qui ait : Deciina a malo, et fec beiitint (Psal. xxxvi). Verum considera si possit hoc in loco et ille inteilectus admitii, ot dicatur etiam post adventuin Chrisu carnalis ch- cumcisio, qu;e ex lege observahatur, prodesse ali- quid custodienttbus Iegera, secundum hoc quod ini- tio fidei noslrae adhuc a credentibus observabatur, ut in Aclibus aposlelot ttm doeetur, vel Petrus iu dis- crelione ciborum, vel Paulus in saoifieiis purga- tionis feeisse. Sed illud atteodendum est quod ad Galatas scribens, ait : Si circumcidnmini, Ckristus

perantius eilluit. Jcsus filius Nave, ex pneceplo Do~ -* vobis niliil proderit (Gatat.v). Quod ila esi intelli

iuini filios Israel secnndo circumcidisse cultris saxeis memoratuv, quod utique quantum ad litte- ratn spectat, impossibile factu vi letur ; semel enim circumcisusin carne pra:p.utii, quid invenire possit secundo circumcisio qttod auferret? Sed hanc diffi- cullalem melius qiiidam explanat dicens : Vemm de circumcisione quia sermo est Iil>et inquirere qttare Moyses ipse, qui legem circuincisionis patribus a Peo datam et sibi toties inculcalam refert, toto du- catus sui lempore neminem circunieidi volueril, prater ununi solummdde filinm suum Gersam, quem mater Sephora arrcpta peira aeutissioia, ne a l)o- mino ferirelur, circumcidit? Si omnes qui in ereuio nali sunt a Josue circtimcidendos reliquerit, morem

gentlura, quod nihil prodest eireunocisio his qni cx ea putant aliquid jusiificatiouis asstimi, prodcst au- tcm his qui pulant sibi ad Christum venienduin uon. esse si eis circumcidere iilios vitaietur. Erant eitim nonmtili in iniiiis qtii circumcisionem vehil insigite vernaculum gentis su;e nimio amore servarem, el impediri videbantur a fide, si hoc eis vitaretur q;io carere non poterant. Circumcisio quidem prodesl. Potest dici e contra : Si prodesl, cur prseterinilli- tur? Sed prodest, si legem custodias; tenenda igitur circumcisio est, et ut possit prodesse, servanda est lex. Circumcisioriem pro genere posuil Abraham, quia ex Abraham cireumcisio : hoc enim ait, ut do- ceai tunc prodesse generi Abraham, si lex servctur.

videlicet diviniius iniperatum, quadringen-lis et sex ** id est, si in Christo credalur, qui promissus esl

annis obscrvatum, annis qnadraginta coniintiis in> lermiltens, neqoaquamhbc fruslra. sed magno my– slerio hoc factum crediderim. Moyses enim eireum- cisionem prsedicat, sed Josue perficit. Quia le.r per Moijsen data est, gratia autem ct veritas per Jesum Ctiristum facta est, nihilque prodcril littera jubeus, nisi adfuerii gratia juvans. Omnibus itaque nostris gratia Salvatoris vitiis tunc in nobis completur, quod in Jesu Nave soriptum est : Hodie u vobis abs- tulit opprobrinm JEyypti. Opprobria namque -‘Egy- pti secum fert is qui in Ecclesia positus et suh Jesu duce militans, ^Egyptios mores et motus animi bar- baros non amptitat. Circumcuio quidem proa\est, st le.aem observes. Qua; sit eircumcisio quam prodesse dicit, vel quae le.v custodiatur? Ihec, ul opinor, osl circumcisio quam prodesse dicit Apostolus, si legem litterse, cujus et circumcisionem [circtmcisioest] in carne, nonrecipit.sed legemspiritns,sccundumquam circumciditur corde. Littera enim occidit, sviritus au- \enn vivificat (//Cor.ur),quiaetlex Dei rton refeitur atrainenlo soripla, sed digito Dei, qui est spirilus ejus, et non in tabulis lapideis, scd in tabulis cor- dis. Verum potcst nobia objici, quod si ista circum- cisin non alia intelligitnr quam animi purgatio et abjeetio \itiorum, quomodo addit adhuc, ita pro- d>;ssc hujusmodi circumcisionem, si legem cnsto- dias, cuiii h:cc ipsa circumcisio, nisi ex lej^is ob- lervaniia ficri non videalur? Scd inluere, nc forte

D

Abrahaj : si autem quis non credit in Chrislunt, transgressor est legis.

Si autem prwvaricator legis sis, cireumchh lua prwputium facta esl. Hoc est, geiitili similis faclus es, non credens in eum qui signo circumcisionis ii- lius promissus est Abraiiai. Illud olocrvandum est, quod ciim dixisset, circumcisio quidem prodest, si ie- gem cusiodias, non addil : Si autein nou cttstodias, sicut censequens videatur ; sed ait : Si autem prcevtf ricator sis legis. In quo aliud osiendit esse non cu- stodirelegem, aliud prsevaricari legem, nam ct P.ur lus ipse uon seraper legem custodit, nunquam tamcn praevaricalor est legis. Cuslodil ergo lcgem is qui secundum litteram custodit ; et is prsevaricatur eam, qui spiritalem ejus non ter.et sensum. &", crgo in- qttit, prcevaricator sis icgis, non agendo qu:e bona sur.t, circumcisio tua prwputium facia est, dum et hoc tibi, quod abstinere a malo visuses, opera lklei et justitije non agcnii, ad infidelilatem reputalur. Neque enim possibiie esl alicui carnalem circumci- sionem rursus in prsepulium verti, cum utique ab- scisa caro praepulii ultra redire non possit. Dignum cst ergo et evidenter intelligitur, qtiod continentia mali operis quseper circumcisionem siguificatur, si opera lidii non habeat, ad immunditiam repuletur. Si igitur prwputium justitias legis cuslodiat, noniie prwputium illius in circumcisionem reputabilur? Ju- shtia moralis loco esi ie^is. Lcx enim generaJe voca"

J I

COLLECT. IN KPtSTvAD ROM.

3*

bulnin : jusUiia vcro lcgis pars csl. Continet enim A cmuitfonUiMuM tertio loco objeclionerrH quxab

iex jusiilias, et judieia, «i mandala, et justificatio- nes, aliasque quain plurimais species. Et bene addit iegem perftciens : ilie eniin qni secuudum iilleram vivit, eusiodire dieiiiu- legcm; isle auiem qui se- eundum spirittim, po.rlieere : cnstodit autem iegem carnalis Judauis, perfieil auiem •spirilnalis, et qui m occulto Judcecs esl. Et judicabil te, quce ex nalura est< Credens gentilis, duce natura in Gbristum, eon- demnabit Judamm, cui lex proumerst Cliristum, et adventum Dti credere neiuiU Qui per Utterant et circumcisionem pnevuricator iegis *$. Sivc dum lit- terae circumeisionem seetans, t:imiincisionem spi- rilus aecipere dedignuris : sive non sequeudo quod lex dixit, boe esl, ut Ghristo eredeus veram eircura-

adveisurio pnccedenli responsioni objici poterat, per peusiu p.openU, perque apocrisin mira brevi- late refulat, dicens : Abut, Cujus brevissiuue re- spoiisioiiis, invincibil-m « isiirmationcm subintulit, dicens : Ksl enim Deus verax, omnis autem hitmo mendax. Sed ut ipsa conurmaiio n>bustissima vide- rettir, Davidioaui subjunxi» senieniiam. sicut »cri- plum est : Ut justificeris in sermonibus tuis (Psal. l). Et luec quitiem quauioui ad ordinem seutenliarun.. ApostoJieae disputalionis profundius interiores me- dullas perscrutanti, noo in proiatiooe verborum, sed in vii Lute scnsuum duo principalia syliogismoruui genera, cathegoricus videlieet, alipie bypoUietiCus syllogismus, quasi duo dehciosi pisees, sponte sese

cisionem acciperes cordis, de qua scriplum in lege : B mentis obtuiibus offorwit. liaque caihegoricuui svl-

in mvhsitnis diebus cifcumfiidet Jieus cor iuttm, et seminie /><>’, ad Dotnhtuin Deum tnum amandum (Deul. xxx). Et itcruut : Circumcidite vos Djeovesifp (Deut. x). Ei Jeremias : Gircumcidiifi prceputruvt cordis vestri (Jerem. iv). Iteui Moyses aiV: Circumot- deiis duritiani cordis vesiri. Cireumciderecer, sublata nebtilu ignorantiie, aguoscero esl auelor.em. Quod auicm iu tali rnembro circumcidebantur^ hsec causa est prima, ne, aliud membrum autdebiie fieret, aut turpe, quod pubUce yidereiiir; item proptoi gratise promissionem, ia qua crat per eastiialem placen- duia. Cui laus 7ipv ex.lwminibm. Hoc est, qui non possunl inspicere spirilualem circumcisionem. Quid eryo atnplius Judwo ? Videtur sermo apostoiicus m.

logismum lu>c moJo eonteximus : Oimiis veracis li- dem nulliu-s. iucjedulitas evacuabit; Deus autem ve- rax est : Dei igilur lidem aullius ineredoliuis eva- cuabit. Vet iioc modo : Absit, ui oinnis vefacis tidem aiiquorum inereduiitas eVLcuet; Deus autem verax •est : absit iiaquc ut Dei iidem aliquonim incfedidU tas evacuet. Item byoothetici syliogismi «exilUas boc ordine contexatnr : Si Deus verax est, «liquo- rum incredMlitas fldem Dei non evacuabit. Nonest itaque dubilandumquad in aposloiieis dictis, vebat in profundissima aliysso disputaiori?e diSeiplinse, ta- ies suavissimi pisees iranare non oesinant., quos amatores sapientia? grati&stmae mentis haino ea- piunt. 0 inirabilis profunditas! 0 meilea fluenta,

dialeeticam iticurrisse rationcm ; neque hoc rniran- C.Hybheo-nectare duiciora! 0 novum saporem ex pa-

dum : nam, ut bealus H.eronymus ait, quidquid in saecuio dogmaturn perversoruin est, quidquid ad lerrenaui.scientiam pertinet, et putatur esse robu- stum, hoc dialectica arte subverUlur, et instar in- cendii in cineres favillasque dissolvitur, ut probetur nihili, quod putabatur esse fortissimuni. Est autem dialectica cognonienlo logica, qu:e disputalionibus sublilissimis ac brevibus, vera sequestral a falsis, cujus discipliiix veracissimis ilisputationibus saepe Apostolus proponit, assumit, eonfirmat atque cou- cludit, quae species proprie artis dialecticae atque rlietoricae sunt. Sed dicit aiiquis : Nec partes ipsae syliogismoruiii, ncc nomina scbematuot, nec aiia hu- juscemodi uliatenus inveniuntur in Apostoio. lnve-

radisiacis fontibHS ccelestis Hierosolymai lerrigenis aUatum l O lac parvulorum, solidum sapientium el- bum, medelam aegrorunv, mensamquerefertain omni copia bonorum! ilis pra:guslatis, mmc ad singula expdnenda recurrairms .

In boc Pauius velut arbiter quidam inter Judaeos residens et Groecos , . id est , inter eos qui de gentibus credunt , sive de promissionihus ine- morat, sive de poenis , act utrumque popuium dividit yerbum . Verbi gratia , cnm dicit : Ilis autem qui ex conlentione sunt , <jr«i’ diffidunt ve- ritaii; credenlibus autem iniquitati, ira, el indigna- tio, tribulalio, el anguslia, in omnem atiimam lio- minh operaniis rnalum, Judm prirnum et Graci. De

nmniur plane, non efflatione verborum, sed in vi> 1>- pr(milssioniims ver0 subjungit . Gloria au1em el

lule sensuum. Sicut enim viua in vitibus, messes in semine, frondes in radicibus, nucleos contempiumuT in nucibus. sic et de proumdissima abysso, dclicio- sus piscis attingitur, qui aute captionem suam hu- manisocuiis noa appaiet. Merito ergo dicimus esse. quod nihilominus in <virtute sciitiinus.

CAPUT m.

Quid ergo amplius Judivo est ? Quanlum igitarda- tur inielligi, iu bac apostoiica dissertione dua; spe- cies piiiicipatiti-r eminent, quaj Groece mvats et K7roxpf.ot?, Latine percunctatio et responsio appei- lantur : TiOa-r? quidem in eo quod projionit, diceus: QuiU ertjo Jud<vo amptius est^ aut qua uiiiitns eir-

honor et pax, vmni operanli bonum, Judwo pri- muta ei Cneco. Rursus de gentibus dicere videtur : Quicunque enim sine lege peccavernni , shie lege peri- bunt. Et iterum de circumcisis: Et tjuiatnquein lege peccaveruni , pcr iegem judkabuniur. Rursus vero genles eievans, dicii. : Cum enim genies, quce iegem non habem, uaiuruliter quw legis sunl faciunt., hujus- modi legem non habentes ipsi sibi sunt lex, qui oslen- dunt opus legis scfiptum tn cordibus, etc. Et ne videa- tur nimiiis esse in Increpaiionibiis Judseorum dicii : Circumcisio prtniesi, si legetn custodiat. Sed fterum ne erigateos qui nimium in circtimcisione gloriantur : addidit : Si auiem pravaricator legis, circumchio iuu

SEDUUI SCOT!

E6

35

uravutium facta est. Bl autem pattlulum eorum qui A est promissio, ut eredenlibus proficeret. Ubi Aposto-

«x geniibus credunt, animos allevaret, subjuogit : Si lus infit, absii , ibi brevit.-.r commendatur veritas.

auiem preeputium jnstitias legis custodiai, nonne jww- Fidem Dei. Hoc esi, fidem promissorum Abcahse, cn;

putium illrus in circumeisionem repntatilur? Aique dielum est : Qida in sanine luo benedtceniur omues

^entes. si l<*gem perfei varenl, meliores effici tribus terree (Cen. x.vu), Ksl enim Deus verax, omnis

Iudicis, dicit : ^)ucij< . jnod ex. natura est pxce- autem liomo mendax, sicut teriptum est. Quia ergo

putium, iegem per/iciens , te, f/nt per iilteram et cir- omnis bonio mendux, proptevea Judxorum quidain ,

cumcisionem prcevaricator legis es. Verum quoniam ut bomines mendaces, non crediderunt. Fial autera

sciebat mulias in lege et propbetis repromissiones, Deus verax, Ita enirn in Gra?cis exemplaribus inveni-

qux ad ludaeos lieri virientiir, ne possent despe- tur. Omnis homo mehda*. Igitur Pauhis et David, qvA

rare geules, lanquam qui nihil in conscriptis repro- homines erant, mendaces fuerunt , falsumque erit

mbsionibus babeant, docet eos quod secumbtm my- quod dixerunl? flos ergo ad quos sermo Dei fii,

sticam rationera etiam ipsi Judaei siat , et habeant Dominus in Evangelio non homines, sed deos pro*

circuqicisionem : idco dicit : Non enim qui in mani- nuntiat.Quia ergo et ari David, tanquani propbetam,

festo Judceus esi, etc. Rursum velut qucrelis eorum et ad Pauium , tanquam apcsiolum sermo Dei factus qui ev circuracisione sunt, occurrens, proponil sibi B est, sine dubio non erant hemiues, se:l dii. Quomode

Ipsi hiecqiuf in prsesenti capitulo continentur, diccns : autern dicit, libi soli peccavi, cum. ulique et in ipsuai

Quid enjo ampiius est, Judaro? Si ergo, inquit, is qui in manifesto Judacus est, et qux manifeste in carne est circumcisio, non reputabitur, sed qui in occulto ludxus est : et circumcisio cordis, qu;e fu spiritu, ipsa esl vera circumcisio, dices mihi , quid amplius esi in his ludseus, qui hac appeilalione censentur? vol qure in corruptibili circumcisione habetur utili tas?ac.ut rideatur inter utrumque populum justus arbiter residere , prommtiat quid amplius babeat Jmixus , et ea quae in carne est circumcisio : dicit eoshabere amplius multum per omnem modum.Quid autem multo sil amplius, subjungilur. Primo igitur, quia credita sunl illis eloqnia Dei. Quid boc? nonne

Uriam peccavil, ei in propinquos cjus, sed et ki -ipsam Bersabee, atque omnein domum ejus,Ncum in- tulisset maculam , videlicet. adnllerii? Ideo txbi soii

peccavi, et malum coram te feci, quia caeleri omnes.. .ut pote anhnalcs uomines, me qui spirituuiis sum, etiam si erravi, dijudicare noa possunt, quia spiri- luaiis judicat omnia, ipse a nemine judicatur [I Cor. h). Sed quia addit Paulus spiritualis, et dieit : Qui autemjudicat me, Dominns esl, boc sciens et Duvki, quia solus Dominusest, qui spiritualem dijudicat, idcirco dicit : Tibi soli pcccavi, a quo solo possuin dijudicari : Nam humana dies dijudicare non potest spiritnalem. Sed qtiod seqtiitur ad hunc respicit sen-

et gentibtts nunc creduatur cloquia? Sed illis , ait, u sum. Ul justificerh insermonibus tuis , et vinca&cum primo sunt crcdila. Require tamen quid est quod di- judicaris. ludicalur namque Deus in disputationibus

citur, primum cis credila sunt eloquia Dei, utramne de litleris hoc dicat et libris, an de sensu intelligen- lia: legis? Considcrandum est quia non dixit : litteras esse creditas , sed eloquia Dei : via vobis datur in- telligendi, quia his qui legunt, et non intelligunt, et non credunt, littera sola sil credita, ilia dc qua dicit Apostolus : Littera occidit. Eloq*uia autem illis sunt credita, qni intelligentes, et credentes his quseMoy- ses scripsit , credunt, et Chrislo, sicut Dominus dixit : Quia st crederetis M deretis forsitan

et mihi (Joan. v). An et ipiis, qui ex gentibr.s ve- niunt ad Cbristum, est ubi habeaut aliquod amplius?

sapienlium, dum alii noc modo, alii aho modo, et diverse sentiuntde Dco. Ipse ergo vineit eos qui de se judicant, cnm errautibus cunctis <!e se, quomorio vel qualiter < redendus ac venerandus sit , revelat ipse senlenliarn. Est enim Deus verax. In Job bujus est excmplum : Deus ita.que csr. verax, apud quem quod factum est iinmutabile perseverat, sicui dicit : Egosum, et non immutor : Hotninis csi enim faili, qnem tcmpora et causge faciunt esse mutabiiem, per id quod prsesentiam Dei non habeat. Omnem autem hominera mendacem dicit . et verum dicit; natura enim, quae fallitur, non absurde dicilur mendax.Ali-

Audi Dominum di ad ccntnrionem cx genti- ^ quaudo ilaque studio, abquando errore mendax di-

citur. Ut justificeris in sermonibus luis. Deumjui in promissis ct verbis suis propheticus sermo, tco.’:1- tur, nec aliquorum perfidia fidem ejus minui, si-d dando vincere , quod perfidi non credenles neg^ant enm dalurum. :;-.(hii ergo quod judicatur rfori datu- rus, ui vincat, faciendo quoj negatur facturus. Ali- ler libi soli peccavi, cogitando videlicet flagitio facinus perpelrare. Tibi itaque perverse cog soli | qui solus secrelas homin i i

nosii. Sequiiiir : El malum coram le feci. Duplex

bus credentem . Amen dico ■< bis, nec in Israel tantam fidem inveni (Mallh. vin). Vide ergo ubi venilnr ad fidein, quanio amplius habeant ^<‘n((-s? Quanquam Sitnt, qusc ad honorem um pertinenl serainis

Abraha? : hoc larnen solum aperlc memo osto-

lus, quia maxime laudi eorum,est, ut legem, per qitam discerent rectum a jv> , digni

judicarentur accipere.

Qmd enim, si nuidam eorum noncredidemnt, nun- quid ineredutitas eorum fulem Dci evacuabit ? Non ,

iuquit, quia quidam eortim crederc noluerunt qua; facinus in upere perpelrando, aduiterium scilicctat-

prornisit Deus liliis Abrahae, idcirco prxjudicabilur que homicidium. In quo noundum quod non ait : Et

•ris Judxis credentibus ne digni judicenltir acci- malum coraui te solo feci : quippe cum ilUui adul-

quod promisit Deus. Absit. Quippe cum sic facia ter;um, et homicidiura, etiam coram hominibus fa-

57

COLLECT. h\ EPtST; AD ROM.

58

ctum esl. Hoc testtmonuim pars adversa ita propo- A nobis det quod promisit sanctis, dicens : Quia quanv

suit, quasi dLxerit David ; Propterea ego peccavi ut

tu jhsUis appareas me judicanda. Sed verus sensus sic se habet-: quia promiserat se Deus sine pcrsona- rom acceptione in peceantibus vindicare, quidain ojw.s patientiam mendacium judicabant. Cum judica- tur ergo, vincit, quando eorum facta punit, in quihus iteme putaveral vindtcari. Si enim injustitia nostra justitiam Dei rommendat, quid diccinus ? Ycnientem e laterc qiucstionem, more suo proponil et solvit. Aliquando etiam ad c.obaTentem disputatioucm trnnsit, et juxla morem suum, quidquid alius obji- cere polesa, ^ntoquam objiciatur, edisserit. Quidam enini superiorem propheiioe sententiam ita perverse inlerprelal.anlur, quasi David dixerit : Propterea ego

vis peccalores sumus, reformamur tamen per poeni- tentiam, ut non jam pcccalorcs, sed abiuti promis- sionem accipere mereamur. Non ergo hic sensus est in verbis prophetoe David, cum dicit : Tibi soli pec- cavi, etc. Qnia malorum hominum prava interpreta- lione asseritur, ut peccata hominum , ct mali actus Dei justificationi proficiant, et per mala nostra illum jiistum ostcndanl. Sed hoc absit : -nou enim vult nos peccare : ideoque justus esl si inferl iram. Sequilur. Atioqui. Hoc est, quod si aliier, id est, si iniquitas a Deo non ahest. Quemodo judicabit Dens Ivitic mun- dum. In hoc loco, mundum, homir.es qui in hoc mun- do sunt, dicit. Iterum mihi syllogistica connexio.in hoc Ioco arridet, sic : Si, Deus iniquus est, non judi-

peccavi ut lua, o Deus, justitia , dum meai iniquitati B cabit hunc mundum : atqui Deus judicabit hunc

coliata fuerit, magis clareseat. Ad gloriam itaqtic juslitiae tuse mea proficit injustilia. Qnem sensum Apostolusarte diaiectica subverttt. Injustus videbUur Deus, qui iram hominibus inferat, cum per homimun injnstitiam suam [justitiarn] videat approbari.

Si nosim. Hoc esl homiiuim injuatilia. Justitiam Dei covimeudat. Non utique poena. digni homines vi- debunlur, per quos juslitia-Dei probabilior . videtur. et clarior. l’hi mihi hypolbetiei syUogisroi formiila elucescit, ut s;.t ila ordinata nexilitas syllogismi : Si injustilia nostra justitiam Dei commendat, iniquus est Deus qui inferl iram. Absil autem ut iniquus sil Deus qui infert iram; 11011 «giiur injustitia nostra Dei jusliliam commendat, hoc est, quasi indigeret

mundum non igitur Deus iniquus est. Si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit tn gtoriam ipsius, quid adhuc et ego tanqvam peccalor judicor? Item hypo- theiici syllogismi formuia hac in parte resplendet, ut sit hoc modo nexiilis raliocinn:io : Si veritas Dci in meo mendecio abundavit in gloriam insius, quid adliuc ego tanquam peccator judicor : atqui ego tan- quam pcccator judicer, non itaque verilas Dci in ineo uiendacio abundavit in gloriara ipsius. Sed in superficie apostoiieae asserlionis cnthymemala, hoc est, imperfecti syliogismi appaient : in profunditaie vero seusuum plena vis syHogismorum latet : sic enira vina in vitibus , nucleos contemplamur iu nu- cibus. Et non, sicut btasphemamur. Utquid me ita

Deus noslra injusliiia : non quod ipsi hoc dicerenl C Deus judicat quasi peccantem , et non potius me ju-

sed qnod ex illorum perversilate consequenter in- ferlur. Secundnm Itominem dic9. TJt iniquus Deus dicatur, non secundum Deum neque secundum Dei sapientiam iilud dicitur, sed sccundum hominem ; et secundum lioc quod dicilur : Omnis homo men- dax. Ahsit autem, inquit, ut hoc ila recipiamus, ini- quum videri Deum qui infert iram adversum homi- nes : quornodo enim justus puiabitur, qui judicat mundiim, cum ipso nomine judicis oslendalur nihil sine judicio facere? Ubi e.nim judicium est, constat esse juslitinm. A justitia namqne et judex et judi- cium nominantur. Item : Si autem iniquitus nostm Dei justitiam commeudat, quid dicemus? Hoc juxta sensum prophetac David subjecit Aposlolus : David

dicat quasi ad gioriam ipsius recte agentem? Sicut quidam aiunt nos dicere. Quod quanto majora mala faciamus, tanlo rnajora bona recipiemus, hoc est, unde quaestionem sibi fecit Apostolus : a perversis enira hoc opponebalur, quasi hic essct sensus prauji- cantium xemissionempeccatorum, ut facereiu raala, et venirent bona : hoc est, peccarent, ut remitiendo illis Deus videretur bonus, secundlum quod supra- dictum est, quod blasphemiam appellal. Hoc autem forlassis ideo dicebant quia non inteUexerunt quo.i Aposlolus dicebat : Ubi abundavii peccattcm, supcr- abundavit gratia. Quorum dammtio justa est. Horum qui semulatione invidi isiud de uobis interpretantur, damnatio justa est. Quid ergo ampllus praceilimus

enim quando peccaverat causa Uriae Cethaei, sciens eos? Adhseret ista sententia superiori, qua ait : Quid quod promissio peccanlibus dari non potest, exorat ul jusiilicittio vcrborum Dei vincat judicinm, <juo jiniieanlur ii qui peccant, et puenitenlem reformat sanctificans ut det eis quodjustis so daturum pro- tnisit. Ac prop! .r bo’..’ subjecit : Si enim injuttitia uostra juslitiam Dei comnundat, quid dicemus ? Id est, vi quia nos peccalores snmns, Deus justificaiur, iui- quus erit si vin licel : Absit, ait, secundum hominem dico, hoc est, hic sensus homini convenit, non Deo : quia non cadit in Deum ut iniquus sil, sed in hoini- nem: nam si injuslilia nostra ei proficeret, sine dubio iniquus esset si damnaret peccantes : quia in- noslra Dvnitn facit injuslnm , si peccaaiibus

crgo amptius est Judxo? Nos itaque qui sumus Jtidaei pcccaiores, in quo ampiius praecellimus genles? quaravis nobi.s sint credita eloquia Dei , quibus pra1- varicatores iegis esse couvincimur : Non enim ipsa salvant, sed reos convincunt. Ergo reddita ratione quod iex contempta uon prosil, el ci ilis cir-

cumcisionis prasrogativa, raultis operibus freta, vana sit, quasi interrogat quidampiius habeat Judseus ex cujus persona respondetur. Mvltum per omnem mo- dum. Nam si ipsius Apostoli sensus cst, multum per omntm modum, quomodo pcstea conlravenit dicons : .Si au’etn iniquilas noslra Dei justitiam commendat, auid dicemus? Poslremo, quoraodo Juda?os nibil aio-

jO

SEDrjLt! SCOTl

40

plius babcre cenfirmat, si hic multu* habere cora- A cari oon potest : sed cum exierit de cerpore, et de

meinorat? Causaii enim sumus. Hoc cst, certis causis ostendimus. In bae Epistela Paulus velut arbiter quidam inler Jud:eos et gentes residet. Prebavit er- go, Gnecos quidein, id est gentiles , esse sub pec- cato cuin adt : Dicenles enim se sapiemes , stulti facti suia, el mutaverunt gloriam incorruplibilis Dei , etc. Jodaeos ?ero, cum dicit : Si autem tu Judwus cogno- minaris, et requiescis in lege , etc. Sicul xcriptum est quiu non cst jusius quisquani, elc. Hi octo versus ne- qu; apud Hebraeos, neque apud quemquain repe- riuntur inlerprelum, aequc apud ipsos qui lxx edi- tionem hahent vulgalam : et quaeritur a quibusdam cui iposlolus ad Romanos horum facit meaioriam; oescientibus de di\ersis Scriplurarum locia, et maxi-

vitae hujus ago discesserit. Unde Ecclesiaites ait (cap. iv) : Et laudavi oniH.es defuuctos qui mortui suttt magis quam vivos qui adhuc vivunt , sed melior super utrosque qui noudum nalus est , quia quicun- que miaor est in regno Dei , major est eo , qui in corpore est.

Non est inteiligens, mn esi requirens Deum. Quia non inteHigit, non requirit; sive ideo non intelli- git, quia non requirit, Deus autem quaerilur, cum ejus voiuntas iuqujritur. Omnes daclinavetunt. Ncn dicilur declinasse, nisi is qui aliquando in .via recta sletit, nalurae rationalis opus a Deo factum est , sed qui ab hac ad kevum pcceati iter de- torsit, merito nune dicitur declinasse, sicut Adam de

mePsalmorum hosesse textus, et aposlolum Paulum B paradisi via recta ad pravas semitas deciinavit. SU

mui. Hoc est Judaei et geotc:?. Imiiles. Qui inuulia seetautur. N§n esi qui facial bonum. i\ non est qui faciat bonum, quomodo inferius arguit pieuem suam devorantes, et inopum coiisilium eonsideranles, plebs enim Dci uon erat.si boGuranon faciebat. Xon est cniniqui faciat b-jaum, hoc esi perfectum et imc- grura bonum. Si autem requiraraua qui sil vere bo- nus, is qui dicit : Ego.sum Pustor bonus {Joaa. x). Lsque ad unum. Vclcuro ipso unopotest intelligi,ut nullus hominum excipialur, vel praeter unum. ut accipiatur Dominus Chiistus, sicut dicitmis : Iste ager usque ad mare cst, nonjitique siraui computa- mus.et mare. Sepulcrum patensest guttur eorum. Pa- tens autem sepulcrum dicuntur hi qui immundiiias

iu divinis Scripturis ecudilissimua., quod volebai expriraere . hinc inde singules vel binos versicniefi

lexuisse . sicuioumis pene ad Romanos Epistola du veteri siructa csl Iiislriimente, sic et hoc teninio- uiiim de Psalmis et Isaia conlextum est. Nain uno primi versus : Sepulcntm patens ttt guiiui eorum : Linguis suis dotose agebant quinli psalmi suni. iimu autem quod sequitur : Venenvm aspidum sub labiis eorum, cxxxix psalmi esl. Rursumque quod dicitur: Quorum o.s malediclione et amariludine plenum est, de nouo psalmo sumptum est. Tres autem versiculos <jui sequuntor : Yeloces pedes eorum, usquc» non.co- gnoverunl , in lsaia propheta rcperi. UUimus autem vcrsus, id esl oclavus, Non esl iimor Dei unte ocalos

eorum, in \xxv psalmi principio cst. lllud etiam ne- ^ suas in propatulo habenl. Yel sepulcrum putens esi

tessario ducimus admonendum , quod iii noruiulii-,

exemplaribus ea qu;c subsequuntnr, ex integra iu-

veniuntur posita. In Graeeis autem pene emuibus

nonamplius in xm psalmo quaro usque :»J illum ver-

siculum scriptuni esl : .\on est qui faciat bonum, non

est usque ad unvm. Sed quod dixit Apostolus, tjuia

non est jvstus quisquam , non est intelligens, non est

reqnircns Deum, non eisdcm sermonihus inveniciur

in psalino, sed alii permutantur, alii assurauntur,

alii reliuquunlur, diligentius pulo iuchoai i apostoli-

cam auctoritateui , ut cum Scriptsrae testiinoniis

utendum fueiit, sensum magis e\ ea quam verba

capiamus : hoc etenim in Evangeiiis faetum rrequen-

ler invenies. In icitio dccimo igiturpsalrao ita >cii-

ptuin est : Dominus dc cmiu prospexit sufti ■

minum, ut videret si est intelligem i -ens

Deum. Et videtur idem sensus servari eliani in ^o

quod Apestolus posuit : Non cst inteltigem , uon est

requireiis Deum. Lt quod dixerit : Non est jtt

quisquam, puto, c\ eo sumpseril uhi scriptam esl :

Ay/i (’.•>; qui faciat bonum, nvn esi usque ad unum. h\

quo e.iiam si senno videtur converti, sensus tameu

iiiius scrvaiur. Son est jttslus quisquam. Ac si dioe-

ret : iSon est qui facial bunum, qui idem sensus est ,

icet dissimilia verba siot. Explaoari autem potest

quod di\il : Nknestjutlus quisquam, ve| quod ait ;

Non justificubiiur in conspectu ejus omnis vivens,

qnia donec quis vivit in corpore isto, plene juslifi-

D

guttur eorum, hoc est, fetere doclrinac et adulationis suaeceotaraiuans et iuicrhciens audientes. Ideo eniru sepulcrutii diiigcnter clauditur, ne adbuc viveutibua exhalationis suae geueret pestem. Linguis »uis dolose agebant. Dolus est, cum aliud quis lingua loquitur et aliud cordc volutat. Venenumaspidum. Sicutmorsu serpcntis veueoum corpus interimit, ita morsus verhi veoenaU fraude animam necat : bene addidit aspi- dum, quia horum &erpenlium pessiroura ieriur esse venenum. Snl> iabiis eorum. Hoc eat, in corde. Quo- rum oa maledictione ei amaritudine plenum esl. Non est uiiius generis maledictio, quidquid enira male voto dicitur, malediclum apjiciiatur. Amaritudo esl contraria dulcedini verhorum Dei, uialedictioni ama- ritude conjungitur, quia ex iracuodiae feiie dcpio- piitur : per iracundiaai enira ac furorem ad male- dicendum liiigua compellitur. \elaces pedes corum. lloc esi, iuqiigii ad malum et ad bomicidia perpe- tranda. pedes hoc loco illos intellige, de quibus dicit Propheta Uei auiem pene moti sunlpades (P.s.lxxii). Hoc est consilium quo agimus iter vita-. Ad effun- dendum sanguinem. Sicut hdroicida dicitur ille qui oorpus ab anima separat, per quam vivificatur; ita etiam vcrissime vivus iile homicidadicendusest.qui animam a vera vila separat, quo«i est Deus. Contri- tio et infeHcitas in liis corum. Illam dicit conlritio- nem, qua peccalorcs conterere jugum Domini dicun- tur, et projicere a cervicibus suis. Infelicitas, qua

^t COLLECT. IN EPIST. AD ROM. «

miser homo effectus est, etiam infelix, qui cum in A non solum concupiscimus et peccamus, sed etiam honore esset non intellexit, comparatusest jumcntis,

et similis factus esl illis. Et viam pacis non cogno- verunt, non est limor Dei anle oculos eorum.ln limorc Dei omnia conclusit ; qui si Dei timorem semper ante oculos habuissent, non utique deliquissent : ncque eniin audet servns peccare pnesenle domino ; neque quia dicil : Omnes declinaverunt, totam peni- tus plebem significal, sed hanc partem plebis in qua onmes mali se condiderant : semper enim duo po- pidi sunt in una plebe. Scimus autcm quonium qua- cunquetextoqnitur, his qui in lege sunt, loquilv.r. Ne dicerent Judsei haec in psalmo de genlibus tantum

approbannis peoata : in lcge pugnamus publice, sed vincimur; iu gratia pugnaiuus el vincimus; in paec nulla pugna erit. Josepli in carcerem rnissus est, licet per calumniam, et pincerna, ct pastor Pha- raonis causa peccati in carcere trusi sunt, quomodo ergo latebant peceata? Triple.v quidcni esl lex, ila ut prima pars de sacramenlo divinitalis Dei siL; se- cunda aiiiem qua; congruit legi naturali, quae inler- dicil : tertia vero lex factorum, id es.l, sabbata, nco- inenia;, circumcisio, etc Ihce est ergo lex naturalis, quae per Moyscn parlim robomta est, pariim auctori- tatem accepit in vitiis cohibendis : ilaque lex Moysi

dicta, oslendit quac in lege dicla sunl, his qui in lege peccatum quidem cognilum fecit, non quod lalcret, sunt, dici. Quaeritur sane quomodo Judx*i dixerint sjCU|, dixi, sed ostendil peccata quac fiunl, non iin- r.on esse Deum, ui in fronte ipsius psalmi legitur : B pune futura apud Deum, hocergoest qued lex osien-

Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus (Ps. xm), pon utique verbo, sed opere : nam quem confitenlur se nosse, faclis autern negant. Ulud autem attenden- dum quia psalmi sint suppieraentum legis : idcirco psalmorum teslimoniis, quasi auctoritate legaii.ad eos confutandos ulilur. Ut omne os obstrualur. iNon solum gentium, sed el Judacorum, dum non habent unde se glorienlur. Et subditus fiat ctnnis mvndns Deo. Dum onmes indigent miscricordia Dei, tam Judaci, quam Graeci. Aul subditus sit omnis mundus Deo, humiii scilicet coufessione peccalorum. Quia non justificabitur ex operibus legis omnis caro coram ipso. Operaiegis,dicit circumcisionem, et sabbatum ct caeteras caeremonias, quie non tam ad justitiam

dit. Origenes ait de lege : Sicut ipse justitia est. ex quo omnes justi fiuiit, et veritas, el vita, ex qua om- nes vivunt; ita ct ipse lex est, ex q«a omnes in lege stint : vcniel ergo ad judicium, non tanquam qui in lcge sit, sed lanquam qui lex sil. Qu;erendum utrum justi sub lege sint; ad quod respondendam : Sicut justi Deo subditi sunt, sicutque Deus lex est, ita quoque sancli Icgisunt subjecli :c;cteri vero Mosaicac legi iion subduntur, n:im et Aposlolus ait : Nou est juslo lex posita. Nunc aulem sine lege justitia Dei manifesta esl. Justilia Dei est sanctiiicatio perfidem, et remissio peccatorum. Sine lege. Sabbali sciiicel, ct circumcisionis, et neomeuia?, et vindiclue : non lamen sine sacramento divinilatis*Dei, quippe cum

quam ad carnis heliliam pertifiebant : quiaper fidem C justjtja Dej <ie sacramenlo Dei sit. Tcstiftcuii per le

decrevit Deus jusiilkare homines, non per legem : si qui enim in veleri lege jusli erant, non nisi per gratiam jusiiiicati sunl. Omncm carnem, oninem hominem di\it, ut est illud : Et videbil omnis caro talutare Dei (Luc. 111). Sed et hoc quod addidit, co- ram ipso, non otiose accipiendum, quia aliud est Juslificari coram Doo, aliud coram hominibus, hoc esl, ad coniparationem aiiorum homini!m,potest qui emendalpjs vixerit, justusvideri ; ad comparationem auteni Dei, non soluin homo non juslificabitur, sed sicut Job dicit -.Stella; aulem non sunt mundee coram ipso (Job. xxvj, quse utique coram nobis raundae sunt, hoc est, ad comparationem hominum mundae

gem et propheias. Ideo hoc addidit ne induigcntia peccatorum contra legem videatur, quippe qua; oiim in iege promissa est futura essc per adventum Sal- vatoris. IJeo autem justitia Dei dicta est, quse vide- tur esse misericordia, quia de promissioneliabel ori- ginem : el promissio Dei, cum redditur justitia, Dei dicilur, Justilia autetn Dei per (idem Jesu Chrisli in otnnes el super omnes qui credunt in eum. In omncs Judreos et Graecos, quanlum ad interiorcs ipsorum animas pertinel. Et super omnes, hoc est, super corpora lavacro sacro baptismatis. Afiter, in onmes Judaeos, et super onmes, id est, gentes et gentiles populos. Rcquircndum sane quare in superioribus

habentur. Pertegemenim cognitio peccati. JNon remis- _ dixerit Apostolus, Per legem enim manifestatio pec-

sio, nec ablatio peccatorum, sed cognilio. Ideo enim per legem quid sit peccatum agnoscilur, quia in oblivionem ierat lex naturae : ante autem legem, le- viora quacque non cognoscebantur esse peccata, id est, quae aliis non nocebanl, ut concupiscentia, et ebrietas, et caetera hujusmodi. SoIIicite satis haec legenda sunt, ut neque lex ab aposlolis improbala videalur, neque eorum iiberum aibitrium sit abla- tiun. Ilaque quatnor istos gradus boininis dislingua- mus : ante lcgem, sub lcge, sub gratia, sub pace. Anle iegem, scquitur coiicupisceniiam carnis; sub lege, trabitur ab ea; sub gralia, nec sequimur eam, nec trahimur ab ea ; in pace, uulia est concupiscen- tia carnis. Anle crgo legem non pugnamus, quia Patrol. CIII.

cciti, nunc sine legejustiiia Dci cognita est. Ad quod diccndum,quia omne quod manifesiatur lux est. Pec- calum, quia lux oon esl, non manifestalur, sed agnoscitur : idcirco ct in superioiibus agnitionem peccati aptius dixeril. Omnes enim peccaverunt. Sup- pie originaliter in Adam, et proprise voluntatis pi;c- varicanlia. Et egent gloria Dei. Id est, gralia Dei, qui non habent snam gloiiam, quia creaii sunt. Justificati gratis. Iloc ist, sine ullis operibus praecc- dentibus, per baptismum gratis peccata donavit. Per redemptionem. Qu-d nos redemit suo sanguuie de morte, qui per peccatum venditi fueramus, licet sumus nostris alienali ab eo delictis. Christus aulem nos re- demit, oifercns se pro nobis : permisit enim se [morli],

2

45 SEDDLII SGOTI *’»

liesciel,ltfd;ab«lo;sedquiavii-l«lcmejiis[siiperarc]A ’, ?«• scilicet merfiatorem non ad deitalem

^H,omnesquostene1>at,simurcume«dimisit. 0m«« proposuit. ld est, disposuit Deus propitium se fulurum essc bumano generi, si credant in sanguine ejus se esse liberandos. Ad oslensionem juslitiai su<e Hoc est, ui promissum suum palam faceret, quo nos a pecealis liberaret, sicul ante promiseral ; quod cum iuoplevit, justum se ostendit.

Proposiium propitiatarem Deum. Proplerea passus est Christus, ut proposilum Deisedaret, quo landem

Cbristi, sed humanitatem roferendum doccret. Lon- gitude ergo ejus ponilur et latiiudo : ]ongiiui!o illud signifieat, quod tendit ad Deum Trinitatique soeia- lur; latitudo, quod inler bomines, qui latam spatio* samque viam ineedeve solent, convcrsatur : et ideo mediatoris recle nomine nuncupalur, quia, ul dixi, anima haee sanela, media quscdam fuit inler divini- tatcm Trinitalis el fragilitatcm humanitalis : eheru- hini plcnitudo scientiarum, sicut de Chrisle dicit Apo-

punire decreverat peccatores. Aliter sciens Deus stolus: In-Buosuntomnesthesaurisapimiticeetscientix. nrepositum volunlalis sua?, quo censuit peeeatoribus Sed et illud observa quod non dixit, Cherab unum ex

prepo

s

tibvcnire, tam bis qui snnt apud superos, quara bis hteredextro, et Cherub ariud ex latere sinistro; sed qui inferno detinebantur, Htresqne diutissime exspe- ait.Cherubunum exlaterehoc,etCherub aliud ex la-

nliam qua justura videtur om- terealtL’io,iiiosiendereiiniilopropitiaiorio,hoeeslin nt osteiideret nobis quod olim decreve B anima Chrisli, sinistrum nihil fuisse : facics quoque

rat humanum genuslibci Cbristum. Jn susten-

ne. Ad boc speetans ut tandcm nos liheraret. In hec tempore. Grali* videbeet Novi Testamenti. Sus- tcntatio Dei est, ubi peccatornon slaiira ut peccat, sed secundum quod ibidem dixit ApostoJus, pcr pa- lientiam Dei adducitur ad pmnitentiam. Bene vide- lieet afthlU, in hpc tempore, prsesenlis enim sseeuli lempere, in sustentatione Dei, estjustitia Dei; futurj vero, in retribulione. Certum est in omnibus pene

centra se invicem, super hauc beatam animam : Cherubim vero haberc uicitur, pcr quod consorsei, el consoimm a Filio Dei et Spiritu sancto sonsus di- vinitatis infmidilur. Quem proposuil Deus, clc. Magis de aninfa Jesu quam de Deitaie dictum sentitur : propomiit enim intelligirur, quasi prius posuit, hoc est, priusquam csset : quod enim est, ponitur;.qiiod nondura est, propenitur : non ergo convenit de eo qui sempcr erat, id est, de Verbo Dei dici, quod

locis, Apostoh sensum ex iegis et prophetarum ma- propositus erat, scd de anima ejus.

nare thesauris. fnquiramus.ergo ubi appellatienem U bi est ergo gloriatio tua? Reddita raiione, ad Ju-

propiliatorii invenerit,ot undehocnomenassumpse- dieos loquitur qui agunt sub lege, qued sine causa

ril. Ifemini in Exodo loquentem Dominum ad glorianlur, blandientes sibi de lcge, propterea quod

Moysen, el pnecipienlem quae oporteret eum faeere, sim genus Abrahse, aut quod prrccepta Dei recepe-

. maudare arcam, et vectes ejus, atque G runl per Moysen. Ubi est ergo gloriatio tua, in qua

annulos per arcse latera iieri. Post hsec Eecies, in- gloriabaris le operibusmeruisseju’s|itiam?perquam

quit, propiliatorium ex auro puro, duobus cubitis el tetnu longiludinem ejus, et uman cubitum et semis tatitudinem ejus, et facies duo cberubin aurea inler- tornula, el superpones ea pcr singula lalera propiiia- lorii,et faciei ut duo cltcrubin sint ex duobus laleri- bus ejus, exlendeniia alas suas, el obumbraniia super propitialorium, cl facies conlra se supcr propitialo- rium ; el imponcs propitiatorium super arcam, et hi arcam mittes testimonia qum dabo, et inna&seam tibi ; inde et loquar nd te desursum super propiiiator.um inier mediumduorum cherubin, qyte sutU super at- cam teslamenli, secundum omnia qui6 pnrci-piam libi lUios hraei (Uxod. xxv). Evidenle? apparet <piod

legem, suliaudis, «tto xotvav. Exclusa est. Exclusa esl gloriatio Judaica, non per legein opcrum, sed per legem Cdei, quse esl in Chrislo. Ubi est ergo gloria- tio tua? tanquam interroganlis sermone dixerat Apo- siolus, et ad lisec ipse respondet : Exclusa est. Lt rursura quasi ipse interroget, ait : Per quam lcgem? Opcrum? elrespondet sibi ipsi :

Non, sedper legem fidei. In praesenti loco duarum legum facit iierum nicntioncm, et dicit lcgcm ope- rum, et legem fidei. Considera eiiam ipse qui legis, ulrum ad legem Moysi, el legem naluralem senuo hic debeat inclmari, ad legem bllerae, et ad lcgem spiritiia : glociatiouem vt ro lalcm dicit, quaiis crat

ii propitiatorii Apostolus in his locis inventum, » illa- Pharisaei, diccntis : Dcus, gratias libi ago, quia

ia suis nurrc lilleris posuit. Potesi anlera arca lesta- meuti, saneta ejus caro, in qua bajc anima

coilecalur, inleHigi, babcns in iWonia Dei,

quae intelliguntur Ghristi. Sed el qnod latiludo ejus iinuio et dimidium cubittrm babere memoratur, pro- plieta quidem admiiaiidaj ac singularis voeatienis deseribitur, non lamen ex toto in dualera numerum, qui inlerdum eliam pro inunundis ponitur, eorruis- se : quamvis enimcarnero natur •rct, ex in-

eontarhinata tamen virgine assumpsit, et casta sancti Bpiritus operatione : propterea ergo Apostobis de mediatore rfisserens, evidenter distinctione signavit, dicens : Mediator Dii ei hominum, homo Christus

non sum sicut caicri hoinines, raptores, injusti, adul- leri, sieul pubiicanus iste. II;ec foi tassis vcre dixit, se.l secundum Doniini sentealiam, morbo jaclantia? eorruptos, non descendit justificalus e templo. Talis orgo gloriatio, qua: veniebat ex opcribus legis-, exchi- ditur, qusenon habct humilitatem erucrs Chrisli, in qua gloriatur, qui dicit : Mihi autcm absit gioriari, uisi in cruce Domini uosiri Jtsu Cliristi, per quem mihi mundus crucifixus cst, et ego mundo. Arbitra- mur cnim jnsliftcari hominem per fsdem, etc. Sine quibus operibus legis Apostoius juslificari hominem per liilcm dixisse credendus est? scilicet cireumci- sionis, ci sabbati, et cceterorum hujnsinodi, nori

15

COLI.ECT. !N EPIST. AD UOM.

h’.i

absqae j»slili:B operibus, de quibu* bcatus Jaeobus A dicilur nasci, etnoa ev nuiiiere. Legetu ergo destru<-

(H*H : tides shte opermus mortua esl : Hic autem dc iilo dieit, quia ad CUristum veniens, sola, cum cre- dii, fidc salVatur. Addendo autem, tinc opaibus le- gis, ostcridH esse etiam gratite opera, sine quibus mortua est fides. Quomodo juslificatur Ronio siu« operibus legis? Credil aliquis, percipit fidei sacra- nicnla, el mortnus est : defuit illi operandi tempus, plane dicimus justifieatjum, credenlem in eum qui justificat impium : ergo iste justificalus, ct operatus non est. Impletirf sentenlia Aposloli, diccntis : Arbi- tramur justificari hominem per fidem sine operibus tegis, ut latro, qui cum Christo crueifixus credidlt, ei justificalus est. Potest ergo lionio juslificari ex fulo sine operibus legis, cum fidcs per dileclionem one-

mu$ perfldem? Legeiu ergo, quse cireumcidi pr.eoc- pil, superfluani judicamus? Absit. imo slare faeiutus, verum esse quod dixit, legem lcgi, Teslamenl.ini Testamento, circumcisiom-m circumcisioni, sueees- surain. Quomodo vero se legem coufirmare pronuu- tiat, qut fn superioribus dixit quia non ju8tifical..»iur omniscaro ex operibos legis* Et Salvalor in Evan- gelio dixit : quia Moyses de me scripsit. Qui ergo non credit Chrislo, legem deslruit? legemque cou- firmat, qui credit in Chris.lum. Sed non est pr:«- tereundum quod eonli*aria sibi scribere videiur Apo- stolus cum in prasenli quidem dicit uon desiruerc se legem, sed confirraare : in secunda vero ad (.o- rintbios ila scribit : Quod si ministerium morlis- in

retur in corde, eliamsi foris iion exii in opere. For- B lilt-erh formatum in hpidibus, faetum est m tjloria^

lassis aulein htvc afiquis audiens, resolvatiiF, etbene ageudi negligemiam acciprat : siquidem ad justUi- crtndum solafides stifficfat. Ad qnem dieemriSj quia post justificationem si injuste qnis agat, sine dubio jiistificationrs gratiam sprevit, neqtie enim cb hoc quis aceipit venfarii peceatoriinr, ut rursum sibi pu- let peccandi licentiam datam : indulgentia namque non futurorum, sed prseterilorum eriminum datur. Quoniam quidem unus Deus, etc. Id est, Judseosere- dentes per pr.epuiiiun, gentes vero justificata» pe? fidein Chrisii significat, id ipsum est ex fide, et pef fidem : sed Seripturarum mos hic est ut in eisdem causis malit rnutare quom repetere sermonem, sicut in Davide scriptum est :. Propter Abraham servum

ita ut non possenl filii hrael in fitciem Moysi respi- eere, propter gloriam vultus ejus (fu& deslmiltir, quo- tnodv non magi* mkiisteiium spiriius eiil in gk- ria? etc. (II Cor. 111). Nonest idcmquod div.il, legem destruimus, et lex destruitur. Pa-ubis ergo in pr^e- senti loco boc pronuiitiat, quod legem ipse non de- struat : nam etsi dcstruitur lex per cam, qute supei?- emihet gloriam, non per Paulum, t:e<uie per isHum aliqoem sanctorum destruifur, Unde et ipse Doaii- nusdicebat : Non veni solvere legem, sed o.dimplere {Mattfi. v). Nullus ergo sanctorum, neque Dominus ipse destrait legcm, sed gioria ejus lemporalis ct praeteriens, a gioria aeferna et permanente destt uilur ac superatur. Nam ex comparatione ntajoris gioria’,

tuum, et Isaac dilectum a te (Ps. civ). Non mihi vi- C qnx in Cbrislo est, oblegi et obscurari eam gloriam delur superflua omnino baberi ista prseposilionis quac iri lege est, dicit

nune commutatio : inveninuis enim ab eo in aliis locis ditFereniiam distinctionis httjus esse necessario observatam, sicul dc Deo loquilur : Quoniam ex ipso, et per ipmm, et in ipso facla sttnl omnia. Et non so- lum aposlolus Paulus harum disiinctionum obser- vantias teaet, sed et Joannes, qui cum de Verho Dei dicat : Quod omnia per ipsiim facta sunt (Joan. 1), vilam non ipsttm, sed in ipso factara esse lestatur dicens : Qund factum est in ipso vita esl. El quod

CAPUT IV.

Quid ergo invenisse dicemus Abraham patrem m- strum secundum carnem ? Rcvocat ilios ad capui circumcisionis , ut quod ab imtio constiterit , id habeatur in toto. Illud praUercundum roinime vidc- tur quod patrem nostrum secundum carnem voeartt Abrahain : genlium eienim patcr Abraham secun- dum fidera, non sectmduin car/iem videtur. Si enim AbraJiam ex operibus legis jusli/icutus est, habet gio-

ait, ex ipso, primo creationis omnium, el hoc ipsum riam, sed non apud Dettm. Koc proposmt sibi : uatn

quod qu?e sunt ex Deo esse cceperunt, significantiam Abraham ex fide Jastificatus est, quod nulli dubiura

dfcdit. Per ipsum, quod ea qua; prius facla 1’ue- est; sed quod qui legem servant, sive Moysi.

rant, leguntur et dispensantur per eum, a quo sub- naturae, justificantur ad priesens, aee rei fiunt prae-

sistendi initium trahunt. In rpso, qued bi qui jara senli judicio. Ideo ait : si Abraham ex operibus

correcti et emendati sunt, in ipsius perfcclione eoiisistunt. Potest et in pnesenti loco tafte qu*- dam observari differenlia, v.t circumcisio, qua) velat loco primo et ordine justificatur, ex fide, et non per fidem justificsta memoretar; pra:pulium ve- ro, quod secundo loco ad justillcationem trahitur, non ex fide, sed per fidem justificatur. Pulo in ea diiTerenlia designari quod scriptum est : Sicut enim muiier ex viro, ila et vir per muliercm (I Cor. xi); prirao elenim loco vir est, ex quo descendere niulier dicitur, et non per virum; secundo vero loco per muiierem vir, quia ministrarc quodara raodo videa- tur mulier auctori viro, ct ideo per nmlierera vir

justificatus est, non apud Deurn bahet gloriam : quod qui fecerit legem vivet inea, id est, non raorietm- Bt reus, nec tamcn meritum ex boc habebit apud Deum. Quare meritum apud Deum babet Abraham, sed fidei causa. Cum superius duas proposucrat le- ges, quarum unam operum, aliaiu lidei appellavU, per quam legem fidei exeludi glorificaUonem eorum qui in fegis operibus glorianiur, et pronun- tiaverit fide justifiGari honiinem sine operihBS le eonsequenter nune, ut h&c de Scripturis asseraa- tur, Abrahae producit exemplum, et dicil : Ouia Abraham si ex operibus legis justificatus est, Itabet riam , sed non apv.d Deutn : quoJ quidcm sii;c arta

SF.DULII SCOTI

4«

dialeclica disserit : nam si is qni ex opcribus non A introdueens, quam prius fuerat maloram, tegere

habet gloriam apud Deum : Abraham autem constat bal>before gloriam apud Deum, non ergo Abraham ex opcribus legis justificatus est. Pcr omnem itaque hunc textum Apostolus hoc videtirr ilicere quod du;e quaedara sint justificationes, quarum unam ex operibus noniinal, aliain vcro ex fide ; el a!iam qui- dem quae ex operibus est, dicit habere qtiidem glo- riam, t>ed in senictipsa, non apud Dcum : ut pote apud inspicientem corda homminn, el scicntem qui credit in occulto. et qui non credit. Et ideo merito apud solum Deum habel gloriam, qui affeclum fidei «jii^ pervidel in occullis.

Qnid enim Scriptura dicit? Ac si diceret, Inter- rogeraos Scripturam. Credidit Abraham Dso. Hic

peccata dicatur. Ubi vero jam ad perfectum vencrit, ita ut omnis radix de ea malitix penilus ampuie- tur, ibi jam summa perfeclae beatitudinis promitla- tur, cum nullum possil Domimis impulare pecca- lum. Iniquitas sane a peccaio hanc habet dilleren- tiam, quod iniquitas in his dicilur qaae conlra le- gem commitluntur : undfe et Grxcus sermo &vt>(um appellat iniquitatem , hoc est, quod comniillilur contra legem : peccatum vero etiam illud, si contra quod natura docet, et conscienlia arguit, delinqua- tur. Beatitudo ergo h(cc. Id est, remissio peccatonim per fidem. Jn circumcisione manel lantum, an eliam in prteputio ? Ac si aperte dicerct : ln ulrisque ma- nel, quia tribus legibus hsec beatiludo ascribitur,

;rmo ex Genesi sumitur, ubi non Abrabam, sed B vult istam beatiludinem tribus temporilus desi-

Abram dicil ad Deum : Quoniam non dedisti mihi semen, hic vcrnaculus meus hicrcditabit me. Et dixil Dominus ad cum : Respice ad ccelum , et nmnera nsllas, si potueris dinumerare eas, et ait ad eum: Sic erit scmen tuum. Et credidit Abraham Deo, el reputalum est ei ad fustitiam {Gen. xx). Ei autem (fui operatut mcrces secundum gratiam. Quia non illi gratis donatur justificatio, sed merces redditur opcrum prislinorum. Et vero qui non operalur. Converlentem impium per solam fidem justificat Deus, non per opera boua, qux nou habuit prius, alioquin pcr impietalis opera fueral puniendus. Hoc dicil quia sine opciibus legis credcnli impio in Cbrislum, reputatur fidcs cjus ad justitiam, sicut

gnare, nalurx, circumcisionis, Cbristianitatis. Dici- mus enim. Hoc csl, sensu legis loquimur. lieputata esl fides Abrahx ad justititan. Omnes euim confuc- mur et consentimus, ut quod raiio de Abraham ia- venerit, hoc de cxteris observeraus. Ab origine in- cipit, ut omnem tergivcrsationemcavillationis exclu- dat, qux quia a capite excluditur, non habel unde in- cipiat facerequxstionem. Quomodo ergo deputata e$t, in circumcisionc, an in prcpputio? Hoc est, videamus utrum circumcisio ex justitia, an justitia ex cir- cumcisione sit nata. Et signum accqrii circumcisio- nis. Ne dicerent ergo, Supcrllue circtimcisus estr signum ait esse juslitix, non augmeutum. Signaculum accepil jusliliir. iliius quam prxputii

Abrahx : et hoc jnslum est. Credcre autem non a C fides meruil : lam enim perfccta fuit et pretiosa, voluntaiis csl : ncque enim potesl cogi ad id quod ut signaculum mereretur : semper cnim resplena

manifestum non est, se.l invitatur. Quamobrem asseniientibus prxmiis afilcicndus esl, sicut et Abrabam, qui quod non vidil, credidft.

Secundum proposilum graiia: Dei. Id est, qUo gra- tis proposuit per solam fidem dimittere peccata. Sicui David dicit , Deatitudo liominis, etc. Beatitu- dinem hominis, remissionem peccatorum per fidem appellat : magna bealitudo cst, sine labore legis et peenitentix, Dei gratiam sola fide promereri. lni- timn justificari :i Deo, fidesest qni [qux] credilin ju- slificanlem, et haec fidcs cum jusiificata fuerit, tan- quam radix imbre suscepto hxret in animx solo, ul cum per legem Dei excoli cxperit, rursum in

sigualur. Sive ut ostenderel quia justus et fidetis cssct, qui dolorem sibi mandalo Dei non dubitavit inferre, non putans csse superfluum, quod a scien- tiarum Domino jubebatar : sicut nec parricidiuui credidil impium , quod fflns prxeeperat piclatis. Profuudam in bis Pauli Bapienliam contemplamur : forlassis enim aliquibus eumdem sermonem dicere viderelur, id est, signum et signacuium : sed inihi uterque sermo mullam inler se videtur habere differenliam. Signum uamque dicitur, cum per hoc quod videtur, aliud aliquid indicatur : sicuti, verbi gratia, de ipso Domino in Evangclio dicitur : Ecce hic positus est in ruinam, et in resurreclionem multo-

eam surguni rami, qui froctus operum fcranl. D rum, et in signum cui contradicetur (Luc. n) : con-

Mon crgo ex operibus radix justilix, sed cx radico juslilic fructus operum crescit : iila scilicet radice justilix, cui Dsus acceplam fert juslitiam sine ope- ribus. Ueali quorum remhsoe sunl iniquitales. Quod rcmitlitur, non lenetur, ei quod legitur, non appa- rct, et idcirce minime iifiputatur. Vide si potcst iste ordo in anima uua cademque inteiligi, ut quia ini- lium cst convcibionis animx, mala derelinquere, propter boc iniquilatum remissionem mereatur ac- cipcrc. Cum aulem ccepeiit bona facere, vehit sin gula quxque qux prxcesserant mala bonis recenti- bus oblegens, ct abundantiorem bonorum r.umerum

• ifon videtur rcdundare.

tradicebatur enim, in quo Ghristus vencrat, quia aliud iu eo videbalur, et aliud inteliigebalur. Caro cernebatur, et Deus credebatur. Sic ergo accepit Abraham signum, et quod esset signum in conse- quentibus dicit : circunicisionis, inqtiit, cl oslendit quia carnalis tunc illa circumcisio, signum erat spiritualis circumcisionis, qux non in carne susci- pilur, sed in corde. Quod vero dixit, signaculum, ita intclligeudum puto : signaculum dicilur quod alicui rci scryandx pio lemporc cuslodiae ponitur: quomodo alius, nisi ipse qui impressit, debeat re- signare. Per isiud cnim signaculum, ut exponit

49

COLLECT. KN EIMST. AD ROM.

5o

Apostolus, juslitia fidei, quam in prcpuiio positus A enim lex faetorum, id est, observalio sabbaienjni.

Abrabara accipere nieruit, judieatur et pater esse multarum gentium. Et ut adhuc apertius de signo et signaculo dis:>eramus, cum signum sit, ul dixi- mus, ubi indicalur aliquid pcr hoc quod videtur; signaeulum vero, ubi clauditur aliquid et non patet: potest etiam ila intelligi quod mysleria in lege el patriarchis ailumbranlur, hujiismouique erant, quae et signis indieanda essent, consignaculis ob- servanda. Quod ergp signis indieauda erant, in his

iieomemarum, circumcisionis, escarum discrelio. animalis mortui sanguis, muslehe observatio. Non omnem pravaricationem gcneraliter in hoc loeo annunliat appellatam, sed cjus qui in lege positus deiiquerit, ut gravius delictum vidcaiur ejns qui per legem prohibitus peccat, quam ejus qui nulla lege fuerit eomraenilus. Ideo aulcm ex fide. Subau- diiur, httredes sunt. Ut secundnm gratiam fuma sit promissio. Firma esse non potesi omni horoini ex

*qai credebant ex gciUibus, signum accepisse dicitur omni gente promissio, nisi fuerilex fide, quia origo

Abraham. Quod vero his ex circumcisione non promissionis ex fide est, non ex lege, quia qui sub

erant creiiiluri, observanda erant et oblegenda, lege suut, rei sunt : prenmsio autem reis dari non

signaculum accepisse dicitur, quod signaculum uli- potesl. Quiu patrem multarum genlium posui te,

que illo in tempore designabitur, cum in novissimis Hoc esl, non lanlum unius generis Israelis. Ante dieliusposiquam plcnitudo gentium iniroierit, omnis B Deum. Recte attendit ex sna interpretatione Apo-

Israel salvus fiet : idcirco ante Ahraham justifica- stolus anie Deum. Cui credidisti. Hoc est, pater po-

lur in fide, dum adhuc circumcisus essel, ct postea ciiTumciditur, ut ostenderetur prime pater futurus nniltarum gentium, H pestea eorura qui ex circura- crsione credituii sunt : neque enira hi qui secundum carnem nascuntur ex Abrahara, filii Abraham di- cendi sunt, uisi fidem ct opera Abraham habeanl: cfliciiur ergo ulriusque generis paler. Non enim per lcgan promissio. Quia promissio quae facta est Alaaham, non ex Moysi icge coiislilerat : ante cniin quam Moyscs legislalor cxisteret, Dominus Abrahae dixil : Benedicenlur in le cmnestribus terra?, hoc esl, hseredem factum esse tolius mundi. Ut kares esset inuudi. Sive ui in semine ejus, quod est Christus,

situs est multarum gentium, anle Deum cui credidit. Aliter, ut unum Deum doceat omnium, loquitur ad gentiles, Abraham justificatum esse anie Deum, in quem gentes credunt, ut sii talis sensus, cui credi- disti, o gentilis popule : qui vivificat mortuos, hic moriuos ad gencrandum ducit, ut pnesenti causse conveniat. Hoc dieto ad fidem Abrahas gentes in- vitat, qui cum esset in pnqxitio, credens Deo ju- slifieatus est cuin sua eoujuge : cum enim essent senes ambo, revixerunt ita, ut non dilhderet haliitu- rum se ex Sara filium, quam stcrilem sciehat, in qua jam fiuxus muliebrium natune defecerat. Et vocavit ea. Id est, . viscera muliebria, quae non sunt

benedicerentur omncs gentes, qu;c sunt datse ilii in C fecunda scilicet. Tanquam ca. Hoc est visccra

hajreditatem a Patre : sive ut cum eo reeumbant gentes in regno ccelorum. Si enim qui ex lege ha’re- des sunt. Si illi soli , ul vos vullis, circumcisi ha> redes sunt, non implevit Deus promissum Abrahas, i:t patef esset muUarum gentium : et si ita est, jani videbitur Deo sine causa eredidisse. Hlud ctiam sciendum ipiod sic:;t non ex lege Moysi promissio facta est ad Abraliam, ita nec per legera natura;, sed per legem fidei justificari promcruit. Quamvis enim lex nalurse de bono et malo teslimonium red- dat, secttndura judicium conscientiae, tamen legi fidei non potest exaequari, qua Deo credidit Abra- bam, el jnsiificari meruit, atque ainicus Dei appel- lari. Lcx cnim irum operatur. lil penitus ostendat non posset justificari hominem perlegem, sed, sieut ante ponit, per fidem. Non ira crgolex est, sed iram operalur peccanti, id est pcenara non agnoseit, sed vindicat : pcena vero per iram generatur, ira autem nascitur ex peccato. Vel : Lex enira iram operatur, quia icx non donat peccata, sed damnat; ct ideo non potes omnes gentes fiiios Abraham facere, qui secundum <|«od onmes sub peccato inventi sunt, omnes erant utique puniendi : fides aulem, ilimissis per graliam peccatis, omnes credentes (ilios eflicit Abrahae. Ubi enim non est lex, tiec prmarieatio. Hoc est, sublatis reis de polestate legis, dala venia, prsevaricatio nulia est : justilicati enim sunt qui pcr pracvaricaiioiiem lcgis fuerant peccatoces; eessat

Qaai sunt. Partu videlicet fecunda, ul Celhura fuit: quamvis iu principio creandi vocaverat qu;e non erant, et starim esse cceperunt, tamcn hic quia jara nen erant, eis tempora generandi vocavit.

Qui contra spem in spcm credidil. Conlra spem naturoe erat ut cenlura annorum homo ex molierc aeque jam fessa, qu^ etiam in juveutute steiiiis fuisset, semen suum sicut stellas coeii et areiiat» maris crcderet esse futurum. Cura non spem iiatet g?nerandi Abraham, credil Deo, speraas conlra spem generare se, seiens omnia posse Deum. Iiem secundum ^lios. Quivtvificat morttios. Idest peccato- res, qui secundojn inleriorem hommem mortui sunt. ^ Et vocavit ea. Hoc est, genera gentium, ut sint in fide. ’tanquam ea quce sunt. Id est, tanquam pairiar- chas, et prophetas, et aposloios, qui sunt in fide. perjfecta, oonstiluit.

Non cansideravil corpns suum emortuum. Nihil naturae considerat fides, quia omnipotentem novit eum qui dixit. Quserilur quomodo Abrahan* emor- tuo corpore de Celhura filios genucrit, qui dc Sara anle non potiiit. tdcirco ergo de Sara non genuTi, quia vetusta erat et sterilis : iu ilia vero quasi in jiivenc cursu nalura; facile potuit generare. Sic solvi solet el isia quaestio : Quod de Celhura postea genuilAbraham fiiios, quia donum gignendi quod a Domino accepit, etiam post obitum Saraj uxoris- ntansit. iiem Ambrosius : Non coitsideravit ccrou$

51 SEDULH SCOTl 52

xuum emortunm : horotur genles ad hanc fidei ftr- A pacem Dei venunus, quando adversus diabelui» per-

roitaieni, ut Dei promissionem et graliam sine ali-

qua arobiguilate suseipiant, securi exemplo Abralue.

.ir omortui cor-poris, qui multo

sen: Ihs quam tunc erat, el uxorem accipere,

el sex liberos procreare pessit? Itaque dicamus

Abraham non mfirmiiaiis euiertuum, sed secundum

iilam virtutem sanctorum, fuit iu illo mortificatio

ii membrorum, nani non inciialiatnr luxuria,

urebalur libidiuc : hoc idem crat el in Sara,

quia defeceraul muliebria. Non eral in illa Jascivia

muiieris, aul inconlincntiae selutie, ncque in us.uro

libidinis praecipitabantur inviti. Sed el tu si morti-

ficas membra tua, qu;e sunl super terram : si abje-

cto omni fervore libidinis, emorluum corpus serves,

sistimus, el quando adversum carnis vilia dimica- mus. Et quia Doiniuus Jesus hujus gratice minisier est, per ipsum pacificati sumus Deo.

Per quem accessum habemus per fidem in gratium istam. Hoc est, per quem accesserimus prope, qui eramus longe. Quomodo accessum habeamus per Dominum nostrum Jesum Christum, ipse Salvalor ait : Ego sum ostium, ncmo venit ad Putrem, nisi per me (Joan. x). Sed videamus quale est ostiom, ul sciamus qualcs esse dcbeantqui intrant per ipsmn, el accessum liabcnl ad gratiam. Islud ostium veriias esl: et si estium veritas, non possunl introire men- daees. Et rursum : i#ud ostiuro jusiilia cst, et per ostium justitiic non ingrediunlur injusti. Isludostium

ct nnllis obnoxium vitiis, potes gcnerare Isaac, B dicit : Discite a me, quia mitis sum, el Itumilis eorde quod cst gaudium. Et hic est primus fructus spiri- (Matth. xi). Per ostiumergohumUitatis el inansuetu- lus, potesl semen luum cl opera asccndere in cce- dinis, nec iracundus iugveditur, nec superbus.

lum, et efficere opera lucis, et stellarum fulgori splendorique conferri, ut cum dies rcsurrectienis adfuerit, lanquam stella dilleras ip claritate. Am- plius*adhuc dico, potes, si lam p.urus menle, tam sanctus corpore, tani immaculatus actibus fueris, etiam ipstmi gencrare Christum, secundum illum qui dicebat : Filioli mei quos iterum parlurio, donec formelur Christus in vobis (Gal.ix); et sicut ipse Doniinus dicil : Qui fecerit voluntatem Patris mei, qii; in ccelis est, hic cst meus fraler, soror el mater. iNoft li.rr.it difjidenlia. Nee dc senectute possibili-

In qua stamus. Ideo dixit stanles, quia jacuimus prius. Et (jloriamur in spe glorice (Hioium Dci. Gloriarour nos sperare gloriam filiorum Dei, qua jusli [ulgebunt sicut sol in regno Patris eorum (Mattli. xiii), et erunt sicut ange.li Dei incoelo. Movel oie cur non dixerit se gloriari in gloria Dei, sed in spc glo- ria; Dei, in quo deesse quidcm aliquid eloculionis videtur, ila m subaudiri debeal, in spe videndac glo- riae Dei. Non snlum autem lioc , sed el gloriamur in tribidationibus. Non solum in gicriu’ spe, sed etiaiu in saluberrirois tribulatiouibus gloriampr, in magni-

tatis nec de magnitudine promissionis dubilavit: ^ tudinem pracmiorum sperantes , sicul Jacobus ait : nec enim fuies haLet meritum, cUm humana ratio ^ Omne gaudium existimate , cum in teutationes varias

probet c\peiiinenium.

h.ins gloriam Deo. Tanquam de percepto dono gralias agens. A’o;i eil autem scripmm propter ipsum lanhtm. Hoe cst, non ul ejus fidem solam sciremus, sed ut ejus quasi patris imitemur cxemplum, quia si nos ita credamus Deo ut ille credidit, etiam nobis reputabilur iides ad justiiiam. Hoc modo competen- ter vidcbilnr babila comparatio fidei Abraham,et

incideritis (Jacob. i). Unde eloptare debemusaliquid pali pro nomir.e Domini , ut acquiramus de tribula- tione finienda praimium intinitum : considerato enim praemio, nullum possiimus condignum cestiinare la- horem. Iiabomus ergo unde gloriemur: magna enim gloria est de imis ad summa crescere, et de nihilo ad maxima pervcnire, (!e limo ad coelum, et de ser- vilute ad regntun: si lamcn omui sa^culi gloria et

eorum qui credunt in cuni. Qui suscilavit Jesum Chri- juc.undilate conterapta, in illo solo, quod «obis pro-

stnm. Quia quod ille fulurum credidit, sicut de eo

Dominus ilicil: Quiu Abraham pater vester exsultavit,

ul viderct diem meum, et vidit , et gavisus est (Joan.

. a nobis credjtur faclum. Qui traditus est propter

:ta nostra. Ut ostendat quod ea pro quibus Chri-

mittitur, gloriemur: et si hoc feceris, tale cst, quale si quis, nummoplumbeo coutempto, gemmam regiam consequatur. Quanquam nec sic sit digna compara- tio, quia his quamvis pretium distet, manet utrisque comparatio : ibi vero incorruptibilibus cormplibilia,

i traditus est , etiam nos abhorrere debemus et " et aeternis caduca comparanlur : Scientes quod tri- abjicere : qnomodo enim alicnum nobis et inimicum bulatw patientiam operutur. Hoc est, tribulationem

duciUir omne peccatum , pro quo Redemptor noster ir:uiiius mcinoratur in mortcra ? Resurrexil propter justificalionem nostram. Justificat Chrislus eos tan- tummodo, qui nosain vilam exemplo resjurrectionis ipsius susceperunl, et vetusta injustitia; atque iniqui- iaiis indumcnta, velut causam mortis, abjiciunt. CAPUT V. Jusiificfiti igitur cx fide pacem habemus ad Deum , per Dominum nottrum Jesum Christum. Pertractala c.iusa, quia ncmo eorum ex operibus justilicat.is sit, scd omnes ex iide, quod exemplo Abraham probat, paccm habere eos borlaitir ad Deum. Tuuc magis in

patientiam operari , si tribulatio ipsa motum non paiiatur infirmitalis, aut dubilalionis.

Palienlia enim probationem. Qnia patientia si talis fuerit, qualem dixit, firma videbilur probalio, unde Salomon ait : Vasa figuli probat fomax, e.t homines juslos leutaiio (Eccli. xxvn).

Probalio autem spem. Spes vero quia probatur, yideiur nec immerilo dici : dignus enim scituracce- pturus remunerationem in regno Dci. Tribulatio sanctomm proprie est, impiorum vero et injustoruin fiageila appellantur : Denique in psalmo sic dicit: Multw tribulationcs mstorum (Psal. xxxia). Dc islis

m COLLECT. IN EMST, AD KOM. »4

atilem ait : MuU« (laueUa peccalorum (Psal. xxxi). A salvos faciet in vila ipsius,cum rcsurrcxita morluis!

Spes autem utm confundil. Spes futuroruin omnein confusionem expeilit, undc probatur uon hab.ue fulein, (jni iu pneeeplis confuntlitui’. Spes nou cou- fuudil, duni slulli nos et liebetcs a perGdis jtidi- eamnr.

Qitia eharitas Dei diffusa e$t in cordibus noslris per Spirilum sauctum,qui dalus estnobis. Magnilndo beneiicioruni excital in se magnitudincin charitulis, quae confundi et timere non novit. lliud consiilevau- duin mihi videlur, utmmne liic charilatein illaiu di- eal, qua nos diligamu6Deum,an illani qua diligiuiur, diffusamesse per Spiritum sanclum in cordibus no- stris: et siquidem illa charitas, qua Deum diligamus inlelligitur, sermo iste asserlioiie non indiget : si

quia sieul mors ejus a diabolo nos eripuit, ila vita de diejudicii aetcroa niortc nos liberabit: item pro perseouloribus Filium mori ponnisit, quid facietpro jusiificatis, oisi servet eos ab ira venlura ? Non so- ium auiem hoc. h\ osl, iton sohun nohis pcr Chrislum divinae gloriae, sieut dicit Joannes apostolus: Non- dum appuruit qv.id erhnus, scimus quunium cuwi appa- ruerii , aimiles ci erimus IJoan. m). Ver tjuem nunc reconciiiationem accepifttus. Ulqui sequentes Adaqi , discesseramus a Dco, por Chrisiuni reconciliemur Dco. Keeonciliaiio autem Dei est, cuiu ejus ira Giri- tur, Nam qu,emad.modum ver unum kominem in huuc muiulum intravi: peccalum, ctc. Cuui supra aperuis- setarcami seorcta myslcrii, quod cum inimici esse

vero difiusa Dei cliarilas yi cordibus nostris ista po- ** tt«.s Doo per morlem F.ilii ejus rcconcilkUi sumt

tius intelligenda sit, qua diiigimur a Deo, cerlum esl quod velut suminuin et maximum donum sancti Spirilus charilatem sonal, qtio veiui uiunere prius susoeplo , per hoc ipsutn diiigere possimus Doum, quod diligimur a Deo , per Spiritum sanctum qui datusest nobis. Qtiomodo nas diligat Deus , ex hoe COguoscimus, quia non soluni uohis per l7iiii sui mortem poecata dimisi! , sc! ct SpiriUun sancium no’: is dcdit , qui jam ostendat gloriam fulurorum. Llquid enitn Cltriatus, adhuc cum injimii essemus, se- cundtim tempus pro impiis mortuus est ? Utquid inde- iute pro nobis mortuus est, uisi ut manifestaret suam cbaritate»? cuni adhuc peccalorum el scelcrum l.<n- guorihus premeremur. Secundum tempus. Sive qi:ia

iumc ct causas cur inimici fuerimus, vcl curmorte Filii Dei iadiguerit ista reconcilialio , CQnsequcnter c?:ponit, ut intuentes quajita uobis prae&tUefit Deus, et Dominus Jcsus, imo.et qtianla pro nobis pertule- rit, radicaia erga e.um t; inseparabili charitate

leneamur. Jiio cuiu dixtriit, Sicut per unum hominem peecatum in hunc myndmn inlravit, e.t per peccatum mors, el ila in omneshomines perlransivit, cur retulU ut dicctet, verhi gratia, lla et per uuutn lio- minem justitia intravit in hmic mundum, et per ju- stiliam vita,et sic in omnes homiues vita perlcan in quo onines vivificati sunt ? iloo enim videL propositi eloquii sensus expetere. Tamen propter ncgligentiorcs quosque, nc forte rcsolvi possent, si

intiliimo mundi tcmpore passus est, sive ad ttidui ^ audirent quod sicnt mors in oinnes homines perpec-

tempus, ut prccdicatur, moriuusest. Ad tempus enim

mortuus est, qtii tcrtia die resurrexit a mortuis.

A|iiid homines mori visus esl, cum anud inferos

vivus itiferni claustra coniVingoiet poteslale virlutis

stia\

Vix enim pro jvsto quis moritnr. Ideirco admi- randa est passio Salvaloris pvo impiis , cum vix pro justo quis moritur. Forle audeat qms mori pro justo. Avu iorte non audeat, quia amhigue dicendum cst. Sod ut hoc facilius inleUigatui, cogitemus fieri possc, verbi gratja , ut aliquis piisshmts filius pro charis- simo proquc bono genilore, seu fratre, vel amico quoiibel vilain suam affectu charitalis morli ohjiciat : pro impio vero, proquc inimico, nullus animani suam tradil, nisi ilie solus qui est fons summa) chariialis, bonus autem ipse est, quia ct justus, dicit eniqt alihi : Mandntum juslum , et sanctum, et bonvm. Commendttt aulem suam . ckarilaiem Deus in nobis. iloc esi, duiu ihiinicis henevolus esl. et inittit eum qtti salvos faeiet eos, cwn ulique non rnerenlur. //: sanguine ipsius. ld est, non in hrulorum animalium sanguiue secundum vetercm legem. Si enim cum ini- mici essemus reconcitiati sumus Deo per mortem FHii ejus , multo inagis reconciliati salvi erimus in viia ipsius. Si pcr mortem Christi saJvali suiniis Deo, quanto magis in cjus vita glorificabimur, si eant fuc- rimus imitati. qui si ut reconciliaret nos sihi Dcus, Filium moiii tradi.iit, quanto magis reconciliatos

D

caium, itacl in oomes pertransivitvita perChrislum, coasideravit palam hoec et puhlice non debeve dici : simul et Qsteudens ilhid quod ctiam per homin :m Cbristum , iustitia introivit in htinc mnndum, hoc est, in ierrcnos homines, ct per justiliam vita, et pcrtransivit in omncs homines, tamen non in pv.e- senti statim contingere, ncc oliosis accidere, scd his qui multo tempore pulsant quce ciausa sunt, ct con- siderant quoe abscondila sunt. Sed imic Origenis exposiiioiii Qccnrril iilud quod aliiu Aposlolus ait : Sicui iii Adam omnes moriuntur, ita et in Christo om~ nes vivificardur (I Cor. xv); nam ibi e’ pubiiee hanc Salvatoris graliajn, sive praeco gratise manifestissimc praedicat. Nec proptcr negiigentiores quosque im- mensitalem gratke voce defectiva reticct. Mihi itaqee videtur quoc! in hoc apostolico eioquionulius defeetus incst, sed analogica quaedam siniBitudo ebjcescit. Cum itaque supetius nos inimicosDeo fuisse dixerat, nuuc inodtllh ct causam ipsius iniaricir.i;e osiendit, dic-ens: nam qucmadmoduin per nnum bominem in hunc mundum peccatum inlroivit, paucos videlicet primitus homines mordens. et per peccatum mors : sequitur analogica simililudo, et iia in omnos homi- ncs pertransiissd. In qno notandum , quod ihi et conjunclio vacal, .sicut in taultis iocis, et in aposle- licis dictis hoc sccpe comporios. f Disputamus per ipiem in mundum introivit peccalum,’ ubi si requira- lur exemplum imilalionis, diabolils iuvcnitur. si

53 SEDULH

contagiurn generaUonis, Adani. Proindc dicens Apo- A slolus: Per unum hominem peccatum intravit in mun- dum, non imitatioiiem, scd generationem volcbal in- telligi : sicut cnim a muliere initium peccali fuit, sic ei inilimn gene rationis a viro est : prior eniin vir scminat, ut feniina parial. Ideo per unum hominem peccaium in hunc mundum intruvit, et per peccatum mors, et ila in omnes homiiies pertransiit. Utrum pec- caium, an mors, an utrumque per omnes Iiomines perlransiisse dictuin sit videtur ambiguum. Sed quod iiorum sit, res ipsa lam aperta demonstrat : naoi si non periransisset peccatum, non omnis homo cum lege peccali, quae in membris, nasceretur : si mors iion perlransisset, non omnes homines quanlum ad istaui condilionem morlaiium perlinel morerentur. ln quo. Hoc est, in Adani. Omnes peccaverunt. Quia B omnes originali peccato infantes, immunes esse non possunt, nisi ab ejus reatu per Christi bapMsmum resolvantur. Manifesium esl in Adam omnes pec- casse, ipse eniin per peccatum corruptus, omnes quos gciicravilnali sunl sub peccato. Usque enimad lcgem peccatum in koc mundo fuit. Hoc dictum est, non quia dcimeps m nemine fuit , sed quia non po- terat per litteram legisaufcrri quod solo poterat spi- ritu graliae. Peccatum autem nou deputabalur cum lex non esset. Quasi anie iegem peccatum non fuerit, nec rf-puialum fuerit, antequam lex daretur Moysi, cum iegamus el Cain et Lamech reputatum esse pec- catum. Et nc per singulos immoremur, in tanlum pro peccatis hominum exacerbatum esse Deum, ut diiuviiun mundo introduceret. Et rursum Sodoinilas « igneus imber et sulpliurea flamma vastaverat. Quo- modo iu vindictis lalibus negabitur reputalum fuisse peccatum? Pulabant se homines apud Deum iinpunc peccare, sed non apud homines. Nec enim naturalis lex penitus obtorpuerat : quia non ignorabaut quia quod sibi nolebanl fieii , aliis faceie non debebant. Non crgo lex naluralis apud Deum reos facere puta- batur: ignorabalurcnim Deus,qui judicaturus genus humanunt, ac per hoc non impulabatur peccatum, quasi pecealum esset apud Deum, incuriosum Deum asserentes. At ubi lex data est per Moysen, manife- slum est curare Deum res humanas, et non impunc futurum his, qui male facieales in proesenli evadunt. Quippe cnni Sodoma et Gomorrha per ignem judi- j. iai.: sint perire, quo.l oblivio quiiiem lexerat, Moy- ses autcm ut confinnaret Deumjudicem fore, scri- hendo manifcslavit. Lex aulein naturalis tres partes habel, < iijus priina h:cc, est, ut agnitus honorelur Creator, nec ejus claritas el majeslas alicui dc crea- luris deputetur. Secunda pars est moralis, hoc est, ut l>cne vivalur, modeslia gubernante. Tertia vero pars eju csl docibilis, ut creatoris Dei, el exemphun inoriis cseieris tradalur. Sed regnavit mors ab Adam jue ad Moysen. Quoujam non impulabatur pecca- :um antequam lcx daretur, ipsa usurpationi* impu- liitai." regnabat mors, iii est, diabolus: omnes enim suos videbat esse, quia qni fucit peccalum servus est vcccaii : iinpiine enim peccare pulanles, magis dc-

SCOTI 56

linquebant. Quo facto gaudebai Saianas, quod causa Adse reliclum a Deo homincm in possessione habt> ret. Usque ad Moysen. Nam legc dala coepit non reguare : cooperunt enim scire homines creatorem Deum judicaturum geuus humanum, et paulatim ab ejus dominio recedere. Aliter, regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, novum Moysen , atque cceleslem , non susceptorem Testamenli unius, sed auctorem Testamentorum duorum : non famulantem uni legi, sed ulrique domiiiantem : non qui veteres jugo ser- vosgenuit, sed qui gratia nos liberos procreavil. . Regnavit ab Adam usque ad Moysen. Quia nec lex per Moysen potuit regnura moctis auferre al> Adam usque ad Moysen, non super oaines, sed in cos qui pecca- verunt in simililudinem prosvancationis. Adw. Natu introivit quidem morsin mundum, et in omnesper- transivit, non tamen in omnes regnavit. Aliud est enim pcrtransire, et aliud regnare: peccatum eleuiiu pertransit etiam in justos, et lcvi quadam cos con- tagioue perstringit, in pravaricalionibus vero, id est, quia se lola mente ac devotione deQeiunl, re. guum lenet, ei omiii potestaie dominatur. Si vero, ul in nonnullis exemplaribus iuvenilur , eiiam in eos qui non peecaverunt in simiiiludinem Adtr, mors ista, qme in inferno aniiuas detinebat, regnasse dicatur, intelligimus et sanctos quoque sub istam mortem, eiiamsi non peccandi, sed certe moriendi lege deci- disse. Chri6lum vero idcirco in infernum dcscendisse non solum ut ipse non tenereiur a morle, sed eos. qui ibi non tam pnevarieationis, ut diximus, criiniiic quammoriendi diiionehabcbanturabsolveret. Infantes sunt qui non peccavcruni in similitudinem prsevari- cationis Ada», quia non habent actuale.sed originale.

Qui est forma fuluri. Sive ideo fornia fuit Christi, quia sicul Adam sine coilu a Deo factus est, ita ille cx virgine ct Spiritu sancto processit : et sicul ex, lalere Adam Eva facta est, iia sponsa Ecclesia ev latere Salvai.oris formata est. Sive, ut quidam di- cunt , qui est formu futuri , videns requiri posse e contrario, hoc est, sicut ille peccati caput, ita et iste justitise. Sed non sicut delictum, ita el donum. Cum superius dixisset Apostolus de Adam, qui est fonna fuiuri, videns requiri posse , qnod si Adam fornia Christi, ergo ei in eo quo peccavit, necesse est ut formam Christi babeat : hoc aulem de Christo vide- batur absurdum, conlinuo subjungit: Sed non siait delictum, ita et donum : et incipil ex hoc sennone veluti semetipsum explanare, quomodo dixerit for- mam Chrisli esse Adam, nec sine arte profunda di- cendi Apostolus formam Christi csse Adam posuit, quce sil per gcnus similis, forma ct specie conlraria. Per genus nanique similis forma in eo, quod sicul ab uno Adam in plures homines diffunditur. Species vero contraria, quod ex Adam prsevaricatione cerla peccatores consiituti suntmulti, Christi vero obe- dienlia justi conslituuntur niulli.

Mutto magis gralia Dei, et donum in gratia uniua houunis Jesu Christi, in plures abundavit. Kx bis as- scrit, completa esse, quae dcfuisse in prioribus vi-

57

COLLECT. 1N EPIST. AD ROM.

5*

debanlur : itam mullum interest, quod ibi in omncs A wniws hominit pcccatores constituli sunt mulli, ita ec

bomines dixit pertransisse peccatum . hic vero do- num et graliani Jesu Christi in plures abundasse, cumet omneshomines plures inleiiiguntur, elplures muUos iulelligi non videtur absurdum, maxime cum in sequentibus dical aperlius : Sicut per unius deli- ctum omncs homines in condemnationem, sic et per unius justitiam omnes homines in justificalionemvitoe. Et ulevidentius osienderet, omnesliomines, et mul- tos homines idem esse, addit bis : Sicut enim per inobedientiam unius peccatores consiiluti $Mt mulli , tic et per unius obedientiam justi constituenlur mul- ti ; quod supeiius onmes’ bomincs dixerat , bic eo- dem sensu multos nomiuavit. Si enim ob unius dc- lictutn multi mortui sunt, etc. Ut intclligatur , non

pcr unius obeditionem justi conslituentur mulli. Sicul exempio inobedienliye Adae peccaverunl mulli, ita et Cbrisli obedientioe justificantur mulli. Grande ergo crimen inobedientiae est , qood tantos occidil. Lex autem subinlravit , ut abundarel peccalum. Ne dicerent Judiei : Sed nobis peccala dimisit. Non , inquil, venit peccata diinittere, sed demonstrare de- licla, el dum scienter peccalur,coepit abundare de- lictum : ac si diceret, Ut video, lex peccala non abs- tulii, sed adjecit, non tamen suo vilio, sed illonun. Suhintravit aulem, boc est, subilo inlravit , et ila conligil, ul abimdarel deliclum : quia inimicus plus exarsil, videus hominis curam habere Deum , ul illum etiam per legem reum faceret, ne Deo asjiici

inagis in multos, cum iniqui magis multi sinl qui li mererelur. Aliter : ul abundaret dcliclum ; naia

damnabitntur, sed magis abundavit : quia in his qui per Christum redimuntur temporaliter, valel forma morlis cx Adam. In seternum auiein valcbit vilse lorma per Chrislum. Quamvis ergo , inquil, Adam. fuluri forma sit, e contrario tamen phis praestat Chrislus cis qtii regenerali sunt, quam eis nocuerat ille ge- neralis. Sed non sieut delictum , ila et donum ; quia mors quidem uiiiiis dclicto regnavil pcr unum. Qui auteni abundautiara gralise et doni juslificationem accipiunt, non solum ultra non regnat in eis mors , quori ei ipsum titique non parvse esset gratiac, scd et alia duo cis ferunlur bona : umim , quod pro morie. in eis regnat Jesus Christus; aliud , quod etiam ipsi regnabunt per unum Jesum Christtim. Cum ergo necessario Juec in eos eveaiunt, id est , C Superabundavit ergo gratia, quia peccatum ad tem-

abundaulius el perniciosius est, quando ab scicnie et prsevaricanie peccalur. Nam prohibente lege vioienlius peccattir , quam si nulia lege prohibiia commiltanlur. Lex aulem subinlruvit , lex scilicel membrorum, reptignans legi mentis. Ipsa crgo sub- intravit legi nalune , ut abundaret delicttnu. Vbi aulem abundavil delictum , supeiabundavit et gratia. Sicut ait Salvator : Cui plus dimiilitur, amplius dili- (jit (Luc. vn). Manifesla est enim quantilas peccati , ut Bciretur gratise magnitudo. Esl autem grandis superabumjanlia, quod ubi peccalum fuit et mors, ibi nunc est gratia, el justitia, et vita aeterna. Su- perabundavit gratia. Donum Dei omnium peccata^ contexit, ut diaboli invidiam nihil profecisse doeeal.

ut regnum mortis effugiant et pro morte regnet in eis Christus : imo ut ciim eo ipsi regnent in vila , manifeslum esl quoniam non sit delictum iu ut do- ntim. Veleos autem Apostolus osteiiderequanio ma- jora per Christum anima recipit, quam amiserat per Adam, frequentat istos sermones , ut dical multo magis ei abtmdantiam gratiae, et doni , el justitise, et regnabunt per unum Jesum Chrislum gralia Dci, quce periinet ad remissionem peceatorum per ba- ptismum : douuin abuudantia donationis Spiritns sancli, quia mtilta sunt ipsius dona. Num juuicium qttidem ex uno in condemnulionem : gralia autem ex muliis deliclis in justificatiomin. Ex imo ergo quid nisi delicto? quia seqnitnr : Gralia auiem ex multis delictis in justiftcationem ; quornodo ex uno delicio in condenmationem ? nisi quia fuit ad coademnalio- nem etiamunum originale peccatum, quod iu omnes homines periransiii. Cratia vero ideo ex multis de- ticiis in jnslificalionein, quia non solum illud solvit quod originaliter trabitur, sed etiam c«tera qu;e in utroque homine motu propriae volunlalis addunlur. Igitur sicut por unius delictum omnes homines iu condemnationem , subaudis, pervenerunt : nullus enim liQminum, nisi per Adam, trabitur addamna- tionem,de qua per lavacrum regenerationis Iiouiiucs liberantur, el nullus bominnm ab hac damnalione , nisi per Christum ir:ideoquc ex utraque

&gt;

pus regnavit, gratia aulem in seternum : Dei enim est regnum gratia regnante , sicut diaboli regnum erat peccato regnante.

CAPUT VI.

Quidergo dicemus? manebimus in peccato, ut gra- lia abundel ? Quoniam superius dixerat , quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gralia. Nascen- tem ex hoc qusestionem nunc sibi ipse proponit : Ergo peccandum est, ut gratia plus abundct? Sed absolutionem citam quoestionis ostendit, cum dicil : Absit. El continuo rationem subjecit, morluos di- ceus peccato eos, in quibus abimdavit gratia.

Nam qui mortui sumus peccalo , quomodo umplius vivemus in eo? Vult lam firmurn esse baptizalum , tamque perfectum , quasi qui peccare uon possit. Superveniente graiia Dei per Christum, et. in nobis per fidem lavacro spirituab regnante, ccepimus vivere Deo, mortui autem peccato, qni est diabokis. Sictit Deo vivere dicitur is qui secundum voluntatem De| vivit, ita et peccato vivere diciiur is t{ui secundum voluntalem peccati, id <:>t diaboli, vivit.

Au Ufnoralis, fratres, quia quicunque bapiizah su- mus In Christo Jesu,in mortcm ipsius baptizuti su- mus? Observa diligentius ordinem diclorum el con- sequentiam : comparal enim mortem.quse perAdam erat, vitae quaj p–r Chrislum est, et dicit : -Vo» sic- ut delietum, iia ei donum. Et iteai post luec ait le-

parledicti sunt omnes. Sicut enim per inobedientiafn gem subintravisse , ut abunJaret peccatum : anuu-

59 SEDULU SCOTl M

dante vero peecato, superabundasse graliam. Et Vn A ipsa noviias innovanda est, ut nunquam sti quaruio his soivit quoti videbatur-esse conlrarium, et dicit : hsec innovatio non augescat. Baplismum ilaque rc-

Qui eiiim mortui sumus peecvto, quomedo vivemus in ee? Yeleas rebus ipsis ostendere quid sil niorluum essepcccato.dieens : An i/jnoratis, frutres, etc. ; do- cens p?r ha?c, quia si quis prius peccato sit mor- luus, is uecessario in baptismo consepultus esl Chri- slo, Si vero non ante quis morilur peeealo, non po- lest sepeliri cum Chrislo : nemo euim vivens ali- quando sepeliiur. Quod si non sepelitur cum Chri- s’.o, nec legitime haplizalur. El iuluere diligenlius adhuc consequentiam mystici ordims ; morere prius peccalo, ulpossiscumCbristesepeliri : morluoenim sepuitura dcbetur. Si enim vivis adhuc peocalo, consepeliri non polos Chrislo, ncc in novo ejus se-

surrectionis pignus est el iaiago, et idoo per aqoam celebraiur ; ut sicut aqua sordes abluil, ila el nos per baptismum ab omui peccalo spieilaliter purgato& et rnovatos credamus. Si tiiiitn coinpuiiiiaii jic.ii ««• tnus simititudini martis eju%. Quid esl cemplanlati siinilitu iini mortis Chrisli? quo velut plantarn cujus ostendit mortem Christi, cui ros eomphtntstos vult nunc esse ex succo radicis ejus: radix qui succresceusprodueai ramas justiiiae, el frucius affe- rat vita1. Quod si vis de Scripiuris aguoscere qike sit ista planta cui complantati esic debemus, et <:u- jus generis arbor, audi quid de aapjeutia scribiiur : Arbor, inquil, viue est oimiiUus sperautibus in se.et

pulcro eolloeari, quia vetus homo tuus vivit, el-non B qui confidunt in ea taneu&m ka Domiuo : Gfci

patest in novitaie ambularc, in ChrisUt Jesu, id est, iu notniue Jesu Christi. In morte ipstvs baptisali su- mus. Hoc est ifi similitudinem mortis ehis. Cur Apoettdus d(> baptiuae nune loquens, et de Jesu dixerit, consejuHi sumiu per bapiistnum, et nun- quani dixit, Christu conbapMzaii sumus ? cum uli- que non haberelur leguimum ‘Laplisma. uisi sub no- mine Trinitatis. Sed iutuere prudenliam Pauli :

ergo virius Dei, et. Dsi sapientia, ip-^e e>{ arbor viia?» cui complantari dehetnus, e; uove quodam atque amabili dono, mors illius nehis viuc arbur eiiicitur. Omnis phuita hicmis lemporc moriem, resu-rre. nem veris exspeeiat : si ergo et fl< hristt mcrte

eoinplafliati siunus, kt hieme saeeuli i

tis vitae, ctiam ad ■fu.turum ver iftvenieaaar fru jjistiUx ex ipsius ratiice proferentes. Simui ei ?

quandoqmJem iu pneaenti loco bab tam baptismi surrectioms erimus. Duplex inloUigitur resurre

rationem quam mortis Chrisli discuteie cupiebat, ad cujus similitudinern ctiam nos suaderet mnri de- bere peccato, et csmsepeliri Christo. Et non eral uti- que conveniens ut uhi dc morle dicebat, vcl Patrem nominaret, vel Spiritum sanclum. Verbum caro fa-

uua, menle ct proposito ac h-.!e cum Christo a ler- renis resurgimus, ut coelestiacogiiemus; abera,qux generalis omnium erit m carne resurrectio. Yel : Si enbn complantati , elc, id est, si in baplismo omuia vitia deposuimus, resnrgentos h\ novitatc, et de c\e-

ttum est, el merito ubi caro est, ibi de morte tracta- ^ lero non peccemus, simut et rasurveclionis itiins si-

tur. Si morUii snim.s, j.occalo et consepulii sumus Christo, et censurreximjus cum eo, aeeessario vide- bitur secnndum hanc forniam osleiKh , quomoJo etiamcumipso tres dies et tresnocies in corde terra fuerimus sepulti, et vide si possimus tres dies con-

miles erinms, in corporis seilicet gloria , non in di- vinitalis natura. Seienles quia vetus liomo nosiei si- ntul crucifixus est. Yetus homo uoster inlelligendus est vita prior quaiii duximus in peccatis, cujus iiuem et iuteritum facimus, uhi recipiaius in nobis fidem

sepulti Christo facere. Cum plwiam Trinitalis con- erucis Chrisli, per quam i;a desiruitur corpus pec-

fessionem capimus : lux enim Paler, et in lumine call> ut membra nostra, quai serviebaa! ->cccato, ul-

ejus, qui est Filius , lumen videmus Spiritum san- (;>a c’i non sersiaat, sed Deo. Simul crucifixus est.

ctum. Faciamus auiem et tres noctes, cuiu tenebra- Scilicei Deo. Per haptismum cum Gbr-isto le cwici-

rum ignoranlia, Patrem una cum mendacio, quod ex hxnm intellige, qui membrum de corpore ejus facUis

eo nalum est calcamus. Sed ct terlio loco spiritum <?s, el ille quidem innoxiuin eorpus appendit, ul no-

crroris deslruimus, qui inspirat pseudoprophelis, ut xium suspendas a viliis : in quo mysterio M

dicant : Hsec dicit Bominus, cum Dominus non mi- serpentem aeaeam in deserto suspendil

sit. Sicul Christus triduana morle sepulcro condi- Vt destruatur corpus peccati. LU destruatnr corpus

lus fuit, ila et nos intra aqua>, id est, intra cognitae nostrum a servitute peccali , ut liat maucipium ju-

nalurK suse trina mersiojie disposili, dum descen- slitia-, quod solebat esse peccati : Omnis enii .

dimus, sepelinuir; dum emergimus, suscitamur. Vi- facit peccatum, servus est pecculi. Corpus e$t peccati.

des quid distet inter aqua» intcrque Spiriius sancti ld est, iniquilas, cujus caput diabolus, cujus uteuv

operationem, per quam deduci videmus in tunmlum, per spiritum prxparari probamus ad regnum, ita et nos in novilate vita ambulemus. Noviias autem vitoe est ubi veterem hominem cum actibus ejr.s depesui- mus, et induimus novum homincm, qui secundnm Deurn creatus est, et qui rcnovalur in agnitionem Dei, secundum imaginem ejus , qui creavit e;;m {Cotoss. m). Siout autem vetus semper veterascit, et de dic in dicm seniper velustior eflicitur, ita et no- viis hic sempcr innovalur, clquotidie, si dici potesl,

bra enumcrat Apostohis essesupor terram: Quxsunl forniculio, avaritia, contentio,ira, dolus. llem se> dum Ambrosium : vetus homo noster, maios a< crucifixos dioit, id est, mortuos. In cruceautem an- ctor peccati, id est, diabolus destructus est : qni e merluus cst, justificatus est a peccato, hoc est, nus est a peccato, inortuus enim omnino non pec- cat : ila et qui nalus de Deo est, non peccal; cruoi- fixus enim, omoibus membris dolore occupatis, p carc vix poterit. Si autem mortui sumus cmn C

61

COLLECT. IN EPIST. AD HOM.

62

«/o. Pracsenti scrmone Apostolus conclusionem om- A vuli, sed perfecti , quasi paidagogus puero dicat :

mum facit qu.e in superioribus astruxerat. et dieil : Si aulem morlui suuuis cum (Hirisio, pe.r hxc scili- Cel, fuac suporius ostendit. Credimuset convivemus ei. Noo dixii, et oonviximus ei , sicui ilixit mortui sumus, sed convivemus, ut osiemktl quia in pivescuti mors operatur, vila aulein operalurin iuluro, tiuic scilice.t cum Cbristus wianifestus fueril, qui est vita noslra, absewdila in Deo. Undc coosequenter intel- HgJlurquoJ sicnt luorlui non sitniiis, non eonvivo- iiiiis, quia ktijus iioii sumus me,mbra. S^ieales quod Christus surgens u moriuis, jam non moritur. Secu- riiatuiu <ie lesurreclianeSalvatoris oslemlit, ad quam sic venire continget, si mclioris vitae fuerit semula- tio : sive jam non poieslis ileruni baplizari , qnia

Nolifacere vitium sermonis, non enini adhuc amiis grammalicum, sedoratorem. Si non pec.ccmus, non sumus sub lege, sed sub gratia. Si autejB peceemus , vcrlimur su!) lege, ct incipict nostri domiuari pec- catum, quia gui facit peccaium , servus esl peccati. Quid ergo? peccabimus , quoniam -non sumus sub lege? Ne dicerenl, Ergo cessanlc vindicta le^is im- puue peeoabinms. Absit. Quia si pecoatis, sub gratia non eritis, sed quasi sub lege, vel sub tlominalione peccati. An nescitis, cui exkibetis vos servos ad obe- diendum ? Nunc ne aliud profitentes , aliud facia- mus, etconservi Dei dicamur , gestis autem zabuli inveiiiamur, pramonel et denuniiai ejus nos scrvos esse, cujus voluntatcm operibus sect-amur : nam hoc

Christus non polesl iteruui pro vobis crmifigi, sicut B Deus aeeusat, dicens : Plebs ha>c labiis we honorat,

dicil ad IJe’nia:os. Impossibile esi , qui semel surtt il- lumintUi, <elc. (Hebr. vi). Quibiis non ptienilenlium negat, sed itcralioiu-m haptismi tlilTUetur. Qui enim mortuus est \teccalo. Quia ipse peceala noslra porla- vii, ot pro nobis doluit, ne de eajtero peccaremus : nec t.liristus iterum passurus erit,nec mors dominu- bilur in eum. Quod aulem vhit ,. vivit Deo. Vivere autem Dco, ita inlelligendum cst, quasi expielo eo quod in lurma Dei posilus , exinaniuil semelipsum , formam servi uixepit , et [actus est obcdiens Patri usque ud mortem (Philip. u), rursum pcrmaaeat in forma Dei alque u^jiuHs Patri. lta et vos aislimale vos mortuos quuiem esse peccalo. Non sine causa autem dixit)e.risfi»iate vos morluos esse peccato, quod

car autem eorum loiujeest a me [M.utth. xv). Videtur parum integra eiocutio, quia ait: Servi esjis ejus cui obcilislis, sivc. peccati in mortem, sive obeditioid : justiliiC per ol.eiieiUiam. cum ralio popc»scerit dici, servi cstis ejus citi obedistis, sivo peccati, sive justi- li;C. Sed in eo qui per initiuin sermonis sponic pro- fltetutvj arle compositioais requiivre superiluum puto, cum sensus Uabealnr evidentior : lioc. aulcm esl quod in boc loco Aposloius docet, quia unus- quisque in manu sua babet el iu arbitiii poleslate, ut aut peccati servus sil aul justitiic; sed omnes qui faciunl peccatum, servi sqnt peccati. Ad hoc respi- cil, quamvis nan adjecerit : Et omnis qui facit ju- stitiam , servus est justiiiae ; quod fortassis putet

melius quidcm iu Gneco habetur : Cogiiale vos mor- C aijus idcirco subrelictum, ut cum sequeniibus quasi

deboat intelligi, mihi tamen consultc vidctur non addituin; neque enim dici convcniebat, quia o:inis qui facit justitiam, servus esl. juslili;v, ut omnis qv.i facil peccalum, scrvus cst peccati. Nam et Deus ipse facit justitiam, et non idcirco servus justiliaj dici potcst; nam et ipse diabolus sine dubio peccali ser- vus es(, quippc qni dcscendit a servilutc juslitia?. Cralias autem Deo, quia fuistis servi peccati. Unde vcreor ne forte plures slmus qui videauiur susce- pisse doctrinam, jusliti;e videamur obedire, corde vero obediamus peccaio. Movet me etiam hoc i|uoti non dixit, obedientes ex cordc, in qram tradili eslis, sed formam doctrinx posuii , nec pulo quod unum esse senserit Apostolus doctrinam et formam

luos esse peccalo a. Res enim de qua sermo est, in cogitaiiojiie consislit, quia hujusmodi mors non in eflcctu, sed in cogitatioiic habenda est : qui enim cogitet vel exislimet apud senieLipsum mortuum se esse peecalo, verbi gratia,si concupiscentia mulieris trahat, si argenti, si auri, si pranlii cupidilas pulset, et ponam in corde meo quod moriuus sim cumChri- slo, ct de morle cogitem, exsthiguiiur contiuuo con- cupiscenlia, et eftugatur pcccaium. Sed et hoc quod addit, Viventes aulem Deo in Ckrislo Jcsu, non milii videtur otiosum : simiie enim puto esse viventesDeo in sapienlia, in pace, in justilia, in sanclificatione , qua; omnia Chrislus est. Ia his crgo vivere Deo , hoc est, in Christo Jesu. iVo« regnel crgo peccalum

in vestro mortali corpore. Morlalc corpus esl ex causa ** doctrinje, quod minus esse seiycrit formam quara

ipsam doclrinam. Et nunc quidem in praesenti vila dum in corpore siimus, formam doctrin;c habcmus, non ipsam doctrinam, sicut alibi dicit : Videmus nunc per specuium in (cnigmale (I Cor. xin). Ipsa autem doctrina sit dc qua dicitur : Tunc auiem vi- debimus facie ad facmn. Unde et in praesenti vila puto tf-.iod formam et umbram virmtum tcnere pos- simus, ipsas vero virtutes lunc, cum veneriul illa quic perfecta sunt. Et ob hoe Jeremias forlassis in Lamentationibus dicit : Spiritus vultus noslriChrisius Dominus, cui dixil : in umbra ejus vivemus in gen- tibus. Quod si Chi istus est justitia, ct sapientia. et

prsevaricationis Adae, ex fide autemChristi forte crc- ditur in morlaie, si non regnel peccalum.

Sed ncque exh.beMis membra veslra arma iniquiia- lis peccato. ld est, diabolo : unumquodque niem- brum, si otlicium suum in malos usus ver.terit, arma miquilalis efiicitur, ad )ustitiam expugnandam.

Sed exliibcie vos Dcq t&tqumi ex mortuisvivcnles. Pcceato scilicet mortui. et jusiitia:viventes. Ei metn- bra vestra arma justitiw Deo. Ut oculus , qui antc videbat ad concupiscendum , nunc videat nudum ad vestiendum, sio. de reliquis uiembris. Nop esiis sub lege. Non ves vincet peccatum , non enim estis par-

0’xa U vptsii \vfiCioQt e«vtov?VJx«w5 aiv zhtu -f, up.a.pui.

65

SEDULII SCOTl

teritas, amatores ejus videbimur. Liberati uutem a A tatio; arbor, bona vcl mala vohmlas; fruclus, opera

peccalo. Qois est qui liberet a peccalo? sine dubio agnilio veritatis : sic enim dicebat Jesus ad Judieos qui credideranl ei : Si erediderilis verbo meo, agno- scetis vei italem, et verilas liberabit vos. Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrce. IIoc est, hu- miiniun dico, quia nondutn ad plenum potestis au- dire divinum: cum eniui mullo magis debeatis ser- vire justitiae quam peccato, cui ante servistis, ego lamen conccdo infirmitati veslra? ul tanlum juslitue servialis ; sive ita lnimana raiione digna loquor, quo.l emnes mccum sentire possunt et nullus ab- niioiv. Pudorem quenuiam per hsec iiiculit Aposto- Ius auditoriinis, ut lioc saltein obsequi debeant ju- stiiia; et sanctificationi , quo.i prius immunaitise

jusiiti;c vel injustitia1, vel justificatio, vel immun- ditia; finisvero cst mors, seu vila aeterna. !Non est omittendum quod fructus quidcm eos, pro quibus niinc crubesciinus, in quo sinl noluit nominare. Eo~ ruin vero fructum qui liberali sunt a peceato, et servi facti sunt Deo, dicit esse in sanclificationem : bonorum eniin frequentius quam malorum habenda meinoria est. Nam (inis eorum mors est. Finem div.it exitum vit.x* et actuum, eui aut mors, aut vila succe- dit, sed buic fini mors, a morte autem ad moriem transit. Slipendhtm enim peccati mors. Stipendiuni pro opere inililia; redditur;peccatum, nam ideo dixit slipendium peceati inors, ul mortem peceaio non iimnerito illatam, sed dcbitam demonstraret. Gratia

iniquitatique detulerant. Quid ergo tam humanum, B autetn Deivita a-terna. JSene auiem melaphoram, iJ

qtiiJ ;ain leve, f|i;id lam sine onere, et quod nulla possil prorsus infirraitas excusare? Sicut, inquit, exlnbuistis membra veslra servire iniquitali. Multo enim amplius et multo inlentius honeranda jusiitia est : si ergo, inquit, humane et coininuniter ag:>, eadem postulo, similia requiro. Duduni requirebant pedes vestri daemonum lempla, nunc currant ad ecclesiam Dei ; prolendebanlur prius mauus ut aiiena raperent, nunc ut propria largiantur proten- dantur, circumspiciant pauperes, debiles, egenos, ad miserandum; aures delectabantur auditu vano, vel bonorum derogationibus, nunc convertantur ad audiendum verbum Dei, ad explanationem legis, et ad capiendam sapientise disciplinam; lingua, qua^

est, figuraiu miUlhe cx initio propositaai sevval, ut militantibus snb peccato rege, imo potius tyrannide, ei a parenlibus stipendia debita morteni dical. Dcum vero non erat dignum miUtibus suis stipendia, quasi debilura aliquod dare, sed douum et gratiarii, quae est vita seterna. Quinque auieiu species sunt mortis ; namprima morsest separatio animse a corpore ; se- cunda, separatie animae a Deo, qua; per peccatum evenil ; tcrlia est sectindum illud quod aucior iuor- lis ipsius diaboius mors appellatur; quarla mors no- minatur inferni lacus, quo praevaricatrices animse delinenlur. Dicitur vero et ilia mors laudabiiis, qua peccato quisque moritur et Clirisio consepelitur. CAPUT VII.

conviciis et maledictis, et turpiloquiis consueta esl, C An ignoraiis, fratres, scienlibus enim legem loquor.

Iline ineipit difficultatem legis oslendere, ut Ulos hortetur ad graliam sinc ejus limore transire, ut animas eorum firmet in doctrina divina, exemploqae legis humanse utitur, ut per terrena suadeat ccele- stia. Sciunt enim legem Romaniquia non sunt Bar- bari , sed comprehenderunt naturalem justitiam, panim ex se, parliin ex Grsecis, sed Graeci cx He- brais; naifi lcx Romanis ex Alhenis allata esi. Quia tex dominatur in koniitie, quanto lempore vivit. Non est occultum, omnem vitam hominis esse sub lege naturse, haec lex generalis est. Nunc vero aliam pro.- posuil specialem, per quam probare vult asserliouein suam. Nam quoe sub viro es: mulier, vivenle viro alli- gata esl legi. Ibcc lex deEvangelio est, r.on ex Moyse, neque cx justitia terrena. Suadet erge Christianis mundum esse a legc faclorura, non ab orani lege, hec ullra jara expedire’ esse sub lego, ne gratiam Dei evacuet reversus in legem. Neqne legis erit adultcr, sed Evangelii, qui mortua iegejunctus Evan- gcUo, poslea redit a.l legem. Morlua lex dicilur, quando quem continebant reura incognitus est ei : si autem servientes legi accedere se putant ad Evan- gelium, rei erunt et adulteri : qui viva Iegejunxerunt se fidei, erunt in utroque aduUeri. Scienlibus autenv legem loquilur Pauliis, id est, scientibus quce sit in lege vetustas littera et noviias f > m slcut

morte viri mulier liberatur a lege conjugis, et so^ ciandi viro alio accepil liberi tiem, ila anima, ctijus

convcrtalnr nunc ad benedjcendum Deura in omni lempore, sermonem sanum proferat et honesturo, ut iiet gratiam audieutibus et veritatem loquatur cum proximo suo. Sed quid opus est hoec singula persequi, cum pateat etiam uniuscujusque membri ministerium, quod exhibuit viliis, aptare virlutibus, et ;u lum quem exhibuil immunditiae, nunc a«l sancti- tatem et castilatem convertere? Jtaqueet nunc cxlti- bete membra vestra tervire justiiice itt sanctifiealione, Videtur hic sane justiliam nominasse pro otnuibtis simul virlutibus, sicut e conlrario iniquitatem pro omnibus siintil viiiis iiosuisse. Ghb» enim servi essetis peccali, liberi fuistis justitur. Iloe est, in nullo ser-

nies ci, itt el niinc liberi estoie ab onmi peccato. Quilibeta Deo est, servus peccali est. Sane notan- dum <->t esse ct libertaiem culpabilem, et laudabi- lera servilutem : nam lilieiiim esse jii^iiti;e crimen est, servum vero esse laudabilc est. Liberi a justi- lia non sunt, nisi arbilrio voluntatis ; liberi aulem non suut a peccato, nisi gratia Salvatoris; uwlo li- beros a jusiiiia dixit, a peccato autem non iiberos, sed liberalos, ne sibi hoc tribuerent. Quent ergofru- ctum habuislis in his, in quibus nunc erubescitis?

illus sine dubio fructus est in ea re qux per pceni- tentiam erubescilur, et cujos eliam recordatio v< i unda cst. Quadriformis aulem varietas in omni ini- atque justitia videtur incsse : semen scilicct, arbor, finis, fructus; semen esl bona sive tnala i

65 COLLECT. IN

vir Iex est, vehili morlua sihi lege secundum Mtte- ram, liberialera accepit nuhendi alio viro, qui est spiritus legis, spiiilus autem Dominus est.

Quvd autem dixii : Lcx dominetur qnanto tempore vhit, non ad lioniincni, seil ad legem refertur. Hoc enim et in consequentibus iadicat, ubi ait : Vivente viro alligata est legi. Et ipsius t sempli quod assum- ptum est, plcnius is ordo deelaral : legem enim viri loco posuit, et dc ipsa ditit :

Si autem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege viri. Scd quomodo sil mortuus pervidcmlum csl : potcsi quidem eliara in hoc yidcri mortuus, cum spiriiualis intelligentia excludit, et velul inlerimit corporaicm, et oslendil refugiendam esse occidcn- lern littcram, et sequendtim vivificautein spiritum. Itqque, fratres mci, ci vos morlificati estis legi. No- hiit juxta comparatiouem legein illis dicerc mor- luam, sed quod inter Juda:os diccre non audebat, in- lellectui nostro reliquil per corpusChristi. Quomodo Salvaior corpus suum zahulo crucifigendum permisit, sciens esse pro nobis contra illum : idcirco pcr cor- nus Christi salvos nos dicit factos. Cui crgo diniit- tuntur peccata, moiitur lcgi, hoc est, liberatur a lege. Mori aulem legi, vivcie Deo est. Pcr corpus itaque Christi hoc consequimur heneficium. Tradens cnim corpus Salvator, mortem vicit et peccatum damnavit, id cst, diabolum ; in ipso cnim pcccavit diabolus, cum iilum innocentem occidit per corpus Cbristi, in quo corpore iniquitates nostras tulit, et peccala noslra portavit, ct qui exuit principalus el potestales, triumphans eos iri scmetipso. ,

Ut sitis atterius, qui ex mortuis resurrexit, ut fru- ‘ciificelis Deo. Ille fructificat Deo, qui operihus ju- stithe, in pomorum modum, primitus in florem, deinde operihus in fructum, poslreiuo ad summam pervcnit maturitatem : nullus enim fructus semper in flore est. Ut sitis alterius. Hoc dicit, quia ideo mortui sumus, ut dc caetero Chrisii simus servi so- lius, et hoc inerit fruclificare Deo. Acquiritur enim (;ui in gratia cjus permanet, dignus resurrecCioue promissa.

Cum enim essemus in earne. Ilocest, cum essemus in carnali conversalione, passio coneupiscentite ope- rabatur in oculis, et in caeteris memhris cseterae pas- siones, quae lamen per legem ostendebantur esse peccala vitiaquc. Per legem erant, hoc est, per le- gem enim oslendebantur : per legem ostcndi, non per legem fieri monslrat; index enim peccati lex est, reos faciens peccatores. Qusenam ista lex cst, pcr quam vitia pcccatorum operantur? Nunquid lex Moysi, ctiam si secundum lilleram observaietor, yitia general peccatorum? Sed in apcrto est quod illam legem dicat mcmhrorum qu* rcsistit legi mentis. Isla ergo lex est qu;e facil in his qui sccun- «ium carncra vivunt, vilia pcccatorum abundarc, ul fruclificarent morti : ad hoc namquc est ista in memhris nostris, ul resistenles advcrsum lcgem mcniis, caplivos nos ducat peccato, et bos fructus offerat morti, sive ut fructificarel morli, hcc est, ut

EPIST. AD ROM. 66

A fruetum faeerct morit secnndx. Lucrum eiiim tunc facrt mors, cum peccatur. Nunc aulein soluli sumus a lege mortis. Id cst, dum remissionem accipimus peccalorum : non enim habet in nos poleslalem, iiifidis autem et pcccaloribus dominalur. Lex autera mortis ideo dicta est, quia punit reos mortis.

JNunc. autem sotuti sumus u Uge morlis. Hoc esl, nos morlui cum Chrislo per baptisinum sumus, nisi enim quis mortuus fuerit cum Christo, ab ista lege iioii solvitur.

Ut scniamus in novitate spiiitus. Hoc csl, spirilua- lis gratia? praeceptis, non littera; legis. Lex enim velus non criminis nomen est, sed lemporis vel aeta- tis. Senuit autem, qtiia cessavil. Le\ autcm spiri- lus est ipsa lex fidei, quia fules in animo est, nec li operibus ‘addtscitur, sed eortle creditor, et mens ipsa inlclligil, natura* su;« esse quod credit, nec oculis cernitur, nec manibus palpatur. Est el alia interpre- talio lcgis spiritus, ul quia prior lex ah opere malo inhibuit, haec cum nec in cordc debere peccarc dicil, lcx spiritus vocatur, ut toluni hominem faciat spiri- lualeui. Non idcirco nos Cluislus ahstraxit a Icge pcccali, ut veluslaii lilterae serviamus, id esl, ut circumcisionem accipiamus, et cetera quoe vetustas Icgis lillenc continet, sed iit legi Dei in spirilus no- vitale serviamus, id est, ex omnibus quue in ea scri- pla suni spiritualem scnsum Spiritu donanle capia- iims, sicul idcm Apostolus allbi dicit : Quiu velamen est positum in facic Moysi : cum aulem conversus fue- ril quis ad Domfiium, auferelur velamen. Dominus C spiriius est : ubi anlem spiritus Domiui, ibi tibertas (II Cor. ni).

Quid ergo dicemus? Non crgo pcccatum est lex, sed index peccati. Bona autem et justu esl lex. Osten- dere cnim immincns periculum boiram est, sed hic magis gralias agit, qui ereptus a periculo vivil. JSam concupisceruiam nesciebam. Non dixit, Non habebam, non facieham , sed nesciebnm, hoc est, uesciebam concupiscentiam csse peccatum.

Occasione ergo acctpta per mandalum. Omnem dicens concupiscentiam, cuncta peccala signilicai.

Sine lege enlm peccatum murtuum est. Hic duplici genere inlelljgendum est, ui et zabulum in peccalo sciat significalum. Mortuus dicitur fuisse zabulus, qtiia cessavitab illusione hominis, qtiia securus erat D de possessione ejus. Peccatura aulem mortuum dixil, quia pulahatur quod non impularetur apud Dcum, ideo apud hominem morluum crat, quasi impunc peccaretur : sine lege enim pene lex in obiivionem icrat naturalis, quae suggerehat quid essel pecca- lum. ldcirco lex litlerte supra dicla est, ut commc- moraret oblilos. Quid esl sine lege vixisse, cui lcx semper sit? r.am quia sinc limore Dei vivebat, securus quod i:ou cssel Deus judicaturus actas te- manos.

Sed ubi venit mundolum, peccatum revixit. In fine ohlivionis recognitum cst peccatum advenicnie man- dato, ut omnis qui illud fccerit mortuum sc csse cognoscat. Peccalum aulera reyixil, quia viveratpci*

fi7 SEDULHSCOTl *S

sclentiem naturaiem, et roortuuav fuer.il per obiivio- A *>» non epero illud, sed quhd habitat in me pec- „em ideirco dioitur vevixisse per legeni. Ego autem catmn. Nunquid qm hiviumt hommero dic.t peecare, ttMrtuus sttiii. Mortuus est homo, qui videt se reum imnn.nis debet videri? nou utique, ipsius en.m vi- apud Deum qui ante se putabal nen futurum ob- tio et desiderio hsec coepta sunt ; qui nisimancipas- noxitim ex his qlue peccabat. sel se per assensum peccato, non Ulius dominare-

i -« ^„Jni„m tor- Primum enkn suadet ut victo dominelur. In- Xam peccatnm occastone accepta per trtandaium

seduxil me. Peecatum hoc loee zabulum inleilige, qui aucter est peccati, quiqtte decipit hominem sugge* siioiiibus malis, ne faciat quod lex pnecipit. lluque le.x quidem sancla. Ut nibil suspicionis perversse re- manerel in lege, sic iiiam commeridat, ul non solum justam, sed et sanctam ci benam pronuntiet, et mandatum bonum : quod enim prohibel malum, bo- num est. Quod ergo bonum est, milti factum est mors? Absil. Nonenim milii ipsa \c\ causa mortis exislit,

venio igitur legem volenti mihi facere bonum. Legem Moysi asseril voluntati suae dare conseusura contra peccalum quod in carne habitat, quod aliud cogit facere quam vult horao et lex. «fc elocutiones in- legr<c non videnlur, sed tali quodam ordine legere debemus, ut intelleclus luciuior fiat : Ergo quia iualum mihi adjacet volenti facere bonum, invenio legem Dei, et eondelector ei secundum interiorem homiuem. Per quod ostcndil qnod interior homo,

Ahstt. i>oa eniiil nn n ipsa c\ causa hwiu^ ciisui, . .

HMl .v . , £..,„„„ n hoc est, volunlas, et propositum, quo inilium acei

sed eco au i peccando invcnio morlem. Sea ul pecca- 1> . .,«.,. vT • .-. . i

tum appareat peccalum , per bonum operalum est mihi mortem. Inimicus, hoc est diabotos, quem m peccato significat, ut apporeat essc inimicus, per J.onuni ■accepil ocoasionem operari homini mortem : dum enim ad illicita illum suadet, apparet esse ini- inicus. Ct fiat supra modum peccans peecatum ptr numdalum. Ante legem modum habeUl per igno- rantiam, supra modum est cum scienter admitlitur. Scimus autem quod lex spirilualis esl. Qiiia spirituaUa matidat, ardua pnecipil opera spirilus, prohibens peccata, el ideo uon poiest impleii.

Ego autem carnalis sum. Ego quicunque legem ac- cipio, et carnaliter vivere consuevi. Quod enim ope- ror. Jloc es(, carne, sivc carUali coneupiscentia. ISon intelligo. Non

uiiud scire ct aliud agcre. Si autem quod nolo illud facio, consentio legi Dci, quia bona est. Si ipsum ma- lum nolo fuciTe quod commiuo, utique cum lege sentio, quie maia non vult, sed prohibet. Nunc au- tem non ego operor illud. Hoc est, secundum spiri- tu;ile desiderium non ego iilud operor. Non ego ope- ror illud, qui veltit invilUs operor, sed consue- tudo peccati, quam tamen neccssitatem ipse mibi paravi.

Sed quod habitat in me peccatum. Hoc est, consue- tudo peccandi, ab Adam translusa. Habitat autem quasi liospes, et quasi aliud in alio, non quasi acci- deutia scilieet non natuialia. Sicut, verbi gratia, si

pit conveiti ad Dominum, legi Dei consentil, ct de- leclatur in ea, sed, ut diximus, non slalim ut vo- luiilalem quis habuerit converli ad bona, etiam usus bonis operis seqiiilur : cita enim res est vo- luntas, el sine irapedimento vcrtiliir, opus vero tardum est, quia et usum, et artem, et hborem re- quirit epetanui. Verbi gralia : vult aliquis sapiens fieii, nec tamen statim ut voluit sapiens effectus est : voluntas qr.id priecessit, nec sine vuluntate aliquis sapiens fieri potest. Sed tamen cum vohmias fuerit, adbibendus est laLor, sludium,. sollicitudo, vigiliue, doctrina, insiitutio ; el vix aliqUando usu longo et meditationc conlinua sapiens efDcitur. Isle ordo de pudicitia habendus, et de mansuetudine, et

^arne, stvc carnan concup.scem.a. ,on Q .^ ^ ^ ^ ^^ ^.^ ^

inteiligit quod operatur, qu.a v.det sc convenit. uuia con-

dus est, in quibus omnibus dici convenit, quia con- deleelor legi Dei, hoc est, virlutibos, secundum in- teriorem liominem. Vid°j) uutetn aliam legem repu- gnaniem in membris meis. Aliam legem desideria consucta dicit, vei persuasionem inijnici.. Repugnan- tem legi menlis mew. Conscienliie scilicet naturali, vel legi divinaft, quae in menle consistit, quod supra dixit : veile enim bonum adjacet mihi, hic volunta- tem boni legem mentis nominat, quae lex mentis convenil cum lege Dei et consentit ei. Sed rursum motus cotporis et desideria cacnis, legem membro- rum dicit, quse captivam ducit animam, et peccati legibus subdit. Et sicut lex mentis, qua» consen- tit cum lcge Dei, si animam potuerLt obtinere, ad-

quisjam diu jurare vel irasci cousiwvit, etiam cuib D ducit eam asi \e^m d^ i,a 2i lex qusc in membris

non oplat, incurril. Scio enim quod non habilet in me, hoc est, in carne mea, bonum. Non dixil, Non est caro mea bona, sed quod no« habitat in carne, hoc est, in camali concupiscenlia, virtulis lionuni. Xam voluntas benefaciendi adjacct mihi. Est volunlas, sed non est eflectus, quia carnalis consuetudo volun- lati resistit. Perficere aulem bonum non invenio. Hoc esl, sine adminiculo gratiac non roe video facere bonum. Non enim quod volo facio bonum. Semper repetit ut dilucidet : lioc ergo est quod praedictnm esl, quia ui captivus per supradictas causas illud cogitur lacere quod non vult, peccatum quod illius doininelur.

esl, et eoncupiscentia carnis, si seduxerit animam, peccati eam legibus subdit. Cum haec Pauhis, as- sumpla fragiliore pcFsona, intra bomiacm liabcri certamina docuisset, exclamatione utitur adhuc ex pcrsona illius quem descripsit, et dieit : Miser ego homo, quis tne liberabit de corpore mortis hujus ? “Viditse miserum, intra quem tot leges sibi invicem repugnanl, lot praelia commoventur, pugnat caro adversus spiritum, spiritus vero adversus carnem. De corpore mortis huj-us ? Merilo corpus roortis ap- pellalur, in quo babitat pcccatum, quod esl morlis causa, hanc dicit mortem, quain ostendit in neceho- minis per peccatum inventam apud inferos. Corpus

69 COLLECT. IN EPIST. AD ROM. 7©

aiitem murtis cur.etapeccata signiiicat : inuha enim Arat, per hominem cond«ninarit, sicitt ad Hcbraeos

unura corpus>sunt, seCundum slngola quasi membra iiiio auciore invcnta, ex quibus homo ereptus gralia Dei secundam niortcm evasit. Craiia Dci. Quem lex no» potuit liberare. Nunquidnam Paulus non- (iinii erat gratia Dei Irberatuff? Unde probatur quia cx alterius persona loquitur : Mente scrvio legi Dei. Legi Dei cuin dicil, Moysi signilicat Iegem et Cliri- sti. Erjo ipse. Id cst, qui liberatus sum de corpore morlis. Came aulem letji pcccali. Id est diaboli, qui per carnera subjectaffl sibi suggestior.es malas inge- rit animXj

CAPOT VIII.

Nihii erijo nunc damnaiionis cst liisqni sunt inCliri-

sloJe&u.qui non secundum carnem ambutant. Yeruni

e^t quod nulla eril damnatio eorumqui snnt in Chri-

sto, aniuio legi Dei servientes. Lex spiritus vitac

ipsa est les fidei quae, dum mottis peccata dimittil,

lex vitae est, non per litteiam constans*, sed per

ilum : quia corde crcdilur, et spirilus est qui

it. ;’ itaquc lex in Christo Jcsn, boc esi per

m Cbristi, liberut credentem a iege peceati et

mortis. Lcx pcccati cst, quam in nicmbris dixit iia-

bitare. Lex vero morlis Moysi lex est, quia pecca-

tum augebat, tti reum faceret bominem apud iegem,

ut damnaretux ab ea. Idcoquc lex reis mors est,

bonis vero spiritualis est. Aliis enim esl odor vitie

aa vitam, utiis odor mortis ad mortem (11 Cor. n).

Ulrumque continet lex, et liiteram occidentem, et

gpirilum vivificanlem. Unde considera nc foi ie bu

dicil : ut per niortcm destrueret eum, qui habebat mortis imperiurn (lleb. n), peccatum peccalo proprio condeinnavit : Cluisitis enim a peccato crucifigitur, damnavit peccalum in carne : ibi cnim damnatus est nbi peccavit, sicut et alio loco ait : Triumphant illos in semclipso (Col. n). Hoc itaque pcccaU) reus faclus Satanas, amisit dominium retentarum ani- marum, ut jam signalas signo crucis, in qtto viclus est, in secunda morte lenerc non audeat. Damnavit aulcm peccatum, dum irrita fecit deiicta’remissi»ne peccalorum cOncossa. Pro peccato, inquil, damnavit pcccalv.m in carne sua. Ul jusiificalio lcgis implere- tur in nobis. Ut quomodo in illis, repugnanle car- nali consuctudine, impleri non potuit, in nobis sal- ** lem implfattir, qui excmplo Cbristi morlificamus earnem. Damnalum dicit pcccatum, ut implerehtr in nobis juslilicalio legis datae a Moyse. Quomodo impleiur? nisi cum «iotur remissio pcccatorum, ut sublalis peccatis, juslificaiis appareat, mcnte scr- viens-legi Dei, hoc est non secundum carncm am- bulare, sed spcttndiim spiritum. Qui ev.im secundum carnem stint. Homo ex spiritu el carne eoiislructus est ; quando ergo carnalia agit, lolus caro dicilur : qoando spirilualia, lolus spirilualis appellalur ; una- quacque enim subslantia, cum eam allera in snam diiionem redegerit, et vim quodammodo propriam ct nomen amitlit.

Qua> carrtis sant sapiunt. Id cst, camalia bona pro summis botiis eoncupiseunt. Non enim quod voto

jus rei formam teneat cl illud lignum, de quo scri- ^ hoc facio bohum, sed quod odi malnm Itoc ago. Multi

ptumest, scicndi bonum et malum (Gen. n). Utrum- que iu uno, sicttl in lege, coiitinclur. Nam quod impossibih erat leiji. Hoc dicit ul baplizatos securos reddat, quia a peccato liberati sunt : quia quod im- postibile erat teiji. Cui impossibilc ? nobis scilicet impossibiie erat mandatum legis implcre, quia sub- jecti eramus peccato. Ob hocmisit Deus Filiumsuum in similitudine carnis peccaii. Aliter inipossibile erat legi ut hotnines carnales facerel custodire jusiitiam fflortificandae carnis, exempio non daio. In quo in- firmabatur per camem. Hoc est, in co qtiod lex in- Qrmabatur non in se, sed in iilis infirmabatur. Un- de sttbinferi pcr carnem, boc est : per carnalem concupisccnliam. Quod dixil : in simiiiiudinem car- nis peccati, ostendil uos babcre cariiem peceali, Fi- lium vero Dci similitudinem carnis peccati. Nam naturam quidcm corporis nostri habuit, pollulionem peccati, qiue ex concupiseentiac motu conceptis tra- dilur, onmino non habuit.

Et de peccaio, vei ui verius babetur apud Gne- cos, pro peccalo, damnavit peccalum in carnc. Ho- quas pro peccato offerebant in lege, peccali no- mine vocabanlur, cum ips;e delicta nescireiil, simt scriptum est : Et imponenl manus super caput pec- caii sui. Sic cl caro Christi’, qu:c pro peccatis no- stris oblata est, peccali nomeu accepit. Qnidam sane uicunt quodpeccato Judacorum, quo Domiuum oc- ciderunt, peccalum diaboli, qtto bomincm decepe-

hunc locum ila inteliigi debere diffinmnt, ut hoc ipsum Apostoium non ex suar, scd ex peccanlium persona di\is>e coufirment. Qttid enim boni quod ille noa posset imp!before ? el qtiid e contrarlo quo l malivolens et odiens admiseril? Ad quam vero pec- cali legcm ille vas electionis, in quo Chrislus loque- batur, poluit caplivus abduci ? Non intelligcntes, qui hoc dilliniunl, quod supradicta tesiimonia non- nisi ad solos periineant perfeelos, et eorum tantum qui aposloloruni meriia suhsequuntuf) cengruant sanctitati. Coeterorum qno pacto, id est, peccatorum person.-e poterit convenire quod dicitur : Non quod volo hoc facio ? Quis enim delinquentium nolens

D:

aduiteriis fomicalionibusque contaminetur ? Quis

invilus proximo ler.dat insidias? Quis necessitale cogatur, ut falso testmonio bominem opprimat fur- tove decipiat, aul aiterms spolium concupiscat? vel sanguinein furtditl, ct eaelera mala periiciat ? Supcr- est igitur ut ha:c sentenlia non cx peccatorttm per- sona, sed ex Aposioli, ipsiusque similium dicta esse inielligaror. Se/1 tamen diligenlius indageraus quid sit prineipale bonum quod Apostolus non poterat perficere cum vcllet. Multa enim noVimus bona quae beatus apostoius Paulus omnesque illius meriti ha- buisse credimus, id est, castitas, continentia, pru- dentia, sObrietas, (efflperaotia, misericordia, juslitia, quae omnia in Aposlolo ejusque similibus fuisse non dubium est. Quod ergo unum opiat facere, scilicet

T, SEDILH 5C0TI n

Uieorica pro qua vrta Maria prcefertur Marthre, ut A Hic apparel quod nen carnera, sed opera earnis ac-

cst . Maria optimam partem eleait. Haec ergo iheori- cuscl. ToUiS

ca, id esl. contemplatio Dei.omnium justificationum

genera vel roerila praeeellit, et illa qvudem omnia,

qu;e n Aposiolo fuisse praediximus, non solum bona

etntilia, veniin etiam magna alque prceclara suot.

Sedsicut, verbi gratia, sianni metallum, quod ali-

cnjas utUitatis et gratke putabatur, lit argenti eom-

paratieoe vilissimum ; e um, auri contempla-

tione meritum rgenti, aurum quoque

collaiione gemmarum, gemmae vero clarilate marga-

ritarum contemnuntur : ita illa ornamenta sancti-

tatis, quamvisnoQ solam a-1 praesens bona el utilia

sunt, verum eliam donum sctcrnitalis acquirunt,

tamen si divinae conlemplaliouis meritis coroparen-

carni deputatur, cogniia enim sunl carnis, ideoque qui mundanis rebus ohtemperat, in earne est.

Yos auiem non estis in carne. In carne positi, di- cuntur jion esse in caroe, sed in spiritu, hoc esi, spi- rilualibus occupati. Si tamen spirhus Dei habital in vobis. Im illo spiritus Dei habitat, in quo appareat ejus fruclus , sicut ait ad Galatas : Fructus autem spirilus est gaudium, charilas, etc. (Gal. n). Hoc ideo ambigue dicjuir quia in legem indueti, non ad- huc peifeetje fidei erant , sed spem io eis videbat perfectionis, unde aliquando quasi perfectis loqui- tur, aliquando quasi perfecturis, hoc est, aliquando laudat, aliquaudo commouet. Quienim in carne sunt, lur. vilia censebuntur,’ et comparatione theovic&V Deeplacere nonpossunt. Id est qui yoluptatibus ear

clariiatis fuscanlur : mullum enim sanctos, quam- vis bonorum operum, terrenis tamen studiis oceu- patos, a ronlemplatione illiiis boni retrahunt ac tar- dant.

Nam prudentia carnis mors est. Ipse dicit, pru- dentiam humanara esse, pro malo vicem reddere. Talis ergo prudentia mortem paril transgredienuo pricceplum. Spirilus vero pnidentia pacem habet non reddencio vicem, et vilam in futuro percipiet. Prudentia vero a providcndo est appellata. Pruden- tia ideo dicitur cum res stulta sit, quia industria et astulia illorum in eo est nt peccet. Sapere enitn sibi videnlur, si istud diligentius curenl. Est et alia prudentia carnis quae, mundanis rationibus inflata, negat aliquod Geri quod mundi careai ratione, unde ridet Virginis partum, carnis resurrectionem. Pru- dentia autem spiritus vila et pax. Vere hsec est pru- denlia quae vitam requirit, et pacera sequens spiri- tualem, eonteinptis illecebris viUe prsesentis, habe- bit vilam cum pace, id esi, sine inquietndine.

Quonhim pritdentia carnis inintica est Deo, legi enim Dei non est subjecta. Ostcndit quid dixeril ini- mica, ne quis pularet ex advereo aliud venire principium, subjungit el dicit. Legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. Ergo facere contra le- gem, hoe est inimicnm esse in Deuoi, non quia Deo aiiquid nocere potest, sed sibi potest noeere, quis- quis resislit voluutali Dei.hocest cnim calcem roil- lere adversus slimulum. Siccst dictum : Legi enim Dei non est subjecta, neque eofm potest. Tanquam si dieeretur, nix non calefacit , sed resolvi potest et fcrvere nt calefaciat, sed curn hoc facit, jain nix non est. Sic el prudenlia carnalis, cuin anima pro magnis bonis temporalia bona desiderare cceperit contemoere, et spirilualia desideiare, desinit esse carnis prudentia, et spiritui uou resistii. £a nam- que anima cum inferiora appetit, prudentiam cai- nis babere dicilur ; cum superiora, prudenliara spi- ritus, non quia prudentia carnis subslanlia est, qua induitur anima vel exuilur , sed ipsius animae affe- etalio est, quie omnino desinit cum se lolam ad su- Beroa convertit. Qui enim in catne sunt. Id cst, volnntate carnis.

uis acquiescunl : ne quis enim de his dictum putaret qui de bac vita nondum excesserunt, opportunissiiue subjunxit : Yos autem in carne non estis, sed in spi- ritu : utiqne adhuc in hac-vita conslilutis ioquilur. In spiritu enim erant, quia in fide, spe et eharitale spiritualium rerum acquiescebanl.

Siquis aulem spiritum Chrisli non liabet, hicnon estejus. Spiritus autem Christi, humilitatis, patien- tiae, omniumque virtulum est , qui dilexit inimicos etpro eis oravit. Spiritum Dei, nunc spirituin Chri- sti dicit : quia dmnia Patris Filii sunt. Hoc ergo di- citur, quia supradiclis erroribus ■ qui suhjeclus es>, ad Chrisium non perlinet : spiritum enim ejus nou habet, quem ut Filius Dei esset, acceperat. llic non G est ejus. Cum in Psalmis dieat : Mew sunt omnes ferw silvarum , jumenta in mcntibus, el boves (Psal. xi.vi). Et si fera; et jumenta ejus sunt, quomodo ho- mines ejus uon sunt? Potest ct sic intcliigi quod qui non habet spirilum Cbrisli , hic non ejus est : nam hic creatura quideni ejus est , sicut siivaruin ferae, el jumenta in montibus, et boves, sed disci- pulus ejus non esl.

Si autem Chrislus in vobis cst : corpus quidem mor- tuumesl propler peccatum. Si Christum imilamini, carnalis sensus quasi morluus vohis non resibtit. Vel propter peccatum, etc, hoc esl merito peecati. Peccali causa corpus mortuum asseril : corpus autem dicens, totum hominem sigaificat morluum peccati causa. Spiritus vero vivit propter juslificatio- netn, Iloc est, spirilus vivit, ut justitiam opcretur : non cnini hoc solum quaeritur, ut a carnalibus ces- semus, sed spiritualia faciamus. Mors autcm corpori peccati causa, id csi, ne peccot, imponitur. Qi;od si corpus peccato morluum cst, sphitus oecessario ad faciendam justitiam vivit. Qui enim in corpore mor- tuus nec servit peccalo, necesse est ul in spiritu vi- vat et justiliie serviat. Sic etidem aposlolus in quo- dam loco dicit tradidisse quemdam in interitum carnis, ui spiiitus salvus fiat.

Quodti spirilusejus //;.•;’ suscilavit Jesum a mortuis. Quouiam quidem supra dixeral de Iiis qui ad simili- ludiuem mortis Cbristi corpora sua mortiiicaat, ne peceent, necessario Uine ir.entionem cjus f;scit qui

I)

73 COLLECT. IN EPIST. AD ROM. 74

suscitavit Jesum a mortuis , ut simililudine ct pari A pcr charitatem mortificatur et exslinjruilur. Gau-

ralione, qua comroortui sunt et cons.epulli, sciant se pcr spiritum ejus qui Jesum a mortuis suscitavit vivificandos essc, et ad Chrisli simililudinem resus- citandos esse a mortuis. El quatenus id fiat, osten- dil; dicit enim : Propler inhabitanlem spiriium ejus in vobis. Unusquisque sic habere in se spirituin Chrisli ppobatur. Chrislus sapienlia est : si sil sa- jiiens sccundumChristum, et quac Christi suntsapht, babel in se persapienliam spiritum Christi. Christus cst juslilia : si quis habeal in se jiislitiam Chiisti, por jnsliliam habet in se spiritum Chrisli. Christus pax est : si quis liabeat in se paccm Chrisli , per spirilum pacis liabet in se spiritum Christi. Sic et cliaritalem, sic et sanctificationem , sic ct singula

diuro similiter fructusest spiritus; tristitia vero hu- jus scceuli, quaj morlein operalur, carnisest actus : hsec erjro exstinguitur, si sit in nobis gaudium spi- ritus. Pax fruclus est spiritus; dissensio et discor- dia, ca;:.is est : sed certum cst discordiam mortifi- cari posse per pacero; sed et caetera vitia caeleris virtutibus mortificantur. Quicunque enim spirilu Dei aguntur, hi fdii sunl Dei. Hos dicil spiritu Dei agi, in quorum aclibus consilia principum et potc- statum hujus nmndi non videntur : iu quorum enim videntur, non sunt filii Dci, sed Zabuli.

Xon enim accepistis spirilum servilutis iterum in timore. Judcci acceperunt spiritum qui illos ad ser- vitutem cogeret per limorem. Timere cnim servo-

quaeque, quce Chrislus esse dicuntur, hic quihabcl B rumest; diligere, fiiiorum. Qui ergo opera charita-

spirilum Christi, in se habere credcndus est, ct sperare. quod corporale corpus suum vivificabilur, propter iuhabitantcm in se spiritum Christi.

Et morlalia vivi/icabil corpora vestra. Quia supra propier peccatum corpus dixerat mori morte secun- da, id cst lotum homincm, hic iterum propter ho- nam vitam mortalia corpora vivificare promisit, id esl tolum hominein. Non aulem ait qui suscitavit Jesum Christum ex mortuis, vivificahit mortua cor- pora vestra, cum supra dixisset corpus morluum ; sed vivificabit, inquit, et mortalia corpora veslra, ul scilicel jam non solum 11011 sinl mortua, sed nec mortalia, cum animaie resurget spirituale, et mor- lale hoc induetur immortali, absorbebilur mortale a vila.

Ergo, fratres, debilorcs sumus non carni. Hoc lo- tum ait, ut ostendat eis legem nou esse necessa- riam, quae carnalibus data est. Spiritum Christi ha- bitare in nohi.s, et dona spiritus in nobis collala su- perius docuil: consequenter ergo nunc addidit, quia debitoros eorum sine dubio quce a spiritu consccuti sumus. Carni auiem, inquit, non sumus debitores, nequc enim proplerea fecil nos Deus ad iniaginem suam, ut carnis servilio essemus obnoxii, sed ulpo- lius creatoi i suo anima deserviens, ipsa servitio ac miuisterio carnis ulatur. Sed fortasse dical aliquis : Quomodo non sumus debitorcs carni, cum viclum ei et indumentum providcre naturcc necessitate coga- mur? Non ergo hoc negat nos esse debitores, sicut alibi dicit : Et carnis curam ne feceritis in concupi- ** scenliis. Non utique negat curam carnis habendam in necessariis, sed in concupiscentiis.

Si enim secundum carnem virerilis, moriemini. Nibil verius quam si secundum carnem vixerimus, moriemur. Adam.enim praevaricans vendidit se pec- cato, carni deputatus. O.nne enim peccalum caro esl, proplerea euim quod deforis peccatum tantum est. Si autem per spiritum facla camis mortificaieri- tis, viveiis. IIoc esl, si spirilualibus actionibus carnis opera subjeceriiis, viveiis. Notanuuni sane opera carnis, non substanliam condemnari ; morlilicat au- lem quis hoc modo actus carnis. Fructus est spiri- tuscharitas; odium carnis est actus : odium igilur Patrol. CIU.

tis volunlale nolebant, limoris vindiclLe necessilale cogunlur. Nos vero omnia voluntarie opcrcmur, ut Dlios nos prohemus. Hoc ergo est quod docet Pau- lus : Qui posteaquam commortui sumus Cbristo, ct spiritus ejus factus est in nobis, non iterum spiritum servitutis in timorem, hoc cst, non riirsum parvuli et initia habentes effecti simus, sed quasi per- fecli semel.

Jam accepimus zpiritum adoplionis, in quo clamu- mus : Abba paler. Neque enim paler alius quisquam, nisifilius,vccat : Abbapaler. Quivocatpatrem, filium se profitetur : debet ergo in moribus similis inve- niri, ue pro nomine quoque in vacuuin usurpalo, roajoripoence subjaceat. Abba pater, hic duo verba C uuum significanlia posuit, propter duos populos in unum redactos, ut unum semen Abrahce fierent.

Ipse spiritus testimonium reddidit spirilui nostro, quod sumus filii. Testimonium adoptionis quod ha- bemus spirilum , per quem ita oramus : lantain enim arrham non poteranl, nisi filii accipere.

Si autem filii, et hcercdes. Cuin Deus Paler nullo modo mortuus dici possil, Chrislus ejus Filius mor- tuus dicitur. Causa incarnationis quidcm cst, Bt hic qui mortuus est, semj>er viventis haeres essc dicatur, cum haeredes utique non nisi moriuorum sint. Sed hiec causa humanitatis est : nam apuC Deum, quae apud nos hoereditas dicitur, donum est patris rn fi- lios obedienles transfusum. Hccres quis eflicitur Dei, cum quae Dei sunt meretur accipere, id est, incor- ruptionis et immortalitatis gloriam, thesauros sa- pientice et scienliac rcconditos.

Cohwredes vero Ch.isti. Cuni transformabit cov- pus humiiitalis nostrcn, conformc corpori glori® succ, sicut Apostolus ad Hebraeos dlcit, Tettamenlum testa- toris morte firmatur (Heb. ix) : propterea inorluo pro nobis Christo, noviuii lestamentiim esse asserit, cujus similitudo velus testamcnthih crat, in quo mors testatoris per victrmam praeflgurabatur. Si ergo quceratur quomodo simus secundum verba ejusdem Aposloli cohaerCdes Chiisti, fialque hceres Dei, cum hcerediias niorte decessoris firrna tenea- tur, nec ullo alio modo hcercditas possit inlelligi, responJetur, ipso quidem mortuo nos factos esse

3

75 SEDULIi SCOTI 76

hercdes, quo filii etiam ejus dicli sumus. Non jeju~ A sionum : Non envn condigna; stint passiones hujus tiant, inqiiit, filii sponsi, quandiu cum illis esl spon- temporisad fuluram gloriam.

sus. Hcercdes ergo ejus dicemur, quia reliquit nobis pacis ccclcsiasticae possessioncm, qnod testatus est tiicena : Pacem meam do vobis, paccm relinquo vobis (Joan. xiv). Coluercdes aulem cjus efiieimur, quo niam vidcbimus euin siculi cst. Ha;rediialeni nos ejus patris quomodo morle adviscimur? quia mori non potest,quandoquidein, inquit,ipse fit haereJitas nostra, secundum illud quod scriptum est : Dominus pars lucredilatis mea (Ptat. w). Sed quomodo con- vocali sumus adhuc parvuli, ct ad spiritualia con-

Nam exspectatio creatura retelaiioncm filiorum Dei exspectat. Diversi hunc locum diversis modis exponunt. Sive omnis creatura resurrectionis tenv pus exspectat, quia lunc in melius commutabitur; sive angelica rationalis crealura : Petrus enim dieit etiam angelos desiderare gloriam sanclormn. Reve- lationem filiorv.m Dei exspeclal. Hoc est, cum resela- bunlur ea quae prseparata sunl bis qui filii DeL nie- rebuntur esse; aut eerfe cum, sublato ab bis vela- mine quo obiegunlur, manifesti fuerint ipsi qui fdii

lemplanda minus idonei? Usque ad humiUimas no- Dei sunl. Qua? autem estcrealura qure revelationem stras cogilaliones se misericordia divina porrexit. filiorum Dei exspectal? Haec, inquit, quse vamlati Cum autem veneril quodperfeclum est,auferetvrquod snbjecta est. Subjecla autem non ea conditionc, ex parte est. Convenienter enim dicilur moriturum B nt maneat semper subjccla vanilati, sed cum qua- esse quoJ auferelur : ut quomodo cum cernere nile- dam spe. Qua^ antem spes, ita eommemoral, dicens :

retnur quod non evidcntor atque perspicue coepera- nnis , ila nobis quoJammodo moritur Paler in amigmate, et idem ipse fit hsereditas, cum facie ad faciem possidetur : non quia ipse moriatur, sed

Quoniam el ipsa, inquit, liberabitur a servituie. QuiJ est ergo quoJ vanilati subjecta est, nisi quia quoc general caduca sunl : oparalur enim ul fructus fa- ciat corruptibiles. Omnia enim quae nascunlur in

quia imperfecta in eum nostra visio periecta visione mundo, infirma, caduca, et corruptibilia, ac per hoc

perimitur, el tamcn nisi illa prior nos nutriret, ad iilam plenissimam et evidentissimam non efiicere- mur idonei. Quod si etbm.de Domino noslro Jesu Cbrislo, non secundum Verbum in principio Deum apud Deum, sed sccundum puerum, qui proficicbat (ttaleet sapientia (Luc. u), pius intellectus admittit, propria illa susceptione scrvala, qore communis ei cum ca:teris hominibus non est, manifestum est

vana sunl, qu* slaUim suum lenere non possunl. Non aulem sponie subjecia est vanitati, non enim sibi proderit quoJ subjecta est, sed nobis, et propter eum qui snbjecil enm in spe : quoniam contradicere non potesl creatura crealori suo, ejus causa subjecta est in spe. Vide ipsius solis et lume, ac stellarum cceli, et loiius mundi ministeria, quomodo subjecta suni vanitali, corruptioniipie deserviunt. Ad usum nam-

s lanquam niorie possidcat luereditatem ; non C que hominum alunt segeles, fructus producunt ar- enim nos coluercdes cjus esse possumus, nisi et ipse borum, herbamque camporum, atque eosdem in se hacres sit. Si aulem pietas non admittit ut piiino reverlentes anni circulos volvunl : reparant enim ex partc videret homo Doininicus, deinde ex loto, qn;e praelereunt, et praelerire rursum qme reparata quanquam in sapientia proficere dictus sit, corpore sunt sinunt. Ipsos quoque angeios buic raiioui

suo tatelUgitur hxrcs, id est, Ecclesia, cujus cohae- redes sumus, quamvis ex nobis conslet. Sed rur- sum qtiacri potcst cujus morte simus nos etiam hre- redilas Dei, secundum illud : Fa dabo libi gcntcs in hareditatem (Psal. u), nisi forle hujus mundi, quo

credo subjeclos, etiam non volentes, sej propter cum qui subjccil in spe : voluntaii enim ejus quis re- sistit? Ego etiam de archangelis lale aliquid iiitelii- gerc prophelicis invitor eloquiis. Quid enim lantae vanitatis et lanlac corruplionis invenics, quaiu bella

prius tanquain dominante tenebamur. Post atilem gcrere in hoc mundo, pugnas adversum me, regnuin,

cum dicimus : Uundut mihi crucifixus esl et ego et gcnles coinmovere? Vide ergo quod in hispraDci-

»; undo (Gal. vi), possidet nos Christus, mortuo i!lo puum archangelici operis habetur oflkium, sicui

qui nos possidebat, cnm ci renuntiamus, morimur- Daniel propheta lestatur, cum dicit, quia archange-

qtieiiliet ipse nobis. ius loquatur ad eum, qui diceret ei quod pugnaret

Si tamen compatimur. Videamus ergo quid sit ** adversum principera Persarum : et nemo, inqtiit, fuil

compali. Compali cst perseculiones tolerare, et car- mihi in adjutorio,nisi IMichaelprineeps vcsicr (Dan.).

nem crucifigere cum viliis ct concupiscentiis. Exi- Ergo per singula dcprehendiiur rationabilis creatura

tiiiuo enim quod non sint condigna passioties hujus vanitati esse subjccta, non volens, sed propter cum

temvoris ad fvturam gtoriam. Hinc vult futuram glo- qui subjecil in spe. Spes namque esl ab his rebus

riam comineiidarc, ut praesenles pressuras facilius corporeis et corruptibilibus aliquando cessandum :

toleremus. Nihil quidem dignum inveniri vel com- hanc enim habet exspectationem crealura isia ra-

parari ad fuluram gloriam potest : in quo cnim lionalis, ut revelatio fiat filiorum Dei, propter quos

morlale iinmorlalilus conferas? attt invisibilibus vi- angeli mittuntur in minislerium, ut et ipsi cum his

sibilia? aut aelemis lemporalia? r.ut perpctuis ca- quibus ministraverunt haercdiiatem capiant salutis,

duca? Puto quod in praesenti vita consolaiio quae ut coelestium ct lerrestrium fiat unus grex el unus

dalur justis, secuudum mensuram crucialuum de- pastor, ut sit Dcus omnia in omnibus. Omnis enim

tur. Cloria YCro futura, dequa dicit Apostolus, quse creatura congemiscit, et comparturit, et dolel. Sictit

revelabiuir in uobis, non secundum niensuiam nas- gaudent angeli super poenitentes, iia dolcnt supei”

77

COLLECT. 1« EPJST. AD ROM

78

converti nolentcs. Requirenduia C8t eur iu supcrio- A quasi jam accepcril, ita sccura esl de noinlum ftece

ribus nouiitiaverit creaturam, e! iiitnquam dixorit, omnh creaiuru, ad ultimum vero dieal : Scimus enim quoniam omnis creatura congeiniscii. el coudo- lct, lioc csl, quae neces&itati cerruplibilis corporis sulijacet. Omnis aulein creatura est, qu;e dolenti- hus condolet, el quce gcmenlibus congemiscit. Om- iiis autem crcatura supcrior agones ct cerlamina nosira spoctat, et eondolet cuni viriciiuur, cum v!n- cimus congaudet. lpsa igitur elementa cuin sollicitu- dine opera sua exhibent, quia el sol et luna non sine labore statuta sibi spalia implenl, et spiritus animalinm magno gemilu arclatur ad exhibenda servilia, satis de nostra salute sollicila suiit, scien- tes ad suam liberationem prolicere, si modo nos ci- tius agnoscamus auclorem.

Non sohim aittcm illa. Non soluin angeli, qui.heni- gniores sunt nobis, de hujusmbdi dolent, sed eiiam nos, qui jam spirilnm habemus, de talibns ingemisci- miis. Primilias spiritns habentes. Hoc ergo quod in cos prcc c:eteris sublimius ei prrudarius collatum est, saneli Spiritus donuin appeilavit, et ideo dici- tur, scd ct uos ipsi, in quo specialiter desigliare vide- tur npostolicam digniiatera. Nos ergo, inquit, ipsi, boc est, apostoli, primitias habenies, qui elecli su- mus ad hoc, ulpriraitias spiritus acciperemus, nos ipsi inira nos gemhcimus. Jn tanlum, inquit, uulla crealura est quce doloribus et gemitibus vaccl, ul etiam r.os ipsi, qui surnraa a Spiritu sancto etele- cta dona pcrcepimus, tamen exspectantes redemplio- nem corporis nostri, necessario dolemus et gemisci- mus. Scrutare Iibrum Qnccstionum, ut- scias quid de hac lectione bealiis Augustinus senliat. Spe ergo settvi - facti sunius. Hoc dicitur quia sperando quod promisit I»cus in Christo, meritum nobis fecimus ut liberemur. Ergo in spe liberati sumus, quia non aliud putamus quam credimus. Spes autem quat vi- detur, non esi spes. Quod videtur, non speralur, sed proprium est ac possidetur. Nulla cnim in rebus vi- sibilibus Chrislianis spcs est, ncc nobis prrescntia promissa sunl, scd futura. Non est spes. Nihil est ergo prorsus sperandum in futuro de his qnre viden- lur. Ocutus euiin non vidil quw prcepuravil Deus his qv.i diligunt eum. Videi autcm oculus coelum el ter-

plis, sicut dicil alHebrreos : Putiania vobisncccssa- ria est, ul voluntalem hei fncicnles rcportctis rcpro- missionem (Hebr. x). Spes. enim sine paiieiuia csse non novil, per paticntiain exspeclaraus : hcoc exspe- ctatio patienlia esl.

Simiiiler enim Spiriius adjuvat in/irmtlalem no- slram. Quia qu;e ante pelunlur quam peti debeant, ct suut conlraria, non sinit fieri. Quae aulcm sit iu- firmitas nostra, Dominus docet cum dlcit : Spiritus quidem pn>mplus est, curo aulem in/irma (Maith. xxvi). Ergo infirmitas nostra ex carnis infirmilale descendit. Ipsa enim esl qace conoupiscit auvcrsus spiritum, et dum concupiscentias suas ingerit, vir.- iutem etliberlatem spiritus impedil, et siuceritatem B orationis suffocat. Scd ubi viderit Spiriius Dei labo- rare spiritum in adversando carni el adhccrendo sibi, porrigil manum, et adjuvat inftrmitatem ejus; et velut magisler ejus suscipinns rudem discipuluni et ignorantem penitus littcras, ul eum docere pos- sit et instituere, neccsse babet ineiinare se audisci- puli rudimenta, et ipsc prius dicere aiomen lkler«e, ut respondendo discat, et fit quodammodo magisicr ipse incipienti discipulo similis, ,ea loquens et ea meJitans qure incipiens loqui debeal ac medilari. Quid orare , quid a Deo pctere oponeat ignora- mus : inlerdum enim qucc contraria saluli sunt pe- limus vel cupimus infirmilate cogente. Sicut eniui quis in aDgnludine corporis positus non ea quoc sa- nilati conducunt, sed ea qucc prccsentis inilrmitalis desideriuui suggesserit, poscit a medico, ila ct nus in hujus infirmitaie lafisuentes, interdum a Deo pe- limus quod non expedit nobis. Infirmilatem nostra; oralionis ignorantiam significarc declaravit ; falli- mur cnim putantes qurc poscimus prodesse, c.uti non sint. Denique eidem Apostolo -deprecauti ut tentat:ones a Deo cessarcnt, quia crehrae eraiu. dictum est a Domino : Sufficit tibi gralia mea : nam virtusin infirrnitate perficitur (II Cor. xii).

Sed ipse Spiritus postulai pro nobis tjemiLibns in- cnarrabilibus. Hicgratiam Spiritus Spirilum tiomina- vit; postulat aulem,quia postulare nos facit geioiic- bus qui cnarrari non possunt. Sicul tenl^re nos dicitur Deus, ut sciat, hoc est, scirc nos faciat qqa-

ram. Non crgo oportet hoc quod videtur credi prae- rj ies sumus. Sed et usu communi quo aliquis fieri ju ■

paralum essc a Deo his qui diligunt eum, sed eoeium quidem, imo potius ceelos raullo eminenlieres et celsiores quam est istud firmamenlum qtiod videri potest. Et tcrra sperauda est, non tamen hxc ariua quaj oculis subjacet, sed illa erit mansuetorum lerra quatn oculus non vidit. Spes qua; videtur, non cst spes. Tiinc ergo erit res, quce nunc spcs est, cum appartierit quid erimus, id est, similes iili, quoniam vidcbimus eurn sicuti est. Manifeslum est non esse spem qu;e vidclur, sed qu;e non viuetur, ac per hoc Bperanles prscmiis reficiendi suni, quia qu;v, non vi- dent spcrant. Si aufem quod non videmus speranius, per patientiam exspectamus. Kieo tides per patientiam groujisest prcemii, q\iia qiie^i non videl, creilit, et

bel, ipse dicitur operari, ul : ilie ccdificavit domum, aut, ille codicem fecit, cum ncc ille scripicnt, n:c ille struxerit. Qui tnitem scrutatur corda, scit qnid dcsideret Spirilus, quia sccundum Deum poztulal pro sanctis. Ostendit ■qnidcm, non tam vcrba nostra iu oratione, quam cor menleraquc pcrpendi : ipse enim esl qui scrutator est cordis et rcnum. Scimus cniiit quoniam diligentibus Deutn omnia coopcrantur in bo- num. Hoc dicil, quia si impcriie precali stinl, uon illis obcrit, quia proposilura cordis eorura sciens Deus, non illis impulat qu* advcsa postulant, se;! ea annuit quce danda sunl a Deo amanlibus; untie et Dominus ait : Scit enim Pater vesier quid opus sit vobis anlequam peialis ob eo (Matlh. vit). Ilis qui

19

SEDULII SCOTI

80

sec&mthin propositum vacati sunt sancti. Secundum A stinare. Praescientia ilaque gerenda praenosctt,. pcst-

quod proposuil salvare solafide quos praescieral cre- dituros, et quos gratis vocavit ad salulem, multo magis glorificabit operantes.

Quos privschit et prcedestinavit. Hosquos prsesci- vit fuiuros devotos sibi, ipsos elegrt ad promissa pramia capessenda. Pulo quod sicut non de omni- bus dixit, quosprrrdestinavit, ita nec de omnibus di- xil, quosprivscivit. Non enim secundum opinienem vulgi communem putandum est bona malaque pne- scivisse Deum, sed secunduiu sancta* Srripturce con- suetudinem sentiendum est. Observet enim qui stu- diosus esl in Scripturis, sicubi invenit Scripturam dicere quod malos pncseierit Deus, sicut ia prajsenti loco de bono raanifeste dicil : Quia qiies pneschU,

moduiQ praedestinalio retribuenda describit. iila prrevidet inerita, hsec pradestinat pnemia. At ad- versum eos qui nobis hujusmodi suscilanl quaestio- nes etiam hoc possumus dicere : Si quos prsescivit, illos et pnedeslmavit : non autem omnes prcedesti- navit, ergo non omnes proescivit, et secundum eos erunt aliqua qu.-c ignorat Deus. Si vero pnenoscere secundum hoc accipiatur quod prsedisimus, hoc est in affectum recipere, sibique sociare, verum erit, quod sicut non omnes prcedestinavit, ha neque om- nes prcecoguovit : sic enim et Jesus dicitur non co- gnovisse peccatum, hoc est, qui nescierit homici- dium, vel aduiterium, et his similia. An nequcad- hiesit ei peccatum, sicut scripluni est : Qni sen>at

vrccdestinavit conformes- imaginis Filii Dei, de bonis B mandatum, non cognoscet verbum matum, hoc est,

lanlam dici ; cacleros vero non praeseire, sed nesei-

re dicilur Deus : Novit enim- JUus qui sunt ejus.

Adeos autem qui non sint digni ut seiantur a Deo,

Salvator dieit : Dhcedite a me, quia nunquam cegno-

vi i05. opcrarii iniquitatis (hlulth. vn). Non qnod

.-.lnp.id potest illam naturam, quae nbique- esL, sub-

lcrfugerc, s<-d quia omne quod nialumoi, scientia

ejus vel pnesenlia habelur indignum. Fertassis ab

attentis lectoribus etiam hoc requiri videbilur, cur

lion dixerit conformes filii, sed conformes hnuginis.

Et quamvis arduum hoc videtur et diffieile, tamen

vide si possumus illud dicere : Quia specialis et pro-

pria imago, quie eam lotam atqueexintegro suscipit,

ol in semelipsa lormabitur, ipsa Jesu anima dicenda

nonrecipiet Terbummaium. Illos vocavit. Vocare est eogitantera de fide adjuvara, aut cotnpungere eum quem seiat adjuvare.

Qufid ergo dicemus- ad heee ? Ifec est beneficia quae praedicla sunt. Deus quomodo pro nobis sit, ma- nifestum est ex his quae supra exposuit, id est, quod spiritus Dei habitat- in nobis> et quod sphitusChri- sti, vel Christus, in nobis est, quod spiritus ejus qui suscitavit Christum a morluis habitat in nobis. Yel spiritu Dei agimur. Yel quod spirhum adeptio- nis accepimus. Yel quod sumus /ilii Dei et luvrede* et cohwredes Christi ; vel primilias spiritus aecepi- mus; vel quod nobis omnia cooperaniur iu bonunv diligentibus Deum : vel quod secundum propositum

est, qu:e semper omnia verbo ac sapienti^e Dei ila C vocati sunt, et prcecogniti, el proedeslinaii, et san- coaptat, ut nullo prorsus abhujus similitudinedc- color habeatur : ila ut quicunque summam perfe- ctionis ac leatitudinis consectatur, ad illius imagi- •nein ac similitudinem tendat, quae primo loco et su- per omnes cajleros Filii Dei imago est : ita ut sit ipse priinogenitus in multis fratribus, in hisVideli- cet quorum conformatione iraaginis Filii Dei prima- tum tenct. Similes ei erimus, id esl, Deo, sed tan- tummodo Filio, qui solus in Tiinitate corpus acee- pit, in quo mortuus fuerat, et resurrexit, atque ad suprema provcxit. Et in ista parte imago Filii Dei facli sumus, quia sicut ille habet, sic c-t-nos oonfor- ntes f;tcti immortaie habebimus cerpus, uon Patris imaginis ac Spirilus sancti.

Vt sit primogenitusin multis fratribus. Rccte pri- mogcnitiis, ijui antc creaturam non faclus, sed na- tus est. Est et primogenitus in regeneratione spiri- Ui3; est primogenitus ex raocluii, cujus natura mori ignorat : est primogeniUu, post victoriam ascendens in coelos; priraogenitus igitur in omnibtks frater no- ster dicitur, quoniam bomo dsgnatus est nasci; Do- minus vero, quii; Dominus noster esl.

Quos aulem pra?deslinacit, hos et vocavk. Quos praescivit credituros, hos vocavit. Yocatio autem volentes coliigit. Ergo vocantur per procdiealioncm ul credant ; credentes justificantur per iiaptismum, giorifieantur in virtutibus gratianim, sive in resur- reciione futura. \li.id est pnescire, aliud pra:do-

D

ctificati, et glorificali. Horum om»ium memoriam faciens, et simul omnia repetens ait : Quid ergo di- cemus adhac? hoc est ad hsec omnia quse supia- diximus, quia si sic Deus pro nobis est ut haec no- bis cuncta concesserit, quis esse adversura nos pe- terit ? Non quod omnino neminera nobis dicat ad- versum, alioquin quomo<io stabit quod dielum a Pe- tro : Adverserius vester diabolus sicut lco rugiens circuil, quarens quem transdevoret (/ Pet. v). Sed hoc est quod ostendit, quia, Deo agenie pro nobis, contemptibilis el nullus effieilur advers;trius vester, dicente David : Dominus- iltuminalio mea, et salus mea : quemtimebo? (Psat. xxvi.) Qui eiiam proprio Filio suo nonpepercii, sed pro nobis omnibuslradi- dit iilum. Pro omnibus ergo tradidit eum, non so lum pro sancliSj non solnm pro magnis, sed pi\ miuimis omuino, qui sunt in Ecclesia. Tradidit Fi- liura pjopriuin Paler, et ideo eliamsi minorum ali- quem el infirmorum hedat quis perculiens iufirmam conscienliam, in Christum peccare dicitur, quo- niam quidem scandahzet animam pro qua Chrislus niovtuus esl. Quomodo mn per illum omnia mbis donavit ? Quid pole habere charius quod nobis neget, qui Filium suum non negavit? Quis accusa- bit adversus clectos Dei ? Mulia suul in Scripturis quaft nisi proprio modo enuntientur, in contrariam rccedunt sententiam, sicuti est : Quis accusabit ad’ versus eleclos Dei ? Dcus, qui juslificat. Quod si quasi

8i COLLEGT. IN EPI5T. AD ROM. 8*

confinnative observato fcnere pronuntiutionis suae A tiatur, nec si in prxsenii honoreni conferat, nec si

polliccaiur glorium fninroniin, neque si viriutcs

dicatur, magna pervorsilas oritur. Sic ergo pro- minlianduin est ac si diceret . Dewsne cst, et subau- dilar, non utique, sed justificat. Quos ergo Dens clegit credeutes, ac signis et virtutibusjustos os- tenriit, quis de pristinis audebit accusarc deliolis? vel pro contemplu legalium mandatoruui? Videtur inihi quod ait : Quis accusabit adversus clectos Dei ?

opcretur , nec sl ceelum promitlat, ct in infer- no deierreat, vel profunditatem scientiae sua- derc conetnr, unquam nos polerit a Christi sccer- norc cbarilatc.

Netjuf creatura «lia. Omuem pcne crcaturain no- minavil, ct non fuit hic eontentus, nisi ndderet

de diabolo dieere: nullus enim electus, et ila ma- ctiam si sit alia crealura, nec ipsa poieril scpara-

gnus, quem iiie non audcat aceusare, nisi illum rc. Nimirum hyperbolice hoc dicil Apostplus, hoc

solum qui peccatum non fecit, qui et dicebat : Ariinc est, non soluin per ca qua» accidere possunt, scd

venit princeps mundi, et in me aihUinvenit (Joan. nee perea quidem quae evenire omnino non possunt,

xu). Sed diiigenlius intuere quod rion dixit Apo- uite paci0 a Dei eharilate deflectemtis : verbi causa,

stoius : Quis accutubit adversum voeatos, sed ad- m 6j dh nobis daretuv vila quam ha;c quoe a Deo

vertvm clectos; nisi «111« fueris eh-cius, ct in om- data est, aut si fuiarorum spes alia nobis promittc-

nibus te probabilcm cxhibueris Deo, habehis accu- B relur, vei aliitudo, vel etiam creatura, qtuepro no-

gatoran. Sioiiiiii«ansaiu»maIa est, q.uid tibi prode- bis congeiniscil, quod fieri uiique non potcst, nec

rit advocatus, etiainoi Jesus sil qui intcrpellet? Je- sns enim veritas est, non potest ergo pro te veri- las fallere. Deus qtd justtfent, hoc in Isaia propheta cst, quod hic quasi suum ponit quia omnino i-st alius, qui quidem nos arguet, ne forte oos ipse Deus accuset, sed non pelestquos justifical accu- sare simul..

Jesus autem Glirklus qui ynorluus e$t, imo qui et resurremt, qui est ad dexteram Deiy qui etiatn interpellal pro nnbis. Ut cum- ipso simas ubi ipse est. Solent Ariani ex interpollatiouis eausa movere calunTniam, dicenles : Quori qui interpeliaiur, in- lerpellanlc sil niajor. Quibus respondendHm est,

ha»c quidem a chariiate Dei sepapare nos possunt. Cum pro his, inquit, omnibus beneuciis, qua; con- seculi smniis» fixi et radicati suinus in oharilate Dei, quis nos ab ea pole-ii separare? Tribulatio si venerii : Jn tribuUaionc ditaursti me (i’sal. iv). Angustia si fuerit mundi, et ex nccessitate eorpo- ris veniens, sapientiae Dei et scientije laiiiudinem requiremus, in qua uos angustare non potest mun- dus ; faiues si adfuerit, turbare me non potesl : habeo onim panem qui de ceeio descendit, et reticit esurienles animas, nec aliquando pole panis iste dofieere, est eniin perfcctus et ajternus; ct nuditas non me eonfundit, indutus sum enim Dominum

Deiuii olilivionem non pati, ut eum illis movealur ^ nostrum Jesum Christupi, et habitacnium nostrofli

seir.per qoos elegit. Sed lioc esl inlcrpellare eum, dam semper Palri homincin quem suscepit quasi nosirum pignu» osiendilei oilert, utverus pontifcx ct setcrnus.

Quis eryo nos scparabit a charitaie Dei ? Post tanta pncelara beneficia vcl promissa, qua; poteril

quod de ocelo est semper indui spero. Oportct enim inortale hoc inditere immortuliUitem (1 6’or. xn). Pe- riculurti non timebo : Dominus enim itluminatiQ. mea,et satus tnea, quem timebo? (Ephet. v.) Ghuiius terremio lerrere me non potest : h.-ibeo enim meum, (jtcidium spirilus, quod est verbum Dei, qui est penc-

lani gravis esse pressura qiuc nos ab ejws chanlaie trabilior omni gtadio ancipiti {Hebr. iv) : si ergo

divellat? Tribulaiio? id esl, onmis malorum perpes- sio. Anguslia? Carceris.

Periculum ? Maris, sicut scriptuin est in psalmo videHcet qirddragesimo lertio. Quia propter le mor- tificamur, hoc est, non propter aliud crimen, sed piopter eum qui dixit : Beuti estis cum vos oerte- futmtur, clc. Tola die : non cnim suflicit mihi una hora mori pro Christo vel cruciari , sed tota die, iioc est, omni vit;e ince lempore ; et ideo : inhis omnibus, inquit, superamns. Non tiostra virlule, sed propter eum qui nos dilexit, sed in his omnibus su- peramus, hoc est, has U"ibuIationes pro nihiio du- cimus.

Qui nosdilexit. Etian» ut moreretur pro nohis, et quando pro ejus nemine morimur, tunc maxime triumphamus.

D

gladius mundi venerit super cervkes meas, ma- jorcm inibi concilui charitatem. Dicam namqae ad eum, sicut scriptum est : Propter te morlificamur toia die : dum enim iliius aiaore pendiiiius pcenas, senswui doloris non rccipimus : iHius eniin charitas, qua nos dilexit et nostrum ad se rapit afledum, crucialum corporis et dolorem senlire nos non fa- cit : ideo cigo in his omnibus superamus. Item : Neque creaiura alia. Quod ila potest inlcltigi, quando quidem sciebai Aposlolus, nmltas et innumcra- biles creaturas Dci, qnaruin eliam ipsc non om- ncm, scd ex parle ceperit scientiam, quarumque non sohun species, sedeinoini^a in praesci)iis;ecuio ignorarentni

Confido enim. Coniidenlia est enim iucc dc spon- sione Christi, quia pixnnisit in tribuiatione adju-

Confido enimquod neque mers, neque vita, neque vare s« dedieatam sibi miem. Neque angelus, hoc

anqeli, ncquc principatut, elc. Pre. cerlo conlido esl, ncc si se angelus nobis ostendat ad sedueen-

quia nec si mihi quis moriein inineiur, nec si vi- dos nos, subornatus tallaciis patris sui diabeli, prai-

lam promitlat, ncc si se angelum dioat a Domino vaicre dehebit adversom nos. Neque si virius al>

destinaium, nec si sc angelorum piinoipem inen- aliquo facta sit, sicut dicitur de Simoiic Mago in

83 SEDILH SCOTI 84

acre volasse; necsiin altituthne sc nabis ostendat, A qwia qui vull ani.nam suam saivam facere, perdet

de qna diclt Ajvysii.ius : An ignoralis altiludinein Satan.-e? a juvatione nes Domini Jesu del.ebit au- fcn uc si per pltantasiam profundam, qua

sedueere medilatur, noi)is ostertlet horrorem mi- randuin. Neque si futura nobis spondeat, quce pro- misit JE\x, asscnsum dabimus ilii. Nec si arte et subtiiitale astutiaj sua: aliam creaturam adjun-

eam ; ideo et mihi videtnr ille haec omnia praeroi- sisse, quod nulla possint a Dei ctiarilate divelie- re, ut cum se oflert analbema pro fratribus suis, non Iapsum ejus passibilem ju Jices, sed sicut i!le qui inseparabilis a Palre est per naluram, et im- morlalis in mortein venil, et ad inferna deseendit, ita el iste imitaado Magislrum cum sepatari a €bri-

gal adorare, sicut junxeru.nl Jamnes et Mambres sti charitate uon possit, a Chrislo anathema fiat

palam Pharaone, conveniens est ut per hcec a Deo creatore nos evocet, quem ignoravimus crea- luram condidisse in selernuin existenlem. Q:ii- busdam vitletur aliam creaturam de idolisdictum, scd non cst verum, quia lianc debuit signiiicare quani sub admiratione seduclionis videtur iingere Salanas.

CAPUT IX Veritalem dico in Christo Jesu. Contra Judaeos aciurus, primum illis satisfacit, non se odii causa Jiyec diccre, sed amoris, eo quod doleal illos Christo non credere, ad quos primum salvandos advenerit. Yideamus quare dixerit Veritatem in Christo, quasi osiendcns esse aliquam veritatem quae non sit iu Christo, ct vide si possumus tali modo veritatem quoe in Christo cst ab ea quce non est in Chrislo disiingucre : veriias ergo Christi esse credenda est, ubi et reliquee vutulcs, quce Christus esse de- 6cribitur, id cst, ubi justitia, ubi pax, ubi est verbum Dei, ubi est el vcritas Christi. Est aulem vcrilas el injusta, ut si, verbi causa, dicamus : Dee

pro fratribus suis, devolione ulique, non praevari- calione. Hicronymus in libro Qr.<£Stionum ad Alga- siam : Oplabam enim analhema csse pro fratribus meis. Ccrne Apostolum, quanta; charitatis in Chri- sto sit, ul pro illo cnpiat mori, el solus perire, dum- modo in illum credatomne hoiniuum genus : perirc H ctiam nen iu perpetuum, sed imprscsenliarum. Yult ergo Aposlolus perire m came, ut alii salventur in spiriiu; sumn sanguinem fundere, ut multorum ani- nice conserventur. Optabam, inquil, non opto, qui scit fieri nenposse eflectum, tamendilectionera cirea genus humanum osteudit.

Qui sunt cognati secundum carnem. Qui propin- quos et fratres appellat sccundum camem, in spirilu ?. se ostendit alienos. Quorum adoptio cst (iliorum. Qua; significantius Graeee dicitur uioQioicr., de quibus quondam Dominus loquebalur : Primogenitus mens- Israel. Adoptali enini sunt filii Israel a Deo tune cum divideret Excelsus gentes, el dispergeret filios Adam secundum numerum angelorum {jiliorum I&~ rael, el facta cst porlio domui Jacob funiculus ha.’-

monittm illud Pithonis, quod in ActibUs aposlolo- ^ reditatis ejus Israel (Deut. xxxm). Adjecit adh;ic ut

rum referlur in ancilia qtiadam habitasse et cia- masse ad aposiolos quod hi servi Dei sumtni sunt, qui annuntiani hominibus viam Dei. Erat veriias in his verbis, verum enim erat quod dicebatur, seu non eral ista veritas in Chrislo, et propter- ca convcrsus ad eam Paulusdixit : Obmuiesce,et exi ub ea. Et i;!eo Aposiotus ad dislinctioncm verita- lis ejus, quse exlra Cbristum est, in Christo to- quilur veritatem. Sed ct hoc quod dicil : Tcstimo- nium mihi perhibenle conscientia mea in Spiritu san- cto, similcm mihi videtur habere intelligentiam : reddit enim testimonium conscientia ctiam genti- hus, secundum quod in superioribus idem Aposto-

et alios pro his dolere faciat, dicens : Et gloria , et testamentum, et legislqlio, et obsequium, et promissa. De gloria datie legis saepe jara dictum est, sicut el ipse Apostolus dicit : Si enim quod evacuulur pcr gloriam est, hoc est Yetus Testamenlum, multo raagis quod manel in gloria est, Evangelii scilicel pi\edicalio. Sed quod dicii, Tcslamentum et legisla- lio, uiuun fortasse dicere nonnullis vidctur : Icx enini quae data est ipsa etiam Testamentum appel- latur. Sed ego hanc esse distinctionem puto, quod legislalio quidem una fuerit , et semel habita per Moysen. Teslamenia vero frequenter stalula sunt: quoties enim peccaverunt et abjecti sunl, lotios

lus ait : Testimonium reddcnte eis. Nant non poiest .. exbseredati videnlur. Et rursus quoiies repropitiatus

dici quod iu malis actibus in Spiritu sanclo con scicntia lcslimoniunt reddat, uhi cogitationes inter sc invicem snnt accnsantes. In Apostolo vero, tibi cogilalio jam non habet quod accuset , re- ctc conscientia in Spiritu sancto teslimonium reddil.

Quonium tristitia mihi est, et conlinuus dolor cordi mco. Eslo, habeas tristitiam, esto, dolorem capias <lc perditione fralrum tuorum, qui sunt cognali sei undiim carnein, nunquid eo usque ut optcs ana- ihema fleri a Chrislo? Et quid ti.bi prodest iiU;- rum salus, si iu a s;tluic separabcris? et quod salvaveris alios, si \^. percas? Non, inqnit. ita est, scd cge a Magislro ct Domino mco [didici]

dicitur Deus, revocavit eos in haereditateiu suae pos- sessionis, toties reparasse lestamenta, et haeredcs eos scripsisse credendus est. Obsequium sacerdo- ialia dicuntur offtcia. Promissiones , quae patriliiis factse sunt, et scparatim dandse his qui per iidem filii dicunlur Abrahae.

Quorum patres ex quibus est Christus secundum curnem. Hoc est, Abrabam, Isaac, Jacob et caeteri. Qni cr.i snper omnla Deus bcnedictus in Stvcula. Supefl omnia, ul in nomine Jesu omne genu flcclulur, ca.le- stium, lenestrium, et iufernorum (Phil. n). Ilaec sunt omnia super quai dixit Deus, Cbristus csi : nullsj autcm discrebio est, quia qui adoral Filium adoraf c! Palrem : cl qui servil Patri scrvil et Tilio. No»

85

COLLECT. 1N EPIST. AD KOM.

«b

cnim excidit verbum Dei. Aposlolus hanc senlentiam A bilu Isaac geminos concepisscl, nondum partu edito,

profert «io reprdbatione Jfldaeorum, cl de electione genlhim in fidem secus Judaeos; quod plangit Apo- stolus dicens : Quoniam trhlitia esl milii. Ilie etiam incipit raliocinare quare, alto et justo judicio Dei repulsis Judaeis, gentes sint intromissx : quia supe- rius dixerat dolere sc quod genus Israel proprio vitio cxcliiderelur a regno, quorum hxc omnia fuerant : nic ostcndit ittos qui non crediderunt, non esse (ilios Abraha;, ne oinuibus Juhcis prxdicare putaretur et

neque ullis actibus pueroriun bonis malisve intcr homines habilis, erga Jacoh divina habetur eieciio, et dicitur, quia major serviet minori : Jacob tiilexi , Esau autem odio habui : Seir, pilosus ; Edom , san- guineus. Ad fioc tempus venium. In Genesi ila lcgilur haec sentenlia, trium Abrahac loquentium in vallc Mambre qui dixerunt ad eum : llbi esi Sara uxor lua ? Ille respondit : In tabemaculo est. Cui dixit : Itevertens veniam ad te tempore isto, cl habebil fiHmn

obiiceretur III i : Nunquid ergo Deus menlitus est Sara uxor tua, et erit Sarce filius. Ilic oslcndit po-

Abrahx? steriorem populum more Jsaac esse promissionis,

Nec enim omnes qui sunt ex Israel , hi sunlls- hoc est, iu Genesi, quod prxfiguraium in Christum

raeiitce. Hoc est quod vult intelligi, nou ideo dignos est, ut futurus Christus proinitlerelur filius Abrahac,

posse otnnes quia (ilii siut Abrahx : sed illos esse in quo promissionis vcrbum itnpletur, ut in Ghristo dignos qui filii promrssionis sunt, id est , quos scit B benedicerentur omnes gentes terrx. Quaiulo eiiiiti

Deus promissionem suam suscepturos, sive ex Ju- promissio facta est Abrahae, k qua promissione ct

tlaeis, sive ex getiUhus : hi cnim digni sunt dici Is- audivil Abraham : Quia in semiue tuo benedicenlur

raelitae, id est, videntes Deum. Nam de Isaac utique omnes gentes terrce, Christus utique illi promissus

omnes hi filii suut Abrahx; quia omnis propago ge- cstex traduoe Isaac, in quo hoc complctum vidc-

neris Judaeorum per Isaac esl: sed quia, sicut dixi, hi suntverc filii Abrahae, qai promissionem sequuntur qux in Isamc facta est. Ac per hoc reliqui lilii non sttiit rjfcendi Abrahx : Abraham enim credens Isaac accepit propter fidcm, quia credidit Deo, in quo mysterium fulurx fidei designatum est, ut illr essent

nuis. Non solum antem illi, sed et Rebecca ex uno c&ncubitu habens Isaac patris noslri. Hoc est ‘, nou solum Isaac et Ismacl, qui quamvis unopaire, divcrsa tamen mutre generati sunt, non sunt unum apud Deum, sed etkun Jacob et Esau, qui ex uno sunt de Rebeeca nali concubitu , antequam nascercntur,

fralres lsaac qui eamdem fidem haberenl in qua apud Deura fidei sunt mcrito separali, ut propositio

Isaac naius est, quia Isaac habuit typum Salvatoris. jam maneret. Ita ergo et nunc quos pr;escivit do

Natus est ex repromissione, ut qui credidit Chri- gentibus credituros, elegit, et ex Israel rejccit in-

sluin Jcsum promissum Abrahx, hic filius sit credulos. Non tantum ergo Sara in typum dicilur

Abrahx, frater vero Isaac. Sed in Isaac vocabilur ^ generasse Isaac, sed el Kebeceam uxorem Isaac.

tibi semen. In Isaac solo vocati sunt etiam tunc fiiii Sed alia causa-est i» Isaac, alia in Jacob ct Esau,

Abraham, non etiam in Ismael, cum et ipse ex ejus quia Isaac in figura Salvaloris natus est, Jacob et

slirpe descendat : Ismael enim secundum usum car- Esau duorum populorum habent typuni, id esl cre-

nalcm natus est ex ancilla, Isaac vero snper natu- dentium el non credentium. Ut ex uno sint diversi,

ram ex senibus, ex repromissione Bei est generatus. smt tamen unum. In singulis enim et gens signifi-

rta nunc Chrislianos proraissio facit filios Abrah;e, catur, ut unius generis dicantur, qui in causa iidei

qui raeruit fide ut pater sit plurimarum gentium. unum sunt, vel perfulix, unus enim significalur in

Promissionis enim verbum hoc est. Proposuit ergo multis, non pcr traducem carnis, sed per conunu-

Apostolus pcrseqtti, quia licet repudialus sit populus nem causam, quae ex Esau et Jacob laudatur. Om-

Israel per infidelitatem , non lamen promissiones nes ex eo nati, filii ejus merito dicendi sunt, aut

Dci qiue er^ra eos habitae fuerant, decident et fru- q»ia Esau displicuit, omnesex ejus origine reprobi

stratx sint : docetrjue quia cum multi fuerint filii sunt, cum videamus et de Jacob traduce natos lactos

Abrahae, in solo Isaacsit facta promissio. Non enim, perfidos, et Esau fidelcs, et Deo charos. Naas qaia

inquit, qui filii carnis, hi sunt filii. Contendit esten- de Jacob multi sunt pcrfidi, dubium non est. Ottutes

dere quoraodo Isaac non filius sit camis, sed sit li- © enim JucOn non credentcs ex co habent ori"inem :

lius Dei, et redit ad ea qux de ipso in Genesi scripta et quia de Esau sunt boni ct fidelcs, probat Job, qiii

sunl Promissionis, inquit, verbum hoc est : Ad hoc esl filius Esau, quintus ab Abrahani, hoc esl, nepos

tempus veniam, et erii Sam (ilius. Non ergo, inquit, Esau. Ex uno concubhu liabens lsaac patris notlri.

per ordinem nativitatis carnalis isaac nascitur : Qux inleUigiUir prima gcminos edidisse, in co ;;:,’ i

Quippe cum et Abraham emorlui jam corporis habe- rctur, el vulva Sarx emortua esset, sicut supra di- cluin est, sed per viitulem ejus qui dixit : Ad hoc tempus veniam, et erit Sarx filius. Merito cigo non carnis, sed filius dicilur, qui cx adventu et sermone nascitur Dci. ILec ergo, inquit, ratio, non soium de Isaac, sed et de Jacob recipienda est : Nana ei i\e- becca, inquil, non secundum carnalis nativitatis ordinem protutit partum. Cum enitn ex uno eoncu-

-quasi novum aliquid accesserit, praetcrita Deurn in- lerrogarcl. Ut secundum electionem proposiiuin. Dei maneret : non ex operibus, sed ex vocanic dictum cst ei : quja major serviet minori. Prsescientia Dei flagi- lalur in his causis, quia non aliu.i pole cveniro quam novit Deus fuiurum. Unum elegit praesciciitia ct allerum sprevit; el in ilio qucm eiegil , proposi- lura Dei manel, quia aliud non potcst evcnire quam scif, c\ proposuit, ut salutc dignus sit. Et in il!c

SEDULH SCOTI

88

quen» sprevit, siraiii modo manet propositum, quod A eum Deus : Miserebor cujus miserlus ero. Quod si proposuit de illo, quia salute indignus erat. Seiendo ita est, inquit, non ergo vplentis, neque cnrrentis est

enim quid unusquisque illorum esset facturus, dixit : Ille erit dignus qui erit minor; el qui erit major, erit indignus salute; hoc quasi prsescius, non per- sonarum acceptor, dicil : Nam neminem damnalan- teqiiam peccet, et nullum coronat antequam viBcat. Prascienlia enim diflmitum. liabet, qnalis uniuscu- jusque futura voluntas sit in qua mansurus est, per qtiam damnalur aut coronatur. Denique quos scit in bono mansuros, frequenter anle sunt mali : et quos malos scil permansuros, aiiquoties sunt prius boni. Unde cessat querela, quia Deus personannn acceplor non cst.

palus, scd ejus cui miseretur Deus. Nam et Pka- raoni inquit Deus : Quiu ad koc ipsum te suscituvi, ut ostcndam in te virtittem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Ut ex hoc videa- tur ostendi quia si ad hoc electus est Pharao ut per eum virtus Dei omnibus declaretur, non fuit in sua potestate quod periit. Et addit post hrr.c omnia :

Ergo cujus tult miseretur, et quem vult obdurat. Hoc est , inquit, quod asseverasti qui contradicis : quod sine causa conqueritur, et arguit homines Deus. Si enim ipse quem vult eligit, et quem vu!t

Major servict minori. Majorem populum Judaeorum abjicit, Voluntati ejus quis resistci ? Per quas omnia minori Christiano serviturum dicit. Aut major, id est, B illud sine dubio contradictio ista raoiitur, quod in

ldumaius populus, serviet minori , id est Israelilico populo.

Jacob dilexi, Esau autem odio habtti. Quid mirum est si justilia diligat ionocentiam, et si respuat ini- quiialem apud quem etiara futura sunt facla? Sed requirenduw quare hoc dicatur, cum alibi scriptum sit : Non est acceptio personarnm apud Deum {Ma- lack. i). Si quishabet duos debilores, et alteri yult dimittere debitum, ab allero exigere, cui vult donat, sed neminem fraudat. Ambo gemini natura filii iroe

hoe non sit libertas arbitrii, nec habeat unusquisque sui potestatem ut salvetur, aul pereat. Velle ei cuiv rere meum est, sed ipsum mcum sine Dci auxilio non est meum. Non volentis, neque currentis, eic. Cum procul dubio si borao ejus rctatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, ditigere, nisi velit, neque ad palmam supernse vocationis Dei pcrvenire, nisi voluntate cucurrerit : quomodo non volentis, neque currenlis est, nisi quod ipsa voliin- tas, sicut scripium est , a Domino preeparatur? Et

nascebantur : nullis guidem operibus propriis, sed in alio loco Apostolus dicit : Deus emm, qui operolur originallter ex Adam vinculo damnationis obstricti. W nobis et veile et operari. Alioqui si propterea di- Sed quod dixit : Miscrebor cui mjsertus ero, Jaeob ct»m cst, non volentis, quia cx utraque sit, id est, dilexit per misericordiam gratuilam, Esaq aulem cx voluntate hominis et Dei misericordia. Ul sic odio habuil per judicium debilum. Sentiens autcm ^ diclum accipiaraus, non volentis, neque currentis, qucmadmodum hoc quod dictum est permoverct eos tanquam dicerelur, Non suflicit horainis voluntas

.);ii penetrare intelligendo non possunt hanc altitu- iiinem giatiie.

Quid erqo dicemus ? nunaitid iniquitas est apud Deum? Absit? Iniquitas enim videlur, ut sinc ullis boitorura raalorumve operum merilis, unura Deus diligat, allerum oderit. Qua in re, si futtira opera vel bona ejus, vcl mala iilius, quoe Deus utique pi aosciebat, vellet intelligi, ncquaquam diceret : non ex qperibus, sed diceret ex fuluris operibus : eoque modo islam solveret quaestioncm : Moysi cnim dicil : Miserebor cui misertus ero (Erod. xxxm). lloc in Exodo dicluni est, quando ad ralionem vituii Deus in populum vindicare proposuit. Ihec elocutio ita

sola, si non sit etiam miscricordia Dei : non ergo sufiicit sola misericbrdia Dei, nisi siteliam volunlas hominis. Ac per hoc si recte dictum est : Non vo- leistis horainis, se.l miserenlis Dei cst, quia id vo- luntas hominis sola non implct, cur non e contrario recle-dicilur : Non miserentis Dei. sed volunlatis est hominis? quia id misericdrdia Dei non implet. Porro si nullusdicere Christianus audebit : iNon miserentis Dei est, sed volunlatis homrnis, ne Aposlolo aper- tissime contradicat, reslat ut proplerea recle dicliun intelligatur : non volentis, neque currentis, sed Dei miserentis, ut tolura detur Deo, qui hominis volun- latem bonara pweparat ad adjuvandum, et adjuvat

iniclligenda est : Cujus justiliam esse*£ognovero, v praeparatam. Prcecedit enim bona volunlas hominis

cujus promptam fidem videro, qucm praceptis meis obedire perspexero, quem meam volunlatem facere probavcro.

Et misericordiam, inquit, prwslabo cui miserebor. hl est, cum collatam a Deo misericordiam subdita et sollicita mcntc servaveril, ampliorem conseque- lar. Igilur non volentis , neque currentis, sed mise- rentls est Dei. Ex persona conlradicentis sibi dicit Aposlolus : Nunquid iniquitas cst apud Deum ? et initiis respondel : Absit, ut ad omnia cailera, quae cx persona conlradiccnlis objicienda sunt, ab Apo- siolo scmper responderi videatur : Absit. Istc crgo qui contradicit ulitur Moysi vcrbis, quibus dicil ad

raulta Dei dona, sed non omnia : qu?e autem non prsccedit ipsa, in eis est et ipsa : rtam ulrumque lcgitur in sanclis eloquiis : Et misericordia ejus prw- veniet me, et misericordia cjus subscquelur me; no- lentcm praevenil ut velit, volentera subsequilur ne fruslra velil. Cur enirn adraonemur orarc pro ini- micis nostris, utique volentibus pie vivere, nisi ut Deus operetur in eis ot velle? Item cur admonemur pclere ut accipiaiVfiis, nisi ut ab illo fiat quod vo- Iumus, a quo factum cst ut velimus? Oremus ergo pro inimicis nostris, ul misericordia cjus prajvcniat eos, sicut praevenit nos. Oremus pro nobis, ut mi?e- ricordia cjus subsequaiur uos. Ilcm non volentis,

89

COLLECT. IN EPIST. AD ROM.

w>

neque currenlis ; naiu libero arbilrio male ulens A el per judiciinn, quem vult obdurai, nec tamcu iru

homo, et §e perdidjt, et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidcndo non vivit, neque seipsum poterit rcsuscitare cuin occiderit : ita cum libero arbitrio peccarelar, vi- clorc peccato amissum esl libomm arbilrium : a quo, enim quis devictus est, huic et servus addiclus cst , ged ad bencfaciendum ista liberlas unde ent homini atidicio ct vendilo, nisi redimat, cujus Ula vox est : Si vos Filius liberavcrii, vere liberi eritis : Ego pian- tavi, Apotlo rigavit, Dcus autem incrementum dcdii. Qui vull el qui currit, boc videtur esse quod esl ille qui plantat : et euin qui rigat nil esse dicil Aposto- lus, non quo niliil habeant, sed quoad comparalio- nem Dei qui incremcntum operj vel effcclum dat,

que aliquid facit. Vis scire quia divina nioderatio in Pharnone causam indnrataj mentis operatur : id est, ipse Pharao in deccm plagis positus cum percutere- tur, mitigabalur; cum relaxaretnr, ingravabatnr, ac impium divina severitas inclinabat, bonitas obdura- bat : castigantc Deo populum , dimiltebat, parle re- vocabat. Perspicue quomodo rebellem spiritum coc- Iestis lenitas obdurat, accedenlibus mitescil flagellis, recedenlibus insolescit. Dci patienlia induratus cst Pharao, cessante enim piaga Dei durior fiehal; et quamvis sciret eum non converti, tamen eliain in ipso suam clementiam voluit demonstrare. Et ul an- nuntietur nomen nieum in universa terra. Ul in lioc caetenc gentes addiscereut non esse alium Deum

illi nibil esse ducantur. Qnia in hoc ipsum te exci- B praUer hunc qui JudKorum erat : ad hoc ergo serva-

tavi ut ostendam in te virtutem meam. Hoc autem fecit Deus more sapientissimi patrisfamilias, qui unicuique servorum stiorum opera virtutibus el ar- tibus eorum convenientia proponit. Si quis vero in- obediens et rebellis corrigi verberibus noluerit, pujna digna ei promitlitm et uiors., ut caeleri servi

tus est Pharao, ut multa signa ct plagae oslenderen- tur in iilo, quasi jam raortuo : suscitatus aulcm dicil ei quia cum apud Deum mortuus esset, modicuni tempus accepil ut vivere videretur. Quid igitur quc- ritur adhuc? Tanquam propterea nori videalur esse malus culpandus, quia Deus cui vult miseretur, et

illas pcenas videant, et terrore eorrepti similia com- queni vult obdurat. 0 homo , tu quis es qui respon-

miltere non audeant. Sie nimirum Pharao rebellis, decemque plagis percussus, corrigi non valuil, do- nec iram judicis emeruit, pcr quam suum pppuhun emendare Beus voluit. Ponamus ergo patrenafami- lias istum, id est Deum, vel regem, vidisse tempus quo emendari deberent hi qui jn ejus mores ac di- sciplinam niulta commiserant, et eis dedisse ali-

deas Dco? Hoc loco quidam slulti pulant Aposloluiu in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse audaciam conlradictoris. Sed magnum habet pondus quod dictum est : 0 homo , tu quis cs, etc. Et ut in lalibus quaeslionibus ad suae capacitatis considerationem revocaret hornincm : verbo quidem scd reipsa magna conredditio rationis ; si enim hsec

quem durissimum, et his ipsis qui corripiendi sunt C „oa capit, quis est qui rcspondcat Dco? * si capit,

iiuilio duriorem, qui pro sceleribus suls jam non ^u dignus emcndatione, scd morie. Volens vero inle- ritum ejus ad emendationem .proficcre escterorum, millit eiun ad ill.os quos morle ejns corrigi cupil, et dicit ei : Qnia ad hoc ipsum excitavi le, ut oslende- rem in te virtutem meam. Vide enim quod non dixit, Ad ipsum le feci , ne ad conditorem refcrri cuipa videretur, sed ait : Ad hoc ipsum tc snscilavi, ut per animi ttii maliliam, quam infrenis et sine Dei timore vivendo quaisisli , el in alios*irrogetur ulilis ac fru- ctuosa correctio, et in tc ipsum , ad pcsteritatis exemplum, iamosissimus conferaiur iuterilus. Cum Dci misericordiam cominendasset, in eo qtiod ait : Non volenlis, neque currentis, sed tnisereulis est Dei,

magis non invenit quod respondeat. Vide e.nim uni- versum genus humanum lam juslo judicio divinoque in apostatiea radice damnalum, ut eiiain si nuHus inde liboraretur, nemo recte possel Dei vitupcrare justiliam. Et qui Iiberantur, sic oportuiss.e Jiberari, ut ex pUiiibiis non liberalis atque damnatioue justis- sima dercliclis, ostenderelur quid meruisset universa consporsio, quod etiam justos debitum judicium Dei damnaret, nisi in ejus debitum misericordia subve- niret, ut vblentium de suis meritis gloriati omnc os obstrualur : et qui glorielur, in Domino glorietur. Nec Aposlolus hoc loco sanctos proiiihuit a qua> rendo, sed eos qui noadum sunt in charitate radicali et fundati , ut possinl compreliendere cum omnibus

deinde, ut eliam commeudaret judicium, qtiouiam in " sauotis huitudincni, longiludinem,allitudinem etpro-

quo non fit misericordia, non iniqui.tas fit, sed ju- tlicium debitum : non est quippe iiu,quitas apud Deuni , continuo subjunxit alque ait : Dicil enim Scriplura Pharaoni : Quia in hoc te cxcitavi. Quibus dictis utraque concludens, id esl, ad miserieordiam et judicium. Ergjo, inquit, ciijus vid.t miserelur, et quem vult obdural. Miseretur ^cilioot magna boni- tale, et obdurai nulla iiiiquilate, ui netjuc liberatus de suis meritis glorietur, neque d.annialu^ nisi de suis mcritis conqtieratyr : sola enim gralia redenj- ptos disceriiit a pcrdit]s, quos in unam porditionis coucreavcral massara, ab origine ducta causa com- muiii. Ergo per misericordiam,.ctii vuli miseretur,

fundum , <ju;j: in eodem loco exsequitur Non ergo prohibuit a quserendd qui dicit : Spirinntlis uutem omrua judicat , ipse anlem a nemine judicalur. Quos ergo prebibuit, nisi lutcos atque lcrrenos qui, nou- dum intrinsecus gencrati atque nutrili, iinaginein illius hominis poiunu qui primus faoius est de terra terrenus? Talibus dicit Apostolus : 0 homo , t.u quis es qtd respondeas Deo ? nunquid dicit figjnenlutn ei qui se (ingit, Quare sic me fecisd? Quandin ergo figmen- lum es, nondum pcrfeclus filius , quia nondum hau- slsti plcnissimanj gratiam, qua nobis data cst pctc- slas filios Dci ficri, qua possis audire : Jam uon di- c«m vos servos (Joan. i), Tu quis cs qiii respondtits.

81 SEDULII SCOTI 0?

et velis nosse Dei Filium? Legimus et in Evangelio A finxil, Quid me fecisti sic? {hai. xly.) Hoc de lsaia ees qui proterve et infldeliter inquirebant a Domino propheta est, quod hic proprium quasipoiiil, per in qua putestale hivc faceret , ct quis ei dedisset po- quod ostendit, contra auctorem opus ejus non posse : testutem hanc (Matth. xxi), responsionc quidem indi- iu poteslaie enim auctoris est qualem velit condere gnos hahitos. Similiter quoque et in prasenti loco, creaturam. Quid sihi vutt homode hac massa perdi- lnotuin videmus Apostohim, et adversum insolenles liunis , ut Deo respondeat, et dicat : Quare sic me quxstiones per ea quae respondit proponentis con- fecistir Si vis ita cognoscere, noli esse lulurn, sed tumaciam confudkse : 0 homo, tu quis es qui respon- eflicere filius Dci per iliius misericordiam , qui dedit deas fteo?Certe hoc esi homo apud Deum quod apud polestatem filios Dei fieri , credenlibus in nomine figulum hitum ; et sicut servus nequanf, si Enrte vide- ejus : non autem, ut tu cupis, antequam credant di- bil domino fieri deberc afiquod opus, quod et raiio- vina libsse cupier.libus.

nis el utitttatis ptenum sit, i!«e autem operari nolens ea quae Es jubet, discutere incipiat, et requirere a doiuino ut quid hoc opus fieri jubes? cui prodest? uhi necessarium est? conlumaci servoquse erit tam

Aliud quidem vas in lionorem , aliud in conlume- liam. De Pharaone facile respondettir, prforibus me- riiis, quibusafflixitin regno suo peregrinos, dignum effecium cui ohdurelur cor, ut nec manifeslissimis

digna rcsponsio, uisi ul dicatur ei : Tu quis es qui " signis juhentis Dei cederet. Ex eadem enim massa. respondcasDeo ?ita placet, ita Domino videtur.Si fide- Id est, peccalorum et misericordke vasa prolulit,,

lis servus ei prudens interroget, volens intclligere et mirari sapientiara Doraini, quod dieatur ei : Tu quis est denique cum Daniel propheta voluntatem desi- derasset agnoscere : unde el vir desideriorum appel- latus est, non est ei dictum, Tu quis es? sed missus eslangeras, qui eum <Ie omnibus Dei dispensatieni- Lus ei judiciis edoceret (Dan. ix). Et nos si aliquid de secretis Dei et reconditis desideramus agnoscere, desideriorum el nori contentionum viri sumus, oc- cullius in divinis litteris inserta Dei judicia fideliler el humiliter requiramus, propterea namque el Do- minus dicebat : Scrutamini Scripturas (Joan. xv). Legentem haec meminisse convenit attentius simili- tudinis illius, quia in superioribus libris apostolici sermonis dispensatione posuimus : ut tanquam regke ciyusdam domus, multiplicibus sii ingressibus

egressibusqne distincla , ei ex uno in aliud conclave ita transeatur ut vix ingredientis indicia aut egre- dientis appareant : ila eliam Paulum divinorum se- creta paululum quidem subaperienlem videri, non lamen plane aperteque pandentenr. Denique cum pro his quae superins djxerat de Isaac, el de Jacob, quid per eleclionem exposiio Dei antequam aliquid operis lioni maiive gessissent Deus dixerit, vel de iiio : Ad lioc tempus oeniam , ct erU Sanv fiiius. Ve! dc hoc : Jacob dilexi , Esou autem odio habui. Cum in prxsenli autem capitulo introduxisset aliquam per-

quihus subveniret cum deprecarentur iilii Israel. Et vasa ircel. Quorum supplicio illos erudiret, id est,. Pharaonem et popsuira ejus, qui quamvis essent utrique peccatores, et propterea ad unam massam perlinerent, aliier tamen tractandi erant, qui upt Deo ingemuerant , ut cis suhveniret : aliter illi, quo- rurn injuslis oneribus fngemuerant. Quod si volens Deus ostenderc hatiu, et notam facere potentiam snam. Quia illum diu sustinuit blasphemantem,et durisope- ribus suum populum affligentem; praeterquam <j innoxiam aetalem parvuloruip crudeliler jusserateno cari. Vasa autem misericordise Israelitas dicit , qni digni erant misericordia, quia et minora adiniserant, ct graviter fuerant afflicti. Saepe de incompOsitis elo- cutionihus Apostoli, defeciibusque earum comrmv nuimus, quod in prseseuti loco nihilomihus inveni- • ur : non enim redditbr ad aliquid hoc quod ait in. principio capituli, quod si volens Dcus, verbi causa, ut in aliis ipse dixit : Quod si primitiie, sancta est el massa. Nihil mortale reddit , sed qnasi vagam cqn- juuctionem istam reliquit, quce eliamsi non assuma- tur, lucidior absque ea dabitur intellectus. Vcrbi cau- sa, ut ila legamus : Volcns Deus oster.dere iram et no- tam facere potenliam suam, suslinuil in mulla patien- tia vasn ira>, in perditiouem apta, vt notas facerel di- vitias gtoriai sua’ ih vasis misericordia>. In quo vidc- tur inteiiigi quia, dum suslihet Deus ct patienler

sonam, vehit contradicenlem sibi, et qurjestiones mo- ) forl ir’t’eduIos et infideles, notam facit hominibus et

ventem , et dicerel : Nunquid iniquitas esl qpud Deittu ? «•! >i nun valenlis, neque currenlis, sed mise- rentis Dei esi : et si Pharaonem proptcrea elegii, ut in ipso potenliara suae virlulis ostenderct, el si ipse «ujiis vult mrseretur, et quem vull indurat : atquid de omnibus, inquit, queritur, el cur qui peccat cul- patur? cum lalis dc uno quoque ipsius voluntas ha- lur. Haic ergo el • uioveuti, atque

in iiiijusrc n nn prolervius et impor-

renti, cnm increpplione dignissiirce cx- clamationis occurrit : 0 ■ quis es, qui contra

respondes Deo ■ quasi diceret, Tu quis es, qui le in au- lamregis immcrgis, ol interioris c;i!>i<r.ili ausus es secrela pcnctrare ? Kvmt eiquise

patientiam etpotentiam suam. Palienliam, dum din suslinet si forle resipiscant et convertantur ; p<»ten- iiam, dum aliquando punit. Et rursus in vasis miseri- cordiae, hoc est, qui semetipsos emundaverunt, no- tas facif divitias gloria3 : qua3 vasa non irralionabilr aliqua, aui fortuita gratia, sed quoniam a peccati sordihus se expurgaverant praeparavit in gloriam. Kotam ergo facit Dejas potentiam suam, dum impios casligal et corripit, ut secundum Scripturaa senten- tiam, dum flagellalur peslilens, innocens astutior fiat (Prou. xix). Quidam vero a snperioribus repe- tunt: 0 homo, tu qui es, qui respondeas Dc<>.> Qucd st volem Deus cstcndere irtn» . <•;<:. Palientia el longa- i:i:!!iias ebt Dei, >[■■•■ talos praeparat ad inier-

95

COLLEGT. IN EPIST. AD UOM.

9*

itum , ila el bonos prseparal au coronam : divilix’ A sus pancos justos perire cum nmltiui.line iinpio-

auteui gJoriae suot, dignitas muHtplex prmparata credentibus. Eo ipso quod ait : In multa patientia, satis significavit priora eorum pcccata, inquibus eos pcrlulil, ut opportune lunc vindicarct, quando illo- runi vinuicta subveniciuia eral : his qui libcrantur iunotcscunt divitiae Dei, cuni erga eos qui inlor ho- mines spemujltur, clhumiles su;it, misericoniia ejus oslenditur quod non iu uivitiis suis, nec in polenliu siut, scd in Domino sperant : sicut et tunc Hebnco- ruiu gcns dispersa inter homines et abjecta, a Deo niisericordiain consecula est. Ita ergo etiam populus

rum. Quod seraen kaias Domino dicit derelictuw i iliud sine dubioquod idem .\postolus exponil in aliis, c;;in dicil ad Ahraham dicliim : Tibi dabo lemitii hanc, el scmini luo : Non autcm dicil el seminibus lanijuam in muilis, sed semini tuo, lunquum iu uno, ijiii esi Christus. Non autem otiose Isaias semen 110- minavit quod reliquum est : semcn namquc dlcitur quod scmiuatur in terra, et indo resurgentem fru- clum pUirimum lotius Ecclesiae multitudines prola- lurum, sicut ipsc Dominus dicil : Niri granum fru- menli in lerram ceciderit, et mortuum fuerit, fructum

gentium qui spernebatur et desperabatur ab his qui non affert; aut fructus hujus seminia esl iiidiilgcniia iu circumcisione glorianlur, misericordiam coiisccu- peccatorum. Quid cryo dicemus ? quod fjcnles,quw non lus est. Vocabo non plebem meam, plebem meam. sectabanlur juslitiam, apprehenderunl juslitiam.Quo- Aperlum est dc gentibus dictara, quia prius non eral H modo liic dicit quod gentes non secla! aiitur jusli-

plebs Dei, postea autem ad opprobriiim iudeeorum miscricordiam accipientes vocatae sunt, ui in loco ubi non vocahalur plebs Dei vocarentur ibi filii Dei vivi : prius cnim nusquam vocabanlur filii, nisi in iudaea, Imc est, in Hierusalem , ubi domus Dei eral; ul : Notus in Judcea Deus (Psal. lxxv). Isaias autem proclamal pfo Isntel, hoc est, clamat pro hisqni crc- dunt in Christum, hi enini vere Israeiitac, sicut dicit Dominus ad Nalhanael? Ecce vere Israelita, in quo dolus non est (Joan. 1). lieliquiaj salvw fiant. Pauci- latem eorum crediluram cssc demonslral. Providcns dc futuris prophela videbat quod plurimi ex Israel fuluri cranl vasa irae non crcdentes vitae suse, sed Dominnm majestatis crucifigenles, illi qui non sa

tiam, el comprehenderunl justiliant? Vide ergo si hoc modo possimiis rcspondere : aliud est scctari, aliud est insitam hubere. Sectari dicitur, qui do- ctrina el lectionc mulla assequi aiiquid cupjt : unde ct a scctando sectae appellatae §unt hujusmodi do- ctrince quac honiinum traditione discnnlur. Genles ergo quae legem tabulis vel litleris scriptam non ha- bueruni, non dicuntur seeuiae essejnsUliam, hahue- runt tamen insitam, quam le.v eos naluralis cdocuit : idcirco ergo proximi ftierunl.justiiia: ei quae ex fide est, id est, Chrislo.

hrael vero secluns legem justitice , in legem non pervenil. El hic locus, sicul supra dixiuius, oliser- vandus; in uno eodemque’ versiculo djverse nominat

__ — — 0 , — n — .. — „„. ^

vantur, lanquam arena maris sunt : rebquiae vero legem. Ccrtum est enim quia seclabatur iegem jusli-

saivae fiant, tanqmrm stellse coeli sunt : ulrumque eitim promissionis, quse adAbraham facta est, conti- ii- 1 sermo : erit, inquit, semen tuum sicut arena maris.

Verbutn cnim consummans et brevians in a?quitale. liistoriae habct boc sensus : Sicut ego verbum ab- brevio et cito diffinio, ila Deus hoc omni velocjtate perficiet. In prophetia autem brevialum verbum No- vum Testaiiientum accipilur, quia in oo omnia brevi- ter comprehensa sunl el claiisa. Salvari hos promit- lit, quos reliquos dicil pcr verbum quod hreviavit Dominus super terram, hoc est, per fidem, cum sub- lalis oinnibus neomcniis, ct sabbato, et circumci- sione, et lege escarum, et oblationibus pecorum, eola fides proposita est ad salutein qua? abbreviata est ex lege : quia quae in fide sunt habentur, dicente Salvatore : De tne enim scripsil Moyses. Sive verbum breviatum esl tolius doctrinae, ut quod prius lcx et propheue conlinebanl in latitudine praeceptorum, ve- niens Dominus pronuntiarel, et diceret : Diiiges Do- iniuuin Deum ex toto corde luo , et proximuin tuum sicut te ipsum : in his duobus tuandatis pendel omnis tex et prophelce (Matth. xxn) , in quo evidenter pro- phetas ellegem duobusnis sermonibus breviavil. Po- test et breviatum verbum dici symboli, quod creden- iibus traditur, in quo u»tius myslerii summa paucis connexa sermonibus conlinetur.

IVisi Dominus sabaolh reliquisset nobis semen, sicut Sfidoma facii essemus, c’c. (Isai. i). Quia non est pas-

D

tue secundum litteram , scd in legem non pcrvenit : quam legem? sine dubio spiritus. Neque euim boc di- ccret Apostolus, quia legem quam seclabatnr, et quarri tenebat, et quam bahebal, in hanc non per- vehit. Prima juslitia est cognoscerc Crcalorem, de- inde custodire qrise praeccpit.

Quare? Qnia non ex fule : sed quasi ex operibus. Reddit causam quare noa invenerii justitiam, quia falso in operibus gloriati crcdere neluerunt.

Offenderunt enim in tapidem cffensionis. Id est, in Cliristum , quia non crediderunt in cum. Ideo lapis offensionis est : cui videre liccl lapidem non offendit ; qui autcm c;cciis impingit se, quod conligit Judsais, quos sua maliiia excsccavit, ui ChristUm non agpo- scentes crucifigerent. Sed idcirco lapis offcnsionis ct petra scandali praedictus cst Christus, quia mulli in nativitale ejus et passione scandalum patiunlur. Ecce pouo in Sion lapidem offensionis et petram scandati. Sciendum esl quod in Isaia propheta hoc lestimo- nium scriplum sil. Comperlum est in peira vel in lapide Christum esse significatum. Daniel enim pro- phcta lapidem hnnc dicit, qui abscissus a monie siue manibus , percussit et eomminuk otnnia regna, ef re- ptevit omnem terram (Dan. n), quod evidentcr de Christo dictum cst. Et in lege petra, de qua fluxe- rant aqiia; , Christus est appellatus : Petra autem . inquil , erc.t Christus. Offensio crgo posita in Sion Christus csl : Sinn vcro alliludo est, sive civitas ipsa

95

SEDIXH SCOTI

9$

Sieronlem, q;ue propter notitiam Dei non immento A dxis testimoniuni perhibet Paulus quod aunulatio-

excelsa diela esl, in qua Salvator a Deo Patre posi- tus praedicator, offensiu faclus esl Judaeis , dum sc Eilium Dci praedieal, natum de Spirilu sanclo exinu- Jiere. Per corpus autem contra scandalum passi sunt, et dieebant : Notttu mater ejus cl fratres ejus apud tws sinit (Marc. vi)? quoinodo ergo hic dicit, quia de coelo deseendit: JI;fc itaqiu- pctra scaiidalum est Ju- da?is el petra oiTensionis. qu;e petra sine dubio eorpus iuleiligitur Salvatoris, bac excisa sinc manibus, pro- plerea qnod siuc viro de Spiritu sancto nata esl. Om- nis qui credh in eum non confundeiur. Non Judssus solus, sed omnis qui crediderit, de prislinis deliclis non confundetur.

CAPUT X.

nem Dci, licct non secundum scientiam, lamen quia ulcunque habeanl causam docet Apostolus, qua ob- secralione pro illis offerret Dco : meiius est enim babcre zelum Dei, licet non secundum scicntiam, qiiam pciiitus non habere. Sed uon secundum scien- iiam. Veteris scilicet legis, quae propiielavit quod crederel lotus mundus Cbristo adveniente : sed nou cngneverunl quia Christus advenit. ignoranies ju- stiiiam Dei. Ignorantes enint hauc esse Cbristnm quera prumiserat Deus, allerura exspeciandum di- cebant, huk justitias suas quas ex iege babebahl anteponentes, qui esl Dei justiiia in iide : justitia cnim ipse est, quia quod promiserat Deus, in ipso implevit. Finis enim legis Cliristus. Hoc est, peifectio-

Fraires, voiunias quidem cordis mei, etc. In his ^ nem legis habet qui crcdii in Christo ; cum enim

quae nuper eiposila sunt, multis iestimoniis ad- versuin Israei osus est prophetarum, ita ut profer- ret de Isaia : Nisi Dominvs Saba&th reli.quisset se- mcn, etc, propierea solari nunc rursus populum voiens, el pcr lioc invitarc ad fidem, dicit : Fralres, roluntas quiiiem cordis, elc, et causam cur volunlas sua et obsecraiio pro illis apud Deum haheatur, esteudit. Tesiimonium enim , inquit, perltibeo Uiis, quoa cemulaiionsm, elc. Qaamvis, inquit, tot et lau- lis sint involuti peecalorum suorum malis, tainen, quia ineffabilis zelos et a?mulatio Dei osl apud illos, ha;c me commovii causa obsecrare Domiuum pro ipsis, ul vel in fine aliquando pervcniant ad salutcm : habenlenim zelum Dci,scd non secundum scientiam

nulius justilicaretur cx lege, quia nemo impiehat legem, nisi qui speraret in promissionem Christi, ii-.les posita est, quae crederct pre perfectione iegis, ui in omnibus praetermissis lides salisfacerct pro lela lege. Moyses cnim scripsil. Ipse Moyses liisti-ixit i.iter utramque jostitiam, fidei sciiicet aiquc facto- rim, quia allera operibus, allera soia credulitatc justificel .ucedentem. Quonium qui fecerit cu vivei in ei . Ij est, vinuicU.nu iegis clTugiet el hona lerrae accipiet. Quiuam ox boc loco putant Juii:eos pra> sentem tantum viiam ex legis operibus me- ruisse, qnod verum non esse Domini verba de- < larant, qui dc viia intcrrogatus aelerna, mandata legis opponil, diceas : Si vis in vilam cenire, servn

Etproijalquomouo non secuiidumscientiamzelumDei mandala i.tialtli. xik). Uude iiitclligimus quod qui

habeant: Quiaignorantes,\v.qa\l,Beijuslitiam,*uai ju- sao lemporelegem sprvavit, setcrnara vitam habuil

stiiiiv obtemperanl. Non multum crgo preaest babere Quce autem c.r [<de cst j.uslkia, sic dicit. id est Moy

zelum Dei , et non iiahcrc scientiam zeli. Deniquc Judaii

pulanles se zelo Dei agere, sacrilcgi exsiilerunt in

Filium Dei,quianonsecuiiduni scieuiiam zelali suul :

sicut Pbinees, fitius Eleazar, qni sccundam scien-

tiam zelalus intcremit Madianilaiii pariter et Israc-

liiam fornicantem cora ea. Poterat auiein dicere et

de aiiis Aposiolus qui charitatem Dci babent, se !

non secundum scientiam : si enim habeat quis affe-

ctum erga Deam, ignorct autera quia cliaritns

liens est, bcnigna cst, non invidens, non perperam

agens, nouinftata, mn est ambiliosa, non qiuBrens

vmv sua s’ nt, li.t-c cl iiis similia si in cliariidte non

D

Nedixeris in corde, etc Kcc esi, uecde pas- sione, neque de aseensione cjus, quia a semelipso factum cbt , in corde iuo debeas dubitare. Quod ait , 2V*e di&ris in corde tuo , exceplis iiis qaae medi.i intcrserit , h.oc est Cltrislum dedu- cere, vel a rnortuis rcducere, de Deuteronomio vi- detur assumptum, ubi bbc modo scriptum esi :

taittm hoc quod ego mando tibi hodie, uon est superexaltatum a le, nec longe a ; est in ccelo,.

h/ dicas : Quis asc, •:de! a nobis iit ceelum, et ciccijiiet illud nobis . ui audienles faciamjis iitud? neqve tram tuure, ut dicus : Quis transibil noiis mare,ei aceipiet

habeat, solo affeclu diligai Dcum compelenler, el ad M*d, ut audieuies faciamus i!!ud? Verum juxla te

ipsum dicelur quia charilatem Dei habet, scd non seeuudum scientiam. Similiter aulem dici potest et dc alio qui fidem Dei babet, sed non secundum scientiam, .>i ignorel quia fides Dei sine operibus morlua csi. Potest el de aiio dici qui castitatem ha- bet, scdnon secundum •■ . :iii;t;<i, quippe si ab bo- iniiiil!i:s !;iudari \ull. Kt alius abstinens |>olest dici , sed iion swundum sciculiam, si propterea ut Iiomi- nibus appareat. El sic per singuia quaeque «ju.r rinms. Denique ci apostoli dicebant ad Salvatorem : Auge nobis (idem [Luc. x;n : hoc ‘-si, habcntes eam iitlf-.u quae non csi secundura scientiam, habeamus cam fidciii (\ua- esl secundum scieHliani Interira Ju-

esl velde in ore luo, et in mauibus luis, ut facias illud (Deut. \). Jusliliam i:am- dicil csse fidei, si non duhiiet de spe Dei quas in Cbristo esl, quia idco passu8 esi. ut exspoJiaQs inferis, virlule Patris de- i moric resurgcus, cum auiniahus ereplis in coa- lum ascei.ii-ivt. Sed quid dicit Scripnira? Hoc est, ui aseendamus deducere Chrislum, confitendoeum noslro ore, quo I c.-A quasi cochini nostrum, ct in- tremus in abyssuro nostri cerdis, d<i quo oporiet :ios revocare Christura , ut quod cffrde credimss, ore confitcamur. Rec scriplum esl in Deuteronemio, quia nen esl longc al> animo nestro ve! orc, quod nobis dicitm ul credainus : quaravis enim oeulis

/1

97 COLLECT. IN

non vidoatur, a natura lamcn animomm et toquendi ratione non discordat quod crcdinms. In ipsa enim natura inserta sunt velut seminn, quaft auditu ei vo- luntate ex culttira fructificnnt testimonium creaio- ris, hoc est, vcrbum fidei. Nullwri opus dicil, sed solam fidem dandam in causam Christi.

Quia si conftearis in orc tuo Dominum Jesum. Qu;e superius loculus esl, liic illa manifeslavit : hane esse regulam fidei, credere Dominum es»e Jesunij et non crubescerc qnia Deus illum ex mortuis de- duxit in coelum, confilcri Quod Dcvs itlum suscitavit amortuis. Certum esl quia stiscilavit eum, adjusti- ficationem sui credit : aiioqui quid proderit scire ine et credere quod Jesum Deus suscitavit a mor- tuis, si in me ipso eum non habeam suscitalum? Ego si in novilate vitse non atnbulo, et velUstale peccandi consuetudinem non fugio, nondum milii Cbristus resurrexil a inortuis. Ad hunc autem sen- sum ea conveniunl qure sequuntur. Dic.it enim Scri- ptura. lti lsaia : Quia onmis qui credil in eum, non erubescit (]sa. m.). Emhescit aclem om-nis qui peccat, sictil el Adam peccavit, et ertibuiti el abs- condit so. CHii ad hune ruhorem pcccati incurrit, crederc aon videttrr.

Corde cnim creditur ad juMiiiam. Ergo si fides SHf- licit ad iiistiliam et coufCssio ad sahtlem, inter Ju- daeum -t Gentilem credentes miila discretio est. Omnis qui credit non t:t>nfniidctHr. Gitm examen coepe- ril lieri omniuin rerum in die judieii, et oinnia falsa commenta vei dogmata in cenfttsioneni deduci, tunc in Christum credentes gaudebniri, videtiles oiwiibus maiiifestari quia qued crediderunt veram est : aspi- cient enim inier caeteros se gluriosos et prudentes, qui jestimati fuerant eonlemptibiles et stulti. Ilfie cnim est vera probatio, ubi et remuneraiie ei con- demnaiio. Non est enim distinctio Judmi elGnvci. Generaliter autem confundi propler diifidefiliam. dicit aut sublimari causa credulitatisy quia sine Chrislo apud Deum nulla salus, iino poma est. Dites in omnes qui invocant eum. Unus Dominusomnium el abundantiain miserieordise et salutem habet unde- largialur. Non dixil, Dominum divitem credentibus, sed invocaniibus illum : credenlibus enim sola dalup remissio peccalorum. Seqaitur autem ut preeibtis deditus liberelur a malo, et possit consequi quod promisil Deus loto corde vigilanlibus. Ha? sunt divi- ux Domini, si juslilia nobis, et veritas, ct sapientia, ct sanclifiealio, quod lotum est Christus Dominus, dominetur. Hk enim sunl ejus divitiae, utpote in quo sunl omnes thesauri sapientia3 et scientue abs- conditi. Videtur mihi grande aliquod in Scripturis divinis sub irivocalionis nomine designari : non enim de qualibuscunque viris, sed ingentibus et pr«- cipuis scribitur, quia Enos prirnus coepil invocare no- men Domini (Gen. iv).

Omnis enim quicunque invocaverii nomen Doinini salvus erit (Jocl. n). Apud Joelem prophelara hoc scriplum esl : Quomodo ergo invocabunt eum, in qnem non crediderunt ? Christum enim Judaei non

EPIST. AD ROM. 9«

. crcdideruiit, et ideo nec invoiani cuni in (|UCtn nou ririiiderunt. ln hoc aulem arclissiina eos couclu- sione eonsli ijigil : Salus, iuqnit, non cst nisi iuvo- canli ; nemo vero invocal qui non credil : ergo quia non creditis, nou invocaiis ; et quia non invocalis, ikiii salv.iiiiini.

Sed quomodo, inqnil, credent ei qucm non audic- runt? PoHumus sic inlelligure, ipsum iti carne po- situm, vel Apostolos ejus praedicantiis de eo audire noluemnt. Potestaiitem et hoe inblligi, ijtiia ctiani nunc Ghristus semper tanquain vcrbum el ralio uni- cuique loquitur in corde, et de pietale docet, de ju*titia, de castiiaie, de pudicilia, et de omnibus siinul virlutibus prolciilaiur, sicut et ipse dicit ; Oves mea vocem meam uudiunt (Joan. xxx). Skr

B denique in corde Pauli loquebatur, ita ut ille dice- ret : An ejpcrimentum cjus qmtfrilis qui loquilur Ut me Chrisius? Sequiiur : Quemodo aulem audient sbie pnvdicunte? h\ hoc magis prjedicanU>im sermouo ChrisliiM ostendit andiri, iM quibus secundum ea quae stipra diximus, Chruttus loqui et docere mon– stratur.

Quomodo aufeni .prauiictthint nisi mittanlur? Di31- cultas mibi qwedam in hoc sermone videiur exsur- gere. Si eniin ila intelligamos qtiod propierea non praidieent quia non mittantur, nullo aulem pr*di- canle Jinn audiant, non eredcutes enim non invoca-. bunt, non invocanles non •salvabi.mtur, coiiigiturex his, ut causa qua non stttrt salvati, ad vititim redeat auctoris qui non iniscrit praedicantes, Sed magis ad

k iihmi nos, qui rectior est, in inleliigentinc tramitem uefleetamus, et quod dixit, Quomodo aulem prtrdi- cabunt nisi miitantur? sic accipiamus, quasi dicat Apostolas : Nos pi-seeones et prtedieatores Christi

. non possumus praidicare, nec aimuiitiandi nobis virtus ulla subsisleret, nisi adesset aobis ipse qui misil. Qitod si prscdicantibus audire non vultis, veslra jam culpa est; et si atidientes non creditis, et non credeittes neu invocatis, salvi esse nequilis* Quia ergo missi sunt ad pradicalionena, idcirco de kisquia^ ipso missi sunt scriptmn est : Qnam spe- ciosi suntyedes evanijelizantiuvipacem, etunqelizan- titm bvnal Hac piopbet» dicit Nahum. Pedes di- ceudo, adventum signtficai apostolorum circumeuu-

j. tium mundum et regnum Dei pnedicaulium : ad- ventus1- enim ipsorum illuminavit homiues, viam osteudens qua ilur in pace ad Dcum. Aui certe pe* des in hoc loco pro scnsibus i>osuit : de his pedibua el in Evangelio Salvator ait : Sicut ego Dominus et mayistcr lavi pedesvestros,elinvicem lavaiepedesalier- utrmn:«xetnphim emm dedi vobis (Jocn. xnt). Videa- mus quod sit istud exemplumt quo magistri diseipulo- rum lavare debeant pedes, autde qua aqua lavare. Si quis inveniat aquam vivam, et si quis accipiatde baptrsmo, et aqua illa fiat ia co fons aqiue salientis in vitam aeteniam, isle de hae aqua doctrinie spiri- tualis potest lavare pedes discipuiomm, ct oniues ex animo ipsorum immunditias sordesque. diluere; et hoc faciens, datum a magistro implevit exem-

S9

SEDliUl SCOTI

100

phtm. Qua. aulem bona sir.t qme evangelizaiU (quam- A tates non selum vocis, sed verba el pationem pen-e

vis hoc ipsum quoil dicil evangelizarc, inlerpreutur,

boua annuuliare), quie siut tatuen bona qua_ bonis

addidit, requiramus. Unum et verum bonum esl

Deus, cujus imago bonitatis esl Filius, et Spiritus

ejus qui diciiur bonus : iilud ergo umnn, quia in

Deo Patre, et Filio, et Spiritu sancto est, bona no-

nisse pronunliat : quod ulique audientes sermonem fidei etiam perscrutari possunl. Sed uico : Nunquid Israel non cognovii ? Gentes sciiicel esse voealas ad fnlem. Yidetur ea quu* superius dixit de Gentibus proloculus : nunc vero, ut sibi moris est, etiam de Israel subjungil, etvult quod inexcusabilis sil Isracl

minavit; boc esl enim quod annuntiant evangelisue lestibus idoneis comprobare. Ipse, inquit, Moyses

secundura praeceptum Dei et Saivatoris nostri <Ii- dicit, ex persona Dei : Ego ad Ktnulationem vos ad-

cenlis, Ite, docele omnes gentes, baptiianteseos in no- ducam in non gentcm, de Christianis sinc dubio di-

minePatris, et FUii, et Spiritus suncti (Muftli. xxviti). cens, qui a Deo ad semulationem prioris populi in-

Exemplum vere hoc de Isaia ridetur assumptum ; creduli concepli et assumpti sunt. Ad vmulationem

sed ilii propheta ad ipsum Dominum evangelizandi vos adducam. Quia per se Judaei in ira missi excru-

efficium retulit. Ha enim ait : qnia ego ipse qv.i lo- ciantur, quando audiunt prophelas et legem ad nos

quebar ecce adsum. Quam pulchri in montibus ut pe- pcrlinere qui Chrislum credimus. In gentem insi- des evangelizanlis audilum pacis, ut evangeHzantis B pienlem. Hoc est, sine lege etn.on adoranlem Deum

bonaijsai i.n)! Verum mihi videtur Paulus, quia verum. Isaias aulem audet etdicit. Dicit Aposlelus

prophcta dixeral, ul pedes evangelizuntis bona, et lioc quasi ex alterius comparationc commemo- rasse, velut si dicerel : Ita adero, ut iiomo qui evangeljzal pacem el evangelizat l>ona.

Sed non omnes obediunl Evangelio. F.rgo si nec illi omnes obedierunl ad quos isti missi sunt, quanlo niimis isli ad quos nemo esl dcstinatus. Qnis credi- dit audili.i vestro? Firmavil exemplo prophetico Ji.d_e.os csse contradictores evangelieae veriiaiis : hunc aulem numerum tangil qui fidcm non recipit, quod ponit Apostolus, quia Isaias dixerit : Domine, quis credidit auditui nostro ? Quis pro raro diclum

de Isaia quia audet et dicit : hoc indicat,. quia mor- tem conleumens et persecutior.es quae inferebantur, quamvis sciret sibi imminere periculum, audet ta- men etpraedicat Verbum Dei. Et «:_ persona Chrisli dicit : Hic Israel carnalis esl, hoc est, Abrahae filius, sed non secundum fidem : nam Isrttel verus et spiriiualis est, qui credendo vidct Deum. Imentus sutn ab liis qui me non intcrrogabanl. Quia non Deum sed dcemonia interrogabant, per augures et astrologos, atque aruspices idolorum. Ad Israelaii- tem quid dicit? Superiora quidem ad Genies, se- quentia vero exponit ad Israel esse referenda. Tota

csi. El observare deberous quod sermo hic in Scri- „ die expandi manus meas. Hocest, toto tempore mi

• • . 1 * L _ _- 1 I __ _..! )l>. I\l III .>.i I i ■■. 1 i I . . . . ■ /\vl An.ll • .■■__-. -•»-. ,.-.-. 1 t . I ..-< /"* .-...

pluris interdum pro raro, interdumpre nullo omni no ponitur. Verbi gratia, ul cum dicitur : Qtiis sa- picns , et intelligit ha-c ? llii vero dicitur : Quts aseendit in coilum, Itoc est, Christum deducere; vel quis descendit in abyssum, koc esl, Cliristum a mor- tuis reducere ? Hic quis nullus intelligitur : nullus cnim est qui ascemlit in cceluni Christum inde dedu- cere. Nunc ergo Dominc, quis credidit audilui no- sj.o?quod dicit Isaias, rarum quemque significat. Videlur lamen Isaias luec ex persona aposloloruiu prophetare, quibus credilum fuerat pradicationis officium ; nam et ipsi cum raritatem crcdentium dc populo lsiael viderent, dicunt ad Dominum : Do- mine, quis credidit auditui noslrb? Ergo fides ex audituest, auditus autcm per verbum Dei. Quia nisi n veritatem in suis Scripturis, sicut illi inlerpretati tlur aliquid, nec audiri potest, nec credi. ln om- sunt, ponit.

rabilia vel plagas exlendi : nec sic crediderunt. Cer- tum esl autem quod gentes erant qu.r Chrislum nec quasrcre noverant, nec de eo interrogare didicerant; invenerunt tamen quem non qusesivcrunt, quia ipse eos quaesivit prior. Pastor enim bonus et ovem quce perierat requisivit, et sapientia est quaj drachmam perditam qiuerens invenit. Jud.ei autem iiiterrogant Scripturas de eo,.et inveniunt quia crux cjus Judceis est scandalum. Idco dicit ad cos : Tola die expundi mu- nus meas, hoc e_Tt cum penderel in cruce, illi non so- luminvenerunteum, sedinsuperdixeruntei : Si Filius Dei es, desccnde nunc decmce, et credimns. !n exem- plaribus autem Hebrceorum non habet contra dicenr teni , Apostolus auiem secutus LXX interprctum

iii-.-ii terram cxivit sonus corum. ib.tc de Psalmo xvui assumitur, ubi ail: Non sunt loqneUv, ncque sermo- nes. In quo pro linguarum et sermonum varictale Genles sine dubio inlelliguntur, et ^iii ■itur quia apo- stolorum Chrisli in omnem quiden; terram sonus exierit, in fines vero orbis terrse, non sonus, sed veiba pervenerint . quod ita intelligi potest, quia lerrani iroperitos quosquc et indocibiles omnes di- cat, ad quos non verba, in tpiibus ratio fidei com-

CAP13T XI.

Dico igitur: Nunquid repulit Dcushwredilalen, suam? Quia salis illos bumiliaveiat , modo quasi bonus doclor cousolatur cos, ne illos nimium exaccrbare videretur. Absit. iNon omnes, ait, repulil, nisi illos (jui non crediderunt- Nam ei ego I&raelita sum. Qitia non idcirco expulsi suul, quod genus sunl Israel. Non ergo repulil Deus plebem suam , quam pnescivil esse crediluram. Et ut hoc probarel exemplo, sub-

tuouetur et explanatio sapienliae, sed sonus iidei jungil, dicens : Nametego Israelita sum. An nesci-

communi etsimplici praedicationt pervenerit. Fincm tis in Elia quid dici; Scriptura {III Heg. xtx)? Ne

.t.l.is lerr.e, eruditorcs quosque appcllaverit ; viderelur parvum quod exemplo sui nonesse repni-

euiin perfectioncm indicat rcrum. Ad hus ergo sam piebem Dei rJocebal Aposlolus, validiora requi-

101 COLLECT. IN

cif exemphi , dicit : An nesdtis , ctc. In quibua do- cet, quod propheta aliquando Deo repletus, cura apnd Dcuro qucrelam populi praevaricatoris expone- rct, qui non sokun prophetas oc.idissel ct altaria siibvcrtisset , veruiu el Eliam, qui videbatur sohis superesse cx propbetis Domini, conaretur exslin- guere, Doinino dieebat : Et ego relictus sum solus, et quwrunt animam meam. Sed quid dicil illi dici- numresponsum ? Reliqui tnihi septem millia virorum qui uun curvaverunt genua anic Baal. Aperta sont luec. Ostendil enim non solum Eliam remansisse, qui devotus Dco non adoraveril iddla , sed nuilios qui ;n Gde Dei permanserunl. Huic rei et historiae congruit quod multi per speluncas occultati sint, por- pterAchab regera Samarise et Jezabcl uxorem ejus, qui per pseudoprophetas credentes Dci prophetas per- sequebautur, el populum ad idololatriam cogebant. Quid autem et ipse numerus septem millia virorum indicet, videamus. Septenarius numerus ad requiera pertmet : in scptuna enim requievit Deus. Audi ergo quomodo Christus credentes sibi inviiat ad requiem, et dicit : Venite ad me, omnes qui laboratis., ct ego rcfi- ciam vos. Ad islum ergo septenarium uumerum per- liricl oninis qui veniens ad Christum deposuii onera pcccati, et requiem sakilis invenit. Sic igitur et hbc tempore reliquiie secundum electionem gratiee />. i salva: factai sunt. Rcliquias dicens eos qui ex cir- cumcisione crediderunl, luin apostolorum quibus se quoque annumerat, quam et cseleros qui cum ipsis sccuti sunt fidem Christi. Quod dicil secundum electionem gratice Dei salvas factas csse reliquias , noi: niihi videtur esse superfluse ieclionis adjeclio : poiuit enlm dicere, rcliquiae per gratiam, et sine electionc, et cutn elcctione. Nam omnes quidem qui per fidcm salvantur, per graliam sine dubio salvan- tur : qui aulem per electionem gralise salvantur, pei ■fectiores ariimse mihi videnlur osleiuli. Si autem gratia , non ex operibus. Sciendum est opera quce Paulus repudiat et frcqucnler viluperat , non essc opera juslitiae quse mandantur in lege, sed ea qui- bus bi, qui secundum carnem, legem custodiunt, gloriantur : id est, vel circumcisiooem , vel ritus sacriliciorum , vel obscrvitionem sabbalorum el neomeniarum. Haec cl ejusmodi ergo sunt opera, ex quibus dicil neminem potuisse salvari, et dc qui- ].‘iis in pra-semi loco dicit, quia nori ex operibns, etc Alioqui gratitt uon est gratia. Iloc esl, si ex operibus salvae factse sunt, non erit gratia, scd nierces operis : quia a gratuito niunere gratia ap- peliatur. Qnid enim? quod queerebat lsraei, hoc non esi consecutus ;• electio autem consecuia cst , coeteri vero excxcali sunt. in Lis Aposlolus lsrael in duas divisit partes, quarum unam eiectionem vocat, quae consccuta sit quod qua;rebat ; aliam caeteros appel- lat, qui uon solum consecuii no;t sunl quod qusere- bant, scd excaccati surit spiritu compunctionis. bieo autem totus Isvael non est consecultis justitiam , quia illam non ex fide quserebant, sed ex solis ope- ribuslegis sejuslificari putabant, cum maxiraa legis

EriST. AD ROM. 102

A mandala contemnercri t, unde a Saivalorc arguuntui; Culicem linquenles-, camelum autem giutientes (Mntth. xxiu ). Oedit illis spiritum cotnpunctionis. IIoc cst, spiritum erroris vel infidelitatis, bt’;t invidiae. Oculos ut non videant, el aures ul non audiant. Qusestio nobis quomodo de bono digne diclura videatur, quod ipse dederil oculos residuo Israel quibus non videat el aures quihus non audiat : ei vide re forte haec oiagis retribulio sit el merces incredulitatis , sc- cundum ea quae in superioribus exposuimus, ubi quia non probaverunt Deiira habere in notitia, tra- didil Hlos Deus in reprobum sensum : hinc etenim oculus ct amis cordis, non corporis dicilur, quihus cxcsecali stnu, et-non audiunt, bi uiique Christum viiJent^s in corpore, et audientes doctrinam ejus ,

I> ncc credere operibus quae videhant, necverbo qttod audi.era.nt ohedirc voluerunt. Vsque in kodiernum diem. IIoc cst, usque converlanlur, sicut de vela- mine cordis ad Coriiitliios dicitur (11 Cor. 111). Vcl : Vsque in hodiemum diem, hoc est , usque ad con- summationem siecuii. Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum. Quia itt [j.sssione Christi Uetali sunt pascha comedentes : hoc er.im de illis prophetatur qui Sfdvatorem accto ct felie potabani, Quod dicit, fiat mensa eonuu in laqueum et caplionem , non ha- betur scriptum in Psalmo, neque in nostris Septua- giuia interpretum cxemplaribus , neqirc iu Hebraeo- rum. Sed rursuin in Psaimo habetur : Fial mensa corum coram ipsis in laqucum ( Psul. iaviii ). Apo- slolus autem nonposuil, coram ipsis. Ergo scicndum quod auclorilas apostolica ounquam Hebra}orum exempjaribus fidera facit, nec verbis sempcr iit- terpretum servil, sed Scripturarum seiisuin verbis quibus compelit explicat. Orane quod appellatur Ve- tus Testamentum mensa est Israel, in qua mensa, si quis volebat edere verbum Dei , appositis sibi Jeois et prophelarum sermonibus pascebatur. El h»nc pnio cssc mensam, de qua tiicit Salomon : Si redieris ceenare ad mensam poieniis , inteUigibiliter inlellige quee apponuntur tibi, et mitte manum tuam , scieus quia talia !e parare oportet ? Omnis ergo Scri- ptura mensa est sapientise. Aliter, fii.t mcnsa eo- rum coram ipsis in laqueum ; hoc impletum est quando occisi sunt in yindictam crucis pascba man- ducantcs, iti Uiqueum sciiicet obsidfonis? Sive in,

" laqueum mensa divinae Scriplura» Judaiis efiicitur, quando ea qu.-e de Chrislo propbetala sunt, non nisi ad litlerara perverse inlerpretaritur, in captionem scilicct transmigrationis, quae sub Tito el Vcspss siano facta esl. Potest autem ct illa c;q»tio uiensre hujus viiicri , quia Dominus cos ccpil, cum ad eos di\it : Quid vobis videtur de Ckrislo ? Sequitur : iJ non potuerunt ci respondere verbum (Luc. iv). Et in retributionem. IIoc esl . in mali opcris vindiclam : lii aulem et in scandalum mensa hoc modo. Ex Scripturis didicerunt Judaei , quia C!:ri;;tiis in a’ter- num manet ; Jesum vcro rtdenles in carne’, et ncn soluui in carne, sed in morte, ct morte crucis, scan- dalizabanlur in cum , nescientes quia elsi passus «I

l05 SEDllLII SCOTl 10*

ex infirmUaie cunut, scd vivit ex ihtule Dri. Dorsum A scienlia yura ( I Tim. iil ) , nen jam bor.um grande,

forum cun-aJutn «J sfi/ip-jr. Neque enini debent ultra cceliiD» despicere, qui in esealoreui coeli peeeaverunt: sed dorsuui signitieat fortiludinem Judaorum ad ser- vitulem redaetam exlraueib gcnlibus. Dicoenim, nun- quid sic uffendcrunl ut caderent ? l\ esl , non ita prc- pier improbilatem suam erecati suf.I , ut curari non possint : sieut et Zabulon legimus cecidisse, dieente Isaia propheta : Quomodo cecidisii de cccio . Lucifer (Isoi.it)! Casum aposrsiicum signiUcavit : non ergo hos sic offendisse dicit ut caderent, sed offen- sionis suse causa ad tempns oblusos. Sed Ulorum delicio sulus est gentibus. ul iltos crmulentur. Quo- modo ex illorum delieto salus gentibus detur osleu- dit, lioc est, ut conversionem gentium videnles, et

sed jam oulara sihi poenara conquirit , tanquam qui contumeliam feceril divino niinislerio, qnod simili- ter de cancris et omnibus ecclesiasikis gradibus iu- telligcndum esl. Si quo modo ad cemulandum carnetn meum protoeem. tioe est, trt omni ruodo talera me ex- hibeam, quatenus rae desiderent imitari. Si tmm amissio eorum reconcilialio est mundi. UndeGenlibus assumptio, nisi ex illorum viverent mcrte , ex Ju dsis mortuis ? Christas vei apostoli vita fuevuut Gentibas , si quos inde liberavero , ad vestram pro- fieient viiarn. Si ergo, inquil. Israetitae hujus gentis u.ijectio iecouciliat«nerff prsestilit mundo, et tanta fuit erga gentem istara gratia , quae sublata ab ea univers-.urt raundum Deo reconciliare suilicerct ,

testamentmn Dei, quod ipsi prius aeeeperant , iffis B quaiitum putss tunc meretit muadus, cum eliam tradilum, et legem et propbetas apud eos majore et gens ista recenciliari raeruerii ? Et quid aliud sil,

digniore haberi observantia, zelum captant etiam in iiovissimis saltem temporibus. Et sicut nunc illorum lapsus salutem gentibus dedrt, ila geiitium fiJes et conversatio Israeli aemulatjonem conversionis et sa- lulis conferal : iisque adeo illos dilexit , ut propter salutein illorum gentes voearet, qtio eas videnles aJ regnuiii Dei admitli, vel sic facilius converlaritur. Quod si detictum illorum divitiiv sunt mundi , el di- minutio eorum diviliiv genlium , quanto magis pleni- ludo eonnn. Si delictum illorum tanlum vobis pro- fuit, ut sine operibus iegis vos illis fcceret cohse- redes ; el si pauci corum crcdcnles omnes vos a-.l salulem voearunl, quanlo inagis si omnes credereni

quod ex reeonciliatione lsrael mundus acquirat bre- viter ostendit, dicens : Yita ex mortuis. Tunc enitn erit assumptio kiaei, quando jam et morlui vitam reeipient , et mundus ex corruptrbili incoi niptibilis fiet, et mortaiesimmortalilatedonabuntur. Absurdum namque videretur, si cuni offensio ipsorum reconci- liationem mundo donaverit, assumptio ipsorum non majus aliquid mundo et pnestantius largiretur. Quod si delibatio sancla est , et tnassa. Hoe est , si qui crediderunt pauci sancti snnt, et omnes sancli si credant. Quod unius substantiae est, tmum est ; ideo<[tie ostendh non posse indignos dici ad iTdem hos quorum jam parente9 adepti sunt lidenr: quia

prodesse vobis poterant per doclrinam. Considera ^ si pars Judaeorum credidit, cur non et alia pars

in bis Dei ^apienliam, quomodo ;;pud Deum ne ipsa quidem deliota cl lapsus inutililer cedunt : sed clim unusquisque ex propositis in voluntate vel liber- tale delinquat , dispensatione divinaj sapientice hoc ipsum, in quo illi damno sux negligenlioe pauperes liunt , alios diviles facit. Yobis autem dico geniibus : Quandiu quidem cgo sum gentium Apostolus. Quan* din in corpore fucro conslitulus. Ilonorificabo mini- sterium meum. Dum exemplo mco plures eorum sai- vare contendo. Ostendit gentibus, quonam affectu diligal Juihcos ; nam mintslerium suum , quod Apo- stolus genlium est, honoiiticat, si propler affectum generis sui dala opcra eliam Jud;eos acquirat ad fidem : honorificatior enim fit, si el illos, ad quos non missus est, Incretur ad vitam. Patrihusenim in laude maxiina erit. si fralres invenerit qui perierant. Quid tam dignum quam ut unusquisque ministerium suum , quod Dei providenlia suscepil , exornet? Exornat autem et illustrat ministeriura, qui bene minisirat : sicut ex contrark deaonestat miiiiste- rium suum , ct notabile facit , qui ncgligenter cl in- digne ministravit. Verbi causa , ministerio Ecclesia: diaconus , inquit , bene minislravit , bonum sibi grande acquirit , el multam fiduciam in (ide Chi i- ■:• Jesu : si vero non bene ministravit , hoc est , si non se talern exhibucrit ^ualcm descrihit Aposiolus : Gravem , non mut:o vino dedilum , non turpis lucri appelitorem , sed ttabenlem ministerium fulei in con-

D

posse crederc dicatur? Et si radix sancta cst, el ra- mi. Immulatis verjis eadem repetit , ul sensum com- raodet duobus excmplis. Radix patriarcliarum, hoc esl, prirai ct novissiini sancti ex ipsis. Itadicem ycrn hanc quidam Abraham, alii Seth, alii urram a|i- quem ex patribus ponunt; Ego autem radicem aliam, quaj sancla sit , et sanctas primitias neseio, nisi Db- ininum nostrum Jesum Christum ; ipse est enim pri- miti^e omniuin, vel delibalio secundum id, quod alibi de eo dicitur : Qni est primagenitns omnis creti- turw ( Col. i ), huic namque ratlici, oranis qui sal- vatur, inseritur : et hac deliberafione sancta emnis massa humani generis sanctificatur. Et sicut radix sancta mauenlibus in se ramis sanclificatis pinguetu- diuem pncbet , dum per Spiritura suum sanctum adbserentes sibi vivificat, verbo excolit, sapientia floridos redtlit, et in onmium virlutum pieniludine afferre fructus ubcres facit , ita ct ipse dicat de eis : Ego autem sicut otiva fruclifera in domo Dei ( Psal. li). Elenim si rarai qui fracti sunl, propter incredu- lilatem fracti sunl ; el qui stant , tide stant : qui salvi erunt in quo slant,nisi in Jesu Christo? et quis alius est , a quo per incredulilatem fracti sunt, nisi ipsc cui non ciediderunt? Sed lamen ex temporc adveutus ejus multus oleastcr inscritur huic radici, vel ramis ejus, apostolis scilicci el piophetis . et qui inserunlur eis , socii fient radicis pinguedi:iis Chri- sti. Quod si uliqui ex ramis fracti sunt. Hoc est noii

105

COLLECT. LN EPIST. AD RO.M.

10*

propter te illi fracti sunf , sed propier illos lix inser- A Notoetiim vOs ign6rare,fralres,mysterium hoc. AdJiuc,

tus es , quia illi frncti. Ta autem cum okaster esses. Oleastcr, olea quidern , sed ineulta ac silvestfis. Noll (jtoriaYi adversus ramos. Hoc est, noli de illorum perditione gaudere , atioquin audies : Qtiia nori illi per te stant, sed tu per illos ; nec illis vitain pnc- stas, sed illi tibi. Dicis ergo : Fracti sunt rami ut ego insererer. Dicis iflos Jdeo fractOS , ul tu uisera- ris : videamos si propterea , et non magis propter incredulitatcm suam cecideruiit. Tu autem fide s(a. Quia Judaei per diffidentiam lapsi sunt, hos fide dicit stare, quia cum prius jacerent, credendo stare coeperunt. Noli altum sapere, sed lime. Id est, noli diccre quod lldem Abfahai habeas, ultra populum Judaicum fidelcm. Qoidam hunc Jocum non intel-

ad eos qui ex gentibus crcdiderunt, quasi elatos et supcrbicntes adveTsitm ramos qui frncti sunt , et pu- tantcs quod hoc nort Dei bonitatc et ineffabili di- spensalionc sapieniia; ejns, sed suis meritis conse- cuti sunt, trt, illis detractis, ipsi cum essent olea- stri insererentur ln bonam olivam. Mysterium auiem dicit arcanum , quod hominibus ignoratum est, quarc salvatae sunt Gentes , quia occasionem eis satutis etiam c;ccitas pryestitit lsrael. Est mysteiinm q ignorabatur ab his qui insultabant liujusmodi , quo- modo in dispersione fliiorttm Adain , ca:ievis quibus- que gerttibus sdcundum angelorum numerum distri- butis, propria quaedam pars facta est Israel , ad quos et repromisstones bonorum, et festamenta, et legfefa-

ligentes , nec attendentes causam vet personas, de B tio facta est. ManCnte ergo iha parte Domini in statu

qua et de qoibus loqultur -Apostolus , priiant hic

sapientiam esse prohibitam : quod si ita est , se-

cundum illos invenictur sibi ipsl esse cenlfarius,

cum hic vetet quod alibi , ut Ephesii et crcleri ac-

cipiant, magnis supplicatioriibrts a Domino depfc-

calur. Noli ergo altum sapere, hoc est, noli COntfa

eos esse superbus, sed cave ne tu offertdas. Me"-

mertto quod omnis qni se excttat , humiliabitur : nara

possibile cst otiam te peccarc. Si enim Deus natu-

falldas ramis non pepercit , ne forle nec libi parcat.

Hoc est , si iJHs non pepercit propter incredulitatem ,

quia ex radice s&ncta sunt, quanto irtintis fibi slpec-

caverls?Vj’dc ergo bonitatem etsevetttattmDei. Bonrtrtl

Deum gentibus esse testatur : qUla ci«n idrila seque-

soo, possibife non etat nos, qtii cransus gentes, ihtrofre in hreredHatem Dei , et in sceplri ejus jura succedere. SequHnr : Ut noii titis vobis ipsis snpien* tes. Hoc est , ne secundum humanatn sapienliaris dldatls : Nos Deus elegit, et illos abjecil. Qnia insul- tare lapsis et gloriari adversum ranios qui confracti snnt, nort fit per Dei sapierttiam, scd per hunra- nara , mntabilem et ignorantem mysterium Del. Quod enim secnndum Deum sapit , in beneftcHs Dei non insultat abjeclis : sed Cum timore gratias agit misericordiae largientis. Quia cwcitas- ex partt Israel eontigil. Id est, non omnibris patitur Dcus, sed aliqnibns ex Israel fleri csecitatem. Aut in tan- tiitfi Isfael et dfelicta ex petfidia occupaverai, , nt

rentar, etnecsicrequirefetft, ipse ultfo vocavit illos, ^ veniret terapus quo gentes omnes admitterentuf in

vitam, et ita omnis Israel pCf fidein solam galvafe- tur, quombdb geutium plenitudo, uf a?qiral«js essent in Cbristo qui sequales fueraril Iri deHctis. Doncc plenitudo gentiun iniraret. ld est, muTUtudo creden- tium ex omni genle. Non omnes omnino gentes , juxta figuram synecdochen. Sicut scriptum est : Veniet ex Siori qui eripial et auferat iniquiiates ex Jacob (Isa. lxxix). Quod si vis , inquit Apostolus , scire quomodo etiani post ciccitalem salvandus sii Israel, audi qubmodo scriplum sit : Yeniet e’c Siou qui eripiat, etc. ScTendum sane es! qtrod de prophela Isaia unum testimonium islud Pauftis assumpsit, pvo

et peccata remisit cis. Jadiriis auteffl seVefiis est , et excoecavit illos, quia domim Dei spreverunt ; potest enim Deus iterum inserere illos. Apud hdmlnes qui- dem impossibile est aridos sufcnlos rcforflbare*, apud Deum autem omnia possibilia atque facilla. Nam si tu ex naturali etcisus ?s oieastro. Qnia Jatn olifli p«- tres eorum per naturalem legem degeneravefunt a natura, et per snccessioues peccandi coirisuetudifie" permanente , quasi naturaliter amafi et iriffuciuosi esse coeperunt. El contra naturam ir.sertus es in bo- nam otivam. Contra naturam olivae est iftserere olea- strum , quia magis solet rarnus radicis vim mulare,

quam radix ramorum in suarti Yertere qualilalem. eo quod dixit Apostoius : veniet ex Sion, scripturii

Ideo insertum dicil oleastrum, ut snrculus fructum ^ inveniet, pfopter Sion. £t quod ait hic, cum abstu-

radrcis afferal, socius ejus efleclus. Olivam fidem , lero peccutum eorum, ibi omnino scriplum non est,

per quam Abrabam justificatus est , accipiamus : sed nec apud Hebraeos quidem, Aposloli tamen au-

oleasirum vero, quia sterilis et infructuosa natura cioritate sumptum est. Verum meminisse debemns

est, peifidiam significat. Ac per hoc si hi qui sera- quod preesentem locum Apostolus quasi mystcrium

per inimici Dei fuerunt, conversi in fidem Abrahae haberi voluTt : quo sciTket hujusmodl sensus, fideles

inserti sunl ex cujus origme non sunt, quanto magis Judaei, si post diffidentiam credant, paternae reddendi sunt naturae, inserti iterum in suam promissionem ? Sed nec hoc quidem lateat nos in hoc loco, quod non eo ordine Apostolus olivoe et oleastri similitudineiri posuit , quo apud agricolas habetur : illi magis oli- vani oleastro inserere , et non olivse oleastrum so- lent , Paulus vero apostolica auctoritate ordine com- mutato, res magis causis quam causas rebus aptavit. Patrol. CIII.

quique et perfecti inter semetipsos velut mystei ium Dei silentio legant, nec passim imperfectis et mriius capacibus proferant. Mysterium rcgis, ait Scripiura. celare boiium est (Tob. xn). Et lioc iltis a me testa- menlum, cum abstulero peccata eorum. Novum sci- licet Testamentum, quod promiilit Jeremias, quod non nisi novi, abolitis per baptismum peccatis, acci- piunt : Fratres secundum Evangeliumjnimici propU r vos. Causa incredulitatis inimici sunt Evangelio, ut

iO?

SEDUUI SGOll

m

geniibus e/ror 8’ dehctum iUomm aperial viam ante A pervcnire , unoquoque tempore decrevit quid esset

tempus iiurandi ad fidem , sicut supra memoravi. Hoc dif it ui uuo insultet his quorum deiicium pr©.- fuit gejiUhus : illis enim insultaaduin est quorum pcccalum obfuit aliquibus. Eadem peisequens,adhue de Iscael et gentibu» Aposlolus , et ramis oieastri , «jui insidtabaut ramis olivac , defractis , imputans ctiam boc addidn : quia hrael secundum Evangelium quideio inimicus. factus est Deo, quia non credidit C.liristo : quanlum autem spectat ad honorificenliam palrutu, eieclus et charissiaaus babetur apud Deum. Sed et quod dicit :. Propter vos; quorum saluti s<sir licet iiivident, prohibentes.apostolos gentibus loqui, f» ,,ersequeutes qui anuuntiant Christum. Secwnduin rehquia* vero, qiwe salvandse diciuUur, in quibus

prsedicandum, anle tamen permittens unumqueraque sibi : quia uatura ipsa duce, cognilio juslitiae obtor- puerat , consuetudine delinquendi data lex est , ut humauum genus terroris meui lege frenarelur : quia noo se cobibentes rei tencbantur a iege prsedicta. Misericordia est , quae ad se confugientes salvaret •> refugientes aulein crecaret ad lempus, ad promissior nem eorum gentes, quae prius justitiam Dei datam per Moyscn sequi noluerant , advocans , ut horum saluli duni invident, ipso zelo ad radicis saiutaris originem se reformarent promissi in lege. Ihec est. altitudo divitiarum sapientim et scientiw Dei , qui tam Judacos quam gentes manifestata providentia acquisivit ad vilam. Considerans sanctus apostolus,

eleclio credeutiuai subsecuta cst ex Israel. Cnaris-r B tantas esse bonitatis Dei divriias, et tantum diviliis

sirau’ piopter paires. Quorum scilket fidem sequentes, credurit iu eum qui suscitavit Christum Jesum a mortuis. Sic enini aiumando et vos non credidistis Deo. Post naec eiiam iatenies «t profunuiores iucredulitalis eorviD aperii causas, et dicit : Quia sicut.vos Gentes quoiidam non creuebatis Deo, nec tamea idcirco jienuus reliquil vos Deus. Sed alujuando ad ultimum

sapientiai opus erga rationabiles agi creaturas, et, quod tantum Deus dives Hsl in misericordia, et dives in. omnes qui invocant eum, et tantae sunt bonitates. cjus, et longanimitates , et sapientise , repente ut interioribus eas cordis ocuiis intuens, immensilatera- que earura perspiciens, stupore simul ac pavore percuisus, exclamet et dicat : 0 aitiiudo diviliarum

miserkordiam consecuti esiis propter increduiitatem sapientiee et scientice Dei, quam inscrutabiiia sunt

illotum. Occasio tamen conferenda? in vos miseri- oordi» .populi Isracl increduiitas exstitit , ita etiara nunc fri qui de populo Israel non crediderunt, noa nsque relinquuntur in incredulilate sua. Postquam pi«intudinSs gcntium impleta fuerit dispensatio,

judicia ejus ! Judicia Dei abyssus mutta, ad liqui- dum enim comprehendi non possunt. Inscrutabilia. Utscrulari judicia ejus, quibus unamquamque ani- mam alque naturam rationabilem dispensat , nemo sufficiat. Sed requirendum quare dicat inscrutabilia"

etiam ipsi misericordiam consequentur. Sine pceni- esse judicia Dei, cum Psalmograpbus dicat : In /a-

lentia enim iunt donationeT ct vocaliones. Si cre- J biis meis pronuntiaci omnia judicia oris tui. Ad quod,

diderint, Ulis non poterunt imputare peccata, quia jta respondendum est. Nam addendo oris tui quae

Deum non pflpnilel Abrahse semiui promisisse. Con- 8Cripta sunt a prophelis, et quae facilia sunt ad in-

clusit enim Deus cmnia in increduiUate, ut omnium telligen.dum significat. Et investigabiles vice ejus.

mi&treatur. Non vi inclusii, ?ed tatione, quos inve- ni( in increduiilate, hoc esi Judaeos omnes et gentes concmsit, quia ante Judsei peccatores tanlum erant, ooji etiam pcrfidi. Postquam autem Christo non cre- diderunt, genlibus sunt aequales, ut omnes similiter niisericordiam consequantur. Hoc est, oinnia con- ciusissc iiv iocredulltate, ut tunc decretum donum a Deu venirct , quando omies diuldenlia laborarent , ut gralia muu^ris esset gratissima. Itaque nemo se jactel : miserum est enim superbum esse eum.

hoc est cogitalio dispensationum ejus, sive viae Do- mini, sciiicel misericordia et judicium. Quis enim- cognovit sensum Domini ?An nenio cognovit? Nara in prsesenti ipse Paulus sciebat, qui aliis eslendebat : sive sine lege ipsius per se nemo cognovit, boc certe de creaturis dicit : quippe cui nibil sit cum cieatura commune. Quis cnim cognovit sensum Domini ? hoc in Isaia scriptum habetur. Manifestum est , solum Deuin essc qui novit omnia consilia, et hunc unum esse qui nullius eget, quia ab ipso sunl orania, et per

cui ignotum est : 0 aliitudo divitiarum sapienlix et ~ hoc consilium ejus a nullo nec metitur, nec com

sdeniiai Dei. Miratus tantum profundum, nullis prxcedentibus raeritis gentes intromissas , et in perfidia Judaeos dereiictos ; unde exclamat dicens ; 0 aiiUudo diviiiarum sapientice et scienluB Dei. Laiitbt sapicntiam Dei, quse tam diu exspectavit se- cunviiiiU priescieiUiam, donec omues misericordia indigerent; ul bominibus de falsa jactantia gloria tolicretur. Excclsum et immensum Deum in divitiis sapientiae et scientue suse, cum omni laude gratiarum aciionis testalur : est enim consilium et judicium ejus incomprehensibile. Nam ab iiiitio sciens con- versationes et opera hominum , quia neque soia severitate justitiae saivafi posset humanum genus, neque soia misericordia ad profeclum raeritorum

preheuditur, quia inferiora superioris sensum capere non possunl. Denique Judseis non credenlibus im- possibile videbatur, consilium et voiunlatem Dei esse ad redempuonem gentiura. Simiii modo et gentibus arduum ct incredulum Judaeos, qui non credideruni, Salvalore posse converti, et credere ut salvarentur. Aul quis consiitarius ejus fuit ? IIoc est, quasi minus ipse consilio sulliciens, indigeret alterius, sed con- silii participem nullum quidem inler creaturas esse pronunliat : consiUum vero sapienli necessarium in sapientia sua cst , qui est Cbristus, et in sanctitale esl Spirilus sanctus. Aut quis prior dedit iili, et re^ tribuetur ei ? Nemo enim aliquid factori suo prior contulit, quippe cum etiam hoc ipsum unusquisque

m

COLLECT. IN EPIST. AD ROM.

HO

a Cunditore suscepit. Quonium ex ipto, et per ip$um, A corpora sua exhibeanl hosliam vivenlem, sancivm,

et in ipso sunt omnia. Vides quomodo irt «ltlmo ostendit quod in omnibus quce supra dixerat segre- gaverit mysterium Trinitaiis, nam cura dixit : Alti- ludo diviiiatum, Palrem ex quo omnia dicit essc, signifieat : et sapientke altiludinem , Spiritum san- ctum, qui eliam aita Dei novit ct declarat. Verum- tamen quod dicit, ex ipso, hoc ipsum quod sumus indicat ; pir ipsum autem , quod per ejus providen- liam dispensamur rn vita; in ipso vero, quod per- fectio omnium , el ftnis in ipso erit , tunc cum Dens erit omnia in omnibus. Ab ipso omnis creatura ac- cipit iniiium , et per ipsum regitur, et in ipso omnia concluduntur, nec ipse conliuelur ab ulio. Jn sa~ cula. Propter hoc quod perfectio omnium non in

piacentem Deo. Viventem dicil hosiiam, quac vitarn, hoc est Christuin, in se gerit; sanctam dicil, hi qua Spirilus sanctus nabital , ut Apostolus dicit : nescitis quiu templum Dciesiis, el Spiritus sanctUl habitat in vobis? Placentem Deo, \l pote a puccaiis el viliis separatam. Ikce autem omnia ralionabihs est cullus Dei. Potest enirn pro tali cultu reddi ra- tio, et ostendi quia dignum cst Deo laleti hostias inimolare : arietes autem, et hircos, el vitulos im- mortali et ineorporeo Deo offerri , nulla raiio ho- nesta sinil. Et notfte conformari huic sieculo. In quo oslendit esse quamdam formam hujus saeculi , et aiiam esse saeculi futuri. Vide ergo ne forte curn veiiit ira in cor tuum , conformem te feciat huic saecelo.

tra unum saeculum concludUur, scd in muita proten- B Similiter autem et concupiseentia maia, et avaritia,

ditur. Amen. Ut intelligamus per illum ad isiam beatitudhaem veniendura, de qua scriptum est in Apocalypsi.

CAPLT XH. Obsecro itaque, fratres, per mUerttordiam Dei. Non per salutem illorum , neque per Christum ohse- crat, quamvis misericordia Dei in Christo sii, tamen pcr misericdrdiara Dei orat illos, per quara ex mor- tuis vivere coeperunt, ut rnemores ejus sollicite agant circa obsequium ejus a quo illis data est, per queni ex impiis gratis jusiificati sunt. Cum per omnem textum Episloke in superioribus docuisset Apostolus quomodo a Judaeis- ad gentes, a circumoisione ad frdem, a litlera ad spiritum, sb umbra ad verilatem, ab observanlia carnali ad observantiam spiritualem religionis suinma translata sit, et haec ita ad fulura prophetieis vocibus ostendisset designata : jam nuuc spiritualis hujus observantkc , ad quam cultus Dei ritura docuit esse translatum, aggreditur mores et instilula sancire, et ait : Obsecro itaque vos, fratres, per misericordiam Dei: Et haec doceo, non quasi imperans : nihil enim proficit legis imperium , sed quasVqui ofticium suscepimus reconciliando vosDeo. 6_uid esl autem quod vos obsecro? Ut exhibeatis corpora vestra hosliam viventem , sanctam , Deo pla- centem; non animalium, sicut in veteri lege, quae tamen, licet in figura fierent, immaculata oiferebaut’ et viva. Ralionabile obsequium vestrum. Omne opus nonum lunc placet Deo, si rationabililer fiat : nam alias mercede privatur : ut pote si quis hominum causa jejunet, bonum obsequiura insipienter facit. Obsequium hic cullum dicit, qui cultus, quoniam dudura in corporibus multorura pecorum consiste- bat , nunc , inquit , in cerpore rationabilis horainis offeratur, et corpora magis vestra quam pecorura fiant sacrifkium Deo. Pro viribus autem explanare tentabimus quomodo unusquisque rationabili obse- quio eultus Dei exhibeatur. Si superbiam corporis sui vincat, imraolat vitulum; si iracundiam superet, arietem jugulal ; si libidinem vincat , hoiocaustum offert hircum; si vagos et lubricos cogitationum resecet velalus, columbas et turtures immolaverit. Nunc autemPaulus obsecrat in Christo credenles, ut

D

caeteraque quibus praraens sseculum deleclatur, for- mani tibi sajcoli praesentis imponant. Si vero fccon- trario mansuetudov patientia, lenitas, contineutia, fides, veritas cajteraequc virtutes habiteut in sensu tuo, conformeai te futuri saculi facient, et ita i ’ chram animai tuae speciem reddent, ut Verbum D ; quo despondet eam sibi in misericordia et fitle, dicat ad eam : Tota es formosa, proxima mea, et maculii non est in te (Cant. iv). Sed refortnamini iii novitate sensus vestri. Renovatur autem sensus nosler pcr exercitia sapientia?, et meditationem Verbi Dci , et legis ejus intelligentiam spiritalem , tst quanlo quis quolidle ex Scripturarum proficit ioclione, quanio- que altius inlellectus ejus accedit, tanlo uovior sem- per efiicitur. Quodbonum, etplaciium, et perfectunt. Hoc esl, quod bonum sit, et melius, ct optiraum , verbi causa : Bonum conjugium , melins aulem can- tinentia, optirauna virginitas. Dico enim peryratiam, quce data est mihi. Prohibitus huraana sapientja , quae praeter legem est, non sensu proprio loijui se dicit, sed auctoritaie grati;e spiriiualis. ilaec gratia perilia intelligitur doctrinae Dominicae , pcr quam hnmilitati studendura tradit. Videndmn esi quia Pau- lus, sicut et alias dicit, non in suasoriis sapientiai camatis verhis, sed per gratiam quae sihi data esi, loquitur. Est enim multa differentia p^r gratiam loquentis , et per humanam sapieniiam. Denique compertum est, nonnulios eloquentes et erudiios viros, cura mutla in Ecclesiis dixerint, et ingenteui piausom laudis acceperint, nerainem tamen audito rum ex his quae dicta sunt , corapunctionem corais accipere, nec proficere ad iidem, nec ad tiraoreui Dei incitari : sa;pe autem viros non magnae eloqueutisB, nec compositioni sermonis studentes, verbis siinpU- cibus et incompositis muitos infidelium convenere. Dcnique scriptura est quia et Joseph inmiit (jTitiani in conspectu principis carceris, et Eslber invenit gratiam apud regem. Reperimus autem nos in quo’ dam secretiore libello Scriplurarum, quasi an^elum quemdam gratiae, qui etiam vocabulum e*. gratia traheret? Anachel enim diciiur, quod inteipreuiur gratia Dei. Hoc ergo Scriptura illa eontiuet quod missus esset a Domino iste angelus ad Esther, ut ei

11]

SEDLl.U SCOTl

112

graliam darel apud regem. Videamus quid est quod A sludium erga sapientiam Dei ei doclrinam verbi ad-

graliam quae daia est sibi Apostolus dicit Omtitbu* ijui sunl iiUer vos^ non plut, inquil, supere, iiuuin oportel savcre, sed sapere ad sobrietalem. M- .Je;ur adbuc ad superbienies raiuos cleastri, el in- sultanlea ramis qui de boua oliva defracti suni, etiam l.unc ap’.are sermonem , el dicere eis : >‘on debcre plus, boc est, superbc sapere. Ego auteni dico quia ei haereliei plus sapiuut de Cbristo quam oporlet sapere, qui negant eum in carne venisse, et natum

ox Virgiue , sed aeleste ei corpus assignanl. Plus vult sapere qui illa scrutatur quae iex non dicit; unde ei Salomon ail : Altlora le ne scruleris , et mujura tc ne qmvsseris , std qnx pr<jeeepit tibi Deus ilia cogita s:mper (Eccl. 111U Aperte osleudit lioc

bibet, el in mediLalioue legis divina? die ae nocte persislit, et esl magni bujus corporis oculus ; alius erga minislerium fratrum et mdigentium curam et est sancti corporis ejus manus ; alius sludiosus au- ditor esl verbi, et auris est corporis: alius ad viden- dos deeumbentes el requirendos tribulantes, et po- sitos in necessitatibus eruendos est impiger, qui pes sine dubio ecclesiaslici appellatur corporis : et ila invemes uuumqueinque propeusius erga unum ali- quod offieium eispecialius operam dare, caetera Tero sequentia hahere. Quomodo autem corpus istud in Chrislo sit, id est, iu veritale, et sapientia, et jus- litia, et sancliticatione, quae omnia Cbristus est, s^pe jam diximus. Habentes autem donationes diversnt.

nos debe.e sapere, quod justiiias terminos uon egre- B Cum dixisset singulos quosque credentium membra

dialur, s>d sapcre , inquil, ad sebrieiatem, quod in Graeco dicitur rufptir^, in nostris codicibus. hec iu ScriplurU di\inis, sebrietas a majerihus in- te.rpretatum est : ab aliis Umen eradilia viris len> peranlia ponitur. Sapcre ergo ad lemperantiam, boc est, ul in omnibus, vel quce agimus, vel loquimur, vel senlimus, lemperanliam tcneamus. Et unieuique sicut Deus divisit mensvram fidei. Meuswram (idti, virtutum inteiiigenda est gratia, quam non nisi fide- les accipiuut. Sicnl divisil Deus menmram fidei , hoc esl. ut sfiiat unusquisque et inlcUigat quoc in eo sit mensura gr.iiix Dei , quam cousequi meruit per fidetn. Iisterdum enim accepit quis a Deo ut sapiat in opere eharitaiis, aul ut sapiat in efficio visitaudi,

esse unius corporis Chrisli, nunc quasi di?ersorum membrorum diversitatem operis enumerat, et veFbi causa, velut oculorum, ita menti, quae tst mteriur oculus, prophetue assignat ©ffieium, et alii tanquam manui ministerium ascribit, et alii tanquam Hnguae doctriuam tribuit, similiter etiam caetera seeundum ralianem mensurae fidei. Nunc aulem ilia oflkia de- putata membris merito fidei enumerat, ut quod vi- derit ineiubrorum, quod sibi deputatum ©ffieium e»t, non perstrepat alteri, cui videt aliud tradilum, s«d congaudeat ut corpus Eccle.-ke sit perfectum. Sive prephelium secundum raiionem fidei. A prophetia ift- cipit, qu* prima probatioe&t,ralionabil«messe fidem nostram; denique credentes aecepto spiritu pro-

aut erga viduarum el pupillorum defonsionem, aut G yhetabant pro modo capientis, hoe est, eausa quan-

erga hosptUlitalu sollicitudinem : iuec eigo singula divisit unicuique Deus secundum mensuram lidei : sed si is qui accipit giatiam ut denuo alicoi horum sapere Telit, et non inlelligat niensuram graliae sibi dalae, sed velit sapere de sapientia Dei, de verbo doctrinae . dr. profundioris scientiae ralione , in quo graliam non accepit, et uon tam disctere velit quara docere <ja:v nescit, iste cum minus sapiat, plu^ vult sapere quam oportet : non eoim sapit ad tcmpeian- liam, ui castodiatuniaiiqnesicntDeusdrrisit mensu- ram fidei. Verum.utevideniius adhuc de iis Aposto- lus assignaret, ihtroducit exempliun, dicens: Sicnf enim In uno corpore mulla membra habemus. Per com- paraliooeja corporis eos ad eoncordiam cohortalur, ne vel linc moveautur, quia dona accinere diversa, innia liabere singuli non p.ilerant , ne superbi- nni nalBdi egentes, nec omnes eadem, ut corporis Christi liobis similitudo deiuunsireiur. Membra au- Hm omnla non eumdem acium kabent. iNon enim potest oculus audire, nec auris \idere, elc. Sic sin- gmi altrr atlerius membra. l"l praslimdo alterutrum quod habemOS, magis ac magis charilas confirmetur,’ ordinanssime per haeG componens omne corpus Kc- ciesite : ut sicut proprios aftus babent, et ofliciis suis uuomquodqlie deservrt. ncc tamen possibile est ut nou consensu inutuo sibi in\icem cedaut; ita, in- qttit, ei in Ecdesia, qiee est corpus Christi, diversos uoguH liabemus actus, Tcrbi gratin : alius on.ne

D

tum exigit propter quam dalur. Prophetia intelli-

genda est, quam docclPaulus, non illa per quam di-

cilur, Haec dicit Dominus. Sive miuisterium in mim-

strando, hoc est, mioisterium sacerdotale, vei dift-

conalus ollicii minislratio. Possumus h;ec omnia ad

illam regulam revocare, qux supetius e«t dicta, hor,

est, non plus sapere quam oportu sapere, ul verbi

causa dicamus : non debere eum qui ministfat in mi-

nisuando plus sapere quam oportet Sftpere ; et qui

docet, in doetrina non plus sapere quam oportet sa-

pere : mulii enim aceeplo ministerio vel ae<epta do-

ctriua plus sapuerunl quam oportuU sapere, ei eiali

in arrogaiiliam, vcl in delicias resoluti praeeipiies

corruerunt. Sice qui docet, in d-oilrinu? Simililer di-

cilur adjuvari doctorem in doctrina, ut in quantum

iides ejus est ad docentium, in lanium inspiretur ad

tradendam doelriiram ccolestem. Sin’ qui exkortaiur

m exhortando. Qui docet major est eo qui eshorta-

lur : exiioi-tari eahn possimt etiani minus periti, Lv

cessit enim fralres ad bonum aut ineredulos ad

tidem. Qni Iribuil in simplieitate. Qui tribuit indigen-

tibus et pra’slat, oportet, inquit, nt in simpiicitate

cotdis boc facial, hoc est, ne videatuf quideiu Lene-

facere indigenlibus, corde Tero laudem qujerat ab

hominibus. Non ergo simplicilas est, si aiiud agi fi-

denlur in manibus, el aliud quairatur iu corde. Qui

prceest in sollicitudine. Qui praeest in E<eiesia vel

fiatribus, del>et esse soilicilus, non de s*cular;bus,

113 COLLECT. IN EPIST. AD ROM. m

sed de Ecclesiae necessitatibus : qui Ecctesia; prae- A cwterie ereamrie Deum btnedicere jubeniur : u

quidtm. benedictio aliquid muneris sompe

fcunt, recipiant solliciUidinem, qualeiu Apostolus di- cit : Cojtcursus i» me quotidienu&. solliciiudo oai- nium Eccld&iarum. Quis iulirmalur tt e§o non infir- tnor ? quis sctiudulixulur, el ego nun uror ?(JJ Cor. u. ) Qui viiseretur in hilarUate. Vidatur iortassis imum atque idem esse, quod yupra diximus, qui dislribuit in siiiipiiciiatc, etiiie qui miseretur inhilaritate.sed mihi vidcbur unym fnrtasse Qpus efifO, fton lamen el

ab oo benedicuntur imperiit. llontines vero b- benedieere, pro eo quod est iaudare et g ratias referre dicuntur. Sed in hocprohibet Apostolus, »e prt ma- ledieiis nmledicta reddamus, ed faeiamus quod ipsu desemeUpso seribit, uhi dicit : M+Udicimur tt bsne- dicimus (J Cor. iv ). Gaudate ew gauUemibu, , eum /lentibus. Non cum illis qui bVnl moiiuus suos

operis ipsius unum effectum : aliud est enim dare jubemur, aut quj flem dauma seecuiaria, sciei.its

indigeati, et aliud esl nffeetit miserico/dke eum in- digenio partiri in hilariiatc i Hitarem enim datorem diligit Deus (II Cor. ix). Diieclio sin$ simuiatione. Tota puritas debct esse in Chrisiiano, sicut Deue pti- ra lux cst : iingeie enim servomim est; wt diiigamus

quia hojus saftculi trisiitia lnorlem operatur ; non sunt arge laerymac cum taiibus, sed eum illis Un- dum est, de quibu dioit Dominus : Beati qui fltta, qumiam ipti comolabuntur (HutUi. v). Caudete cum gaudentibus, id esl, gaudio spiriUiaU, in bono

non lingua tantum,se.d opere el veritalejtautetiam, B ximi, et i» CQnversatjone cjus ad Deum. Id iysum

si necessc fuerit, pro nobis irtvicem iporiamur. Ad- hitsrentes bmo. Non magnum dicil vii&re nialuni, nisi adhaereat quis bono : nec bemgnum esje fraternita- tis aujorem, si non lnutuis se obsequiis praev.er#riut. Observandum eliam boc quod sieut in aiiis dicit :

invicmnde vobis sentieni.es. Sermo jste non asMra sui, sed interpretatione oba«vjrus faetys esi: \w cnim quod dicit, ut jta de fraire senUamus, ut dc no- bis ipsis, et ita velimut, proxitno, -icui et nobis vo- lumus, ui Dominus in Byangelio dixil : Qmnia quai

Quiadh&ret Domim, vmus apiritus est (i Cor.yi), ka vuitis ut faciqnt vobjs homi.Hes, eadem et vos fo.cUe

et bie dick, udheerentis boaa, sine dubio ut con- lingat nobis uuum esse eum bono, Charitate fraierna itmc&n benigni. Ita vesdijigite, quasi ex una maire. §enerati. //.oftore mutuo pravenienles. Hoc est, quod el Dominus doeuit, cum neiarei Seriba6 et Pbari- saeos, prima sibi leea in convrviis vindicanles, ut cum yoci^tus fucris tu ad cconam, in novissimo loco recumbas (kue. xiv). SolUcitudine impigri. $ie per

jtlis {Matth. vu ■), id ip3tan,i<i est, compai? in fratris trihulatione. N-on ulla sapiaiUes,. sed humilibus con- se.jimes. Alta sapere, superbe sa()ei-e est, ut elatio sit io animo ulpc$suimms foriodeincolumitateaetus si;i, nen condoleal fratri, sed exjirobrei; peceaium, quod denotat Dominus dic«i$ : Sjifetratem de ocuto tuo, et tunc videbis ejicero [esiv.cam d* ccuio fratris tui (Luc. vi) ; ipsa cnim ^iilio peccatmn est. Sed

sasculi soilieiludinem pigi’i in Dei opere eHiciarnini C humiiibus ccnseniientes, id ^, ut dep«;si<a superbia

alienam caasam suam faciat, eisuam alienam. No- lUe esse prudenlus apud vomelipsos. fJoe iii Isaia

vel inerles. SpirUu ferventes. Qnia frigidos Dominus non amat, el in lepidis nauseatur. Tunc piane spi- rilu fcrvemus , si sacculo frigeamus. Domino &er- viente*. Non saecnio, nec vitiis, sed omnia propier Do- minum facientes. S[ui gaudentes. Spe gaudet, qtii tmn respicit ea qua3 videnturt sed ea quae non viden-

scriptum est (Cap. v), quodbic Apostolus qu-ssi tuum ponit : i\olite in humana sapieulja gloriai j, sed #tul- li estote saeculo, ui Domino sitis sapieotes, sicutscri- jitum est -.Bealus quem iu erudicris, Doniine, m de

tur exspeetat, et qui soit qnod non sunt condiijnw. %« <"« docueris eutn (Psal. xcin). Qui sibi wmlens p.vtsiones hujus tetnporisad futuram tjioriain quw re- videiur, hic cum arrogantia stuitus cst : ner note veiubitur in nobis (Rom. vwi). Qrationi instantes. In veram Dei sapienliam scire, quisuam stulli.iamquasi

quo enim non sufficil bumana fragiiiias, auxiiium Dci otatiojiibus implorandum est. NecessUatibus sanclornm comuiunicantes. ManifesUnn est quia qui preces suas exaudiri vult, jemuhis debet esse vita; sanetoTum, ut hoc sil memorem esse et commnni

sapientiam cqlit. £rgo qui apud seipsum sapiens est, non potest esse sapiens apud Dcnm. Nutii ma- lum pro vialo rcddenics. fei malum inferre peccalum est, et reddere malum, non ut quibiisdam videiur justum est, sed simile peccatum esi, et ut ego ar-

catorem, imitari aelus iHorum. AIHer, memores bitror etiam gravius : nam il!e qui malum p;ioi in-

sanciorum comnmiiieantes : boe est minislrantes eis qui, propter Ciiristum omnia eoriicmnentes, alienis au lempiis indigent mini^teriis. Hospitalitatem sec- tanles. N«n illud soltim ostendit ut venientem ad nos hospitem suscipiamus, sed et quaeramus et sol- Liciti simus, et sectemur, ac peysequamur ubique hospites, ne ubi forte tn plateis sedeant, ne oxira teetum lateant. Recortiare Lot, et invenics quod non illum bospites, sed ipse qmesierit hospites, el hoc erathospitalitatem seciari. Benedicile perseqiv.ii’ tibus vos. Sermo beuedictionis in Scripluris diverse invenilur, nam et benedicere intcr homiues vel crc- lera quae creaverit invenitur Dcus, et homiiies vel

tuiit, non sentii malum esse quod fecerai; qui au- tem reddii makiin, co ipso qugd ad tilciscendum moliis est, cojjicssus est scnsissc se malum eose quod rcddidit. Nmini mulum pro uiulo reddentes. lioc cst quod dicit Dominus : Nisi abuuduverit jw slitia vestra plus quam Saiburum e{ Pharisaerum, etc. Mafldaium enim ia iege erat : Diliges praximMm luum, el odio habebis inimicum tuum. Ibec quantum videtur jusiiiia est, scd ut abundel ju&titia Christia- norum, docentur non reddcre malitui pro ni«‘uo, tit petfecti esse possinl. Proiidentes bona. 1’rovidere est futura anie oculos haberc, ul ea gerantm q.uai possint, poslquam facla fucrint, in reprcncnsionem

U5 SSDBUi SCOTf 416

r.v,. ver.ire, sed magis feudr esse, sive apud Deurn, A serwordia, ei pielatis opere eongreginSur. Afiier,

i’ve apud heimnes, ne ^uis exisiimet quia apud Deum Hticita non displicent, idcirco non curandum, si fralri seandale sint. Hoc ergo praemonet, quia iUutl fieri dehet quod ei Deo non displrcet, et fralri scandalum r.on sit. Coram homifaibu» providet quis boua. ut nou piaceai singulorum vel vitiis, vel mo- rihus, alioquin contrarria erit illa Aposteii sententia quos dicit : Ege si kotninibui placere vellem, Chrini servus non issem (Gal. i). Si fieri potest qaod ex vo- biseit, etc. Quod vestrura est, vos cum omnibus pacem habelot»e, et dieite eum Prepheta : Cwnt his ifui oderunt pacem erant paeificut (Ptal. Cix). Optan- tes conrersionem eorum atque salutem, sieut in -. o!jis esl ut fierj possit. Quomodo potest fleri ut

m cum onuiihus habeamus ? et quid faciemus *> de Scriplura quae dicit : Si videbas furem, currebas cum e9, et eum aduiteris porlionem tuam ponebas (Psal. xux). Ideo ergo bene Apostohis adtiit, quod cx vobis est, hoc esfc proposilo vestro el fidei vestrae couvenit : cum niaiis eniin hauere paeem et socie- tatent, fidei Yestra^ proposilo fideique convenit. Quamvis et alio in loco possit haberi distiuctio : .iliud est enint crimina amare, aliud homines dili- gere : Qui homiues. creaturam Dei diiigil; qui cri- mina diligil, diaboh" sectalur invenla. Qui ergo per- fecti sunt, hoc ipsum quo oderunt crimina, homi- ncs amant , et odio habentes in eis illud quod pec- canl, illud quod Deus creavii amaTe non desinunt.

si injmicus bona pro malis recipiens, nulta malitise soue poenitcntia movetur, ipse sibi thesaurizat iram. Caput vero piincipale cordis appellatur, et merito caput dicitu", ciijus inteliectu et prudentia memhra reguntur universa. Pfoli vinci a malo , sed vince in bono maium. Vincitur a malo, qni a raalis’ prove- catus reddit maium. Bono autem vineit malom, qui aeceptis malis restituit bona. Certum esi enira haiic esse uiaii naluram , ul ex similibus sui augeatur et crescat, sicut ignis, si ei ignem jungas ; sicut neclis tenebris si aeris nubiium sociatur. Bonum vero si adhtbeas, cxterrainatur malura. Contraria namque contrariis perimuntur, sicut per aquam ignis exstin- guitur, per lucem lenebrae fuganlur. CAPliT XIII. Omnibus poleslatibus sublimioribus subditi estote. Qronis haec causa adversus illos prolata est qui se pulabant ita debere libertate Christiana uti ul nuiii honorem deferrent aul tributa dependerent. Quo- cunque ergo modo eos humiliare desiderat, ne forte propter superbiam magis quam prepter Deum eon- lumeliam patiantur. Ideoque docel illos huuiilitate tempus redimere. Non enim est poieslas, nisi a Deo. Quid, et illa poteslas, quoe servos Dei persequitur, lidem impugnat, religionem subverlit, a Deo est ? Ad quod respoudendum quoJ etiam talis potestas a Deo dala est, ad viudiciam quidem malorum, lau- dem vero bonorum. Itaquc qui resislit polettati. Non

Non vosmetipsos vindicantes, sed date locum irte. p hic de iilis potestatibus dicit, quae persecutiones Aut a fagieudd, aut a permittendo noceri, hi qui jnferunt Odei : ibi enim dicendum : Deo obtemperare

magis oporlet quam bominibus (Act. v) , sed de istis eemmunibus dieit quae non sunt limori boni operis, sed mali, quihus utique qui resislil , sibi damnalio- nem pro geslorum suorum qualitale conquirit. Nam o«i principanlur non sunt timori boni operis,sedmali. Malus debet timero potestalem : nam bonus non ha- bel quod limeat, quia si jusle occidatur, gloriatur. Via autcm non timere potestatem, hoc est, accipe con- sUium meum, ct nunquam liraebis. Quod aulem di- eil de potestale : Fac quod bonum est ? \n die ju- dicii, et habehis laudem ex ea, altius mihi requi- rendum videlor : non enim consuetudo est potesta- libus saeculi laudari hos qui non fuerint eriminoi>i;

feipsos mox vindieant quomodo locum dant ir;c ? Verbi eausa : manum manui non referunt, aut con- vicio convieimn reddunt, irae illius qui fecit inju- riam, perlranseundi et evanescendi loeum dede- runt : nemo enim ita rabidus invenietur qui, illata injuria, si invicem non recipiat, iterum saevfet, sed quasi effuso ac digeslo furore necessario mitescat. Kst ergo granue lucrum, ubi et multitudo compe- scitur peccatorum, ct injuriam passi palientia pro- babrlis apud Deum. Est autem et boc modo me locum dare, pro his quae inferentur injuriis, quod hi qiri peccant secundum Pauli sententiam, iram sibi iitemurizitnt in die iree, Uinc reddet Deus uni-

ruique secundum opera sua. Si esurkrii inimicus jj nam peccantes quidem puniunl , nec peccanles vero

tuus, ciOa itlum. Noli illi negare quod Deus nulli negat, quamvis sit brasphemus et impius. Non so- hun vimik t;\m Deo reservari debere oslendit, sed »«l bcnefieia dare inimicis. Hoc enim faciens carbo- na ignis congeres super capnt ejus. Foriassis isli carbortei ignis qui congregantur super caput ini- mici, in adjulorium ipsius congregantur. Potesl enirn fieri ul aniuius ferus ac barharus inimiei, si beneflciuoi nostrmn scmiat, si lnimanttatem, si af- fectum, si pioluicin videat, compunctionem cordis (iipiat, couiinis^i poenitudioem geral : et hoc ipso ij;>is in e.o quidam succendalur, qui eum pro coin- missi conscientia torqucal ct adurat, «>l isli crunt cariiones ignis. qui super rapnt cjns cx noslra nti-

collaudare eis mos est uullus. Ergo scicns Paulus quod omnesqui in lege peccavcrunt, per legem judi- cabunlur; uuumquemqueei.ini injudicio ilia iex sine dubio arguet secundum quain vixil. Osteruiimus aulem Spirilum sanctum in mullis iniraame legi lo- eum dedisse. Certuin enim esi quia in die judicii habebit etiatn ex ipsis legibus laudem apud Deum is qui niliil contra statula couimiseiil, cum ei di- celur : Eu§e , serve ftdelis , intra in gaudium do- mini tui. Et habebis laudem ex iila. Laus ex pote- slate tunc fit, cum quis iuuocens invenittir. Si au- tctn malutn fecerisjime. Nain in te habel oflkium si peccaveris, ncc tibi proncii ad mercedem, sive Sa- cefdoles portant gladium spirittialem, sicul Petnis

ltt COLLECT. 1N EPIST. AD ROM. M8

pcrcussil Ananiara. ei Paulus Magum. Dei enim mi- A occidere euin polesl? non etiam. Ei ilerum, ruiU- nister est tibi in bonum. Quia pro lua sohicitus est quid qui proximum suum diligit , in uxorein «jus quiete, quoniam futurum judicium Deus statuit, et adulterium commiltil? Nunquam prnfeclo. Sicetiu nullum perire vull in hoc saeculo, rectores ordinavit, caeleris. Hoc ipsum inlelligendum est hoc verbo ut lerrore interposito hominibus velul paedagogi restauralur : quia iu proximi dileclione omnis justi- sint crudientes illos, quos scrvent, ne in pcenam tia recapilulalur : IHliget proximum tuum sicut ic-

fuluri judicii incidaul. ldeoque subdili estole non so- lum prvptcr iram. Recte dixit iram, id est, ullioncin praesentem : ira cnim judicium parit, sed et propter judicium futurum , ubi accusante conscienlia pu- nieniur. Ob hec mihi videtur dicere : Ideo necesie est subditos esse, non solum propter iram, veruin eliam propter conscientiain. Conscientiae quoque quis subdilur, cum habet in se quo accuselur a con- scieutia. His ergo etiam tributa pendimus, dum ad

ipsum. Hoc in Levilico (Cup. xvi) seriptum est. k.t hocseientes lempus. Hacret cum siiperioiibus, ubi dixit : Subditi estote. Quoniam hora est jmn nos de somno surgere. Ut ad perfectiora tendalis : non enim debetis semper parvuli el lacientes esse. Ergo de somno inerliae et ignorantiae eonsurgite, jam enira scientia lucet. iVimc enim propier esl salus nostra, quam cum credidimus. Quotidie propior esl noslra saius, sicut et Dominus cum consummaliouiss^culi

huc secundura carnem vivimus, el quae carnis sunt signa dhningueret, dixit : Cum audieritis hccc omnia,

cogitamus : nam si vineam Domini colamus, et vi- tam veram, quaest Christus, exerceamus iii nobis, de isla vinea non ministris saeculi tributa pendimus, sei ipsi Domino fructus in lemporc reddimus, se- cundum quod ipse Salvator in Evangelio dicit : Quia colonis malis vineam tulit, et dabit eam aliis colonis , qui reddeni ei fructus in tempore suo (Luc. xx). Reddile ergo omnibus debite.

aUevate capila veslra, quonium appropiat redemphio vestra (Luc. xn). Nox prwcessit, dies auiem appropin- quavit. Comparat diei scientiam, et igiiorantiam tw cti. Abjiciamus ergo opera tencbrarum, et indiiamur arma lucis. Cum ignoraniia ahjiciamus aimul ct opera ignornntiae, ct arma lucis, hoc est, opera lu- ininis induaraus : qui enins maie agit, odil hiccm : qui vcro Yeriiatew facit, venit ad iucem. Teneb

Potest etiam eieeniosyna debilum appellari , di- rum suul opera vilia carnis, ainia vero lucis gesta

cenle Scriptura : Inclina pauperi aurem luani, et redde debitura tuum. Cui tributum, tribulum,hoc est, redditc-tributiim, cui reddendum est iribuluro. Tribulum esl quod manu tribuitur. Vectigal autem quod vehiculis vehitur. Primum ea quae sunt pote- statis regiae debite exsolvi jubet, quia major his ne- cessitas esl. Cui limorem , timorem: Polcslati timo- rem exhibendum dicit, quia-limor prohibet pecca- tum, deinde Domino , parenti terreno, ut gratias agat, a filio, a servo Christiauo. Cui honorem, ho-

sunt bona. Roni ergo actus. arnia lucis simt ; inip;<- gnant enim tenebras , quae sunt vitia earnis. Quae sinl autem opcra lenebrarum quae abjiciejida sint, consequenter euumerat et dicit : Non in comessa- „, liohibus. Comessaiioncs auiem, sicut iniionasia ct J luxuriosa convivia, quibus necessario comes est lur- pissima temulenlia, el quid aliud subsequiiur, nisi cubilia et impudiciti*. Non in contemione cl o?muia- tione. Recte ab his coerceri monet, quia oinuis con- ter.tlo et zelus inimicitiam parit: haec enim oinuia

norem. Polest hic honor circa eos esse qui sublimes lenebras vocat, quae ad lucis jivsemia perveaire non vidcntur in mundo, ut videntes humilitatera Servo- possunU-

rum, Cbristura lauden> potius quam viluperent do- ctrinam evangelicam. Nemini quidquam debealis. Hic incipit praedicare charitatern. Pacem vult fieri, si pofest, cum omnibus, dilectionem vero cum fra- tribus, et hic laraen houore servato. ldcirco autem

Sed induite ves Dominum Jesum Chrisium. Frc- quenter dixupus , Christum sapieutiam esse, ei ju- stitiam, et sauttilicatiojiem , et veritatcm, etomnes simul virlutes, quas utique qui assumpserit, Chri- stum dicitur induisse. Si enim h^c onmia Christus,

debitores dicit, quia homini qui dignus est honere necessarlo qui hacc habet, habet etCiirisium: qui sive praesenti sive futuro, dignum est et justum.in- aulem haec habei, carnis curara iu concupiscentiis clinari. 1 111 enim quis inclinalur, a quo honorem tj »ion facit : Et carnis curam ne feceritis in desideriis. accipit, idcirco debitor dicilur : si eniiu non hoc fe- Sie Salomou ait : Post concupiscentias tuas ne eas. ceris principi luo, superbies-: aut enim mcrito quis, • 1° hoc necessaria uOD prohihuit sed concupiscculias aut celate honorandus est. Qui enim diiigii proxi- resecavil.

mum , legem implevit. Legem datain a Moyse impie- bit, qui proximura diiigit ; nam novae iegis raanda- tum est etiam inimicos diligendcs ; alitcr secundura parabolam Domini sine discrctione cunctis miseri cordiam fieri jubeutem, oranis homo proxiraus een-

CAPLT XIV.

Jn/irmutn auiem in fide accipitc. Hoeest, -LiJauuni,

nujier in Ciiristum credcnten» nequaquam oficndite,

sed adjuYaie, ut arundinem quassaiam non comVia-

gatis {tfauh.xw). ISonin disceptaiione. Ne dixerUis

sendus est. Quomodo possit quis legem.in uno ser- ei, vei oe impuietis, quyd non operteat iieri qnaj

mone compiere plenissimam reddit rationem , di- cens : Dileclio proximi malum non operatur : et iuto plenitudo legis est dilectio. Poait eniin per singuia mandata legis dilectionem, et vide quam faeile cun- eta complenlur. Nunquid enim qui diligit proxiimim

carnaiiler observat ; nam quo pacto ausi sunius ferre sententiam de alterius cor-de qued no:i vlde- mus? Qui autem infirmuiesl, olus mnnduca. Hinc probatur, quia non de Judaeis, ut quidara putaet, sed de abstinentibus dicat : non enim carres secun-

i!9

SEDULU SCOTI

120

dum legera mundas , s*d sola olera manducabant. A lillcant raemhra sna quse sunt super terrym

Qui mandttcat , nm utsiiductuiitun ue suemat. HaUe- tiant inter se seaudala : iUi ilLojs quasi carnales ju- dicabant, et illi illos lanquam stultos irridebant, et superslitiosos putabant. Dcus enitn illum assumpsit. Hocest, Ua ilium Deut» vocavit in unitatem fidej, sicul et te. Tu quis es qui judicas ? Cujus auctoutalis es, ut JLidieeseumquem non judicat lex ? Uude Ja- tobus ail : Qui judicat fratsrem judicat legem, scili- eet sapientiorem se judieal lege. Cteternm ipsePau- Uis contra mandatunt facientes judicavit, et aliis ju- dicandi tribuit facuUalem. Stuo DotuiH» siet aut cadit. Hoc est, sive vivit, sive meritur, quia et ille propter Dmsm abstinet, et ille secundum Deum non absliaet. Stulnl atttem, polens ett enim Deus slatusre

Tu aulem quid judicas fratrem tuum ? Docet non oportere in bac rejudicare, quia nec conlinetur in lege ; propterea Deum judicem exspectemus. Et con- fitebilur omnis lingua Deo. Hoc est , tria genera iiliorura iNoe, de Sem enim 27, de Cham 22, de Japhs 22 lingure, hoc esl 72 natae sunt. Sed in hoc judicate magis ne ponatis offendiculum fratri vel scdndalum. Hoc est, ut non carnein manducetis co- rain abstioente quolihet, vcl coram infirmp Jud*o in fide. Nam si propter escam frater tuws conlristatur. Non dixit, propter jejunium ; sed nc illum qui aut infirmatur, aut abstinet, tuo exemplo provoces aut compellas.

Jam non secundum ckarilaltm ambulas. Quia invi-

illum. Qui tres puejo* legumioibus pastos meliores B tus manducat, quod illi non expcdil. Eiiam pon diii

apparere fecit qtiam illos qui de mensa regis ede- bant, pole et illos facere diutius m cerpore stare vel slatuerc, hoc est, in tide robasta ponere. Nam aiius judicut diem inter diem. Subaudi* jejunare, hoc est, modtcum edere. Judaei in esci» diem inter dicm judicarc non poteranl. Ergo de jejueio et ab- stinenua dicit , qure non sunl sub cerlo mode legis redact* : unusquisque tantum faciat quaatum po- test, et quantum mercedis Uaberc vtduerit. Unde sequitur, ut finusquisque id fatiat in taii causa dun- taxat, quod melius judicavcril. Et qui manducat, Dasino manducat. (juiia propterlieura mauducat, ut prsedicando evangelium possii habere virtutem, per qtiam conversi gratias referant Deo, nen sure giile stttdens, kc\l aliorum saltili. Eo qui non menducat, Domino non muniucat. Quia pcr exemplmn illius nuilti salvantur. Et gratias agit Deo, hoc esl, non solam laljiis, sed esemplis et operibus. Nemo, fide- lium sibi vivit, et nemo sibi meritur. Quia Christus pre omnibus morluus e6t, ut et qui tivunt, >am non sihi vivant, sed illi. Cavendum est autem, ne nos e contrario aut nobis vivamus manducaudo, aot pro- pler homines moriamur jejunando. ln hoc cnimvixit Ckriatui et mortuus est. AHventus Christi el vivos in- veniet, et mortuos suscitabit, quoniam vivisoslen- dit viam salutis, et seobtulit pro eis, mortuos vero tiberavk de inferno, tara vivorara quain mortaarura ilormnatiir ; ex perditis eniin iterumreformavit sil>i

gis proximum sicut te, si non illius utilitatem cogi- tas quasi tuam. Noli cibo tuo illum perde-re. pson dixit abstinentia tua, sicut quidam volunt. Non ergo blasphemetur bonum nostrmn. Bonum, hoe cst, libertas, quam haberous in Domino, ut omuia nobis munda sint ; non ea ita debemus uti , u.t videamur propter guiam et epulas ambulasse. Bonum nostrum, hoc est, doctrina Dominica , cum sit bona et salu- taris , Hon debet hlasphemari per rem fragilem : blaspberaatur autem, cum dubitatur de Dei creatura. Nou est enim reguum Dei esca et potus. Hoc est, non propter escanj justificanmr, etc. Sed et hoc notan- dum, quia non dixerit jejuniura et sobrietas nonest regnum Dei, sed esca et potus. Sed justitia et pax et ^ gaudium in Spiritusaucto. Qua3 per abstiuentiam faci- lius cuatoditur. Ubi vero justitia, sicut se pxoximum diligendo, ibi el pax : et ubi pas., ibi et gaudium spi- rituale, quia ex dissensionc senaper trislitia el mo- lesiia generantur. Itaque qu,ce pacis sunt sectemur. Hoc est, ut non invicem de huju6raodi judicemus. Et quw wdificQtionis sunt invicetn custodiamus. Hoc est, quai fratrera non oflendunt, sedificat autem ab- slinentia. Noii propler escatn destruere opus Dei. Ho- minem scilicet creatui» a Deo. Omnia quidem sunt munda. Repetit quod superuis dixerat, ne crcatiiram damnare videaiur. Bonum enim, est non jnunducare carnem, et non bibere vinum. Exponit quid sit pcr quod ofleodi dicebat infirmum : ofienditur sensu.

iilos in servos. Puto quod duohus modis caxislat in jv scandalizatur liife, qu* est oflensio majpr. Aut in

omr.em crealuram Christi dominatio : uno quo vi majestatis et necessilaic potentiae dominatur ; altero, quo rationabilis spirilus exspeclat, utsponte veniat, ut voluntate et non necessitate bonum quaerat , et docendo magis quam iinperrmdo , uivitando potius (jiiaiiioxtoiquendopersuadeal. Inde deni^ue usquead mortem dignatsr volentilius peccato el vrtiis Lmiuori, dcreiinqiierc exemplum , et proplef hec in prjeaenti Ioco Aposlolus dicit idcirco eum mortuum esse et vixisse. ut et vivoruin, el moiluoiam doniiuotar : \i\onim profeeto iUoruua , qui ixsnneetionw ejus eieuiffo novam ct ccalestem ’m terris ejrigunt vi- i.im ; mortuoruui illorum, sine diibio, qui morti- finaiioiiem Cliristi in mrpore c^rcwsnferunJ , et mor-

firmaiur. Scilicet pudicitia ; vinun enim et mulieres apKDstatare (uciunt eliam sapientes (Eccl. xix). Quod autem dixit : Habet penes leipiutn. Jactantiam resc- eat, ne niagis in osteutatione sit, quam viriutc quod cfe^imus, pel quoJ non mordot c^usciciitiam in ee quW fitcit. tk<<i4ts fui non judicut tentetipmm in eo qnod ytroout. Iloc est, qui uon suam firwitaiem pro- b«ndo se considenal , sed alterius infirmi salutcm. Qui mitetH discernit : Si miiaducaverU damnatus est. Id e*t, qni ^re ita dijudicat : idipstun est enim discre- itio «i judictH»., <t»,ua et judicium discernendo lit, et discretio ,judicaudo ; \el, dUcernit cnedens malum esseillud, vel ijlod manduearc, et tamen mandticat centra .‘idem suaw, jatn damnatus esi.

421

COLLECT. 1N EPIST. AD ROM.

m

Quia n+n ex fide. Quje per ckaritaUoa operatur ; A cut scrtplum est : Propter koc confitebor til/i in §en-

quidquid enim aliuui deslTuit, cx fide non est, et id- ttbus, Dotnine. Hoc est, faciara gentes confileii iibi

circo peccatuw est. in genUbus, Domiue. \a\ Chrigti est ad patreju. Tu-

CAPUT XY. liique Judaeis arrogaitliaiu, cum do Gcntium salule

Etnon nobis yLacere. Id cst , ut propria commoda dicit esse prjedietum : Clirislus aulejn in Gcntibus

qu«nentes, nostrani faciamus voluntaleni. conutetureos misericordiam consecutos, quia etipsi

Ad bonam cedificaliouem. Osleudil modum pla- sunt in corpore ejus per haplisuium.

cendi et causaro, ne ad ^anaio gloriam placeamus. Siinul et cum dicit : Bonam asdificalionem , ex>e osiendil et malam, ut est illud : JZdificabitur ad manduwndum idalothyta.

i.temm Clnistus >um sibi placuit. Ideo voi qui rnembra Chriali estis, non dcbetis placere vebismet- ipsis. Imitator et discipulus Christj nen quaerit suwm cominodum : ilie enim ob alionjm saiutem etiaro

Lanumiui, gentes. lloc in Deulcjronomio scriplum est. Cumplcb£ ejus. Iluc est, ct:m lsrae). Eril rudix Jesse. Radix Jesse est aiixir David qu;e Iruclmn fe- cit per ramum, qui est Maria virgo, qnae Ciirislum genuit. ])eu$ autau spei wpieal vos omui guudio. Omne gaudium fidejiym iu spe debet esse fulura. Deus spei, id esi, in quo speraiur vita fjjtura. Ibi auiem oujne gaudium, ui)i pax csl : uulluni veroin

mortuus esi, et improperia amarissijwa suppartavti B dissensione gaudiuro, sed univfrsa moastiiia. Jn vir-

dicentium : Vah ! qui destmebas templvm &ei, etc. tiae Spiritus sancti. Si cnim qui tredil vutule Spiri-

(Marc. xxv). Quod si requiras eur exerapluw, quod lua saueti wuniiur, centuin esi qyod pleuiludincjn

e psalmo pretuUt , i.ta kabeat, qya» improperia, gaudii seinper habeat, et pleniiudinem pacis. AUter.

quae improperaiUur Deo, ceciderint super ChristMitt E* virtute Spiritus sancti, quia abundantia spei in

(Psal. lxvih), ita possuraus explanare, quod sieui Spiritus virtulibus cousi3tit et signjs..

dixit: Qui me vccipit , recipit eum yui me misit (Malth. Certus sum aulcm et ipse de vobis. Bonus doctor

x) , iu et hoc accipi potc*t : Quia qui mihi inmro- iaudando provocat ad pvofeclum, ut erubcscanl la-

perat, impropemt ei qui raisilme. Jes non esse, quales ab Apostoio esse putabaniur,

Ut per paiienliam et coHsoUuionem Scnpturarmn, Et rcpleti omni scimiia. IIoc est, Yeteris et Npvi

Pej- Scripturaruna censolationem el solatia, spem £ur Testamejiti. Audacius aulem scripsi vobis. Id.e,o ma-

lurorum patieutissimi exspeelamus, sieut sciipttma gis scribepdi iiduciam Jiabui, quianovi vos utpru-

esl ‘. Pax wnlta dilige-ntibus.nomen luvm, ct non e&4 dentes cilo aecipere rationem , sieut seriptum est :

in iilis scandalum (Psal. cxvm). Hoc est, qui con- Argue sapimtem, et amabit te (Prov. jx). Tanquam

solatione legis utunUvr, movcri nulla tentatiene pos- reme»i>orans. Hoeesi, rccerdaus vos esse prudentes,

sunt, ul per exeropla patieniise et consolationis eo- sive ut non igneros doceo , sed ut scienles couiroe-

rum qua; scr ipla «unt, s,peremus eonsoJaiionem et in inoiK).

praesenlibus, et sicut Lazarus in fuluro. Magni et> Propter graiiam qucc dala est. Non propter com-

enim causa soJatii est, si quod nos pa.timur, Domi- niun nesir«na et sanctos ejus seiamug esse perpes- s«s. Jtem et couselationein Scriplurariw», idest, ut ipsa exhonatjQne proficiamus ad spem, non diftv dentes de promissis, si adhuc taiident. Spc-m habm- mus. ld est, proroigsionis, ut spes pr«*nii solatiunj sit laboris.

Sacutniiw Jesum Chmtum. Li unusquisqne quee^ rat atierius salutem qua.si suam, sicut Qu-isws sua morte ojnnes salvavit a roorte. /» um ore honorifi- cetis Dtum. Uroiro es dicitur, ubi unus «tquc idem

rootla tefrena, vel Jaudera, sed ul impleam ofiicium quod aoeepi.

Sanctjficms evangelium. JWeo exemplo sanctum esse demonsira.ns. Qyidam enim ut humanum con- temnufrt, quod praedicant ut divinum , et ita /it ut res sancta videatur esse non sancta, cum non perfi- eitur sancte. Unde dicitm : Sanctificate jejunium, h©C est, sanctum facite, sivc roonstraie. Ut fiui obla- tio Gentium aceepla. Ut exemplo meo Gentes effi- ciantur Jwstia Deo accepia, non igue sanctifieata, vel suscepla, sed Spiritu sancto, sicut scripUim est :

per diveraoruro «rg sensus et serme prooedit, Pre- r* Quia sedit super apostoios quasi ignis, et »ij««? mni H

»tcr fued suseimte ivwfitn. Propier honorem Dei k> vieem onera y.esAw portftte, et sic adimpi^bitis i&- gemChrist»: <|ujos sn^eepii, in se, cum esut^mus iropii, quaftto ergo rnagis ms iuvicem, yt similes uo^- Stfi sttstijaere detiemiis! Dico euim Jesutn Gfniaiutu wn&irirm -fuis*e cireitwcmwis, Uerum utrumque populuju >d miitalem botUaiur. Consentio vobis, o Judai, qHia Cbrisius vobis promissus, ad vosvene- rUpi-ituuiu, QiGentespropte,f misericordiam Dci vo- tat:e nuni, tamen unum ostis corpus eifecti : Xon enint miit ministrari, ml mmistrare, et dare animum suam m vedemplioiMtn pro mullis. Ad confirmuudus vromissiones patrum. Ul videlicet implerel quodpro- roisit palribus ■ Cui ptus dimittitur, plus diligit. Si-

lis varice lingita? (Act. ii). Habeo igitur gloriam if Christo. Sciendum sane est quia hic Latini gloriam pr« glariatione posuemnt : Qui gl&ri&tur, in Domino glorietur. Gioriam igitur Itabeo ad Dominuin, iicet apud homiues Uifanier et roaculer.

Non enim audeo aliquid loqvi eormi, q<m per me non efficit€hrislus. Kon ausus smu dieerc aliquid me in h*s duntaxat rehus propria virtute fecisse, et non omnia per me esse Dominum operatum. Sig4ia minora, boc esl sanitales vivorum. Prodigia maioi’a, velnti est sus«itatio ntortuorum. Signa vo- cautur, in qu»J>us »it aliquid niirabUe, indkant quo- que aiiquid fiUurum. Prodigia vero in quibys lan- lunimodo BiiivtbiU’ aliqnid osiendkur.

1*25

SEDULH SCCTf

iU

Sed sicut scriplum est : Quibus non est annuntia- A dum peregrinationis caosa dicilur. Ceuchris portus

tum de ee, videbuni ; et qui non audierunt de eo, iatelngr.nl (hai. 1.11, 5;. Ostendit suum laborera anle prsecHciam. Videbunl. ViJetur Chrisius in aposlolis per virtuies quas i» ojus noraine faciebaut. Propter iiuod cl imoediebar plurimum venire ad vos. Fundavi ecclesias occupatione deteotus.in nis regionibus, Achaiac, et Macedoniae, vel ab Hierusaiem in Hlyri- cum. Sed cum proficisci cwpero in Hispaniam. Utrum vero in Hispaniam venerit, incertura habetur. Spero t/uod prcrtcriens videam vos, et a vobis deducar illuc. Quia ita vos exhibetis, ut ncc apud vos locum aut necessilaiem babeam diutius remorandi, ideo et ex parte ilhs fuisse dicit, quia credere non indigebant, sed tantummedo confirmari; sive ideo ex parte,.

quia nulla magnitudo lomporis faciai cbaritatem. ** rum pedes lavare.

Corintbi , quia omnes qui ad Corinlbum veniunt, mansionein Cenchris habent. Ut assistaiis eL Sive sumptibiis, sive solatio adjuvelis eam.

Adjutores meos. Id esl in opere docirin.-e. Omnes aulcm quos saiutai, intelligimus cx bcminibus fuisse pcregriuis, per quorum exempla ac doetrinam, uon •absurde exislimamus credidisse Romanos. Qui e\t primitivus Asiat. Hoc est qui primus credidit Cbrisio in Ecciesia. Qux muUum laboravit in vobis. Docet et in hoc debere etiam feminas laborare pro Eccle- siis Dei. Nam et laiiorant, cum docent adolescentu- las sobrias esse, diligere viros suos, iiiios enutrire, pudicas es.e, eastas, domum bene regentes, beni- gnas, subditas viris suis, hospitio reciperc, sancto-

Nunc igitur profuiscar in llierusalem minxstrare sanctis. Sancli erant in Hierusalera, qui omnibus suis dislractis, et ante aposloloi-um pedcs depositis, orationi. . ieclioni ac doctrina? vacabanl.

Probaverunl enim Macetlones. Probaveruul autem boc sibi utile fore, si colialionem aiiquam suinptuum facerent sanctis. Quod aulem placuit Hucedonioe et Achaice. Subtiliter ac verecunde dura Corinthios laudat., hortalur Romanos : facilius enim devotae mentes ad benefaciendum exemplis quam sermonl- J>us invitanlui. Quomodo si spirilualitim eorumpar- iicipes (acii sunt Centiles. IJ esl doctrinac et oratio- nis. Reliqu. doctores ex ipsis habebant, et socii

Cognatos meos. Polesi quidem fieri, ui ct secun- dura carnem isti cognali fuerint Pauli, el antg ipsum crediderint in Cliristo. Qui suntnobites in aposlolis. Et nobiles babili sunt in aposioIis.Chrisii, de quibus possibile est ct illud iuieiligi, quod for- (assis ex iliis septuaginta duobus, qui et aposleli norainati sunt fueriol, el ideo nobiles suoruin et in aposlolis dicat, et in his apostolis qui anle eum fueruut. Concaptivos. Tolerando ab «.udjeis persecu- tiones. Salulate Ampiiaium. Hunc quasi amictim sa- Iutai, sed in Domino araicum, non laotunl qu! inter- fuerii labori ejus aut captivilati. Adjulorem meum. Adjuior antera aposloli in Christo, non alius intelli-

ueraiu pinguedinis radicis : ideoque uousqulsque, ^. gilur quam apostoiici operis particeps. Probum iu

* ___ . .. I __ _ I . V v * ..•-.. !..•..•>..-.-. ll/i -»» ■ . . _ _ llA.i r\ i I iMinl.A . ■■ n _ _-■■_ 7_r_ >mii’| . . imli.il.. Ii.-,

qui quo abundat, debct alteri iinparlire

Jn ubundantia benediclionis Chris’.i veniam. Quia abunuanlius in adventu meo Chrislus 1n vobis be- uedicetur : sivc benedictionis, id est gratix Cnristi. tibsequii mei oblalio. ld est eiccmosyna quam porlo. Accepta. Grala. Ul cuin gaudio veniam ad vos. Si videlicet sancti aceeperint hanc cleemosyuam. Ul refrigerervobiscum. Non corporalem ulique requiem quaerit Paultis, sed illatu quae consolationem babet ex Deo, sicuL ct ipse in piimis iiujus EpistoUe parii- dixit : Consolari in vobis, per eam quce invtcem esl fidem veslram atque meam.

Deus aulem pacis sii cum omnibus vobis. Deus pacis Cbristus cst, qui non nisi in pacilicis babitat.

Domino. Hoc esl probalum, qui in muitis tribulatio- nibus probams est. Salulule eus qui sunl ex Aristo- buli domo. Quoniam nihil. oliosum et in lilleris apostolicis additur vel minuitur, islos qui sunt vel de domo, vel de familia Aristobuli, non frustra, ne- que dilectos , neque probos , neque adjutores in Christo nomiiial, sed forte qui nihii tale babebanl in meritis, idcirco eos soio tituio salutationis bono- ravit. Aristobulus isle intelligitur congrcgator- fuisse fratrura in Christo. Saluluieeosquisv.nl ex Narcissi domo. Videnlur quidem plures fuisse ex domo, vel famiiia Narcissi, sed non omnes in Domino Aiisse, el ideo addidit, eos salutandos esse qui suut in Do- lniuo. Salutate Rufum. Huc usque Judaeos , nuuc

J’uichrc aulera in pacc finivit, duobus populis ad j) Romanos salulat. F.l malrem ejus et meam. _i_ialc,

pacis coucordiam revoealia.

vPUT XVI. Commendo vobis Phoebem sororem nostram, qua esi in minislerio Kcclesite, quee esl Cenchris. IIoc jam ipiasi finiio textu Epistola , ut solent, commenda- tiouis vel salutationis gratia subter adnexuit. Qua: cxt in minislerio licclesia;. Sicut etiam nunc in Orien- lalibns locis diaconissa: ir.ulieres in sno sexu mini- strare videnlur in baplisraa sivc in iniuisterio rerbi, quia privatim docuisse feminas invenimus, sicul Priscilla, cujus vir Aquila vocabalur : bi duo eaasum Paulura virgis, vino oleoqqe, et aliis rebus medicati sunt. Ilanc minislram esse Eccleshe (’encbris ail ; *.-> quia multis adjutorio fuit, etiam ipsa adadjuvan-

non partu. Salutale Asuucrilum, elc. De istis simplex cst salutatio, nec aiiquid eis insigne laudis adjungi- tur. Suo exemplo aosdocet quales amicos dcbcamus nostris litleris salutare : non diviles sa;cuii facuila^ tibus, vel dignitatibus honoratos, sed gratia ac fide iocuplcles. Herman. Puto auicm quod Hcrmas iste sit scriptor libelii iliius, qui pastor ..ppeliatur, quae seriptura valdc mihi utilis videtur, etutputo divi- nitui in&pirata; quod vero nibil ei iaudis ascripsik, jilud declarat, post nudta peccata. ad po?piiei4iam fuissc conversum. Salutute Philologum. Hi homines onaninics inielligunlur fuisse, quos hac causa simul salutat, quorum raeritum ex his qui simui cum eis eranl dignoscilur; sanctos nunrupat fos, ut merit»

125

COLLECT. IN EPIST. AD ROM.

H8

illos salutare videaiur. In osculo sancto. Ex hoc ser- A lioc mundo (1 Cor. m). Simus ergo stulti, accipieu-

nione , aliisque nonnullis siinilibus, mos ecclesiis traditus est, ut post oralioncm osculo se invicem sttsctpiant fralres. Hoc autem osculura sanctum ap- pellat Apostolus, quo nomine illud docet ut casta sinl oscula quse in ecclesiis dautur, turn deinde ut simulala non sint, sicut fuerunt Juda. , qui osculum labiis dabat et proditionem corde tractabal. Oscu- lum vero Gdelis primo, ut diximus, castum sit, tum deinde pacem in se simplicitateniqiuj babfat, iu charilate non ficta. Fratres, obsecro vos, ut observetis eos qui dissensiones et offcndicula prwter doclrinam quam vos didicistis , faciunt . Alienus vobis sil, necom- nino recipiatur inter vos qui certamina coiuntovet, qui serit jurgia, qui lites excitat, et studia conlen-

tes uijuriain, el non reddenles, ut sapiente* simus apud Deom , qui dixil : Mihi vindklam et ego retri- buam, dicit Dominus (Ezech. ix). Quomodo poirst idem ipse et sapiens essc et stultus? Respic tes islas qu;c iu usu boniiiium habentur. quomodo ille qui, verbi causa, sapientissimus graminaticus, in arte fabrfli insipientissimu* : vel rursus sapicn- lissimus gubernator , quomodo in arte medicinae invenilur insipiens : sic ergo possibile est in bis quae ad Deum pertinentessc sapientem et in his quse ad saeculum pertinent insipientem. Deus autem pacis conterat Satanam. Ul est illud : Dedi vobis potestmem calcandi super scorpiones el serpentes [Lhc x). Sulr pedibus veslris velociler. Hoc est sensibus mundis et

tionis exereet. Qui enim tales sunl, Cluisto Doniino B sitnpHcibus. Videtur mibi in hoc loco dixisse Sata-

nostro qui esl nostra pax,non serviunt. De illis nam, oranem spiriium qui credentibus adversalur.

dicit qui ex circumcisione illo tempore vcnerant, Salanas c-nim nostra in Hngua adversarkis inlerpre-

jt-junia el abslinenliam destruentes, et neoraenias, tatur. Quidquid ergo anima. tendcnli ad Deum re-

el sabbata, ot caeteras ferias venlris gratia prx>dica- sistit et adversalur, et quidquid paci ejus contranum

bant, dissentientes ab aposiolica doctrina, et fratri- est, hoc ei Satanas esse nominathr. Ideo denique

bus offendicula praeparantes. Vestra enim obedientia praemisit, dicens : Deus pacis, hoc est, Deus cui pax

in omni ioco divutaata est. Hoc est, si illis obedistis placel, contcrat eum qui conlrarius est paci, et dis-

quibus obedire non debuistis, quajito raagis nobis sensiones operatur. Salutatvos Timotheui. Huc usquc

obedire debetis ! Subliliter sane Paulus indiseretam salulalos, nunc salutanles dicit. Videlur mihi de

cl facilem Romanorum obedientiam notal, eamque his quos sequestravit ab ornni catalogo saiutantium

asserit ubique non laudalam, sed pervulgatam : sed plus aliquid sensisse. Der.ique Timotbeum adjutorem

ne eos rursum, si pro hoc apertius castigaret, in- sumn uicilet oamessimul coguatos suos. Et quidem

obedientes efficeret, addidit : de Timotheo plenissime referlur fn Actibus aposto-

In vobis igitur gaudeo. Gaudel Paulus super obe- Iorum, quod fueril Derbensi3 cujusdam fiiius raulie-

dientes, certus quod cum docuerit eos non vulgari i’is Juda.ce fidelis, ex patre geuiiii. I.uciuui quidam

obedientia, quam incaute omnibus priebent, uti de- perhibeni esse Lucam, qui Evangelium seripsit, pro

bere, sed illa sola qua obedire oportet Deo magis eo quod soleant nomina interdum secundum palriam

quam hominibus , reliclis c«leris ipsa sola utantur. deelinaliouem, interdum etiara secandum Grxcam

Volo enim vos sapientes e$se in bono. Simile est hoc illi dicto , quod ad Corinthios scribit , dicens : Mali- tia parvuli eslote, ut sensibus perfecli silis (I Cor. xiv). Sed et illud quod Dominus ait : Quia filii liu- jus sieculi prudentiores suut quam fiiii lucis in gene- ratione suu (Luc. xvi). Huic convenit dicto : FUii autem sreculi hujus prudeutiores suu! in maiitia, pro eo quod aliquid semper profundius et subtilius iuveniunt in ea, unde plns noceant el vehementius kedaut. In bono autcm stulli sunt : vix enim inve-

Roinanamque proferri. Sosipafer vero qui hisjun- gitur, suspicor quod sit in Aelibus aposiolorum scri- plus : Sosipater pater Pgrrhi Bcroensis :\n cognati sunt fide catholica Paulo. Jason nuiem Thessaloni- censis erat. Eyo Tertius. Propiium iiomen est non ordfuis, si<-ul ex Graeco codice evidenter cognosci- lur, ubi scriplimi est : ‘Acnroc^ect iuue fyw Tepnog, qui scripsi epislolum in Domino, id est in adjutorio Doraini. Salutat vos Caius. Ferlur majorum tradi- tione, quou hic Caius priraus episcopus fuerit Thes-

niunt quid faciant boni. E contrario vero Paulus p« saloniceusis eeclesiae. Uospes meus. Cum quo raanco

vuit nos sapientes esse in bono, hoc esl seniper plus invenire aliquid, plus exquirere, et profundius cogi- larc quid faciamus bont, ila ut, eliarasi impediamur pcr alicujus maliiiam ab opere bono, nos si sapien- tes sumus excogitemus quomodo si bonum opus non possumus, vel sermonem bonnm proferamus : quia si nec iioc Iicet, votum saltem bonuin el animutn uemonstiemus. Sic ergo oapientes esse in bono debe- niiis, simpliccs in malo, ut si pulsamor malitia et injuria, non simus callidi et versutJ artes el argn- menia quaerentes, quibus reddere malum pro maio, et nequiliara pro nequitia debeamys. Sed iu taii loeo merainisse debemus tllius sententiae; qux dicit : Si quis vhii sapiens esse apud Deutn, slui!;ts f>.ai in

nunc in hospitio. Erastus arcarius civitath. fpsum puto esse Erastora, queni dicit quia remansit Corin- tho, videtur dispensalor civitalis ostcndi. Sed non puto quod ex hoc olficio roagnopere Paulus mentio- nem ejus iu Ep.stola sua fecerit, nisi forte aliquid in eo amplius sensit, et arcarium eum, id cst dispen- satorem iilius civitaiis dixerit, cujus artifex et con- diior Deus; et ideo nec nomen posuerit cujus civi- tatis, scd tantum eum arcarium nominaveiit. Cralia Domini nottri Jesu Christi. Sciendura sane est quia onme quod habent horaines a Deo gratia est; nihil cnim ex debito habenl : quis euim prior dedit illi, et retribuetur ei. ilem : Cratia Domini noslri Jcsu t’liris!i : h;rc esl subscriplio manus eju> iu omuibus

127 SEDliUI

Kpiaadis, ei in ea eliam comraemoret beneficia Quri- A sii. FA autem qui polens est vos confirmare juxta ewngelium raeum. Subaudis c ommendo vqs, hajretque cuni superioribus, ubi dixii :Comm&ido v&bis Phahen sororem nostram, etc. Duas mihi causas Paulus vi- detur ostendere quibus rohorantur lii qui in fide evangehi conGrmaniur i unam qua eis prsedicatio Pauli, quaj est et Ciiristi pnedicaUo, innoteseil; et aliara qua reve aiur eis.sacramentum, quod omnium teinporibus sieculonjin in silenUo habitum est. Nunc vew. Hoc est in sdventu Chmti, et prajsenlia cor- porali raanifestum est et apertum, et quanluin cx- spectat non sine idoneis tesUbus, sed Seripturis propheticis aslipulantibus declaralum existif, ut per pnedicaUonem quidem evangelii, Gentes ad obedien- Uara fidei -vocareitiur ; ex revelatione vero saera- y rnenti agniti a Dei sapienlia gloria et eiarilns soU sapienli Deo reddcretnr iii saeetila sacculorum. My- sterii. Ahscondiuc vocationis Gentium ad fijem ChrisU. Qucd lemporibas at&rtus in silentio fuit. Quod scireut quidem prophelse; ex Seripturis enim propbelicis mamfestalur , sed hominibus, id sst vuigo non manifeslaverint , nec patefeceriut, sed «i- lentio texeritU. Secutidum prccceplmn alerni De4. Lsquequo lempus adessot ut Ycrbiim ea-ro fierel, et habitaret in nobis, ot manifestaretur omniuus Gen- tihus ad ohediontiam lidci. Soli sapienti Deo. Sa- pienlem Deum non ita accipias, quasi quem sapien- tia fecerit sapientem, ut inter homines habelur. Sapiens enini inter homines dicilur unusquisque e* parlicipatione sapieatiac; Deus vero non quasi qui C ex sapientia sapiens fctetus sit, sed qui auetor el genitor sapientix , sapiens nppellatur. Merito soii sapienli Deo. Solus esl eniin ka sapiens Dens, ut sapientiam ipse raagis genueiul, cum ex sapientia factus sit sapiens. Cui gloria. Recle ci gloria per Jesum Christum referlur, qni iia sapieiilem esse solum Deura,-ut ipse sapientiam genuerit Christum Jesum qui esl Dei virlus, ct Dei sapientia, declara-

SCOTI W8

vit. In stvcula sacubrum. Moris est divinae Scriptura? immensitatem pei’ boc jemporum designare.

Amen. Aut quasi ad confi,rflvalionem omnium quse supeiius scxipta su.nt in fine posuit, per quod ver- naculo Hebrffiomm serwnne vera et fidelia esse, quae sunt scripta signarei.

Achaia, frater meus, vel Dotaiuus quis. Androui- eus, decoros quod standum, Apelle», congregaris eos. Apollo, inirabifis. Arethe, distentio. Aquila, dolens vel parturiens. Arabes, humiles vel canipe- st-res. Appia, «ontiuens vel UberLas. Arastus, frater vi4ons, vel mons opepjs amplioris.. Aristarohus, susoi- tnns eoronam. Aristirfiulus, suscitan* dolore germen. Archippus, longiludo operis. Harnabas, hlius eon- solationis. Bithynia, filia speciasa. Corinthus, oritur ipse. Corinthii cives, sive deouriones eorum. Clau- dius,^pes tranquillitatis, Gilicia, coeius, vel luctus, vel assumpUo, vel vocatio, lameniabiiis. Colceia, vox facla. Crispus, scien6. Chloas , investiganies, vel omnes, sed melius conckisio, vel consunq)tio. Damascus sangainis potus- Demas, silens. Erastus, fratermeus vidons. Epaphroditus, frugifer. Eparhra, viderig, vsl receos. Ev.oJiam, appreliQndenlet:; Do- minmn. Ephesum, voluntas ejus, sive jonsilium raeuin. PitiLotus, declinans: Phiiologura, ore prina- piinn. Galatia. magnifica vcl iranijyiio. Junia, inci- pier.s. Julium, incipieniew. Luciu«, ipse susetlaos. (Xtesiraus, respoudeiis, Philippenses, os lampaduru. Persida, tentans. Priscilla, agnoscens. Pbileimi», miro donaUis. Paulus, mirabLlis. Quajtus, plangens superfluc. Saulus, lenlaiio rcspieientis vel seeuriias. Saul, expetiuis vel petitio. Silvanus, missus. Sodo- ma, pecus siiens. Sostlienls, gaudium da mihi. Sosi- pater, nafraps. Sosipatruus, salvaos dispersos. Thes- salonicenses, fesimanies. Thareis, expkiraiio gaudii. Terlius, adjungeus vel applican.s se. Thessaloni- cam, festinam umbvam siatuere. Tyberius, visio ejus, sive bonitas ejus. Tiranni, coniinentes. Tiuto- llieus, beneficus. Titus,, quserens, vel bottnm. Tyclii- cus, tacens. Uitiatras, iuce gauuens.

£1.

IN EPISTOLAM I AD CORINTHIOS.

CAPDT PRIMIiM D

Paulus voeotm Afottolm. Qnod noiven suuin prze- ponit Epistolis, auoteritaik osse nosoendujn est: sicut reges louge posiii iiis qul sub eorum potesiale sunt scribunt, et ipiia minoribtis epistolas mittunt, sua ltis nmnina pnrpoattM.

Vocatus. En via, vel Bcnjamin, vol in pnessntia Dei. Perro quod ait, ApoJitolujs, cujus autcia ? Clni- sti Jetit: t.de raihi videlur, quasi divisset : Pr*fe- ctns pr.Ttorii Angusii Caesaris, inagister exefoiias Tibcrii Ciesaris? Ut eniin judices hnjtis s;¥culi, qui noldliores essc videntur, ex regibus quibus serviunt

et ex dignilate qna inlumescunt vocaiHjIa sortiun- tur : iia et Apostohjs grandem injter Giristiauas sibi viudicans digniJatew, Apostokim se Christi tiuilo praenolavit, ut et ipsa lecturos nomims auctoritate lerreret, indicans omnes qui in Chrislo cretierent, debere sibi esse suhjoetos. Et Sost/tenes fraier. Hunc idcirco’sefum seribentera if.dii.cil, quia et ipsis do- cler erat, et pro his valde soilicitus. Ecclesiw Dei. Notal Ecclesiam quae 11041 est Dci, ul : Qdivi eccle- siam maHgnantium IPsal. xxi). Cum omnibus oui in- vocant nomen Dotnini. Hoc esl, non solutn opto ul gratia et pax vohis muluplicctur vo.catis saiwtis,

ijo

COLLECT. IN EPIST. I AD COR.

17>0

sed omnibus qui iuvooaot nomen Domiui nostri. A debucrunt. Divisus ett Cluistus? Dividilur corpuft, In otnni loco. ln tola Corinthia. Ipsorum. Id est, cum membra di&sciiliiiiit. JSunquid Parntut cruei- Corinlbiorum. Et nostro. Quia nostrum est quod fixut est pro vobis ? Ideo in solo Cbriot* gloriamlum

ipsorum csl. Aliter, invocare nomen Domini proprie esl saeerdotum. Unde scriptum est : Et Samuel inler ros qui invocant nomen ejus (Psal. xcvm). Quem sa- cerdoleiu fuisse probalur, quia Ilcli saeerdoti sue- cessil, et boslias oflerebal, et de eo Dominus ail: Suscitabo ihihi fidelcm sacerdolem. Qui licet non ex genereAaron,“tamen de tribuLevi in Paralipomenon fuisse describitur. Hieronymus in traetatu libri Isaioc: In Epistola quam scripsit Paulus ad Corinlhios , cum ad unius scribalur populum civitalis, pro va- rietate babitantium, id est, sanctorum el peccato- rum, nunc laudat eos, nuuc corripit, nunc dolel,

vobi.s csr, quia ipse Vobis bOC dito, id »>st erucein ct baplisiiulm liibuil, uon 1’aulus, iicc Apollo. Cratius tujo Deo nteo, quod neminem vesirum btrptiztui. Id- circo nemimmi vesiruni haplizavi, ne quis me pn- laret ia meo aomine baplaasse. JSisi Critftm et Cainm. Qui se non dicur.l in meo n«m:iic baplizai ISon enim misit me Chrislus baptfxarc. INon iisttrpavi minora laeere, qui polui implere majora. Item^: Qni ad inajora mittilur, minora non agit. Sed evantjeti- zare. Quod majns C3t, ul potiet mmen meum coram retjibuset gentibus. JSon in tapientia verbi. Mundanae pbilosoplii;e, in qua vos gloriamini. JSe evacuetur

nunc reprebendit, nunc provocat ad eoniinentiam, B crux Christi. ld est, ut non eioquenliEC fides erucis nuptias non rceusat, retrabit ab idololatria, irtslrnit Christi deptiletttr, quia crueem Christi evacual, qui

in resurrectionem, digaraite porrigit mannm, ne lo- cum tribuat fornicalioni. Gratias utjo Deo mm. Ul solet primum provocat profectum laudando, et dicit se quidem gaudere de eorum scientia, sed scire illos debere quia vera scientia non inflat, neqne «lisaert- tit. Sicul teslimonium Christi confirmatum es-t in vo- bis. Testimonium Cbristi est (otum Evangclium, vei illud : Omnis scriba doclusin rcgno coeiorum, simiUs est lioinini palrifumitius , qui profert de thesauro sno nova et vetera. Ila ut nihitvvbk desit. Unde Saiomon ail : Venerunl mihi omnia bona cum itia. E.espertan- libus rcvelationem Domini nostri Jesu Chrvfth lile vere exspeclat adventum Domini, qui in omnibus

aures bominum declamatione pennulcet : quia atiri- bus sipientium hujus ssecuH dispiicet dicere Domi-> num, qui fecit ccelum et terram, posse crucifigi; et tameii si hoc dici eviletur, evacuatur crux Chiisli. llis autem qui salvi fiunt, id cst, uobis, virlus Dei esl. Quia diitbolitm superavit efmortem. Perdam sa- pienliam sapientium. In Isaia sic legilur : Peribit enim sapientia a sapieniibus ejus, el itttellectus prtt- dentium ejus ttbscondelur (Isai. xxix). Ubi supiens? Subauditur apparebit? Sspiens, ex gentibus* Seriba? Doclor legis ex Judaei». Conqumtor hujus seecuii? Qui qtiaerit de occultis naturis hujus sceculi. Na:n quia in Dei sapienlia non counovit mundus per sa-

praeparalus est. Ideo auleni reveiatto diciiur adven- ** pientiam Deum. Factura mtfndi Dei sapicntia e$t

tus Douiini, quia modo ab&eondiitts est a nobis< Qui et confirmubit vos. Sua scilicet doctrina. Usaae in finem. Vel vestrse praesentis vitse, sive perfeclio- nis. Sine crimine. Principalt. Fidelis Den». Qui red- del vobis mercedem sicut promisil. Per qncm votali estis. Ut : JScmo venit ad me, nisi Puler tvattetit &am (Joan. vi). /« societatem FitU ejut. Si enim socii fuerimus passionum, erimus socii iti g,loria. Obsecro aulem vos, fralres. Iiucu&que cum iaude pradatio: biuc jain conlra dissensiones aggreciitur, trl idetli ipse dicil : Unum sil verbum, et uieus sentus in omni- bus vobis. Schismata. Contentiones pro doctoribns. Significatumest tnihi ab Itis qui sunl Ghloes.QwJzriluv quomodo Apoi>lolus credil de abscnlibus, ctuu scri- ptum sit : xVe cyedas audilui vnno. Sed hane giatiam ipse babebat ut seiret quid absentes agercnt, ut ad Colosseuses dicil: Et sicorpore absens,spiritu tamen prwsens. Cbloes, civitas Colossensitim est.

Eyo quidem sum Pauli. \\ Apostotomm pereonis hoc de pseudoap-osiolis dicit, qui per sapientiarn muudi ciKCumveniebarU eos^ ut unusquisque sc di- ceret esse bujus, cujus doclrinam diligebat, cura diversas doclrinas baberent. Si ergo de veris apr> stolis non permitlil dici, quanlo inagis de falsis dici non iicebit? Item. Eyo quidem sum Pauli. Hac causa prohibilum est, ditos episcopos esse in una civilate, ul Ilieronymus dicit in tr.tctaui Epistolao aa Tittim. Ego uuiem Christi. Pauci dicebanl, quod omnes dici

D

fabricata, in qua per sapienliant naturalem, qua». ad hoc data et creata fuerat, debttit coguosci ipse qui feceral: sed quoniam non cognoverurtt li<nfti’nos> alia iliis succurrilur medieina. Ergoper sapientiam suam inteUigfudum, per iKifuralein sapienttam, qvtK ad hoe dala est ut cognoscatur Detts- qusc noluvaliv sapionlia» el Dei sapienlia dici potest, qood a Deo sil creala, aul certe Dei sapientia fons est et crea- trix nahnaiis in hominibus sapieiUiai.

Placuit Deo per stultitiam prtvdicationk sulvos frt- cere crcdenles. Nanquod vere stnliiiia sil prawlicalio crticis, sed quia sOctmdum puialinaeft) intldfliuin sic habereltif. Quoniam Jtidm siyna pclunt, Ut ad Christum dictint : Quod sitjmtm ostendis nobis {Maiih. \iv)? IIoc autem faciuut e\ cdnsuetudine propbOUrum, qui sa?pe signa ipsis faciebant Ju- djeis. Et Grajci sapienliam. Artis scilhel dtaieclicas et itutnanie sapienltoe rationem. Judtris quidetn scan- dalum. JutlX-i scanuaiiiantur, s’t audiunt Chrislum a ie crueifixum. Sive scandaknn illis est amlite Christum moii potuisse, qtiem illi quasi immerta- lem exspeelant, dicebant enim:Nos audivinrus ex lege, quia Cbristus manet in aeteftium : non inlcllt- gentes> ojiir- priroum ilium pati oportebat* et sic iu- trare in gloriara suam. Centibus autem stultitiam. Hoc esl, Deum credere crucilixum. Ipsis vero vocatis. Id est, credenltbtis ex utrisque. Christum Dei tiriutevu Jud^eis petcntibus sigr.a, qua^ devicta morte iiotni-

151 SEDULU SCOTI 152

nein revocaui ad viiam. Et Dei sapientiam. Graris A de (kemonibos ait : Sdebant emm ipsum esse. Si da>

quaereutibus sapieouaui, quae nos a dominaiione uiaboli liberavit.

Quia quod stultumest Dei. Veiie crucitigt. Sapien- iius est hominibus. Qaia erux Christi diabolum fe- feUit, el vieu. hominesque iiberavit, quod nemo houiuiuiu per sapienliam suam potuit. Etquod in(ir- mum esl Dei. Id est, niori forlius est bominibus : quod eoim nec gigantes evadere potueruiu, iniir- milas crucifisi evasit. i vocationcm ve-

stram. Ac si diceret : VlJele eos per quos voeali eitis ad liiiem, quod non sapientes, sed stulti, et j.isralores erant, quaiiUo el ipsi vocaii sunt. Aliter: Vklcte \oi.atioueiu veslram, boc est, in vobis ipsis, o Coriuliiu, probate quod dico, quod stultos vos vo- cavit, et ooo sapientes.

Quiu non multt sapientcs. Hoc contra illos oblique qui se legis peritos, ct fortiores ;‘posU>lis el nobilio- res ei &acerdolali slirpc desceudere jactabanl. Sed quce stultu sunt mundi. Slulla, i.l est, corda, vel iu-> genia. Vt confundat sapienies. Id est, sseculares, dum non ipsos elegit. Et ea quce non sunt. ld est, sapientia. foilia, nobilia. Ul ea quce sunt. Tatia, hoc est, sapienlia, forlia, nobilia dissipartrt. Qui faclus est nobis sapientia. Qui sibi semper sapientia fuit, nobis faclus est sapienlia, ul nos f^cerel sapientes, et justos, el sauctos. ln Domino glorietur. Noa enim sibi, sed Deo dona quae accepit reputeL

CAPUT H. £t eao cum venissem ad vos, frutres, veni non cum

mones sciebant, qaomodo potestates ignorabanl? Quibusdam videlur principes et potestates hujus sa^culi, Judseorura majores et principes dixisse, qui juxta Pelri Apostoli dicta, ignoraverunt quod male- facerent : ait enim : Scio, fratres, quia per ignoran- tiam fecistis hoc malum, sicut et principes vestri (Aet. iiii. Jutktoruin principes hi feceTunt, non tamen Irajus sceeuli prhicipes dici poluerunt, quippe qui in poteiljieu” redacti fuerant Reraanorum, prefitentes ooa se habere regem nisi-Coesarem, bi autem prin- cipes, quos alio loce signavit Apostolus dicens : Non esl v.obis colluctatio adversuS carnem el sangui- nem, sed adven>us principes et potestates, adversus mundi lenebrarum harum reelores (F.phes. vi). Si B ergo hi sunt principes, qui nescientes Doininum majeslalis Clnislum esse, illuni crucifixeruul quo- modo a dsmonibus potuit sciri’’ Non aliter seierunt damones, quam sciebant priocipes baJHS saeeuli: scicbant einiu ipsum esse qui promissus erat ia lege per signa propbetiae, non tamen mysterium ejus, quod Filius Dei erat, ex aeierno sciebant, ne- que sacraruenluin inearnalionis. Nunquam Domi- num majeslatts crucifixissent. Pro nniiate personse, etDeus dicilur crucifixus, et Frlius nominis esse in coelis, cum quando ista dicebantur Dominus esset in corpore. Quod oculus non vidit. In Isaia sic habemr: A seeculo non audierunt auribus, neque perceperunt, oculus non vidit Deus absque le , quce prceparusti exspeclantibus te (Isai. lxiv). Ergo memoratoruin

eminenLia sermonum. Noluit pomposum elequeutiae C prineipum mens htec videre non potuit, quia credere

seivtonem jactare io pradicalione divina mvsterio-

rum Dei, hoc esl, incaruaiionem Christi, et voca-

tionem Gentiuto. Ll hunc cruci[ixum. Qood sliiltum

apud bomines videtur esse. Et ego in infirmitate.

Non jactuiui l. sed humilitate, seu quod nec plagas,

el vindictam poienter in aliquos dcdi. Timore. Ne

vosCbriatum negaretis. K: tremore. Ne meo aliquo

cxemplo offcudcrem vos.

El sermu meus. Id est, quotidiana exhorlatio. Prtrdic< Publica coram populo doclrina.

Non in persuasione humamv sapienlitv. Quia diale- ciici erant Corinlbii, noluit apud illos dispulatione uti. ne noc qiioque- illis nova aliqua philosophia videretur, sed magis illis virtutes et miracula mon-

noluerunt. Quidam sane dicunt : Oculus non vidit virginem peperisse; non auris audivit illud : Tunc justi fulgebunt sicut sol(Mallh. xivj. Quihabet, inqait, aures audiendi audiat. Sec in cor hominis ascendit (Rom. vm), coba;redes Christi futuros. Quid videt oculus? Colores. Quid audit auris? Criraina. Quid in cor horalnis ascendit? Sapieutia. Praecellentiiis est autem omnibus, quod praestat Deus diligentibus se in vitam aeternam. Item quid esl quod Apostolus dicit ex Isaia ps-opheta; quod oculus non vidit? Hoc seusu Apostoius dixisse credendus *st, quod carnalibus oculis, et aure caroali, et cegitatioue morlali, not> possunt spiriluaHa comprebendl, dicit eaim Apostolus : Hekis aulem reveiat Deus per Spi-

glravit. Sapientiam auiem loquimur inter perfeclos. D riium suvm (1 Cor, m). Si autem revelatum est-

Aesi i. ne piuetis nos sapienti?m non habere,

quia nos babemus sapienliam divinam, sed vos eam nunc capere non potestis, quia adhuc lacte nulri- inini, el.in fiue parvuli comprobamini. Neque prittci- pum. Hoc est, regum, vel philosophorum , qui in boc saeculo priroatum lenere videntur. Dei sapierv- liam. Chris • esl abscondilus ab incrcduiis

el iiisipientibns. Quam nema principum kujus strculi coijnovit. Moc est, Piiatus, el Caiphas, et Ilerodes,. et principes sacerdotum, vel daemones. Cnde Apo- stolus de principihus et polestalibus bujus saeculi dicil : Si enim cognovissent, nunquam Dominum rna- jesiatis crucifixis$eni. El conlra Marcus evangeiista

Apostolo, intelligere debemas, quod et iUe aliis tt- ■it, r.obis autera revclavit Deus per Spirituat suum, hoc esl, non raeruo uostro, sed sua gratia, quia per fidem accepimus Spiritum sanct um, qui voluntatem Dei. nobis ostendit. Sancti videbunt, quod Paulus lestatur : nobis autem revelavit per Spiritum sanetum, quod futuri sumus, ut Joannes testatur, quia eum videbimus sicul est. Quis enim scit hominum quce hominis sunt. Id est, qua; cogita- tioncs versautur in bomine. Nisi spirilus hominit. Hoc est, conscienlia, ut Hieronymus exponit. Non doctis humanas sapienttce verbis. Qute voois annun- tiamus, non a philosopbis, vei grammaticis, sed a

135

COLLEGT. IN EPIST. 1 AD COR;

\u

Spiritu Dei erudili sumus. Spiritualibus. Horainlbus, A prasdicare, pr*l«r Jesum, cui Gde Brmisdinu

qui capere possuni. Spiriiuulia. DocumeiUa. Com- parutues. Praedicames.

Anhnalis auttm Uomo, etc. Qui spiritum Dei uon hahet, auimaiis est, qui ritu animalium Tivil, soia ciuuiiioda earuis oeetans. Auiinaiis e»>ira habel ani- inaui, B»n lial.ci imeiiectuin, ideo uon percipit quae suiii spiritus Dei, id est, .spiriluaiia, quae spiritus docet, verbi gralia, quomodo Christus incarnatus sit, vel quid graliae credentihus confert crux Christi. Siullitia etiiia csi illi. 1’rimo siulliiiu est illi, quando audit naiuin Domiuutu, et passum, ct resurrexisse; secuudo, contemnere quai sua suut; tertio praebere maxillam , et esetera • Siroiiiler, Spiritualis auiem omnia dijudicat. Quia orania discernit, et intelligit,

dislis. Aurum, argcnlum, lapide» yreliosos. iu ‘■. tlesia tria geuera sunt bonoru melius, et oplimuiu. Quod auieiu primo aurum | suit, ut permo melius te.veretur, id ad fortiiudiueiu, uon ad specicm couiparavil : quia argemum fortius auro, ideo mcliori pomlur ioco. Tria e contrario genera malorum : malum, pejus, pessimum, quae lignis, feno, stipulcc comparaniur. Aut certe aurum, pmniieutes signiiical ; argentum conjugalos ; lapi- des prelidsi virgines. iiem, ligna virginilas, sed iru- perfecta ; fenum, irrationabile matrimoninm ; sli- pula poenhentia, sed non vera. ltem aurum, cogita- liones bonas ; argentum, serraones justos ; lapides preiiosi, opera perfecta ; ligna, vana opcra, non in-

et sensus illnis non intelligitur ab homine carnali. M tegra materia’; fenum, vanas cogilaliones, qiiae ma-

Quis eniwi cognovit seusum Doneini? Nisi videlicet spiiituaiis homo. $os auiem sensumDomini hubemus. Dmn spiriiuales sunius? IIoc auieiu dicii, ne puia- reut quod ilie deGccrei ad doceudum, cum ipsi im- becilles essenf ad audiendum.

CA1’UT m.

Et ego, [rulres, non potui vobts loqui quasi spi- riiuaiibus, scd quasi carnalibus. lnfirmis in fide, et contentiosis.

Quasi parvulis. Non aetate carnali, sed in Christo. Si ergo parvuli adhuc illi sunt qui omnem malitiam ahjecerunt, quia r.ondum sunt in virtute perfecti, quid de iliis censenuum est quibus omni malilia dominalur? Lac. Rudem doctrinam. Non escam. G Deo, boc esl, aedificanti aurum, argentum, iapides

teria sunt frucluum ; stipula, otmsa verba, arida, sine fruclu. Et uniuscufysque opus quale sii ignis probabit. Aurum et argentum non solum non arde- bunt perignem, sed et splendidiora radiabunt : li- gna vero et caetera concremabuntur. Sed exa- minationera judicii igni voluit comparare, juxta consuetudineni Scripturarom. Sic tamen quasi per ignem. Quia igne purgalorio judicii probabitur. Au- guslinus autem aliter exponit : Est quidem ignis tentatio tribulationis, de quo dicilur : Vasa figuli probat [ornax, et homines juslos tentalio tribulalio’ nis (Eccl. xxvn). Iste ignis ih hac interim vita fa- cit, quod Aposloius dicit : sic accidet duobus fideli- bus, uni cogilanti quae sunt Dei, qnomodo piaceat

Obscyra mysteria solidamque docliinaro. JZmuia- tiones. Inmente zeius. Contenliones. Verbo erga magislros.

Secundum hominem. Carnalem conversaiionem’, non secundum Deum. i\onne homines esiis? Vull eos plus csse quam homines. Quid est ergo Apoito? Si nos nihil sumus, vel quos ministros ipsi constitui- uius, quanto magis pseudoapostoli quibus credidi- slis? Et unicuique sicut Dominus dedit. Hoc ipsum non ex nobis, sed Dei donum esl, ut per manus meas signa fierent, quae vos excitarent ad (idem : ei Apolio sua vos doctrina firmaret : quia sicut plantatio sine aqua, sic fides sine doetrina maree- scit. Si ergo et planiatio cl fons Dei est, quid nobis

pretiosos; alteri cogitanti quae suut imindi, quoino- do placeat uxori,.id est, sedificauti Jigna, fenuiii, siipulam : iiiius opus exuritur, quia ea dilexit quo- rum amore cr uciaretur. Exuritur autem hujus, quo- niam sine dolore non pereunt quae cum amore pos- sessa sunt. Sed quoniam alterutra comlitione pro- posita, eis potius maiuit carere quam Chrislo, nec limore araittendi talia dcserit Christum, quamvis doleat cum amittit salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem, quia urit cum dolor rerum quas dilexerat amissarurn, non subvertit fundamenti sta- bilitatem. Nemovos seiucat. Ac si dicerel : Dum templuro Dei estis, nemo vos violet per mundanam sapientiam. Si quis videlur sapiens esse in hoc sa-

ascribitis, quasi aliquid nostra virtute Jeceriiuus? O cui0, jn humana sapienlia. Stultus fiat. Hoc est,

credat Deum crucifixum, quod stultitia est Gen* libus, percutienti praebere alleram maxiUam, non reddat malum pro malo : qu e orania quasi sluita esse videuttir : Sapientia enim hujus mundi. Hagc est : malum pro maio reddere : ve! philosophotom inflata scientia attpie ventosa. Nescitis quonium tem- plum Dei estis. Ac si oieiwet : Ideo aurum, et ar- gentum, et lapides pretiosos supersediGcate, quia tempuim Dei eslis, el dum non bene oedificans pri- vabitur, quanlo magis vioians peribit ? \iolat verc corpus suum peccando, sive Ecelesiana per malara doctrinam seducendo, sive exemplum perver ostendendo. Reprckendam tapienies. Ad eUugien-

Ego plantavi. Fide. Apollo rigatit. Baptismo, vel doctrina. Sed Deus incremenlum dedit. In bonis ope- ribus. lla neque qui plantat est aliquid. INisi Do- minus incremeutum dederit, sine causa iaboramus. Nos mercenarii sumus in agro alieno, alienis uti- nrar ferramentis : nihil habemus proprium, nisi mc^rcedem nostri laboris. Dei enim sumus adjutorcs. “Plantantes et rigantes vineam ejus. Dei cedifxcaiio estis. Hoc cst templum Dci. Aiius superocdificai. Id est, Apollo, vel alius quilibet doctor. Quomodo su- peraedificat? ut diligenter doceat, el lationabiliter.

Fundamcntum enim aiiud netno pole ponere. Non est alius Chrislus, quem possit vobis aliquis

135

SEOULII

dam manum Del nulia guffragabitur illoruru.asiulta. A Sive hoc sub Chrislo impletur, quando vincebat Scribas el Phariscos, astute tentantes eum in qiue- slionibus.

Nemo glorietur. Ut esl illud : Muledictus qui ha- bet spem in homine (Jer. xvn), in doctore Paulo, el Apollo, et pseudoapostolo. Sine rita. Dum per il- lam serviiis Deo, ul raereamini vilam fuluram. Se* mers. Quse porta esl per quam ilur ad regnura. Efgo omnia creata sunl propler sanctos, quia CUin nibit habeani, cuncla possident.

CAPUT IV. Vt minisms Chiisti. Son « fundomenuim. Ific jam. IA est. in ministerio praedieatiofris, vel in prss- senti saeculo. Qmeriur. A nobis diepensaforibRs-. j$ Ut fidelis quis inveninivr. Uot est ut unusqsiiSque dispensator fidelis fial ; :tc si diceret : K&c farmnn q-iacrimus, ut lidcles inveniamur, et non qwaerirtiufc lamlari a vobis : unrte sufyeeil : iiihi autem promi- nimo est, ul a vobis judicer. Laude diglnfs. Au4 ab kumnno die. Sert Domiiri rfie, rd est, die judicii ; non ab iiumarto dic, in prsesenfl saeculo jadieafi, boc est, laudari appeto. Sed neque meipsutn judito. Hocest, ego qui conscientiam mcam ©pthmenovi, neque aliis meexceHoriiioremesse jrtdico. Nihil enim mihi conscius sun> . Unde snper omnes debeam g!o- riari. Si boc Pauhrs dicit, quid a nobis dici delieat cogitandum cst. Sed non in hoc jnstificatus sitm. ln quo rae qiiidam iaudant : quia ita quisque aliena laude non justiflcatur, »t nec maculatur infamia. C Unicuique apnd Deara qood est, non quod dicilur, iraputatur. Occulia tenebrarum. Id est, epera quse in tenebris aguutur. Vropicr vos. Propter vcstram utilitaiem. Nihil enim ■ mihi conscius sum. Id esl, iti aliquo criminali peecaio. poslqriam per gratiara Sal- vatoris liberalus sum, el ab emni peeeate purgatus. Sednon in hoc jusliftcatxs sum. Licet non sim nririi conscius in aliquo capitali crtmine, non tamen ob hoc.perfeclain juatiliam niibi vindjco, propfer levia et nrinima peccata, quibus nullus sanctus in prae- sentis vilac curriculo carcre polesl.

Ne snpra quam scriptum est. \A supra scripsi : Qui glorialv.r, in Domino glorietur. Et : Nstno glo- rietur in nomine. Et : yolite judicare antc temjius. Quis enim le disceniit ? Aiiis sciliccl meliorcni esse ; au» quis te discernit a nmssa perdilionis, nisi Deus? non merila tua, neque scientia. Et tanqiiam respoU- denli : Fides mea me discernit, merila mea, pro- positum meum : statim occurrit Apostolus : Quid autem habes quod non accepisli ? Quid babes ex te- ipso nisi peccalum ? Jam suturati estis. Doctrina. Divites. ln sapientia. Sine nobis regnatis. Non indi^ gentes noslra doctrina, exemploqiH”. Nus stnlti. Iro- nice loquitur : aul increpanlis affectu pronuntian- dum est

Ulinam reqnaretis! Id esl,utinam non esseiis falsa gloriatione decepti ! forsitan simul regnassermis. Puto enim, quod Deus nos. Non ut vos qiii regnalis

h

SCOTI «56

apostolos novissimos, nos omniuro uitiraos ad Gen- tes tanquam ad raorlem direxit. Novissimos autem dicit tempore, non merito. Sed quidam ex vobfe pulant noS esse novissimos apostolos, nec dignitatis merfto primts apostolis comparandcs, qui praesen- tem in carne Dominum comitati sunt. Prhni autem apostoli prophet* intelliguntar, qui missi sunt a Deo. Novissimi vero duodeclm apostoli, aut primi dliodecim apostoli, qui ante passionem suam a Do- mlno elecli sunt. Novissimi autem Paulus, et Bar- r.abas, et Apollo, qni postea sunt electi. Yel novis- simos, non ad ordinem, sed ad minfstrationem per- linet, quasi dixisset norissimos esse miseros, et til- timos omniiim, sicut statim subjungit. Spectaculutn facti sumus. Omnes spectant nostras injurias. El anqetis et hominibus. Bonis videlicet et malis. iVds stulti propter Cliristum. Hoc est, in tormenlis positi pro Cbristo. Ironice quaa videtur conirrmare, negat; et quae videtur negare, confirmat. Vos autem pra- dentes in Chrislo. Ut pulalis. Nos infirmi. Dum no- lumus reddere malum pro malo. Vos nobiles. Vobls nobilitalem terrenara vindicatis. Usque in hanc ho- ram. A quo lempore coepimus prsedicare usque> nunc. Item : Yos autem prudentes in Christo, hoc esl, vos ita vultis Christiani esse, ut prudentiam ssculi leneatis.

Peripsema. Abjecti, humiHimi. Peripseraa, rasura, aut limatura cujuscunque rei. Non ut confundam vo* hcec scribo. Ac si diceret : Non pro gloriatione operum meorum bonorum hsee dico ; sed haec pe- tius commemoro, ne vos gloriemini in mundana sa- pientia. Poterant confuudi de sua gloria, si eos non relevaret : non cnim ruborem illorura cupiebat, eed perrectionem : Decem millia. Finitus numerus pro infiaito. Pmdagogorum. Doclorum, nulrientium el eustodientium vos in fide Christi.

Ego vos genui. In novam vitam reformavi. lmita- loret mei estote. Quia bouorum tiliorum esl bonos imiUri parenles. Qui vos commonefaciut vias meus. Et meis litteris, et suo exemplo docebit : aliud enim sine alio perfectum esse non potest. Tanquam nen cenihrus essem advos. Hinc incipit causam fornica- tionis arguere. Inflali sunl quidam. in humana sei- licel sapienlia : quia omui peccato, et virO acci- pientl uxoiem patris sui vos consenlilis. Et in %&- pientia humana vos contenditis, quasi non peccata essent. Yirtutem. Operum et fidei. Non euim m sermone. Nihil enim prodest dbclrina sine justitiae operibus, ei qui non facit quod faciendum doeet. Reqnum Dei. Id est, acquisilio regni Dei. Quid vul- lis. Benignus magister est, qui discipulorum corre- plionem in eoram posuit voiuntdrte.

In virga veniam. Id est, vindicla : quali virga Pe- trus ad Ananiam etSaphiram, et ipse Pauhts ad Ma- gum u&us est.

CAPUT Y.

El vos inflati estis. Quia vana scienlia inflamini, et curam de his qui pereunt non habetis, ut aut

13/

COLLWT. 1$ vr-K. - AD COft.

corrigantur, anl ab Ecclcsia Sbpftrentur. Et non A clorum homimini ad acquircnc*ur> mul

tiuztjfj* JuzMfis. Quia bnr>i paslores sei^per pro po- puli peccatis flcnt. Prcesens autem sptritu. Prxsen- tem dicit spiritu, ne ex solo auilitu absentc m dam- nare putaretur : secunJum illtiL’ Elisasi diccntis ad Ciezi : Pionne spiritus meus tecum eeat in via ‘! Cum virtute Domini nostri. Qui pro me erat praiscns, lit- iei-arum uiearuni auelorilale, per quam Doinini quo- jue virtus assistcre judicclur. Tradere hujusmcdi homiuem Satana-. Id esl, torlori diaboli, ul tonucnto carnis BpiritBS salvanelur : oportebat e-iim ut per diabolum SJWiarelur, qui per Diabolum peccavit. JSon-bona gloriu vali.i. Dicendo, Ego sum Pauii, etc. Non bona, dum non corrigilis adtilteriiiin. To- Uun massam. Ecctesiffl. Conumpii. 1:<. Grieco, fer-

pcr uelestera doctrinam. Qui contimptibiU

lesia. Hoc est, qui minimi BUOt in !. cerle qui iujurias suas CODteainunt Qui minores “suut inecclesiis, el ua douoium poMent, ij»NJ de ti .1» . euatenus per quos oeqaeunl raajor ■ sujjple.uitiir, quos contemplibUes nomii sapieoles vocat, cum dicit : Si r.on csi inter ].. -iis quisquarn. Qi:a ex re quid aiiud nisi ut !ii causas terrenas examiqent, q rum rerum :• q ientiam accipiunl? Qyi . tuaiibue adJicti sunt, te.rre.ois non debenl . implicari. Ac si apertius diceret : Oui peneti tima sapientioe nequeunt, Batwm i

ineniat [^uuoij. Yeius (ermentum. Fornieationem. B operenlur. Hem eo

lit silis uova conspertio. Ui in gratiasacri baptisma- lis conspergainini, sieut coospergitur iarina aqtu. Aiumi. Sine fe-rnn -iilo peccati. Etenirn pascha no- strum. Ideo debetis m\m\ esse, quia ludaei qi.-ando agnum iinmoi.iba!!), azyma comtvlebant, sic ct ncs debemus. $ed in c.zymis ttneetntatis. SiBiUUudine Hebneornm: quia ipsipostqucm immolabatur agnus, et post diem Paschas azyma comedebaut per septem dies : sic nos vero agoo itmsolalo, tota vita noslra, quae seplem diebus perafHuf., azy.mis bonprum ope- rum vescanuir. Et i-.riiatis. Id esfc, aeqiiitalss judi- cii. Si eniin lactuca erat cum uiiU Israel pro fer- mento, ne cibum insutsuna eomederent pro ceieri-

in doctrina, quos dopa.spiritualta contemptibUes, id esl

Ad icrecundiam vestraj» dico. 1S debetb co quod ncmo sil iuter vos iuu sapiens, noverit cuusas intcr fratres d Et hoc a\

infideles. Duple.t pcccatum pst, lenditis, ct quia apud inHdel Jatnquidem omnino delictum es ilerat : nam poluit putare, sus alteium tum, sed

peccatum esse extra Ecclesiam vclleji adjungeret : Jam qnidem omniuo dt vos, quia judicia habetis vobiscum. Et «e quisq;

tate ambuJaudi, sic aequitas judicii el sincerilalis , boc ita excusaret, et dicercl |ustum S«

cum Christianis. Scri/isi vobis. Pxo scribo. Vel ideo “’ gotium, et inifjuiiUem se pati quam yellet a be ju-

praetariium dicit, quia cum ^cgoreiil, tempus scri- dicum seuteniia amoveri, conlinuo tal ia-

bendi prseteritum es&et. JYon utique formcariis hvjm l»onibus vel excusationibas occuirit, et ait : Quare

mundi. Quodluce clarius est. Ab illis enim olim non magis injhriam accepi^txs 2 Ut implcretur iliud :

separati eslis, Gt i<teirco nolile ilftrum Ulis commi- 5» auis vu.lt contendere ju-licio iccuiu, et lum

sceri. $i quis frater nominaiur. U est, solo nomiue tuam loftere, dimlie ei el yadium (j!att!i. ).

appellatur cum fornicator deeogatur, aul fur, ab hoc ta.mcn talia negotia per iu&rmos judicari in Eccie-

separari jubemur. Qui foris etmt. Infideies extra sia secuiidunt iojduigeatiam coocessii fratribus

Ecclesiam. Qui intus sunt, Koc est, fnieles intra Ecclesiam. Eos uulem qui foris sunt Deus judicabit. Foris Eccle»iam sunl haeretici, ludaci, Centiles. CAPUT VI. Audel uliquis vestrum, negotium habens a^rersus aiterumt judieari apud iniquos. Notandum quod ali-

fratres judicantibus : extra EeeJesiam «ero cari terribiliter vetai. Sed vot fraudaiie. Cum lam injuriam secuudura praiceptum Evanj Domiai exemplum patieuler sustinew dei Vos e Gontrario noji soium non facientibus irrogaiis & hoc fratrihue.

quando Apostolus iu media causa quam agit, quos- ^. “vobis, quibus nvc (juidem vicem reddere iuiutiejs

dam inserat sensus, et de laterc jaclet : quibus ex- plicitis, rursum revertitur. Audet ergo oliquis ve- strum, etc, contra scilicet prooceptum Domini di- centis ; Si quis vult tecum cantendere judicio, tu- nicam tuam dimitte ei, et pallium.

An nescuis quonium sancti de hoc muudo judica- bunt. Sicut Domiuus aposLolis psoinisit, djcens : Sedebitis et vos supar sedes duodeaim, judicantes duodecim tribus hrael (ilnUh. ns), omnibus boc promittens. qui apo<*tnl«>s f««rint iimtati. Si ergo sancti de boc mumio judicabuni, cur de miiiimis vestris negotiis non judica-nt? /« vobis juduabi- tur. Id est, per vos. Angelot judicabimus. lili an- g«li judicapuntur in judiclo, in comparatione san- Patbol. CIII.

concessum est. An nesau-s q^u vj

non ftossidebutU ? Ac gi dicartt : P’.ui jmqoi x^ Dei non possidabunt, nolife vos ipsi iniqui • fraudaado, et jnjuriam faci«ndo. Nlite.crare. ttg» est, seduci, exisumanies Je multis, et \jpn eti? de uno peccato punieudos- Aut noliteerrare melipsos <t alios inwjuas jfmuntr sidere. Et hoc aliqu.wdo fmsli. Sed nuia Nolile cigo limere de prasiejfiiis, tantum m baptis:..um crinuBosum aJt<}Mid oamniiiuiis. I smu, cum quibus virile pcrficitur seelus, e rum yirilja in pneritia oastrabantur, ut se.i.pe •eiit imberbes, rt mutiebria. hcc est, rooUi pora habercnl. Hi ergo apud aeni’.

5

JJ9 SEDULtt SCOfl *w

Uairis deorum castrabantur : ut Augustinus in libro A ebriosus et gulosus fuerit ? Nunquid »…..». in

septimo de Civitate Dei oslendit dicens : His autera amputaturvirnitas, ut nec convertantur in femi- nam, nec viri reUnquantur. Et iterura de moUibus : Eidem Matri magnae contra omnera virerum mu- Herumque verecundiam consecrati sunt, qui usque in extremum [hesternum] diera madidis capillis, el facic dealbata, fluentibns menibris, incessu fe- ittinec per plalcas vicosque Carthaginis, eflam a po- pulis, unde Uirpiter vi.erent, exigebant. Nihil Varro «licere voluit, nec uspiam legisse me commemini. Delccil inlerpretalio, erubuit ratio, conticuil oratio. Sed abluli esiis. Scilicet per baptismum. Sed san- ctipcati estin. Per Spiritum sanctum ac verbum. Sed jntlificetx etlh. In bonis operibus. In nomine

corpus suum non peccat ? Fornicatro est foras exire a legitimo conjugio. Omne autem peccatum potesi ab uno committi, qui membrum dici potest, uon tamen corpus. In fornicatione autera duo pereunt, ctiam toiom corpus. Grande ergo malum est, in quo duae animae pereunt vel moriuntur. Vult ergo gravare fornicatwniscausam, quae illis per consue- tudinera levissima videbatur. Aul in corpus suum peccat : quia hoc vitium irtagis voluntatem carnis praestat, quam caetera vitia. Lege Augustinum. Cor- pus vero templura Dei est : Deum ergo decet habi- tare in domo sua, non peccatura, nec diabolum. Quod si in vobis Spirilus sanclus est, scilote quod non ad fornicationem facta sunt memhra vestra, sed

Domini. Id est, ifl confessione neminis Domini. B ad laudem Dei, vel ad serviendum Deo. Non estis

vestri. Qui non est suus, mm debet sibi vivere, sed illi cujus sanguine eraptus est. Empti enlm estis. Non auro, non argento, sed sanguine Christi. San- guis aegrorum aliis nocet ; sanguis vcro Chrisli mun- dum redemit. Clorificate Deum. Hoc est, agite ul gioriflcetur Deus per opera vesUa. E t portate. Spi- ritura scilicet sanctum cujus snperiws membra ve- slra templum esse testati sumus. CAPUT VII. Dequibus autem tcriptittis mihi. Huc usque gratis docuit, nunc ad interrogata respondet. Nunc autem incipit de cenjngiis tractare; ante enim expugnavit illicita, qaam de licitis loqueretur. Corinthii nam- que ad Paulum epistoiam miserunt, ut iHos doeerei,

Omnia tnihi licent, sed non omnia expediunt. Quae ile fornicalione tractat, vult maleriam fornicationis, id est, gutae intemperantiam ostendere, simul atque deslrucre. Licet ergo nobis manducare et bibere ; sed si subjecerimus nes coraessationibus , ipsura iicltum pej-ducet nos ad illicilura, hoc est, ad forni- cationem : itact de omnibus inlelligendum est quae- cunque peccatn non sunt, oecasiones possunt tamen dare deUclorom. Sed ego sub nullius redigar pote- tlate. Id est, cibi et rei Hcitasredigar potestatc, hoc cii, non mei dominabitur : noa enira sic succum- ham ut serviam. Paulus cui cuucla licent, sub nul- iius polestate se redigit, qnia semetipsum a licitis restringendo, ea quae delectata premerent, despe

cta transcendit. Escn ventri. Id est, convenit vel C si post acceptam fidera licitum eeset uxores dimit-

creata est. Sed Domino. Hoc est, ad serviendura Domino, vcl ut sil templum Domino. Et Dominus corpori. Quasi proprio lempio. Deus autem tuscita- vit Dominum Jetum. Quia caput nostrum suscitavit, ct nos quoque membra ejus, si per sanelflatem fuerimus, suscitabit. Ergo deberaus membra nostra sanctificare, ut in eo manere mereamur. Corpora vettra membra Chritti sunt. Quia omnis Ecclesia corpus est Christi ; singuli autem inetabra : capul autcm Christus est. Tollens ergo membra Christi,. faciam membra meretricis ? Abscindens me a cor- pore Christi, faciam membra roeretricis? Non dixit fornicatoris, ut ostenderet eum ejusdem esse cri- minis et nominis, cujus illa est ; apud bomines

tere, autquomedouxe-res Kcite haberentur. Bonum tst homini mulierem non tangere. Bonum fueral illud quod vobis in primordio praedicavi, hoc est, secun- dum conjugii usum non tangere mulierem; sed quo- niam multos contineutes huic doctrinae loeo scripsi- stis refragari, concedatur remedium ne fornicando moriantur. Ergo Apostoli hoc exemplo in primis virginitas et continentia praedicanda est. Sed objicere amatores luxuriae solent : Ut quid ergo prima Dei benediclfo Cresdie et multiplicatmni, concessit ? Ut lerra scilicet repleretur. Quia jam impleta est, debe- mus ab incontinentia nos temperarc. Suam. Non alienam. 1’xorem. Non uxores. Similiter autem et uxor virum. In hoc optiraum legitimumque conju-

enim minusvidetur*viri quam mulierisadmissum. An v giura videtur, quando hi ambo secundum Apostolum

netciiis qitoniam qui adharet meretrici, unum corpus efficitur ? Corporis uuitate per immimdiliam. Erunt enim, inquit, dua ia earne una. Haec esl prima pro- pheiia Adam. Quomodo autem cura uxore iicila, sic el cutn meretrice una caro efuViiur. propter amorem lllicitum. /n carne una. Propler cpniugalem oonne- xionem, aut in gencrando ei coucipiewdo tilio. Eu- giu fornicationtm. Id est, meote, ei loco, ut fu- git Joseph, Otnnt peuainm quodcunque fecerlt homo, Nemc osteodit quantnm reatum fornicatio habet, qns iUi» per eonsuetudinem ievis videba- lur. Quid si homo seipsom occiderit ? Quid si • Videtur hic aliquid dcessc.

in sua volunlate fiunt. Mulier sui corjwris potestatem non habet. Scilicet ad continentiam carnis, nisi ex consensu viri. tfolite fraudare. A debito conjugii. Ad tempus. Hoc cst, specialibus alternisque dicbus, aut quadragesimali tempore, vel ad tempus oralio- nis, sive per dies purificationis. Netentei vot Sata- nat. Ne uno se subtrahente alter fovnicetur, et Sata- Das tentandi bcum invenhL

Secundum inteUigeniianu Inflrmis hoc indulgeo, non perfectis praccipio , qui omnes hemines vellm me imitari. Sicut meipsum. Id est, viduum, seu ea- stum, virginemque, qnod magis creditur. Aliut qui-

f ftl COLLECT. W EPIST. I AD CGft.

detnxie. In ca titAtc. Alius vero $ic. In matrimonio. A. instar circumcUinnis est non habere uxorem, dum

mulier quasi membrum corporis est viri, et uno

Meliut esl etiim nubere. Ante volum. Dicit autem melius esse nubere, in comparatione deterioris ac pejoris rei, nisi culpa scilicet ad conjugium veniant, si lameu nondum meliora devoverunt, quam uri vel ardore efirenatae libidinis, vel infernali igne post feraicationem. His autem dico, qui matrimonio. Pro- prie loquitur ad conjunclos, ne dimitterenl uxores, et alias ducerent, aut pulchras, aut diviles, sicut Judaei faciebant. Non eqo, sed Dominus. Qui dixit : Qui dimiserit uxorem sine cauta, facit eam mozchari (Joan. xvi). Manere innuptam. id est, ut non uubat alii viro. Aut viro reconciliari> Quia melius est, si ad virum suum revertatur, quam ut alii viro nubat. Nam cteteris. Qui videlicet neque ambo Christiani

sunt caro. At vero uxorem hahere instar prepuiii est : quia sieut plenitudo corporis est in prxputio, ita in conjugali consorlio. Non udducat prapuh. Id est, uxorem, ut diximus. Aliter : Non putet te superflue circumcisum , ne de hoc poeniteai - iuit enim necessarium suo tempore. Sive hoc modo : Non adducat praeputium, ut quis sine legis ceremo- niis vivat, quia tum quibusdam apostoli permiue- bant opera legaiia custodiri, ne subiio a lege re- tracti scandalum paterentur. Non citcumcidatur. Hoc est, non dimittat uxorenu Circumcisio nihii est. Id est, virginitas, vel castitas, sine bonis operibus. Rt pratputium nihil est. Conjugium absque operibus.

sunt. Quapropter? Scilicet ut dimiitatur conjux in- B Servus vocatus es. Id est, conjugatus. De libertate

Id est, de continentia. Sed et sipotes liber fitri. Hoc est, si pntes habere dissidii occasionem, et repel- lere eam abs te, magis utere legitimo conjugio. Servus conjugatus, liberlus est Domini ; quoniara enim fuh in conjugio, in paganismo tuuc servus fuit, quia non legilimo usus est conjugio : quoniam vero ad fidem Chrisli vocatus est, iibertus Domini est, dum iegi- timo conjugio utitur : nam libertus est iiber de servo factus. Similiter et quilibet. Id est, a conjugio servus est Christi, quia virgines et conjugaies ser- viunt Christo. Nolite (ieri hominum servL Dum sci- Ilcet Chrisii sanguine enipli estis. De virginibus autem prccceptum non habeo. Scriptis respendet. quia illi dicebaitt - Ubi praecepta cst virginitas? ut

fidelis, ut in consequenlibus Apostolus dicit, quam- vis melius sit non dimiltere. Altaraen non licet se- cunduro praeceplum Domini ut dimittatur conjux, uisi causa fornicalionis. Fornicatio est etiam ipsa infidelitas. Dicimus autem permisit causa fornicatio- nisuxorem dimitli ; sed quia permisit, non jitssit, dcdit locum Aposlolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quia sic forlasse possit lidelis fieri. Alioqui fitii veslri immundi essetit. Ac si dixisset; si permilterem virum iniidelem cum Aliis suis discedere a muliere fideli, iilii ipsius viri iro- mundi essent. Item si ambo infideles essetis neccssa- rio filii vos imitarentur, nunc autem forsilan fidelem imitabunlur. Nunc autem sancti sunt. Quia fideles

per prxdicationem suorum parentum. Item filii ve- C superfluum demonstraret, quod sub pnecepto non

stri immundi essent, si infidelem parentem comita- rentur jam non baptizati, aut, si baplizati essenl, ex Christianitate in paganismum transirent infide- lem parentero sectando. Non ergo ab invtcem disce- dant. Non est enim servituli deditus fraler. Hoc est, ut serviat et pereat propler alterura inBdelem : non eiiim ita iigatus est in hujusmodi causa, quasi vere illi servire necesse sit, et propter alterum interire. In pace enim vocavit vos. Caetcrura non ad dissidium sumus vocati; ultro ergo discedere non deberaus. Ad id autem reittt quod praedixit, ne discedendi prae- paretur cccasio. Nisi unicuique sicut Bominus di* visit. Nisi hoc unum scis, quod unicuique est sicut Dominus iiii divisit. Sicut vocavit Deus. Sive cum

est. lta virginitatem prsetulimus, ui tamen nuptiarurtt ordinem servemus : quia si Domiuus virginitatem imperaret , condemnare videretur conjugium , et seminarium hominum excideret, unde virginitas pro- creata est. Quare praeceptnm Domini de virginibus non habuit, quia majoris mercedis est quod non cegilur, sed offertur. Exislimo enhn. Iiic existimo non pro dubio ponitur, sed pro certo. Propier instan- tetn necessiiaiem. Id cst, doiorero parturiendi et servitutis in matrimonio. Quoniatn bonum est hotni- ni. Dupiex bonum est, et soilicitudinibus mundi ca- rere, et virginitatis prsemium exspectare. Noii qucc- rere solutionem. Nisi forte ex consensu iilius. Seiutus es ab uxore. Per continentiam, vel morte ipsius. Et

fideli conjuge, sive etiam cum infideli, sive sine " $i accepetis uxorem, non peccasii. Id est, ante votum

uxore, sive in praeputio, sive m circoncisione, sive servus, sive libex. Ita ambulet. Hoc est, conversetur. Circumcisus aliquis vocatus est. Infert subito parabo- lam circumcisi, etbnici, servi, et liberi, et sub me- taphora eorum de nuptis disputat et innuptis. Ac primum quia nonnullos hanc inlelligentiara repre» hensuros arbilror, interrogare libet, quae sit con- sequentia, ut de maritis et uxoribus disputans re- pente transrret ad comparationem Judiei, et ethnici, servi et liberi, et rursum hac disputatione fintta, rediret ad virgines dicens De virginibus autem prar- ceplum Domini non habeo. Ergo circumcisus aliquis tocatus est, id est, casttis sine muliere, quoniam

virginitalis. Et si nupserit virgo, non peceabit. Id est, antequam voverit virginitalem, quia nuptise per se peccatuni non hubent, sed per soliicitudinera 630- cuii ssepe peccalum incurrunt. Aliter iiios dicit non peccare si nubant, quia oondum voverunl Dco cssti- latem, cseterum qui vel in corde suo promisit, si aiiud fecerit, habet damnationem, quia primam ftdem irritam fecit; quod enim erat licilum, per volum sibi fecit illicitum, sicut Ananias et Sappbira. Tribula- tionem carnis habet. Maicdicto Evae subjaceiiies per sollicitudinem sseculi, tribulalionem et trislitiam patientes. Hujusmodi. Id est, virgines nubentes. Kg> autem vobtsparco. Hoc suadeo vobis, quod mirMis

UZ SEDULll

laboris, etquodplus praemii habet. Itaque dico, fra- A tre.-. Hic omues rid conlinentiam hortatur. Fraircs •M libentius audiant. Tempus breviaium t*t. etiaihai nongcnlis viveremus.

aiit.. tiqui homines; lamen breve putandqm

-ndo ficem ; nunc vero quod

brevis sit mb tam Isiiiia quam tiibulatio nuptia-

rtini. quid actipimus uxores quas cogimur aaiit-

}mt» non kabenles. llle uxceni habcns, sed

li non habet, qui sic studet placere ccnjugi, ut

n 110» displiceat creatori. Flel quoqne, sed tan- quain ti nen (ieat. Qui sie temporalibns damnis • lamen de aetemis luciis semper ani- Tf.t» :- !tu* Gtuukl quoqtte tanquam si non gau-

doai. Qui ttc temporalibus benis hilareecH, o1 tamen semper perpetoa termeuta consideret, et in hoc qnod ^

tem §aadm sublevet, hanc coniinuo pondere iris ftreihat. Er\it quoqne qitaci non pos-

• \ Qoi et m\ usani terrena Btteparat, cf tamen cauta cogitatione pn [ued h*c citius oercfin-

qua». Mundo quoaue utitur, $nd qwsi non UtatUr. Qni et rieeesaaria eancta exterius ad ritje soae ininiste- rium redigtt, et tamen ha?c non sinrt rase nienti dominari, sed ut subjecta foris Berviant, ei nunquam iulentionem animi ad alia icndenlis frangant. AH- ter : Sunt qui patiuntor lafcorcs et prossuram in prcesenti quasi non paterentur : qtiiu Isl • in brevi gpai!o pertraiisibuiii et ftnie.tur. Sic ft sequflnfia csponi possunt. Praterit enhn fiyura livjzs mvndi. Hoc sttculum quasi umbra pertransit, NoKle ergo de eo multum esse solliciti, ne possesaienem ocrdatis ^ seternam, et figuram quxrentes incipiatis amittere veritatero. Ilic enim mundus imago futuri est. Si ergo trilis est imago, ipsa veritas qualis est? Unde si hoc taro impense diligitis, quanto magis illud im- pensias amare debetis; nam secundum hoc nos di- misaurOB quolidiana morieutiufll exempla tcstantur? An forte nos solos esse crodamas immoi tales, quasi non simus ck bominibus generali. Item, Prwteril enim figuaa Itv.jur, mundi. Si mundus transit, quo imiversa clauduntur, imo ligura et eo:iv.‘rsatiohujus niundi quasi nubes pruitarit, et ittter cx’lera mundi opera, et uupti^ prjeteribunt. Si enim mors finis est nuptiarum, cut necessitatem in ulrlitatem non verlt- nius ? Diviga est mulier et virgo. id est, dissimil. s bimt. Ut sil saf.cla et corpore et spiiiln. Quid pro- dest carnent habererirginem, si menti quis nupse- vit. ut »it frequons oratio? impcdit enim eeafBgiatn }^;giuteio otalionis. Si truis. Id est, pater. Ttn-pem te videri existimat. Turpis videbitur, si cura ad per- fectaiu alatem pervenojit, neulrum dcliberet, vel virginitalem servare, vel nubere, si nubere volenti noii petmiltat, et ttla fucrrt fornicata. Qucd vuit. Jd est, pater vel fiha facial, id est pater non peccat, si ipsa puella ntibat. Qui aulem statuit in eorde suo. Id rst, st pater quisquc disposuit. firmus. Id est, diiu corifientit ei fiiia sua. Nan habens. Id 68t, pa- li r. Necessilatem. Qnia non cogilur a filia sua, ut daret eam siro. Potestatem au\6m habet. Ipse pater.

OCOTI i4*

S«<c voluntatis. Ut faeiat quod voluerit de filta sua. Judicavtt. Prrcfalus pater. Alitcr ut Hieronymus expbnit : Si quis, hoc est, quisquis homo; super vir- ginetn, id cst, carnem propriam suam ; quid vult ipsc homo, idest, virginitatem an conjugium ; qnia libe- rum arbitrium habel, non peccat, quia matrimonium non est peccalum. Statuit. Id est, permanere in virginitate. Non habens necessitatem, quia non co- gitui’ a carnali voluptate. Potestatem habet, id est, facere qnod vult. Mttlier vincfa est /Vt/tYNunc incipit de digamis et viduis. Lib^rataest. A Yinculo ccnju- gaii libera facla secundum legem post mortcm viri, si ncc lunc potucrit sc conlinere. Cui volueril nttbat. Tantummodo Christiano, non Gentili, tantum in Do, mino propter continentiam. Puto enim quod el ego spiritum Dei habeam. Ideo sic lcquitUf, quasi dubie, ne jactanler de sv: loqui videalur. Spirititm Dei ha- beo. Hoc est, nolite contcmnere, quia r.on ex me !ioc ipstnn cct quod dico, ned spiritus Dei est, qtii loquitur.in nie, quem contemni uon expidit.

caput vm.

be ftis autcm qiuc iflolis »»;?/iio/f’?if«r. Subaudis, dico, de quihus scripsistis mthi. Hic sutem Paulus scripii» Gormlbiorum respondet, i|uia illi episitoiam bag.serimt ad eura, ut sciret qt:id facerent. Nam alii eoiuni in ternplis idolonim idolothyta mandu- eabant, ut contemnerent idolum: quidara vero qui erant itiPrmi in ftde et conscienlia, non audcbant inanduc:\re, et contristabantur valde aiios videntes eoram sc manducare, qui dicebant : Quia omnis cceatora bon-; sit, ct nibil sit idolum; ethaciniagif:e is quam r.nione veritatis errahant. Idolothyium, id est, idolum occisam, vel immolatum. ®uw Gnc- ce, occido. Itaque solas earnes iaimolatas hoc no- mine significabant. Scimus quia omncs scientiam ktt- bemus. Tfoc est, non plus illi sciitni qiii iuflati sunt, quam vos. Scimus. Id est, quod nihil sil idolttiii. Scientia autem sine charitate iaflat pw superbiam. IHa scicnlia inflat, quae ex sensu proprio et huma- no descendit, et quae cort)ecturis raagis utitur quam exemplis. Charitas vero o?dificat. Quia non qu^erit quae sua sunt, sed quai sedificant featres. Hlius ergo chavilas aiuiftcal qui dicit : Licet tne nan impediat manducare idolothyta, tamen propter idoium , ne aliis displiceat, non manducabo. Quod si quis se existimal scirc aliquid, nondum cognovit. Hoc est, si qnis sibi videtur sapiens, et si quem inflat scienlia. Quemadmoiium oporleat cinn scire. Id cst, sine ela- tione, cum humilitate et charitate. Si qurs aulem di- lUjit Deum. llle diligit Deunt, qui icdiftcal fratres. Hic cogni!us est ab eo. Hic diligilur a Deo, nt est illud : Novil Dominus qui sunt ejus (•// tini. i). De e*cis aulem quce idolis itnmolanfur, scimus. Nimc re- petit quod supeiius dixerat, et qnid sit evidentius 08tendil. Quianiltil est idoium. Sive in coelo, id est, angeli; aut sidera coeli, ut Batornus; sive in terra, ut tdola. Scd non in omnibus esi mentirt. Non orancs sciunt qnod propter «oiitemptum idoli hoc facitis. sed putant vos propter venerationcm hoc facere. In

U5 COLLECT. IN EPIST. I AD COR. U<?

eanidentiu usqne adhuc idoli, quusi idolothytum mu,n- A tabernaculo. Quat 4t sacrario tutti edunt. Quia qua:

ducant. Atihuc si habent iu conscieolia idolothylum, quouiodo antequam crederent manducabanl. £/ con- tcieniia ipsius, cum sil infirtna, coinquinatur . Deeli- iraudo : ad idololatriam per mahim cxemplum ve- Btrum, aut putando aliquid religionis essc in vescen- dis Uiololhytis. Esca aulem n»s non comnundat De>t. Sed eharitas asdificans fralres. Qui habet scientiam in idolo. lloc est, quod idoium nihil sit, et quod inunda sit omnis visibilis creatura, nonne conscien- lia ejus id pulahit, quod idolis immolare sil iicitum? JSdificabitur. CorroboraUilur , wseitabilur. Et ne- rlbit infirmm. I)um contra Jilem et conseientiam roanducaL Otmte autem quod ex fide non esl pecca- tum cst. ht iua conscientia. Quia firmiter credis ido-

offereUant filji Israel ad templum, Ui qui in lemplo erant manducabant. Et qui altari desetciutu. 1,1 est, sacerdotes et leviue. CJovium u^am. Prajmiuro quo giorialus sum, no» corocdere dc evangelie, Evacuci, Si necessaria ministre). Si enim nvanunUzuvoro, non esl mihi gloria. Hoc est, si evangel iiavero ut isla fiant in me, id est, si propterea evangeljaavefo, ul ad illa pmeniaro, el flnem evan;;e!ii in eibo, titpotu, et vestimento iocavero. Sed quare non esl gloria? JSe~ cessitas enim milti, inquit, incvtmbit. IJ est, ut ideo evangeluem. \ce errini mihi, inquit, si non evungeli- zavero. Sed quamodo d*bot evangeliwre \ scilicet ut in ipso evangelio, et iu regao Dci ponat merce- dtro : ita cnim pole ron coactus evangeli/.are, sed

iuui non esse. Perculiente* conscieMium eoruminfir- B volens. Si enim, iuquit, volem hoc fuciu, merudeux

mam. Neiuium validam in fide Chritti. Non man- ducabo carnem in (f.temum. Dat eiemplum de se, sed tamen quod licituni erat non factt , ne aliia offen-

diculuw faceret.

CVPUT IX.

fion sum liber ? Liber sum omnia visibiiia mandu- care, d«m apostolis dicrtur : Manducate qum apud illcs snnt. Non sum apostolus ? Ita legeudum est : Hunquid non aum aposlolus? Saum illis exeropUam repticat , quod cum habuissci omnia in potestxte, noiuerit facere quod illi licebat , propter aUorum sa- lutem. Opus meum, k\ est, apostolatus mei opue. Etsi aiiis non sum apostolus. Id cst, JudLCis, ad quos non sum miasus, sive caeloris gentibus prseler vos. Nam

habco : si autem invitus, dispensatio ntiJti credka eit. Id est, si coaetus inopia earum verum quse ten/po- ralis vitiesunt, necessario prccdico evangelium, alii per me Uabent mercedeni evangelii , qui evaqgeliutn ipsum me prsedicanle diiigunt : cgo autem non ha- beo, qui non ipsiun evangcliurn diligo, sed eju6 pre- lism in illis temporibus constiluturo , ijun.l nefas est fleri, ut non lanquam filius minis<trel quisque evan- geliusu, sed tanquam servus, cui dispensaUo credit-i est , ut tanquam alieftum enoget , luliii inde i{>se cn - piat praeier cibaria, quae de particip.ati.one sustenla- culum misfti-c servitutis dantuv extrinsecus, quan- quamalioloco et dispensalorem se dkat. Potcst enim et servus in filiorum numeruin adoptatus, eam reni,

•, signaculum. Indicium apostotatus est, quod vos per C in qua cohairedis sorlein meruil, lideiiter diapensarc

nie credidistis, signis et viriutibus provocali. Mea defensio. Mea defensio apud illos qui dicent : Quaiis estPaulus, utrum apostolus est, an non? Hic re- spondebitur quod Paulus aposlolus =.it CorintSuorum. Nunauid non habemus. Ego et BarnaUas ? Potesia- tem. NoUis a Deo concessam. Manducandi. De ve- stris, ut diguus est operarius mercede sua. Mulieres. ln Crscco sorores [AisXjjiL, non mulieres legitur. Circumducendi. Per piovincias ad ministrandum. Sieut et cteteri apostoii. Nonnuhos contemnit, sed suum d^t exeroplHro. llli enim mlelioribus pradica-

participibus suis. Sed nunc ubi aiL: Itispensdw niUit crediia tst, lalem dispensationeiu inteili»: voliiil, qui alicnum dispensat, unde ipse nijiil accipiat. (Jt h(.n abutar potestate.mea. Sive, ne v.kw pcleslatequi ac- eepi vivere de iruotu evaageiii, oive dum voiuero ac- cipere, vilem faciam potesialem menm, cum proptcr venlFem docere existinior. JN’a;.j cmwi liber csscm est, liciia cctciulo propler docuinsm. Ab otunibut. M es.l, ncees:;il:.iibus. Omnium me servuw feci. Om- nibiis coropassus sum. Et (actus sum Judais Ju- divus. CircumcieleniiO scUicei Timoaie’iin, quod teni>

bant : et apud Judeos antiqua consuetudo erat, ut p0re grati:e sriebat esse superjBuum. necessaria doctoribus a discipulis pnebereuUir, quod Tanquaiu aub- leae essem. Ll est, caput radendo, gentes adhuc rudes poterat scandalizare. Quis plan- et punfier;ndo se in tcropm. Tanquam sine legeessem. tat urtquam ? Per comparationem vines et gregis, " Quia nou tara legaiibus doctriiiis quaro rationalibus popuium vult inteltigi, sicut scriplum est : Yincam argumentis iilos ad lidei Credulilatem provocabam ,

de /Egijplo iramtuiisli (Psal. lxxix) : Et : Dabo vobis pastores sccuttdum cor meum (Jcr. ui). Non alliga- bis ot. Hoc est , non fraudes doctorem cibo et vesti- meuto. Jiovi trituranti (Deut. xxv). IJ est, doctori tritieum viilutum a palea vitioruro scparanti. Quo- iiiflt.n in spe. Debetfructum ktlsoris spcrare. Qui arat. Id esl, pr«dirat. Si aldi potestatis veslree pariicipes innt. Pseudoapostoii, qui nibil ulilitatis pracsliteranl.

i dieil iii Aclibus aposloloruin : Circuivi aras ve- stras, et inveni aram in qua scriplum crat : Iijitoto Dco (Aci. xvu). Cumque de eorum superstitione nem fuisset orditus, tanquam ei ipse sim sub occasicne pxoXani iilius lituli fidem Christi iatu- lit, dicens : Qnod ignorantes vos colitis, hoc. ego an- nuntio vobis. Et post pauca, velutsj divina; iegi^ pe- nitns esset ignariis, gentilis poeue ver6uin polius

JVe quod offendiadum demus evangelio Ckh.sli. fte quarn Moysi aut Chiisii maluil prelerre senienliam :

per nos pseudoapostolis occasio cupiditatis detur, Elsicquidam, inquicns, vestrorum poelarwti iixil ■

aul ne alii dicant, quod causa avaritiae prgediceinus Ipsius euim genus sumus.

evangeRuw Christi. In sacrario. In tem(do, vei in Factut sum infirmu wfrrmvs. Diccns de matrirr.fr

Hfl SEDULIl

»tio, Tbverlitur ia idijisum ; et sic prepter rnfirmos A i iera maoducavi, cum possim securus carnibus vesci. Omnia emnibus factut sum. Ae si diceret : Ut in brevi cemprehendam quod per partes dixi, Omnia ommbus factus sum, nen nicntientis astutia, scii

i-alieniis affeclu; id esl, nou omnia mala bomi-

tUaeiter agendo, sed aliorura malis tanquam

a esseni, misericordem raedicinam procurando,

hvc ahis iaeiens quae sibi ab aiiis fieri vellet, si hoc

; . ,Dci. Ut partieeps ejus. Id est, mercedis

cfliciar. Ntsciiis quod hi qui in stadio currunl. StadiB/n est octava pars milharii, 125 passus ha- bens : passus vcro quinque habet pedes. Hic auiem stadio cursum justiuse vel fidei comparavit. Bravium est lamiua argentea ad paimac raensuram, quae a rege militibus datur : e» est sermo Gracus. Sic currite. B Perviam mandatorura in abstinentia, cxterisque vir- totibus, sicut in iheatro quidem omnes curruut, sed unus accipit palraam. Curramus credende , spe- rando, desiderando, corpiis castigando. Ut compre- Corenaru vitae seternas de qua ipse dicit : Repesita est mibi corona jusiitice. Nen quasi in incer- Non enim in incertum eurrit, qui ad ccelesiem tiierosoiymam festinat. Inccrtum vero est, qui in stadio currunt, utrum percipiant palmam, an non. Nonquasiaeracauiens. Rocest, non inaniaconsectans, sicut qui m ago coniendit, aerem vcrberat telis. CAPUT X.

Ao enim vos ignorare, fraires. Hic eomparat duas plebes, Yeteris videlicet el Novi Testamenti, et

.ijjlo prioris teriet secundum populum. Quod C

ei nestri omnes sub nube fuerunt. Ideo hoc dicit, H€ qais confidat in eo soio quod baptizatus est, aut »n esca spirituali , aut potu, et putet stbi Deuro par- eere, si criminosum aiiquid commiserit. Aliter. Pa- trium .promiltit exemplum, tunc ista merilo profu- »ura, si prxcepta servarentur. Sicut cnim de .‘Egy- pie a servitute Pharaonis Israel liberalus est, sub Hube et in Moyse baptizatus est, ac in desertoro re- nit, sic aos a tenebris peccatorum liberati a servi- title venimus, alque sub nube, hoc esi, divino auxi- )io stimus. Kt emnes in iloysc. Id est, in merilo et polestaie Moysi, mystice in Christo.

Bavtlzati suni in nube. Baplizati sunt figuraliter, quia nubes propritim bumorem portabat ; mystice : in nube, id est in Spiritu sancto. Et in mari. Mystice jn ijaptismo. Escam spirituuiem. IJeo mauBa spiri- tuali* cibus dieitur, qula spiritualiler per angelos ministratum fuit : ut : Panem angelorum manduca- vii liomo ; sive quia figuiavit spirituaHa, id est cor- pus Chrisli. Similitcr et potus dicitur spiritualis. Bibebant autem de spirhuuli consequente eos petra. Quia Chrislus postrnodum erat secuturus, cujus figu- rain lunc petia gerebal, idcirco dixit, censequente eos pelra. Alii putant, quod fluvius secutus sit eos per desertum. Sicut iili eoncupierunt. Carnem, ut : Ad- huc esca eorum eral in ore ipsorum. Et surrexerunt ludere {Exod. xxxu). ld esl, vitulum adorare. El ce- ciderunt (N*m. xxvi). Per angelum hoc factum est.

scon i-w

Nequetentemus Bominum. Dicentes : Nunquii potesl Deus parare mensam in deserte (Psal. lxxix) ? Et a serpentibus perierunt. Propter quos seneus serpens factus est. Neque murmuraveritis. In tribulationibus pro Christo. Ab exterminatore. Id est , ab augelo percutiente eos in extremis caslris per ignem, ciri plagaesuccurrit Aaron cum thuribulo oflerenspro eis. Ad cerrectionem nostram. Si enim parvulis adhuc et rudibus non pepercit, quanto magis nobis , qui legem perfectionis accepimus non parcet, si talia feceri- mus ? In quos finis saiculorum devenit. Id est, in quos tota perfeciio temporura cadit, vel qui sumus in fine saecuii. Itaqtie qui se existimat stare. Id est, forti con- seientia manducando idololhyta , nunc incipit re- verti ad superiora. Videat ne cadat. Offendendo in- firmum. Tentalio vos non apprehendit, nisi humana. Id est, quae per fragilitatem, et inscientiam ilt, et non ex consilio el perseverantia : humanum est enim peccare, diabolicum est perseverare. Aliler : Tenta- tio vos non apprehendit nisi humana. Dicitur nobis pugnam carnis non sustinentibus per beatum Apo- 6tolum, cum his inter quos fornicalio nominatur : Tenlalio vos non apprehendit nisi humana : non enim meremur menlis robore conquisiio gravieres pugnas nequitiarum ccelestium expenri, qui carnem fragi- lem resistentem spiritui nostro subjiigaienon quivi- mus. Quod Apostoli lestimonium non intelligentes quidam posuerunt pro indicativo optativum rnodum, id est, tentatio vos nen apprehendat nisi humana, quod ab ipso dici manifestum est, uon optantis, sed prcnuntianlis, vel exprobranlis, afteclu. Fideiis au- tem Deus est. Qui se pollicitus est sui nominis causa in tribulationibus adfuturum , ut ibi . Mttliee tribula- tiones justorum, et de omnibus kts iiberabil eos Do- minus (Psal. xxxm). Sed faciet cum tenlatione etiam proventum. Illud faciet provenire, quod .possilis sus- tinere. Fugite ab idolorum cultura. Non vescendo idololhytis. Quasi prudenlibus loquor. Suadet ut pru- denlihus, qtio libentius audiatur. Nonne communi- catio esl sanguhus Christi ? Sicut ipse ait : Qui man- ducat carnem meam, et bibil sanguinem meum, in me manet, el ego in eo. Quasi dixisset : Sicut e con- trario caiix idolorum dsemonum communicatio, ila et panis idolothyli dxmnnuni parlicipalio esse mon- stralur. Quoniam unus panis. Sicul enim panis ex inullis granis copulalur, sic nos ev niultis gcntibus, fidelibusque in unum corpus Christi congregamur. Unum corpus multi sumus. Si cum idololatris de uno pane comedimus, unum cum iilis corpus efficimur. Videte Israel seeuninm carnem. Id esl, hospilalis Israel , carnalis Israel, carnales hoslias oflerebat ; spiriiualis spiritualia sacrificia oflert Christo. Nonne qui eiunt hostias parlicipes sunt altaris ? Sicut iili edentes hostias participes fiebant divini aitaris, ita isti simililer idolorum. Quid ergo dico ? Praeve- nit, ne quis dieeret : Ergo dicis viin aliquara habere idolum,velpossepoIIuere. Non, inquit, idoium insen- sibife pohuit, sed dxmones qui templis praesident ad homines defraudandos et suo serritio mancipandos.

150

140 COLLECT. iN EPIST. I AD COR

.4» aetnulatur Dominumf Nunquid non irritamus A nem. Aut prophetant vetato capitt. Id ett, futura

euin ad zelum conlra nos, et ad iracundiam provo- camus hoc facienlcs. Nunquid fortiore» illo sumus f Iloc est , nuuquid possumus furorem ejus sustinere pro lioc malo quod facimus ? Aliter : An mmulamur Dominum? id est, nunquid exemplum Domini ha- bemus : <{ui conversalus iu carne , nunquid come- dit idololhyla? Nunquid fortiares illo sitmus, fideet scientia, ul faciamus quod Dominus ipse nou fecii, nec manducavit, quasi diligenliores Deo essemus ? Omniq mihi licent. Id est, omnia quac lege non pro- hibentur, licent : quia per se non habent peccatum; sed non sempcr expediunt, , quia occasionem nou- nunqum generani delinquendi, vel offendendi fratres. Onme auiem quod expedit iicet, non omne quod lieet

praedicans ; ideo autem non vclato capile vir pr.e- cipilurorare, quia nulla potestas mulieris debet ess.: super virum. Mulier vcro vclalo capite. Durn illa sub poleslate viri est. Dcturpal caput suum. Notat con- suetudinem Corinthiorum, qua mulieres eonim inie- oto capite. ad ecelesias veniebant, gloriantes in cri- nibus : quod non solum inlioneslura erat, sed etiam concupiscentiae fomenta praestabat videntibus : et viri coraam nutrircnt indiflerenter, et vescebantur in templis, et intlati sapieniia saeculari, resurreclio- nem carnis negarenl. Quoniam imago est et gloria Dei. Ergo, sicut inter imaginem eteum cujus imago esl nullura velamen interpoRilur , ila v.ir non debct velamen habere, quia nulla creatura inter ipsum ct

expedil. Omne quod in macello venit manducate. Si Deum interposita esi , si generaliter ad naluralem

viii gloriam respexeris. Sed mulier propter viium. Id est, adjutorium viri, ut : Faciamus ei adjuiorium simile sibi. Propter angelos. Id est, sacerdotes, vel ministros altaris, vel omnem cleruui, qui Dei prac- cepta annuntial, sicut sc.iptum e»-l : Quia auaelvs Doniini exerciluum est, ne videliccl oarnali coneupi- scentia eorum impediantur sensus : sive propter ho- norem angelorum , qui Eeelesi* assistere. peiiiiben- tur. Item Hieronymus in exposilione Ezechielis : Cumque inyrcdieniur porlas atrii in interioribus , ci- dares lineas habent super capila sua. Si virorum eat, secundum Apostolum non operire caput, videtur esse contrarium quomodo nunc saeerdotes capite tcnus,

vultis manducare caroes, saltem de macello compor- tate; tanlum ne in idolio comedatis,. el nollte inler- rogare utrum iinraolatae sint : ne cognoscentes vos, oinnia immolata esse respoudeant, et non possitis propler conscientiam manducare. Domini est terra et plenitudo ejus (Psal. xxui). Si. Domini sunt, mumia sunt omnia simpliciler utenlibus; et pleni- tiido ejus, u\ cst, omnia quae in terra sunt. Et ibitis. Non dixit ite : quia tunc debet Chiisiranus ire ad in- fideleui, si novit esseprofectum, id est, si scit posse eum lucrari. Nolilc manducate. Ne quis putet iUa vos quasi sancta comedere. Propter eum. Infidelem. Non tuam. Qui forlis es. Sed alterius. Infirmi, no

vel vos blaspliemet, velipseidolis Immolatacomedat. ~ vel cidare operti videntur. Sed si legamus diligen- iu„,.ia „:„. i;t..t» .»,„„ :.,Ji~u,« „/, „/;„„„ „**;<,„_ * tius, ex prioribus solvenlur prcesentia : supra eni::i

Liijiiid enim libertas meajudicatur ab aliena conscien- tia ? IIoc est, ad qnem profeclum uiar libertate mea, ut me alius reprehendat ? Ab infideli conscientia. Id est, vituperantis. Judicetur. Id est, blasphemetur : Si enim idola deteslamur, quare idolothytis vesci- mur? Si ergo gratia; partitipo* Non ideo sub gratla sumus, ut libertalis specie occasionem demus. infi- delibus hlaspiicmandi.

Quid adhuc blasphemor 2 Id est, irriiando contra me blasphctniain, r.on me oporlel blasphemiam prae- bere de beneficiis Dei. Pro eo quod gratias ago. Id esl, man.iuco idololhyta cum gratiarum actione. Omnia in gloriam Dei facile. Hoc esl, nihil faciatis,

dioitur, quando ministrant in porlis atrii inlerioribus et intrinsecus : si eiiiru ingrediamur ad sancla, et sle- mus in conspeclu Domini, capita nostra opeine de- bemus : quia non juciificabitur in conspectu tuo om- nis vivens. Denique et feminalibus utiinur inliinse- cus, nc ulla in conspectu Dominipollutai conscieniiaj et operis nuptialis- turpitudo appareat.

Verumlamen neque vir sine mnticre , neque mulier sine viro in Domino. Consoiatur ea», nc nimiutn mu- lieres gravasse videatur : et dicil quod nec alterum lantum Deus elegit ut alterum reprobai et , quia non pro uno, sed pro ulroque >>exu Chrislus pus- sus est.

nisi in quo gjoiificelur Deus. Sine offensiqne estote.

QuiaetJudaei lanquam de idoiolatriis scandalum pa- D /* Domino. Id est, in fide el uuitate Domini. Ali-

tientes, credere non audebant : Gentes vero cum in ter : Nec vir sii.e muliere, nec mulier sino viro nasci

colendis Idolis firmabantur, et Chiisliani tali de-

strnebaniur exemplo.

Sicut (l ego omnibus placeo per omnia. Cur alibi

dicil : Si hominibus placerem , servus Christi non

essem(Gal.i)? Placet ergoPauIusetnonpIacet:placet

cxhibendq pietatem , et non placet , quoniarn nulii

consemit in malis. Quid mihi utile est. Id est car-

nalibus commodis.

CAPUT XI,

Imitatoret mei estote. Sine offeusione e&lote, sicul

et ego sum. Laudo autem vos. Quid est quod subilo

laudat, quos ante vituperavit? Idem ubi legU pnc-

cepta non babet , blandimenlis provocat ad ratio-

pole, el hoc in Doniino, id est, in potostaie Domi- ni. Vosipsijudicaie. In ipsorum judicio pooit, ut ex sua conscientia convincamur.

Ignominia est itli. Comam videlicet nulrire ad si- militudinera mulieris, licet Nazaraei, ut comam nu- trirent, ex Dei praecepto devotissuue faciebant. Si quis aulemvidelur conlenliosus esse. Pravenit illos, ne quis diceret, Ubi boc scriptum est? vel ne aliis argumentis buic ralioni resistercnt, ac se diceret: Nos diximus quae nobis honesta videbantur et jusla : si quis autemvolensacquiescere veriiali.quaeritquid respondeat, sciat se responsione indignura, qui ma- gis contcndere paralus est quam doccri. Tnlem con-

{Sf SEDUMI SCOTT iZ%

Jinem. Sive contendendi, sive talla faciendi. A tur, sed puJafnos eonsuetudinem esse potius quanv

ffoc a’itcm prcrcrpiens. Id est , qui prinins hortatnr

nm et muliernm. .Yo/i iaudo. De con-

jnsarn Hir;t. Sed in deterius ronvenitis.

prfncfpaiia peocata in eis rcprchendit,

-••lueutibus ttemoastrat, qnod crbum corpora-

lerr. iii eceiesra sumebrwit, quod ante commnnionera

\t (.bri<di ipso ril)0 veseebantur, quod nihil

pauperilnis ddfeant, et quod conlcntiosi erant. Opor-

trt mim htvresrs essr. Non qaod hxrcses Deo pia-

mt, sed quod f,vr cas fideles exercentur, ut qui

is manifeslentur : undc enim

landahilur, si nivis in portu vel in tran-

.;■ consfstat? Ul ei qrtd probati sv.nt. Sive

-tendo, sive lideles in permanendo.

m .-anam pretivCmtt. <> 1 1 i a ante sacrificium ede- g raentis.

ct paiiperinus nihil alTerebant, neque imper-

uit. Apud Cornitiiios quondam, iit alii asscrunt,

iit consuethdd, ecclesiaspassim dehone-

m qnibus vescebanlur ante Doniini-

laiionem, quam coenam uoctibus adorieban-

■ >■■■■ i divites ebrli ad Euchaiistiam venirent,

sbanttrr inopes fcme. M«s veto iste , ut refefunt,

lili atjhu ■• superstilibne veniebat, mn!e ctiam

nn locis per ■Egypti vcl Syrircloca, 65«

Sabbati noctc , post c;mnm dicitur ad ecclesiam

iri. Aut ecclesiam Dei contemnitis? Facienles

n Iriclinium epularum. Acccpil panem. Id est, in

ivivium, tit vos facitis : hiuc jam de sacramenfis

mmemorat, quam magnum slt hujns

cnlpam. Tribus snne c&risrs infirmitates adveniunt corporales : aut ex tentatione, sicut Job et Tobise; aut ex peccato, sicul ASsa regi, qni dolore pedum st&rotans mortuuS est , quem ei Dominus immisit , qUia amieitiam Bcnadab regis Syrias Iiabebat. : aut ex atiqua intemperantia , ut Timoiheo et his qui jnbcntur medicum honorare. Huic tanttim causae hu- inana potest succurrere medicina. Dum autem judi- camur a Domino. Id est, per aliquam prxsentem in- flrmitatr-m corripimur. Correptio paternse pieUUis est, ut pflenilearaus, ne cum infidelibus mundi dam- nemur. Judicem exspectare. Id cst, usquequo sa- orificium accipiatis. In judicium. Id est , in vindi- ctam , Ccetera vero. Id est , de ipsius niysterii sacra-

GAPUT XH.

De spiritualibus autem. Nunc de divisionibus gra- tiarum pracdicit, et de volentibus novis loqui linguis. Ad simulacra muta. Hoc dicit ut cognoscant , qui ante misericordiatn illius fuerunt , rauta adorando idola : et ut sciant quanta munera illis per Spiritum. sancttim collata sunt. Prout ducebamini. Id est, a raagistris et aruspicilnis et pr.ilosophis. Nemo in spiritu dicit anathema fcsu. Quia forlasse alii per sptrHum diaboli dixerunt anathema Jesu,quasi dixis- set, Si aliqtiis dixerit anatbema Jesu , non spiritu Dei, seti spiritu diaboiico loquitur. Anathema, per- ditio, detesiatto interpretalar. Jesum tamen in spi- ritti Dei [rtod] loquitur, qnandiu paganus est. El ne-

erli sacramentuni. tloc facite, et dixit, arcipile, C mo potrsl dicrre Deminum Jesum. Id est, cordc.ore,

■ orpus meum. Quasi Panlu-. : Cavote nc illud

indlgne comedatis, dum corpus Cbristi est :

gnc boe comeiieiis, si pauperes eonfbndatis, si-

am alfquam anie spirKualem et Dominicam

i. Hoc facile in meam commemoratio-

laffl raemorlsm nobls reliquil, quemadmooHim

enS, aliquod pignus ci quera

lerelinquat, tit quotiescunquc illud viderit,

eneficia el araiciliam recordari,qadniara

cte dilexit; sine ingeuti desiderio et flelu

■>t videre. flic est calixNcvi lntamen-

li pei Banguinem brolbrum anima-

’ o auteni calix lestamenli

, quia t itaius cstj posl paululum passionem

opere. Mos est Scripturaruin dictapro factis poncre : ergo tiicere, invocare cst, vel creJere Dominum Je- sum, hcc esl, ul ipse sit servus Domini Jesu, ac Do-’ minus ejus Jesus. Nisi in Spiritu sancto. Id est in dono Spirilus sattcti : Unde statim disseril, quibus et quot donis lesom qoisque fateatur, dicens : Divi^ siones autem grutiarum sunl : idem autem spirilus. Ne tot ptitarentur spiritus quol sont dona. Gratiarum vecabnkim suiritui gratis inspiranli omnia dona convenil. Et divtsiones miitistrationHm sunt , idem atrWm Dorninus. Domimis , qni servis suis diversas mmistrationcs ct ecclesiastica officia largilur. Et di~ vrsion’* epererimtm sunt , idem vero Deus , qui ope- rr.tvr o-nnia in emnibus. Id est, insignium virtutum

ilificatiir factam. In meo san- L »c PMracttlonim Deo nomen competil, qui potcnlia

l’ter ktec per sues electissimos operatur. H:ec itaque Uia nomina, id est, spiritus , et Dominus , et Deus , SwVittti sanet» eonv<:nitinl, qui gratis et nron meriio cUncla spirendoac servos ministral et potenlialiter q«a*i Deos perfieU. Mattifestatie spiritus. Unum- qtto<Iq«e donura, per qtiod s« manifestat. Ad utilila- lem. Non ad Hiaoem gtoriam , ut vaiiis variis foqui linguis, sed ad utilitaiem incredulornm et infideHum. Sermo sapientiw.. Sapientia perlinel ad inlellectura aelernorum Scientia vero ad ea quae sensibus cor- poris exprimuntur. Cratia curutionum. Ut quis curet aigros. Operatio viautum. Opus virtutum est daeiuo- ne? ejicere ve! mortuos suscilare. Alii disrretio spi-

*etus et Novum per sanguincm dc!icatur,

Si .■ non r!o!c.( t tcstamen-

n ad Hcbraos. Reus erit

lerit,

pro vili

I est, mundel : nain si

ordidum nemo illud mitteie

. in cor pollntom 1 Non dijudi-

• corpus Vnmi’!1 oo di cernens ipsum a

fnmi :. I I p i ter vos multi infirmi. Id est,

. rpoi r^ Rjgri. Id est, imbecilles

. ■’. i, ut c^f i <>l clau(,i : erat i^itur

mnl ‘: ■ patiun-

152

C6LLECT. IN EPIST. I AD COfi.

1.-»

lituum. Ut quisque sciat 9uod spirilus sugj^iil ali- A.TB pravidet.U* non rini sehitmala In corpore. M esl

i;t pro ioyicem solliciti simas, c!um altero imligea- mus. Sim Iwtatur. IncoUiniiiaie. Congandeni omnia inembra. IJt Sailusiius att : Corde l.etaute vultus flon t. Yos autem estis oorpus Chritti. Nuno plivscam similitudinejn mystice explariat. Secundo prophetai. Novi Tcslam-nti, ut fuit Achab et filii Pliilippi. Deinde vtrtutet, Pacieotes ntajora signa, ut mortuos suscitare Cratiat eurationum. Ut lepioso» mnndare. Qpitulaihnes. Id est, eleemosynaj crga panpcres. Gvbernationes, Ecdesiarum Dei. Nuvquid omuct apostoli? Sicul nee totum corpus oculus est. Quod cniin in singalis liominibus universa dona Spiritus sancli esse oon possunt, non Spiritus sancti, sed lio- minis iaiimitati depulandum esl. .Emulemini. Id”

quid agee.duio esse vel oon. Aiii interpretalio sermo- nvm. lioc est,e\ a!ia in afiam lingnam aut difflcilium Bermonum explanatio. Operatur umts atque spiritus. Poiesi unus esse, licet diversus, ut unus inihi illam rem heri doriavit, vei rainistravit, et um.s hodie : iiam talis locuLio etiam de divcrsia persi potcst convenienter intclligi, sed ne diversus spiriius aiiqua successione lemporis, vcl sui mutatioee iii- tdligeretur, s*gnanter ab Apostolo hoc additum est : Attjnc idem spiritus. Ne quia divcrsa sunt donr>, di- versus spiritus ac varius putaretur. Sed nmts et m semper sine u|la mutabilitate cum P.<’.!:> et Hlio manens prout vull, non aii, ut homines mercn- « ir, quia dona diversa et indignis tribuuntur,, ut est

iilud : Nonnein tuo nomine da-monia ejertmw B est buiteraiui Chammato metiora.ld esl, dona me-

iiora qinm Icqui Unguis. Et adhuc excclientioreut vxam vobis demonstro. ld cet, cbaritalem , per quam, pervenitur ad Deum;

CAPTJT XIII. Si tingv.it bominum loquar et angetorum. Id est, non solum omnium linguis, sedeliam si quae ange- lorum linguse. Et noverim mysteria omnia. ld est, notitiam omnium secrelorum , hie el in fnturo. Et omnem teientiam Id est, Yeterifi et Novi Testamenti. El si dislribuero in cibos pouperum omnes facuttates meas. Hcc est , si non propler Deum , sed propler gloriam humanam. Et tradidero corpus meum ila ttt

{Matth. vii)? Et sicut alibi scriptum est : Spiritus ii’>i vult spirat (Joan. m). Sicui enim corpus tinum ,-.<;. Per comparationem corporis ostendit, »>on iu- turam membroriini, sed oflicia esse diversa, et ne- minem curare debere cujus sit olTicii , dum omnes eodem spiritu animentur. Et omnes unum sptritum potavcrunt. ld esl, doctrinam spirilus, quam Chri- sl.is Huminibus aqu« eomparavil dicens : Qui credh in rne, flumina de ventre ejus ftuent aqute vivce (Joan- vii]. Ita ei Christus. Notandum quod tola Ecclesia cura suo capite Christus appcllatur : nam ut corpus non est unum membrum, ita non potest tolum cor-

pis unuru oflicium agere, hoc esl , ul lotum corpus ardeatn. Id est, in martyrium, ti in ipso martyrio

vel videat, vel aodiat, sed unuujquodque membrum adversus fratrem rctincair. iram : conlemnens eum suum oflicium habel. Si dixerit pes, quoniam non ^ qui jussit nos maliliam nroximi ohlivisci, et in ipsa

svtn manus, non sum de corpore. Pes Ecclesiae dici eliam morte praevaricator existens. Ckaritas patiens

solet, qui ad intercedendum egreditur; manus, ille csl. Quia mulla roala ajquanimitsr toleral. Benigna.

qui operatur; os, ille qui docel vel qui loquilur lin- Etiam inimicis. Charitas ncn ajmulatur. Bona alle-

guis. N’um ideo non est de corpore? Decebat enin rius. Non agit pcrperam. Id cst, contra rationem, ut

non essc de corpore Ecdesise, qui hanc, quam alii Otmadius dicit. Vel perr.eiam, vitiose, corrupte.

occeperant, graliam non habebcnt. Si totutn corpus oculus. Hoc est , si onmes doclores sunt. Vbi audi- tus? Id est, ubi suntaudilores? Si totum auditus. Si omnes sunt auditores. Ubi odoratus? Hoc est, quis erit boni odoris malive discretor? Nunc aulem posuit Pcus ntembra. Id est, in prima condiltone honiinis. Non potest oculus. Id est, vir theoricae vil&e. Dicerc manuu Homini actuaiis vit?e. Ideo invicem indige-

Non quwrit qua’ suu sunt. Non quasrit quod sibi lan- tum utile, sed quoci muliis. Non irritatuv. Adjurgia.. JNon cogitat maltim. Non solim non facil, sed ncc cogitat. Conqaudet aulem veritati. Quia ut sit dili- gens, cfeterum per hoc quod rcctum aliis conspicit r quasi de augmenlo proprii profectus hilarescit. Omnia suffert. Suflert injurias , satisiacienti credit. Omnia sperat. Ejus emen ‘ationem, el donec corri-

nnis, ut magis ac magis charitas confirmet-.ir : nam gatur patienier esspecla». Alitef, omnia sperat, id* si unus omnia babere.t, adversus caeteros inflaretur. est, prsemia. Omnia crcdit. Promissa a ^eo, ac retri-

lnfirmiora membra. Venter et eaetera inlestina. Ne- cessariora. id est, dum vitam corporis custodiuDt. Itaque membra quse spernitis in Ecclesia, majoris miiitatis ppprobantur; si in corpore sinc inanibus pcdibnsque vivitur, sine intestino oimiino non vivi- tur. Abundantiorem circumdamus hoiorem. Dum cautius vestimentis el difigentius custodiuntur. Qua? autem itonesla sunt. Id est, quae per se puk-hra sunt, ut caput et manus. Et cui deest. Id est, honestas. Abundantiorem honorem (ribuit. IIoc cst, minojib’: Ecclesiae membris majora dona concedens, ul qui fconore minor erat, gralia abundet. Si dixerit fr.tri?. I) >■<•’ ipiens auditor. Ocuius. Docio; , “■ i^m: ftitu-

buta malis et bouis. Omnia sustinet. Id est , promis- sa. Ckaritas nunquamexcidet,sive propheliw evacua- buntur. Superveniente enim compleiione-, cessabit propbetia, quia nihii futurnm eril. Sive lingu;e ces- sabuut, quia lunc non necessaria! e/unl. Sive tcientia destruetur. Id est, imperfccia et dubia. Cum essem parvulus, ioquebar ut parvulus, sapiebarn ui parvulus, cogitabam ut parvulus . Ctcn aulem factus sum vir, cvacuavi qutv etanl parvuti. Hic physice loyuitur. Nam praesens tempas :etati parvuli comparal, futu- rum vcrc tempus viro perfecto. Mdemus nunc per spccutum. Nosfrrc scilicet menlis, vel divinae Scri- puir.c. In irmgmate. ‘i cs;, obscuritate. Tunc aulem

155 SEDULIl SCCTi *56

,’««’«. Nostrae mentis. Ad faciem. Dei. Tunc autem A rum, quid proderit? cum omuia ifi aera strif antur.

cognotcam. Deuni, et qusc sunt Dei. In tanlum co- guosco, quautum potest de Deo mens humana co- gnoscere : nullus enim Deum, sicut est, scire potest. Item, tunc cognoscam, hoc est, sicut me perfecte Dominus novit. lia tunc ego, in quantum creatura «potest inlellectualis, quae sunt divina cognoscam. Tunc cognoscam sicul etcognitus sum. Non ait, In lan- tum cognoscam, quantum a Deo cognitus sum, sed, sicvt et cognitus sum : elsicut nonaequalitas, sedsimi- litudo ostenditur. Tria htec. In praesenlia tria hosc, in futuro sola cbaritas permancbit. Majus est. Ergo quod semper erit , quam quod aliquando ces- sabit.

C/VPUT XIV.

et nulli proficiant, et nihil eorum sine voce est : proprium est enim uniuscujusque linguae habere vo- cera. Ero cui loquar barbarus. Omnis enim sermo qui non intelligitur barbarusjudicatur. Et ideo qui loquitur lingua. Id est, ignota. Oret ut interpreletur. Oratio boc loco oris elocutio intelligitur. Sic ergo loquatur, ut gramraatica verba quac dicturus sit inlelligantur , vel oret ut illi Interpretandi gratia donetur. Nam si orem lingua. Mihi ignota. Nunc divertil sermonem ad seipsum : Si enim sine fructu esl. Mens in ipso homine, si absenle raenlc et intel- lectu spiritus oret, quanlo magis quae igno.rantur ab auditoribus dici non prodest? Mens autem mea sine fructu est. Dum nou inleiligo quod loquor : est au-

ASmulemini spiritualia. Id est , spirilualia dona B tera spiritus vis quaedam animae raente inferior, ubi

vos quaerere non prohibeo, id est, etiam loqui lin- guis. Sfd magis ul prophetetis exhortor. ld est, prae- dicetis. Ideo nuteni prsedicatio prophelia dicitur; sicut etiim propiieiia in tribus lemporibus conline- lur, ita et pradicalio in piaesenli corrigil, et praete- rilas passiones sanctorum in memoriam revocat, et de poenis pncmiisque futuris terret ac solatur. Qui enim loquitur lingua. Id est, ignota qualibet lin-

corporalium rerumsimilitudinesexprimuntur. Orabo spiritu. Oralio hoc loco oris narratio inlelligitur. Ergoorabo spiritu, hoc est, ignota lingua in spiritu meo expressa eloquar. Orabo et mente. Id est, intel- lectu raentis meae aliis praedicabo : qui enim inter- pretatur, necesse est ut ipse prius intelligat quod aliis diclurusest. Non ergo sullicit ut quis solo spi- rilu aliena lingua loquatur, nisi mens et inlellectus.

gua. Non hominlbus loquitur. Dum non intelligunt, aceesseril, qujlenus ipse cognoscat quid loqualur,

quia barbara est. Sed Deo. Qui intelligit, sive aut aliis inlerpretando patefaciat. Cwlerum si bene

dum per hoc ipsc magnificatur. Ncmo enim audit. dixeris spiritu. Id esl, sine iiilerpretalione, quatenus

Id est, intelligit. Spirilu enim luquitur mysteria. aliis clarescat quod loqueris. Quis supplet locumidio-

Spirituali dono praeditus , vel suo spirilu loqui- /<r?Quod ipse diceret idiotae,id est, nuper baplizati,

tur. Loquitur wdificutionem , exlwrtatioticm , con- et qui nullam practer propriam iutelligit linguam,

solationem. Exposuil quot iuodis inlelligcnda sit quodpropriumest audiloribus. Quvmodo dicetAmen

prophelia. Quicuuque ergo lucc habet, prophela Hoc est, quomodo luae benediclioni perliibebit tes-

dicendus est. Aidificationem. Suademio fidem. Exhortalionem. Exempla sanctorum Patrum pro- ponendo. Consolationem. Pramiia coelestis regnipro- iniilendo. Seipsum mdificat. Dum solns ipse intcliigit vel glorificatur. Ecclesiam crdifical. Dum multispro- ficit. Nisi interpretetur. Ex ignota lingua in aliquaiu notam. Major est enim qui prophetat quam qui lo~ quilur. Lingua. Sicut profectu sic ct merilo major cst. Nunc aulem fralres si vene.ro ad vos lingua lo- quens. Suo eiemplo horlatur eos, illud non pro nia- gno quaerere quod non prodest Eccleske. Quki vobis prodero, nisi vobis loquar, aul in revelalione, aut in

timonium, vei consensum, cum ignoret ipsius lin- guae qualitalem? Nam tuquidem bene gratias agis. Quod superius dixerat, si benedixeris spiritu, hoc ipsum exponit : nam benedicere spiritu, est gralias agere, licet ignota idiotis lingua. Gratias ago Deo, quod omnium veslrum linguis loqudr. Hoc ideo dicix, ne putareul « od ipse linguas ignoraret, et propterea linguas coudemnarct. Sed in Ecclesia voLo sensu meo quinque verba loqui. Mavull pauca verba lucida sensu recto loqui, quam innumera- bilia obscura et incognita , quse auditores non aedificant : quia meliora sunt pauca verba qtue

scicnlia, aut in prophetia, aut in doctiina? lu rcve- d prosunl, quam multa quae non prosunl. Noiite

latione. iu allegorico sensu, cum aliquid cx futuris pueri effici sensibus. Ac si diceret : Puerilis est

revelatur, sicul ipse Paulus dicit : Patres nostri sub variarura linguarum cupiditas, in qua sola delecta-

ttube fuerum, quod significat baptisraisacrainentura. tio est, non ulilitas, nisi accedal interprelalio. Aul

Aul in scientia. Id est, tropologico vel moraii sensu, nolite pueri effici sensibus, sed scire debetis quare

ut otnnis vir ordns vel prophetans velato capite, de- datae sunt linguae. In Iege scriptum {Isai. xxvm).Le-

lurpal capui suum. Aut in propltelia. ld eftt, anago- gem vocal prephetiam Isaiae. Quoniam in aliis linguis.

gico sensu, ut est illud: Nolumusaulcmvos ignorare, Ideo hoc dicit ut oslendal quod in isto lempore

fratres, de dormientibus, ubi futuram corporum re- linguis aliis non indigetur, dum mulli fideles sun.t,

surrecliouem proplietat. Aut in doctrina. Id est, in historia secundum lilteram, ul est, In koc enim vixit Christus, et mortuusest, et resurrexit, utviven- lium et mortuorum dominetur , ubi nuda historia docelur. Eritis enim in aera loquentes. Hoc est, si ctiam lam mulla loquarami, ut genera sunl lingua-

el unaquaeque lingua doctorem babct ex se. Nara Jinguae in principio ideo datae simt, ut infidelcs cre- derent ipsarum admiratione, alque sua lingua doce- renlur. Unde sequilur : Itaque linguce in signum sunt non fidelibus. Hic crgo oslendilur crescente fuio signa cessare, quando infidelium causa damto ess<

137

COLLECT. !N EPIST. i AD COH.

m

praedicantur. Propheliar. Id est pncdicaliones. Non A biduo, die lertia resurgens (Ose. xvi). Plus qwinjllH

iufidelibus. Qui adhuc non rccipiunt. .SVd fidelibus. Dura recipiunt et credunt. Nonne dicent quod tnsa- nitis ? Sicut Judaei Apostolis dixerunt : Nonne mus- to repleti sunt isli (Act. n)? Occuita cordis ejus. Quo- niam cjus conscientia per doclrinam pulsatur. Ma- nifesta fiunt. Sibi ipsi in sua conscienlia, aul aliis pure confitendo. Quid ergoest, fraires. Id est, quid ergo faciendum, vel quid diffinimus esse tenendum? Psalmum liabet. Id est, intelleclum psalmi, vel nihil habet nisi cantare psalmum. Doctrinam habet. His- torica gesia narrans, vel sermone quotidiano morcs corrigit. Apocalypsin habet. Revelationem mysterio- rum, aut si aliqua visio illi reveletur. Interpretatio- nem habet.Ez quae obscura suntdilucidans. Linguam

tis fratribus. Hoc quidem factum esse credimus, iicel in Evangclionon sitscriptuin. DeindeJacobo. Alph.fi filio, qui se lestatus est a coena Domini non come- surum pauem, usquequo vidcrel Christum resur- genlcm : sicut in Evangelio secundum Hebraeos le- gilur. Tanquam aborlivo. Id est, de cujus vita de- speramilur. Visus esl el mihi. In via, vel in templo Hierusalem. Hoc ideo dicit, ne putaient eum audita potius quam visa narrare. Vueua non fuit. Id est, sine fructu el mnitorum ulililate, sicul in illo qui abscondit talentum ln terra. Sed plus illis omnibus luboravi. Hoc est, quod neque ccssaverit ab Evan- gclio praedicando, neque tamcn ab Evangelio vitam suara suslentavcrit. Oblinui. Id est, aposlolatum. Sic-

habet. Id est, variis loquens linguis. El unus inler- B ut prcedicavimus. Id est, quod Chrislus resurrexit,

pretetur. Unus quilibet ex ipsis tribus. Sibi autem (o- quatur. Id est, in sua conscienlia. Et Deo. Qui scit. Quod si alii revelatum fuerit. Si senlit setlens plus quam ille qui praedicut. Ul omncs discanl. Tacendo. Et omnes exhorlentur. Praedicando. Et tpirilus pro- phelarum prophetis subjectus est. Quia spiritualis gra- tia, qui suis [qua? fuit] in prophetis, subjecta est nobis apostolis, et apostolicis viris, ac praedicatoribus. Sive, spiritus humilitatis ei chariiatis, qui est in prophe- tis, id est, proedicatoribus, debel subjectus esse aliis prophetis, id est, pradicatoribus, et idcirco alter- ulrum sibi invicem cedant : ut uno loquenle prior taceat, quiaDeusqui in ipsis est, non esl dissensio- nis, sed pacis. Itaque per haec omnia hortalor eos

et omnes per illum resurgent. Si autem resurrectio mortuorum nonest, neque Chrtstus resurrexit. Alte- rum ab allero pendet : aul utrumque negare, aut utrumque confiteri necesseest. Si vero caput re- surrexit, quomodo membra non resurgent? Neque Christus resurrexit. Cum ipse mortuus cstsecundum carnem. Adhuc enim estis in peccaiis vestris. Quia non juslos vos efficit resurrectio Christi, de qua Paulus dicit : Resurrexit propter justificationem nos- tram (Hom. iv). ltem estis enim adhuc in peccatis veslris, quia si menlitus est post trfduum resurrec- turum, mentitus esl se etiam peccata dimittere, quod absit. Et qui dormierunt in Christo. Id est, qui in Chri- sto mortui sunt : sine causa enim hanc vitam perdi-

ad concordiam, ne magniludine donorum elsapien- G derunt, si vitam aeternara non habebunt. Miserabilio-

ti« nascantur discordise. An a vobtt VerbumDei pro-

cessii? Nunquid a vobis doctrina Christi initium

sumpsil? Aut in solos vos devenit? Id est, ut nemi-

nem vos sinatis praedicare? Propheta. Id est, prxdi-

cator. Aul spiritualis. Id est, linguis loqueng.Si//KU

autem ignorul, ignorabitur. Ex hoc probatis verura

esse prophetam, si isla cognoverit. Si quis aulem

ignorat h;ce, ignorabitur, et a nobis el a Deo, di-

cente eis qui se in ejus uomine prophelasse dicent :

Nescio vos (Matlh. v). Ow.niu vestra honeste. Nihil

perverso ordiue, aut per contentiouero, aut inanern

gloriam facialis, Mutieres laceani. Supra dixit.

Propheloe duo aut tres dijudicent : scilicet ne pula-

renlur feminae in hoc concludi, ideo subjungit et

dicit : mulieres taceant. Sicut et lex dicit ut in Ge-

nesi : Sub viri potestate eris, et erit reversio tua ad

virum tuum, el ipse tui dominabitur (Gen. m). Tur-

pe est enim mulieres in ecciesia loqui. Alibi autera

concedii eas docere suam prudenliam et castiiatero,

sed hoc privatim.

CAPUT XV. Notum autem vobis facio. Nune de resuirectione incipit disserere, quam quidam Corinthiorura nega- bant. Quod et accepi. Per revelationem. Secundum Scripturas. Prophelias, ut : Traditus est propter ini- quitates nostras (Isai. xi). Et quia sepultus. Ut est iilud, Et erit sepuicrum ejus gloriosum. Et quia sur- rexit tertia die. Sicut in Osee : Yivificubit nos in

D

res sumus omnibus hominibu^. Si in hac vita lantum speranlessumus.nuila praeniia speranlesvitajfulurae. Nunc autem Chrislus resurrexit, a mortuis. Id esl, quod nullus Christianus dubilat. Primitia: dormien- tium, Quia prius in iucorruptione surrexil ; si ergo ca- put resurrexit, necesse est etiam ut et membia cac- tera subsequantur. Sicut enim in Adam omnes moriun- tur. Quia sicut ille morientium forma est, ita eiiste resurgenlium. In suo ardine. In suo sciiiccl nonore, velordinc, tempore servato, quia primitiaeChristus. Deinde hi qui suni Christi. In quo taceiur de resur- rectione morluorum iniquorum, quia nonad glorio- sam vitara resurgent. Deinde finis. Mundi ac mun- danae conversalionis. Cum tradiderit. Cum quasi laborem et opus suum. Regnum. Id est, Ecclesiae Deo assignaveril, et in iliius conterapiationem per- duxerit. Deo Patri» Deo Christo secmidum humani- taiem, et Palri secundum deitatem. Traditio regni uostra est perfectio, cum etiam ex integro filii esse meruerimus, ut Joannes : Yidebimus, inquit, eum (Joan. v). Regnum Dei naturaliter quidem per om- nia est, sed lunc proprie regnare dicitur, cum illi homines fuerint voluntate subjecti , sicnt regnum diabolicum, cum illi se homines sponte subjecerini Cum evacuerit omnem principatum. Nam evacuatis peccatis, evacuabunlur a nobis omnes contrariae p<>teslates. Omnem principatum. Id est, ab eo aui nobis scqucntibus priocipatur. Et potestatem. Qiu

*«$ SEDULU SCOTl *#>

jsos eorum dcminalui suhjeeti sumus. £f virlulem. A reclionem negantium. lgnomntiam Dei. Id est, pu-

\jiia nos viceruut : virtus enim eorum noslra pecca- ta sunt. Oportct enim illum regnare. Islud de hemine diclum nen negamus, de eo qui passus est erucemr qui postea sedere jubetur a dextris. Quid sibi vult hoc qttod ait : Oportet enim iilum regnare dmec po- vetomnes inimices sub pedibus ejus? •Simquid tam diu reguaturus esl Dominus, donec incipiant inimici sub pedibus ejus esse, et postquam illi sub pedibus lucrint, regnare desislel? cnm utique lutic magis rftgnare incipiat. Donec ponut omnes inimices sub pedibus. Id est, aut volunlale, atit neeessilale stib- jeetos. Sub pedibus ejus. Atit sub Christi humamtale, aut sub apoblwlis, quibus mundum peragravit. De- ttruetur niers. ld 6st,diahelns,qui auctorest morlis,

tanles Deum non posse suscitare. Sed dieet aliquis.’ Ipse sibi ex coniradiceatiumpersonaproponit. Quo- modo resurgent mortui ? Id est, dum corpora in pul- verem redeunt. Quali autem cerpore redeunt ? Iluc est, utiiimiilsepeliantur, sicresurgunt?verbi gralia : Si eseeus el leprosus sepelilur,, utrum idem cxcus etleprosus resurgel? Atque his duahus interroga- tionibus statim respondel, dicens : Insipiens fu.Quia non altendis quid quotidie coram tuis oculisgerilur. Qued seminas nmi vkrftcatnr nisi prius mor atur, el quod se.minas Tnoneorpus. Ad illud respondet quod praemisit : quali autemcorpore veniunl? Noncorpus. quod futurum e$t. Ac sL diceret, Non spicam semi- nas in terram, sed granum et sicul cum grano se

sive mors curporis destruclur soihente immorlali- B cundior enm granis resurget arista, itaet incorrup-

tatc : potest bic excludi hasreticus, ne ipsum pa-

tr*in subjicieiidum Christo dici putaret. Tunc et ipse

sttbjeelus erit Uli, qui subjecil sibi emnia. Hoc dicil

pro partc htimamtalis, vel pro membris Eeclesise.

Aliler, SMl-jec lio non semper ad diminutionejm houo-

ris pertinet, sctl etiam ad eharilalis oiTio.ium, maxi-

mc citm et spiritus prophetarum pfophctis dicatur

esse sobjeet*», ui non sit Deus dissensieuis, sed pa-

eis, cum et ipse Dominus Joseph ct Marke scribatur

ftiisse subjeclas. Utsit Deus omnia in omr.ibus. Sa-

hi?, vita, vietus, ct copia, glotia, et honor, et pax,

ct omnia bona. Alioqum quid fucieut qui baptiianlur

pto mortuis? Quicunque irn Christo baptizati sumus,

in morle iptius baptixali sumus, id eat, ut jam quasi

tibile corpas in glorke resurget augmento. Deus- autem dat illi corpus. Id cst, ab irtitio disposuit ut omniit scmina cum putruerint, in amplius reformen- tur. Proprium corpns. Non alienum, sed secundum genos suum proprium : ut pote triticum de trilico, hordeum ex hordco, sic homines suapropria corpora recipient, non aliena. JSon omnis caro eadem caro. Tola comparationis hujus divershas ad hoc vaiei, ut credas unum gcnus faciie reparare posse, qui tanta fecit ex irihtto, sive tantam meritorum ostendit essedistanliam juslorum a peccatoribus, quantum dislatii ccetestia a terrestribus : et ipsorum inler se jostorum in tanlum distare fuigorem ostendit quan- tuen differunl luminaria a iuminaribus. Corpora coe-

«lommortui em il!o simus, quid erge prodest nobis lestia. Ut sol et bma, ita et resurrectir mortuorum

niundo nori, si Iwne centemptum voluputum viia non sequitur seterr.a? Aliter, pro mortuis, id est, upsribus qnne genenant mortem. tk quid periclite- mur? Si nibil esset in futtiro, noime eramus stultiut lanlas trihulaliones pro aiiis pateremui ? Quolidie morior pro veslra (jloria a. Id esl, causa vestrse glori*: semper enim sum paratus, ct quotidie ioe esspieto pro ve^tra gloria moriturtim. l’er non seniper sigui- fiolio juramenli est : nam si dicam, Per puerum ;uisi, non aatim per puoium juiisse putabor. Quum habeo in Chrislo. Bonus emm dootor parliceps est glonx discjpuloi-um. tii vtcundvm hominem. Rec etl, si nihil i’«miiierationis y D«0 pro lioc ceitami-

non omnium, sed lanlummodo sanclorum. Semi- natur in conlumelia. Quid tam ignobile, ut cadaver? Semmatm in infirmitate. Id est, doloris et mortis. Suryet in virtute. Sanitatis et immortalitatis. Semi- naiur corpus animale. In corporibus resurgentium tanta felieitas orit, propter quod et spirilualia dicta sunt, cum pioini dubio corporasint futura, nonspi- ritus. Sed sicut nunc corpus animale diciltir, quod tamencorpus anima non esi, ita timc corpus spiri- luaie erit, corpus tamen non spiritus eiil. Proiude quantum stliuet ad corruptionem, qu* non aggra- vat animam et vitam, quibus caro adversus spiri- tum concupiscrt, tunc non crit caro, sed corpus,

ne spceo. Quare pugnavi Epkesi amira ber,iiasf Id n quia eusiestia corpora perhihentur , propter quod

cst, biereticos, ei ssevos homiaet. An ut hominil placerem? Manducemua. Incropat exemplo prephetae (Ssa. xxn). sritlie deditf>:; despevationc mtuwuut. ISolUe teduei. ld e»t, ab his qt.i talia dicunt. Cor rumjmnl bonos nwre» coUoquiu prava. Hieronymusin cxposilione Epistola: ad TitHHl hcii : AJ CorinUtios quoqtte de Men^mlri b ooinoedia \ersum sumpsit iairi- bieunt : Co-rrumpunt mores bonos. Mes est apOStolis dc mvndana sapientia accipere testimonta et ai i ad auc;oi itateui, tamen a3ihficatiouem, ,a illud Vir- gilii in At tibus apostoJorum : ipsius tnim geuun su- hn:t. Sobni etioic. NonseiIucaive«igimrantia«eMr-

f Sedtiiium legfsse per vestram gloriam prtiei. c\ cummuntario.

dietum cst : Caroct sanguis regnum Dci non possi-

debnnt. Et tauquam exponens quid dixerit, neque

corniplio incerrupiionenxpossidebit, et quod prius

“iiin Dei, hoc posterius incorruptionem ; quan»

IrUfn autem a!ti;iec ad substantiam, etiam lunc caro

erit. Idem in libro de generibus visionum : Corptis

‘■ fult rum esl in resurrectione mortuorum,- sj;i-

1 -oslolus, ubi ait : Seminatur cor-

pus ammale, mrgei corpus spiritunte, eo quod miris

mouisad onmem feiicitatem et tiicorrnptionem spi-

riiui subdfttur, ct sinc ulia indigentia corporaiium

ientorum solo vivificetur spirilu : non quod in-

• Menandri Avatj inPliaMiomcnis.

164

COLLECT. IN EPiST. 11 AD COR.

16-2

corpoream subslantiam sit habiturum, neque cnim A conimissum. Victoriam. Vel peccatl contra legem

ct hoc corpus quoJ nunc babomus aniouB babetsub- stantiam. Sicut scripium cst. Idest, iu Genesi (Cap. l). El fticlus esl homo in ariimam vivenlem. ln spiri- tum vivificanlem. Novissimns Adam in spiritnm vivi- ficantem. Non piius. sed qaod spirituale est : sicut prior est terrenusAdam, ct posterior ccelestis, ita prius animale, posteriusspirituale corpus accipimus. De coclo cozlesiis. Non quoil corpusde cceloattulerit, sed quod conceplus sil de Spirjtu sancto. Situi por- tavimus imaginem lerreni. Peccator imagiiiem Adae, portatjustus vero imagincm Cbristi. Ergo sicut por- ■tavimus veterem bominem antc baptismum, ita ct post baptismum portemus novum. Caro el sanguis regnum Dei non possidebunt. Id est, vilia ct opeva

eommissi, vcl illam qua mors absorbebilur in vic- toria. Stabiles. Id est, in fide resurrectionis perma- nentes. Abnndanles in opcre Domini. Id csl, ne sil fides vestra inorlua. Non est ittanis. Propler speni resurrectionis.

CAPUT XVI.

Nttm de collectis, qutc fiv.nl in sanctos. Nunc in- cipit de sumpiibns qui, per singulas ecclesias col- lecti, in Ilierosolymam sanctis pauperibus mitte- bantnr. Prr unani sabbati. Una sabbaii, Dominica dies esl, ut Dominica die semper paulatim congre- garentur per tempus, ne plus gravarentur : ideo aiilem in Dominico hoc permissum est, quia nOi»

’ t- opns est scrvile eleemosynam congrerrave. Gratitm. carnalia, quaepostea nomine corrnptionh B Rleemosy))flni> q|lia ^ dalur Quod a Mgnnm

frequenter enim Scriplura carnem pro operibus carnis uominat, ut alibi : Vos autem non csiis in carne, sed iu spiritu. Sed non omnes immutabintur. In gloriam et vitam seternam : quia de morte in mortem transire non est immuiatio : nam gebenna- lis pcena mors secunda est, ideope< eatoribus ioinau- tatio non deputalur. Et in ictu oculi. Per ictum ocu’i nimiam brevitatem vult signiftcare momenii, ut quanta sit polenlia ex.rcsurreclione cosaoscas. Tn novissima tubu. II est, voce archangelkia, ul : Uedia nocte ctamor faclns est (Matlh. xxv). Et mortut re- surgent incorrupti. Id est, quia morlem carnis ultra non habebunt, aut cum integritate membrorum

frterit. Ul eos ad largiorem provocaret collationem, infert : Qnod si dignum fuerit, vt ego eam, mecum ibunt.lti est, si talis fuerit oblatio vestra, qti;C mea quoque mereaiui prosecutione defefrt. OiliUtn enim r7M«j,efc. Hoi-est,ariituspi^edicandi,fideiqiieipsorum. Per Epistottcs hos mitto. Ad commendandos eos in Hicrusalem. Cum frntribus. ld est, mecum exspe- ctantibns, sive conimeantibus. Yigilale. Ocnlis Sci- licet mentis, ad astutias diaboli prccavendus. Sub- jecti sitis ejusmodi. Id est, ut consilium eorum \os regat. Laboranti. In ministerio prtcdicationis. Quod vobis decrat. Id cst, quod nnhi a vobis deerat de necessariis, ipsi suppleveruht. Maranatha. Syrum

suor.tm resurgent. Oportelenim. Id est, necesse esi ^ est> Pt interpretatur, Deus noster venit, (Juasi ergo

fieri, quod Deus promisit. Absorpta esl mors. Hoc in Osee propbetia scriptum est. Ubi est mors. Jam vi- verons, jam non moriemur in illo qui pro nobis roorluus est et resurrexit. Aculeus autem mortls necca-um. Stimulus~vel sagitta morlis peccalumest, per quod animae jugulantur. Virtus vero pecc&li lex. Dum forlius et violentius fit peccalum per scientiam

aperte Apostoliis diceret : Qui non amat Domihum, sit perditio, id est, pereat in adventu Domini. Cha- rilas mea. Id est, ut quomodo ego vos diligo, ita et vos invicem diligatis. tn Christo Jesu. Id est, noii secundum sacculi cbarilalem. Amen. ConGrmatio benedictionis.

III.

IN EPISTOLAM II AO CORINTHIOS.

CAPUT PRIMUM D

Pnulus Apostolus Jesu Chrisii per voluntaiem Det. Non hominum voluntate. Simul el ostendit, non sine Patris voluntate se missum a Christo, vx : Nemo renit ad me, nisi Paler traxerit eum. Ecclesits Dci. Signanter dtxit Dei, quia est Ecciesia quse non est Dei, id e*t, hseveticonin) ei maHgnantiiim. Pater misericordiarum. IJ est, a quo cfct oranis misericor- dia. Multas dicit autem mlsericordias, quia multae sunt humaaaB raiseriae. Sed reqnirendum quare de «lisericordia et consolatior.e in primis di»;it, quia de inisericordia et consoktione corum hanc lipistolam scripsit. Totius consolatiunis. Perfeclas consolaiionis : nam honio ex parte consolainr. C”; postimus et ipsi. Pvopterca eonsoiamur et libcramur, ut et nos alios

consolari et de trisfifia liberare po59irahs. Atit ifa formam dat nobis alios eohsolandi. Per exhortafio- ncm. Oaa ipsi a Domino consolamur : agnoscimus quOd Deus timenfiuin se neminerii derelinquat, et rnulto ma«is in futuro remuoeret, qtiando nos in prjesenti etiain non deserit. ibundttt rtiam consoiatio nostra. Ut : Dcminus morii&eat el vntficat. Ut Petrus de carcere liberaius, ut ipse Paoltts in vislonc Do- mini voce eonfirmatus m templo. Pro vestra exftor- tatione. Quia vos ad salutem horlamnr :.sive ut nobis CNempIum toleranti* praebeamus. Sive exhortan Ideo liheramnr, ut ip^a re conSrmemmi !;r;i perti- niescere iribnlationef;, sivc ut vcs bortemcr patienter ferre illa, qu»1 et prteeeotem consohtioneui ol-.iin^.-jt ct futuram. Non enm vohtmus ignorare vos. Saas

163

SEDULII

passiones narrat, ut illi se ad iUaruiu comparaiionem A parva pati cognoscant. Onerati sumus. Ipso pondere passionum. Supra vires. Nisi Domiuus adjuvasset. tfl tcederet nos etiam vivere. Id est, ut mori omni de- siderio cuperemus. Responsum moriis liabuimus, etc. Id est, ipsa mors docuit nos omne bumanum auxi- lium defecisse, et ab illo sperandum esse remedium cui etiam suscitare possibile est. Aliter. mortcm quasi ante oculos babere se dicit, deniquc eripi de ipsa pressura,rcsuscitatumseasserit:aiitcerieminantibus eis morlem, vesponsum mortis babuerunt. Et adliuc eripiet. Scil se mulla passurum, qui sperat se etiam liberandum. Adjuvantibus etiam vobis per orationem. Mulium valet oratio Ecclesiae, quae etiam Peirura de carcere liberavit. Ut ex multarum personis facierum, ejus quod in nobis est donalionis per multospro nobis B gratia.’ referantur. Hoc dicit seusus, ut ex multorum conventu pro eo quo:l vobis donamur, Doraino gra- liae referantur. Aliter pei mulios, qui sunt ejus do- nalionis et gratia: participes, quce in nobis est. Nam gloria nostra horc csl. Ideo in ipsis passionibus glo- riamur. quia conscientia noslra minime nos repre- hendit, quod nec lemporalis gloria?, vel lucri causa docere videamur. ln simplicitaie . Non aliud ore di- eentes, et aliud corde retinentes. AbundanHut autem ad vos. Id eSt, dum necessaria ab aliis accipimus, a vobis autem nihil. Non enim atia scripsimns. lo hoc apparet quia non in carnali sapientia, sed in simpli- cilale et sinceritale et gratia Dei praedicavi vobis, dum non aliud legistis in Scriptura sacra; qui enim babet carnalem sapientiam commuial quod verum C est, causa placendi horainibus et cupiditatis. Ex par;e. Quod qucedam pars ex vobis imelligit nostrara doetrinam et simplicitatem, sive quod etiam nunc multi vestrum integre et perfecle non sapiunl, sed ex parte. Gloria vestra sumus. Sic glorianlur disci- puii de bono magistro, quomodo et raagisler in bonis discipulis gloriaiur. Unde Salomon dicit : Gloria senum fi!ii filioium, el gloriu Jiliorum palres eorum. ln die Domini. Quando el veri magistri el boni disci- puli probabuntur. Et liac confidcnlia. Quia gloria vestra suraus. (Jt secundam gratiam liaberetis. Quia priorem in priore meo habuislis adventu, sive ut secundam graliam prsesentia; raese posl litteras ha- beatis, aul gratue poenilentiam posl bapiismuni. Nunquid levitate usus sum ? Quia promissum non impleverat, ne leviutis putaretur excusat.-Auj quae cogito secundum camem cogilo ? Secundnm carna- lem scilicet volunlatein : carnale est enim nulla ma- jore causa exislcnte, non facere quod proraitliiur, sicut mulli carnales homines facere solent. Ui sit apud me est et non. Quia qui secundum eamem co- gilal, fil apud illum «st et non, id est, veriun el men- dacium. Carnalis enira cum aliquid proponil, si ei aliud aliquid supervenerit quod magis comraodis carnis proderit, suo proposito non constringilur : non nequi spirilualiter cogiiat. Est autem el non dicilur, quando quod spondeudo proinillitur, non jtnplendo denegalur. Dei enim Eilius. Ae si diceret :

I)

SC0T1 <«*

ab illo discimus ut non mentiamur ; sicut enim ille non mentitur, sic nos membra ejus. Non fuit in illo est et non. Si in Christo non fuit est et non, quare cum promisisset se ire ad centurionis puerum, non perrexit ? sed adfuit spirituali gratia, qui non adfuit corporali praesentia : quod etiam de Paulo similiter dicere possumus. Sed est in illo fuit. Hoc est, in- comrautabilis veritas. Sicut illud Moysi : qui est, misit me. Hle enim vere est , qui semper idem est. Quotquot eiiim promissiones. . + . . in illo est. Quia per illutn impletae sunt. Ideo et per illum. Chrislum : nam per ipsum incarnatum omnes figurationes legis, et promissiones ftei verae sunt et implelae. Amen. Verura, vel est amen, id est, veri- talis impletio. Ad gloriam. Per nos. Omnis veritas promissionis Patris in Christo est, qnae per nos ad Dei gloriam preedicalur. Qui confirmat nos. Ac si diceret : Non possumns ire ad vos et praedicare vo- bis, nisi qur.ndo Dorainus voluerit. Et ideo non levi- tate usus sum non veniendo ad vos. Et qui unxit. Spiritu sancto. El qui signavit. Signo crucis in fronte : iilud autem signatur, quod aliquid intrin- sccus continet pretiosum ; unde subjungit : Et dedit pignus Spiritus in cordibus r.ostris. Ego aulem tesiem Deum invoco. RcdJit causam non iinpleti promissl, boc est, non suae levitati, sed illorum inlirmilali asserit depulandum. Parcens vobis. Ne in vobis acrius vindicarcm. Non veni ultra. A Macedonia, in qua scripsit hanc Epistolara. Et sic disponendo, ndn veni Corinthum ultra. Ergo ire distulit, ul tunc iret quando emendatiores essent. Nam fidestalis. Ideonou dominaraur vestrae Cdei, sed adjutores tantiim sumus. CAPLT II. Si enim ego cantristo vos. Duriler tiicrepando vos. Sed proplerea hoc facio, ut possira gaudere de vobis. Et quis est qui me Iwtificet ? Nullus est, nisi quos contristo : et tunc me laetum facietis, si emenda- vei itis ea pro quibus contristo vos. Nisi qui conlri- stalur ex me ? Si enim contristalur, inteiligil se pec- casse; sic aeger qui dolorem sentit potest percipere sanitatem, et ad medici laetitiani pcrlinere. Tristi- iiam. Non emendandi vos. Super tristitiam. Me-ae pressun» in Asia. Confidens. Conlido quod me talilcr diligitis, ut raeum gaudium vesirum esse ducatis. Per multns lacrymas. Flens vestra peccala. S; quis contristavit. Filius, qui thorum patris polluit. Nonne contristavit. In quanlum ipse trislis poeniluit. Sed es parte. Ex ea sola parte qua sibi nocuit, non ea qua tristificus poeniluit. Ut non onerem omnes. Ideo scribo vobis eura recipi, ut non oneremini, et multum con- tristemini, si per durissiiu.^.m increpatlonem de sa- lutesua desperavit. Sufficu. Cuin poenituit. Nefortt abundantiore tristitio. Hoc est, ne forle per dispen- salionem indulgentiae. Absorbeatur. Gurgiteviliorum, et a diaboio persua*us, ad infidelitatis et biaspueiius? majora prrccipiua deducalur. Ad hoc enim scripsi. Hanc secundam Epislolam. Ut cognoscanx experi- mentum. IJ cst, ut videam si quomodo Deo oLedi His in vindicando, ila obediaiis induljiendo. Proptet

lfcS COLLECT. 1N EPIST. n AD COR. 166

vos. Id est, ne vos gravemini vcl centristemini. In A Epistola Christi. Id est, imago Chrisli per nos infor- persona Christi. Quia vice fungiraur Christi, vel in

persona Cbristi, qui dixit : Quodcunque solveritis super terram, erit solutum et in ceelis. Vl cum cir- cumveniamur a Satana. Per nimiara increpationem, ut peccatores desperent. Nec enim versutia; ejus igno- rantur. Aslulia diaboli est ut sub spccie justilix fallat incautos, id cst, vertendo bonum in malum, hoc est, poenitentiain in desperationem. Cum autem venissem Tioadem. Modo illis vult probare, quanto amplius eos diligat, quorum causa tantum sollicitus est, utcum illi omuia prospera sinl, nullam requicm habfierit,quia Titum qucm ad eos visendos miserat, non invenit, timens scilicetquodeos minime corrcxis- set, quia nonduin ei quidquam renuntiaverat Tilus.

mala, ut sicut portavimus imagmem lerreni, ita et porterous imaginem coeleslis. Ministrata a nobis. Per prxdicationcm. Non atramenlo. Sicut commcn- datilix epistotoe. Sed in tabulis cordis. Ut: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum (Ezech. xi). Fiduciam autem lalem. Hoc est, quia quia novimus vos por nos credidisae, vel quia nos non bumana epislola, scd gratia Dci commendal. Sed sufficienlia nostra. Id cst, doctrina, qux nobis a Deo donata est. Novi Testamenti. Evangelii. Non lillerce. Id est, legis. Sed spiritus. Id esl, gralix mi- uistrantes ? Liltera enim occidit. Quomodo ergo alibi dicit legem esse spirilualem? Sed spiritualibus spi- ritualis est. Cxlerum peccatores occidit, ut, qui

Ostium. Opportunitas prxdicandx fidei, quia Deus B cunque boc vel illud commiscril, morte moriatur: corda eommaperuit. Eoquod non invenerim Titum. Id gratia vero impium convertenlem justificat Quod si

est, quod non redissel ad me, qualenus me de vobis faceret certiorem. Sed vatedicens eis. Quamvis ha- buerim occasionem prxdicandi in Macedonia, per quam a vobis Titus erat utique rediturus : vicinior est enim Macedonia Acliaia; quam Treadi. Denique dum ibi essct, Titum postea advenisse dicit. Trium- phat nos. IIoc est, triumphare nos facit dc tribula- tionibus pcr Christum, sive in nobis ipse triuiuphal, quod alii credunt in virtute Christi. Et odorem noli- lia? suiv. Sicut senlitur antequam videatur illud, cnjus odor est, sic odor notitix Dei anlequam Deus ipse videalur, per prxdieationem apostolorum sen- titur, ut est illud : ln odorem unguentorum tuorum

ministratio morlis. Lex qux mortificat peccatorcs. Cxterum ipse eam el sanctain, et justam, el bonam alibi appellal. Ita ut non possent filii Israel. Sigui- ficat quia postea futnrum Chiistum videre non pu- tuissenl. Quce evacuatur. Quia gloria legis per glo- riaru Evaugelii evacuatur, sed ita evacuatur, ut per- ftciat sicut infantiam ipse dixil evacuari in viri per- fecii xtalem, seraen qtiippe evacuatur in fructum. tli:ns.tralio spiritus. Id est, prxdicatio spiritualis le- gis. In gloriam nostram. Scilicet quandoque futuram, qux, ut perfect >, nonpeterit evacuari. Si enim ex mi- nisterio damnatiouis. Exposuit quod superius dixe rat, litteram occidere, miuistralioncm esse mortis,

currimus. Odor autem dicitur, quia primo credentes ^ scilicel damuando peccatores. Ministerium juslitia-.

Quod ministrat jusliliam diinillendo peccata. Natn nec giorificalum est, quod claruit in liac parte. ln comparaiione evangelicx glorix umbratur gloiia legis, sicut orto sole oblunditur lunae lumen, cum tamen suo lempore maguuro habeat fulgorem. Si enimquod evacuatur. Hoc est, Yetus Testaroentum. Evacuatur autem in neomeniis et sabbalis, et lalibus observationibus. Quod manet. Id est, Novuni Tcsta- mentum, quod est initium vitx xlernx. Habentes igitur talem spetn. Futurae glorix : quia spe salvi facti sumus. Et non sicut Moyses. Id est, non ita agimus : quia omnes jam Christiani vident gloriam Christi, sancU) Spiritu revelante, licet ex parte, quia non est nunc velamen super faciem Chrisli. Vsque in finem ejus. Yidelicet vilx ejus ; ila et lex non inteiligitur usque in finem, id est, usque dum Chri- stus crcdatur. Quod evacuaiur. Quod velanien nunc evacuaiur in Cbristo. Idipsum velamen. Scilicet in- fidelitatis , cujus figuram ille gesiabat in facie. Quod non reveiutur. Dum non credunl in Cbristuin. Yelatnen. Ignorantix el infidcliialis. Concersus fuerit. Judxus infidelis. Dominus autem spiritus est. Nihil

aliquid tanquam per uiodicum odorein senlire vo- lebant. Odor bonus. Bona fama est. Per Cbristianos vero qui male vivtint, nomen Domini blasphematnr, super bonos laudalur. Odor mortis. Id est, animse, vel corporis. In mortem. Ut Pelrus Ananiaro et Sa- phirara mullavil. Odor vitw in vitam. Id est, cor- poris et animx, sicut umbra Petri sanabat infirmos. Aliter : Amasli bene agentem, unxisli bono odore : invides et detrahis bene agenti, mortuus es bono odore. Et ad hcec quis idoneus ? Id est, ad hxc mini- stranda et facienda quis potest lam idoneus esse quara nos qui ad hoc sinnus electi ? Adulterantes verbum Dei. Pseudoaposlolos tangit, humanum sen- sum divinx prxdicationi miscenles, ut est • Caupones ~ lui miscent aquam vino. Sicut ex Deo. Hoc est, e.; Deo processit doctrina quam scinius, ipso prxsente, in persona loqui Christi, id est, sicut ipsc prx- dicavit?

CAPUT III. Incipimus iterum nos ipsos commendare ? Non ut commendemus nos vobis, isla docendo laudare nos volumus, sed hxc ne ab aliis seducamini cogimur

meinorare. Commendatitiis epistotis. Quos non com- ergo pcr obscurum velalum, sed sensus spirituali*

mendat gratia virtutum, iiios digne commendant epistclx amicorum. Epistola nostra vos estis. Ut alibi : nam signaculum apostolatus mei vos estis (I Cor. ix). Inscriptu cordibus nostris. b\ esl, in nostro ancore conclusa, et in spirilu vineuio charitalis expressa.

apparet. Vbi autem ‘pirilus, ibi libertas. Liber est spiritus, et idcirco non potesl velamen accipere, cum magis orania ipse revelet. Qui ergo spirituiu Dei habet, omnia illi nuda sunt et aperta, quia spiritus orania scrutalur. Nos auttm rtvelata facie Domini

1G7

SE^ULl!

alariatnur. Yidemus nunc, dixil, per speculum in A anigmaie. Certum est, quod speculc msi imago cer- nilur : hoc ergo facere conali sumus, ul pcr hanc imaginem, quod nos sumus, videreinus ulcunque a quo facli sumus. Tanquam per spccuUim. Hec si- gnilicat etiam iliud quod ait Apostolus : Nos autem revelata facie gioriam Domini videums. Speculanlcs dixit speculuru \identes, nofi de speculs prospicien- tes, quod in Graeoa lingua non est ambiguum, unde in Latinam translaue sunt aposvolic;e iilterae. Quod vero ait, in eumdem imuginem transfornicmur, uliqne imaginem vull inteiligi eaiudem, dicens istain ipsain scilice» quam spicu!amv.r, quia eadem imago est et gloria Dei. Translurtnairmr ergo de forma in for- mam, mulamur alque tiansinms de forma dl.seura in formam luckbm, quia ct ipsa imago Dei. De glo- ^ ria in glorium. De gioria ciealioni.^ io gloriam jnsli- ficalionis, vel de gloria fidei in ghniam speciei» De gloria iu qua Ii4ii sumus, in gioi iani qua similes ei erimus.quoniain videbimus eiun sicuti est. Quodvero adiunxit. Tanqu.,m a Domuii spiritu. Ostendit gra- tum nobis coiiieni lam optabilis liausformalionis Luiiufli.

CAPJJT IV. IVon deficimus. ln tiibulaloiiiijus noslris. Occuita dedecoris. Id est, oarmis peccati. Non arnbulantes i;i aslutia. Id est, non tuipjs lucri gratia pnedicanles. Adulterantes. Hocesi IsUa pcrmiseentcs. Sed in ma- nifestatione veritatis. Ut ita manifestum sil apud bo- niines verum Cise quod dicimus, ut eiiam eorum conscienlia tesiimonium nobis perliibeal. Jn quibus ^ Deus hujus steouli excncavii mentes infidelium. Ofdo est : In quibus Deus excatcavit sensus in&deUum bu- jus sa:euli. Quid esi imago Dei. JJoc e&t, ima^o sub- stanliae Dei expressa, sicut seriptwa est ad IJe- brajos. Sed hxc imago aaqualis esl ipsi Pat’i. Non efiim notmeiipsos piwdicamns. Id esi, laudamus. Qm enim propiia commoda qua rit. nou Chiisium, sed se pr&dicat. Propter Jesum. Uoc est, propter amo- rem Christi popuiuni ejus conquirenles. Qui dixit de lenebris lucem splendesccrc. Ul : Fiat iux, et fcctn est lux (Vcn. i). Ad ilkminutionem scieuiix clurilatis Dei. ld est, ut sciatis chuitalem ejus. h> jacie Jesu. Hoc est vice J esu : ut p:o quo legatione funginmr. Habemus autem thesaur&m in vasis fietilibun. Thesau- rum gratix- sjiiriiuaiis iu u:<oi[j corporc hajulam in quo etiam cum aiios sanenaus, ip>i aliquoiies in- firmamur; ut quod faeimus oon nostrse virtutis, sed Dei esse noscatnr. In vasis fictilibus. Hocest, incor- poribus fragilibus. Hiac Isaias dicil : Absconde hunc librum in vuse ficiiii, id es(, Evangelium. Scd nen eoangustamur. ProptiT spem coeleslium prosmiorum. Aporia vulniis, ang:r, tristitia. Non iestiluimur. td est, Dei ,‘ivixilio non deserimur. Uumiliamur. Co- ram regilus et judicibus. Sed nou confundimur. Quia ipse loquitijr pcr nos, ut : Nolite puiare quomodo , aut quid loquumitH (U.atth. x). Manifestetur. In re- surrectione. Mortificotionem lesu Christi in corp nostro circumfcrenlf.s, Quia parati sumus semp<-r

I)

SCOTI <*58

mori pro ilio, sicut ille pro nobis mortuus est. Vt ct vitcJesti Chrisli manjfestelur in corporibns nosins. Si cnim commorimur ei, vila ei in corpore nostro ma- nifestabitur in gloria resurrectionis.

Vila avtem intvobis. Ideo morimvir, hoc est, pa- rali sumus ad mwtem, durn evangeiizamus ut vos vitam possiueatis aeternam, et bene sit vobis. lla- lenles eumdem spiriium. Fidem incarnalionis Cbri» sli, sicut palriarchie et propheUe priores, dc quibus dicitur : Sic enim perseculi suni propheias. (ircdidi (Psal. cxv). Ut: Corde credilur ad justitiam (P»om. ). Scientes quoniani qui suscitavit J-esuin. Firn>Uer-te- i.-entes bauc fnkm, a qua nec morte divellimur.

Omnia enim pittimur proptcr vos. Qmnia enimideo pulinmr, quia fidelitcr vestr-am salulem qu-erimus etoptamus. L’t gratia abundans. Est sensus : Ijtper multitudinem credentium pronter ubundantem gra- tiam, gratiarum actio abundet ia gloria. Propter quod. Id est, propter vos, et propter glonam Dei, Exierior lio.ne. Id cst, vivum corpus. Interior humo. Id est mens, ubi imago Dsi refornaatqr. Supra mo- d;m. Iriliulalionis : nulla enim comparatio a;Senvis ad lemporalia potest esse. JEtemum pondne. Quh iliud leve dixcral, ideo h\c. pondus posuit, servaas metaphoram staterae. Qua> enim videntur, teiuporaiia sum. Sivc bcaa, sive mala sini, «ive prospera, si^e adyersa. Qaa> autem non cidenlur. Pra^mia ct pamc^.

CAPCT V.

Scimus enim, quoniam si terreslris domus nostra kujus habitationis dissolvatnr. Domus noslra, inquil, terrenum corpus, in quo in boc sacculo adhuc cnr- ruptibiliter liabitamus. Si anlc adventum Domini vel passionibus, vel conditione naiura; fuerit disso- lutum, coelestem incorruptionem ex Deo, corpore reviviscente, sumemus. Etcnim in hoc. Id est »n cor- i-f>t e. htgemiscimus. Id est; desiderio flenius. Habila- lionem nostram. Spirituaie corpus. Quce de ccelo est. I<i est, quam in cailo habebimus. Si tamen v<.sliti , non nudi, inveniemur. Nani etsi volumus rclerna vila et immorlalilatc vestiri, tamep timemus hac viia nudari. Non enim volumus cum dolore, et morte istam amittere, etsi nos aJ: ipsa gravati inge- miscimus, sed ut absorbcatur quod morlale est a vUa aeterna sma morlrs labore.

Ec <iuod nolumns exspvliari. ld esi, cnrpore no- stro. Sed supervestiri. Id est, in immorUiiute su- pi rvcniente, absque separatione sarcinoe lunic:eque corporis nostri. It absorbeatur mortalitas. Hoc est, sicut a vilgs sanitate infirmitas, ita iminortaiitate bsorbeatur. Qui outem perfecit nos. Id;i’.> Deum clicit hoc facere , ne cui impcssibiie vi- • ii Qui dedit nobis pignus spiritus. Id cst, ut credamua absorbendam csse mortalitatem. Vel ut sciami dum sui ppiritus perire non pa-

ii:u;\ FeregvimmuT a Domino. Q;iia r.onsumus ad- huc iu Iwreditate paterna. Audemus ergo. U es( , prorsu<, hoc audenter eligimus. Ricut alibi -lit : C.u- j;io dissolvi et esse cum Christo (PMcip. i). Perecrs-

\W COLLECT. IS KMST. II AD COf.

tutri d* eoiynrc. Beuc ait peregrinari, quia ad id \ sium. Quia els pseudoaposloli cKCmpla veijeruii’

sumus Ueritm in resurrectione reversun.

Ideocontentiimus. Jam niodo tales cssc aclu cona- mur,qualesfiiturisuhiu^inregao,itaturaincorporale9

sinc dubio ct perfc-eti. Absentes. 1(1 est, in prasenli vita. Sive prtesentes. In fuuira bealiludme, ut : fla- cebo Domino in regionc vivorum (llom. xiv). Ante. tribunal Christi. Pro magnitudinc polentiae sedentis inaguiludo tribunalis cl- tcrror judicii sestimanda sunt. Scientes ergo. Scienles quantus nieius sit di- vini judicii, boniinibus suademus ul caveant. Deo autem manifesli sumus. Si non el nos formidainus, vel qua caiiaa suademus. Mtinifestalos esse. Id est, probatos. Gtoriandi pro nobis. Contra pscudoaposto- Jos, qui eis primo pcr delraclionem odiutn aposto-

pouebar.i, aii Christam carnatlter cum Jadreis cumcicofn oiunia cClebrasse, scdnujicjam isi nou novinius, quia posl resurreclionem Christi vi. rn est Tcstamcriium. Alitcr : Klsi ante i ctioncm secundum caxnalem fragilitateoi ci ii gcntiam Chfistns vixerat, tataen posi glOriam i rrsiirreetionis, nihil imnccillilalis in eo esl. creaiura. Id est, Ecclesia per sanguincm Chrisi novata. Aut si quis credit in Christo, nova cst c iara,pcr saeraniciiium bnpiisinalis renovata. Ac, uinovitatevit:e inielligens.veterasuo tcmpore defitn- cta fuisse, ita modo novo jhopc vivemliiiu, vitam transire, peccaium videlicet Adsc et vetu* li Omnia nova. Id esl, cvangelia, mandala et viia

(prum volebant inscrcre. Vi habetttis vos. Ut sciatis- B nova in Christo secundum corpus et animam , et

quid responderc deheatis contra pscudoapostoios. Qui in faciem. Qui in superficie lantupi et in hypo- crisi, non in pura conscicntia, nec in virtuie Dei SQse jaclant. Sivccrgo mentc cxceditnus Deo. Evange- liumdicit : Videbilis ccelum apcnum,el angclos ascen- dentes et desctndenlcs sitper Vilium /wminis. Amliin uno loco ipsumaposlolum asccnucniem et descenden- lem in unascnteniia. Sivecnim, \ii<\u\i , mente exce<1i- mns Deo, sive temperantes sumus vvbis. Quid est, mente exeedimus, ul illa videamus qita: non lieet et homini loqni? Quid est, quod lcmperanles stimus vebis? Niinqtud judicuvi sclre me aliquid inicr vos, nisi

spiritum, et mentem. Gratias autcm Deo, cum non a nobis sit boc tam magaum beneiicium. J&ial- riutn reconctliaiionis. Id cst opus, vel ofllcium cvan- geiizandi. Quoniam Deus erat in Cnristo. Tribtt* modis Deus erat in Cbristo. Primo. sccundum in- finitatem omnis crealurse, quod ubiquc est, ui : Nonne egj rmpleo caHittn et terram ? Eo autem modo est Deus etiam iti pcceatoribus. Secundo, juxu sanctificaiionem et peeuliarem inhnbilationem qua in sanctis est, nt est iliud : Inhabitabo in eis, ei ter eos am-bulabo. Tertio» secundum plenkadinem diviniiatis, quod Ghristo sigiliiuim convenii, juxta

Christum Jesum, ct itunc crucifixnm? Si ipse cnim iUud qiiod in ipso hubitai omnis plenitudo dmnitalu Domrnus ascendil et desccndit , manifestum est iorporatiter. Tattquam Dco exhovtante. Id est, non quod et praulicalores ipsius asccndunl in illurrii- C <*£ nobis loquimur, scd ex Deo. Cum qui nen novc-

natione, desceadunt in praedicatione. Verbum ecsta- sis Graece, Latioe quaniuin datur intelligi, verbo uno exponi potest, si dicatur excessus. \n excessu vero mentis dtio inlelligmiiar, aut pavor, aut inten- tio ad superna , ila ut quodammodo de memoiia labantur inferna. ln hac ecstasi fuenmt omnes saii- cli, quibus areatia Doinini nmndum isttim cxcellcn- tia rcvciata sunl. Uoc ergo ait, sivc mente excetlimus Des, idcsl, ad meditationcm Dei. Ule citim videt quod videmus in mentis excessu; iile soius reveiat secreta stu), quippe Itoc ille loquilur, qui se tiicit abrepmm esse, d ubialum usque ad tertinm cceluni, et audisse inefiabliia verba, qu:c non licet hoimnibtis loqni. Tanius aulom fuit Ule mentis excessus, sive

tat peceatum. Hoc est, Patcr pro luiiiis Christum , qui peccatum nesciebat, Peccatum fecit. «juia sicut hostia pro pcccato oblata pccoatam rocahaiur in lege, sieut in Levitico seriptutn est : F.l ithponet manum sttp&v capv.i peccati sui, ila et Christus pro peccatis nostris cbiattts, peeeaii nomen aeeepit. Vt nos essemns justiiia bei. Kon nostra, uon in no! sedinipso, idest. iuCliiisto, quasimcmbrain capite.

CAPIT VI. Adjuvataes. Id est, exemplo. £/ obsecramus. IA est.

verlm doelrinfC. Gratiam Dei. Indulgentiam peccale-

rum in baptismo. Tempore enim, itufuit. Sieai DeusPa-

terperlsaiam (/■». xjLii,8).AcceptalriK tempofc. Id csi,

Novi Tesiameftti. Kxaudioi ic. AdChristum ejusque

in corporc, sive exlra corpus, ne&cio, &eu$ sck. D Ecclesiam hoc dicitui”. Eece nunc dics salutis. iSurtc

CJiaritas enhn Christi urgci nos, ascendere mcnte ad coeium, e.i dcscendere ad terram ad proximos. Lh et qui viv’unt. Ei debemns vitam nostram, qui il- lam in omnihus stia morte scrravit. Si qiiis ergo po- lius suam qttam Dci volunlatcm iacii, sibi vivii, el ilOJi iiii.

Qui morluus cst, ei resurre.rit. Propter calumniam semper morli resurreclionem adjungit. Ilaquc nos ex hoc neminem novimus secundum carnem. Id cst, dum Chrislus pro nobis mortuus esl seeundum car- ncm, id csl, carnaliter vivenicm, vel secundum ob- servationes vetciis legis in sabbalis et neomcniis, r.l reirqiiis. Et sic cognovimus secxndnm cnrnem t Pathoi.. Clll.

autem dicit : Ncmo tnim in inferno confitebitur ttbi. Nemini dantes tiUatn effensionem. Iti cst, uemlnem maio exempio ixdenies. Sie enim aon vitttperabltur ministcrium prsedicalionis nosnre. Sicut Dei mxi-.i- stri. Dei minislri debcut prout possibiie esl , Deum itiiitari. lu necessitatibut. Per aliqtun: .im il- latis. In angustiis. AngosUa est omnis egenlia. h<. laceratione. Id est, membrorum. in laboribus. Scu manuum, sive hac ei iiluc dBcursuum /n ■astitate. Corporis ac mcntis. In scientii. Scripturarum. In tongunimitatc. ln sustinenlia longa. /n Spirtt» .cun- ■;o. Bum dignos nos ejus habitacnlo pi in

G

171

SEDLLH SCOTi

17-2

sed upere el vcritate. In virlute Dei. Non nostra fa- A mine prophetcc, etc. {Gal. v). DUatamini. IJ esi, iato

cullate, sed auxilio Dei. Per arma juslilia>. Quae ad Ephcsios dcscrlbit, qmc siint, lorica justitiae, fidei scuium, zona contiuentiae, caiceati pedcs in praepa- rntionc evangclii pacis, galeu salulis, gladium verbi Dei. A dextris el a sinistris. Hoc est, ne prosperis elevemur, ne frangamur adversts. Pergloriam. Yir- tiitum a Deo. El ignobililalcm. Id est, carcerum. Pcr infamiam. Cum blasphcmamur ab inimicis. Et bonam famam. Cum laudamur abamicis ct fiuelibus.

d Ut seductorcs et veraces. Hoc est, ab ahis ut vc- races laudamur, ut seduclores ab aliis infamamur : qu.TB omnia sequaiiter ferimus, nec exlollunl nos laudantes nec dejiciunt detrahentes, quia solet ulva-

corde ac mente spirilualem accipitcdoctrinam. Ctim autem dilatantur , imperat quid facicnt. Et no- litc jitgum duccrc cum infidelibus. Quia jugura simul non trahunt, nisi ejusdem generis pares. Non ergo araudtim, jugato bovc simulet asino. Ant quiv sccie- las tuci? ld est, sauctis, ut : Vos cstis lux mitndi (Matilt. v). Cutn icnebris. Id cst, peccatoribus, ul : Fuistis aliquando tenebroe. Qtueautem conventia Ciui- sti ad Beliul? Belial diabolum slguificat, inierprela- lurque absque jugo. Vos enim esiis templum Dei livi. Ctim ubique Deus est, tamen in illis proprie hahitare se dicit, qui ejus gralia perfruuntur. Uabi- tabo in ilhx. Hoc e\ Isaia sumptum cst : Et evo iilu-

-rum Dcus. Deus natura omnium est, voluntate vero ;ne pars ahquando meniin. Unde ad conscieniiam „

____ .. . … . U paucorum. r.xxle de mcdio corum, Non tanlum loco,

quantum simili conversatione ac familiaritate. Et

redcunies, non debemus fidem aliis ruagis accom modare quam nobis. Sicul ignoti. id esl, perfidis ct ingralis. Cognitu Fidelibus et justis. Quasi morien- tcs. Hoc est, usquc ad inortem pervenimus, et ecce vivimus; sicul quando lapidalus est, el morluus icstimatus, surgens decebal in Lyslris. Sicut egeni. Rebus corporalibus. Multos autem tocupletante*. Eleemosynis, divitiis coelestibus. Et omnia possiden- tcs. Nam exceplo quod omnia Dei nostra sunl, nemo plus liabet quam qui nullitis eget : iUe enim nullius eget, qui practer necessaria nihil requirit. Per pro- spera et adversa in alio loco idem Apostolus se Iransisse dcscribit, cum dicil : Per arma justiliw , tjuce a dextrissunl, et a sinistris, id est, per gloriam el ignobititatem, per infamiam et bonam famam, ut „ seductores et veraces, etc. Omnia ergo quae prospera repuUntur, dextrtc dicuntur partis, quse sanctus Apostolus gloricc el bonce famce vocabuio designavil; ilia etiaui quae existimautur adversa, quae per igno- bilitaicni ct infamiam evidcnter expressit, quaeque a siiiistris csse dcscribil, efficiuntur vcro perfeclo arma justltire, si allala sibi magnanimiler sustenta- vcrit, quod vi.ielicet per hxc dimicans, et islis ipsis

immuudum. Id est peccatum. Et ero vobis inpa- trem. Si vos paremes infideles abdicaverinl, me p$- treni UabebiLis sempUer.-iura. ut : Pater meus, ei tnater mea dereliqueruni me , Domhuts auiem as- sumpsit me {Psal. xxvi). Dicit Dominus. Ne cui im- possibile videretur, addidil omnipotcns. Hmc ergo promissa habet. Id cst, El ero illorum Deus.

CAPLT VII. Mundemus nos. Talem hospitem , id est, Deum

recepturi. Ab omni inquinamento. Inquinamentum

carnis est peccatum quod per carnem admittiiur;

spiritus vcro, quod sola cogitatione peccatur. ln ti-

tnore Dei. Non propter Iaudem hominum, vel ti-

morem. Accipitc nos. Hoc est, capite quod dicimus,

sivc quod vivimus, ut exemplum noslrum tenealis.

Ncminem circumvenimus. Malo scilicet exeroplo ,

ut per avaritiam aliquid ejus tolleremus. Neminem

corrnpimus. Id est, mala doctrina. ATon ad condem-

nationem dico. Iloc est, non me excusando vos tales

expono; non enim possumde vobis hoc sentire quos

diligo, ut superius memoravi , sive, dilectio lanlum

quibua impugnari putatur adversis tanquam armis facil habere fiduciam. Prcedixi euim, quod in cordi-

utendo, eisque velut arcu, vel gladio, scutoque va- lidissiino conira illos qui hac iugerunl comraunilus, profeclum su.e paticntix ac virtutis acquiral, glo- i iosissimum consianlke triumphum ex ipsis qu;e lc- thalitcr inferunlur capiens hostium telis. Ncc pro-

bus nostris estis ad commoriendum. 1.1 esi, epistola nostra vos esiis, scripta in cordibus nostris. Muli:i mihi libcrtas. Id cst, multam mihi fiduciam dedi loqttendi, quiain omnibus obedist.s, siye, quod rnui- tum me a vobis diligi uon ignoro. Multa gloriath

speris duntaxat clalus, nec dejectus adversis, sed rj pro vobis. Id cst, ad alias ecclesias. Repletus sum

ittneTe plano, ac >ia rcgia semper inccdeus, ab illo {lar.quilliiaiis statu, ncquaquam Lnelitia supcrve- liienie tjuasi in dexteram rootus, nec iugruenlibus udversit, tristitiaque dominanie velut ad lacvara rorsas impulsus.

Os nostrum patel ad vos. Iia sumus veslro profc- clu a.l uberem praedicationem provocati, ut lacere penitus non possimus : profeclus cnim discipuli pro- vocat oi magistii, et cor dilatal alque amplificat, i.l cst, facil sensibus abundare. Noa angustiamini in nobis. Ac si dicat, non nos angusti in doclrina, scd ■\cstsa viscera uon rccipiunt. Eamdem autetn habet \ercede*n. Quia bimilis retribulio docloris, et obc- dicnlis iliscipuli, i.’l : Qi>i reci;>i[ prophetam in no-

‘■onsolationc. U cst, atidiens profeclum veslrum et emendationem, post raullam tristitiam eoosoialione repletus sum,

Superabundo gaudio. Iniantumgauueo, ulomnium prcssurarum obliviscar. Ncm ct cum venissem ia Macedoniam. Yult illis osicudcre, quantam pressu- ram magnitudo gaudii snperaverit. Foris pugnce. Id est, contra infideles. lntus iimores. II est, propter falsos fratres. Non solum autem in adventu ejns, Hoc est, non solum qui desidcra^tus adveuit, sed etiam qui vestram profectum nuntiavit, propter quod ejus maxime exspectabamus adventwn. 'e- striun desiderium. 1J est, a;i bona perpetranda, vel proptcr advcnlum meum. Vestrum motiorem. Pro-

173 COLLECT. KN EIT. U Al> C«R. 17»

plcr pcccala, vel absentiam mefttt. Vestram amu- \ lum suadeules nosi-ogaveruni, ul gralanter quod of

tati-onem pro me. Id est, qui vice mca icmulati eslis ferebant suscipcremus in niinislcriutn saneiorum. E>.

Dei semulatione peccantcs. Sane triplex est acniula-

tio, aul imitalionis, aut iuviilia:, aut telL El contri-

siavi vos. Et si mc pomituissct, co quod durius vos

eorripuerim, tamen vesler faoil profeclus ut non mc

poeniteal. Quasi medicus dicat : Licet doleam tam ar-

denti me usum esse cauterio , sed mmc gaudeo ,

non quia doluisli», scd quia dolor ilte profuit ad sa-

kitern.

Pxnitentiam in satulem. Ea est enim pcenilentia diaboiiea adversa saluti, si quis de liono operc poe- niteat. Scecuii aulem tristitia. Saeculi tristilia est , aut dc amissis rebus propriis, aut de alicnis invasis dolcre, vel de ailerius feiicitate lorqueri. Mortem

non sicnl speravimus. Ainplius enim quam spcr.i niiis fecerunt. Ita. ld est, in tanturo xmulati bui ul roaaremus Tilum. Kl scirntia. Seienlia csl Deum nossc, virlus vero colere. Sicutergo in ilinere ci brantlonibU prodeat viam nosse, nisi conalus ac vi- ressuppetant ambulandi, iia vcro scientia nihil u desi, si virtus propria deficiat.

Ut ex hac gratia. ld esi, faciendx elecmosyme. Abundetis. Itl cst, ue cum iu aliis vincatis, in boc ab aliis stiperemini. iVo/i quusi impcrans dico. Hoc csl, non iuipcro, ncc exigo, sed consilium do, ut sieut in multis formam aliis prxbuislis, ita et in isto opeiv prxbcaiis. Est enim ingeniia pictas in vobis, iil ab

vperatur. 1.1 cst. desperat.one torquen, vel morlem B ^ ^ ^^ ^ .^ ^ Qui pwp/<u. M<

animx : sccundum Deum autem tristitia esi, sivc sua, sive aliena lugere commissa. Quanlam efficit in vtbis scliicitudincm. Id est, ut caveatis, ne de cx- tero peccetis. Sed excusationem. Id est,non supcr- biam, aut contcmptum, sed satisfactionem. Sed indi- tjuationem. Id est, adversum peccantes, non negli- gentiam. Sed timorem. ld est, timoiem Dei, non se- curitalem. Sed desideria. Scilicet bonorum openun , non fastidium. Sed cemuiationem. Idest, c.outra pee- cautes, ue ultra pcccent, non romissionem. Sed vin- dictam. Id est, non veniam noxa^, sed vindictam sa- lutarem in eum qui inlcr vos peccatum commisit. Exhibuistis vos incontaminatos etse negotio. id est, peccato illius, qui uxorem patris stupravit. Ideo iacontaminati eslis, quia eura corripuislis. ldeo con- solati sumus, dum vos castos probatis essc negotio. Mugis tjavisi sumus super yaudium Titi. ln boc am- pllus gralulati sumus, quia ila a vobis Tili sphitus est refectus, ut nunquara de ejus menie possitis re- cedere : profcctus quippe discipulorum spiritnalia gaudia sunt magislrorum. Et si quid apud illum.

pauper factus est. Ergo si ipsc Dorainus vos diviici; bonis cQjlesiibus fecit, sic et ipsum vos ditaic; ipsi enim dalur quidquid ejus pauperibus porrigilur \Jatih. xxv). Ei consilium. ld est, iinperiuro. Sicut et velle cwpistis. Ostendit quosdam possc foccrc uon volentes, cum aut itnporlunilas petentis, aul aucto- ritas prxcipiemis exegerit. Non enim ut idiis sit re- missio. Noo dico, ut vobis nihil servetis, sedquod ulrisque sufiiciat. Sed ex aiquaiiiate. Omncs enim xqualiter dabunt, si unusquisque tanturo dederit quantum potest. Aliler : Ex (equalitate, lioc est, quo modo vos illorum vivitis splrilualibus, ita et illi veslris caroalibus fruanlur. Aliter : Ex cequaiiiate , Q id est, ut vobis et iliis sufticiat, ita distribuite. Ilte- rum abundantia. Id cst, doctrina et orationc.

Vt fiat aaqualilas. Id cst, sufilcienlia utrisque in spiritualibus cl carnalibus bonis. Sicut scriptum est. Hoc de raanna Dei dicitur, quod populus accepit, iu deserto : cujus exemplo docemur, quod omnis super- abundantia gcnerel vermes : siraul et ostcnditar

Qfuasi perilus medicus ait, qui vulnus jam prope sa- qtix Deus dat omnibus xqualia esse dcbcre, ct pro-

natum Llandis unctionibus fovet, ut facilius cauierii ustura sanetur. Quonium cum limore. Timebani eniro contrislare quero diicxerant. Gaudeo quod iu omnibus ccnfido in vobis. Ideo gaudeo, quia oronia quac dc vobis audio, crcdo ct conQdo vera essc. CAPUT VIII.

Solam autem [acio lobis. Nunc incipit de eleemo- synis, ci ad amulationem Macedonura pi-ovocal eos. Ctaiium Domini. ld est, eleemosynara. Inmultispro- batus. )u faroe, quce facia est sub Claudio Cicsare. Profunda paupertas. II cst, nimia. In divitiis simpli- cit/Uis. Multuui quidem paupeies sunl in tcrrcna fa- cultate, sed i.i raagna siropiicitate sunt diviies, cu- •)ionie5 pias dare quam quod habeant, ac propterea Deus magis animum probal, quaro quod porrigitur

;xtera Qt;i enim quanluro potest facit, lotura fa- ii;. Quia secuadum virtuteni tetiimonium itlis rcddo, ?; supya virtutem voluntarii fuerunl. Verbis j:r;epo- is lioc dicit, teslimonium iilis reddo, quoniam s ctindtim viriuie.n facicntes, supra virlulem vo- ‘uuiarii faerunt. Cum mullis precibus onoi:– Mui-

pter hujus tcstimonii aucloritatem vult nobis Apo- stolus prxsentia omnia esse comrounia, ut peifccti doctrinam non abscondant, et hubenles substantiam mundi non denegenl eis vietuin. Eanulem soiiiciiu- dinem. Id est, quam babeo. Consolatienem. ld est, exhorlutionem ad docendum vos. Accepit. Id cst, a Deo, vcl a nobis. Sed cum sotiicitior esset. IJ est, qui aliorum eieeraosynas xmulalus est. Destinatam. Id esl, propositam, seu aplatara. Devitantes Itoc. Nc quisdical : Quomodo Cbrislus legem implevit, cui» uon videarous Cbrislianos tantura clccmosynam f;i- cere, quania fieri in iegc prxccpta est? Misimus au- tem cum illis. Id es», Tito el Luca. Et fralrem no- slrum. Quidam bocdc Apoilo asserunt diclum. Num vero mullo soliicitiorem. Kum probaraas, COnfidenles quia vesira obedienlia provocelur, sive quam audi- vil a Tito, sivc qua per se ipsc esl probatus. & pro Tilo. Quod dicit hoc cst, ul ta.n Titi causa qui ccrum obedieniiam collaudaverat, quam eoruro qni ad ipsos fuerani pari^cr destina:i, ita se oxbibeanl , ul cl cbarilalij Mi.ccrilalero, cl apost^Iie;i pro ipsis

I?5 SEOUL

ghirije veritfttem in eonspi-Hn omnktm comproba-

penl.

CAPIT i\

KsubuHdatitia esl mihi scfiberc. Id est, phisquam

«j. W esi, ail daiwaiu eleeuiesyaam.

• ■■:., diiv. lci esi , imUatjo. Nam Achaia.

lota previncia, cujus capul eslis, per vos ad boc

ipinisteritiui provocata cst. V» /’«< parte. Mest, pfa*-

semosynse. Eru&«c«nMM /ios. ld esi, ego

ritus. Jlunc benediciionem. ldeo benediciionom

•ynam vocal, ne parva fiai ; quod enim be-

nediciWT, ad abundantiam benedkitur. ldeo benedi-

:mdans cleemosyna vocalur.

hcmc beuedictioncm. Id esi, benedktam Deo

eensecratamque eleeraosynam. Sic quasi tenedictio-

nem. ita enim benedictio erit, si gralo animo tri-

Ntiarem cnim datorcm diligit Deus (Eccli.

Sv. . Av.iius autem hilariter dare non novit. jSuiic

unmntionem. Id est, fraudationem. Qui parce

ninat. Hoc est, qui parce et avare tribuit cleemo-

syeara. Parce et metet. id est, pracmia in futuro.

Et qui teminat in benedictione. Hk apparet, quod

iec loeo benedietm abundantiaiu significat. Sc-

cundum propositum cordis. Id esl, voluntarius, non

coaetns. llilurem enim datoretn. Secondom senten-

tiam Saloinonis : In omni dato hUaremfacito vuttum

luum. Pelens est Deus. Hoc dicH, ne inopiam formi-

darent. Dispirsit. Id esl, divisit, ut multis protkiat.

JustUia ejus. manet. Quare justitiam, et non miseri-

cordiam dicit? Quia pauperibus dare justum est.

Nam te oportct, ut quod Deus tibi gralis dcdit, pau-

peribus *u gratisdes. Ju« enim esi, ut des egeno,

qui partem illius tecum babes. Hunet. Jn a:lerna rc-

tribulione.

Qui dutem administrat scmen sommumi. Uuc esi, Deus qui dedit libi undo dispenses, esurire leminime permittet. Incrementa frugum juslitiat. Frugesju- ’liike sunt facuiiaies, cum jusle dispensantur. Cum vcro aut inique corraduntur, aut ad avariliam vel superbiam possideutur. fruges iniquilalis liunt. ln emneni simplicitateui. Ut simplici ocuio honae inleo- tionis erogelis, cura inultiplici ea fenore reccpluTOs. Non solum supptet. Duplkem potcstis habere mcrcc- dem, ei refectioncrn sanclorum, ei graliarum in Do- mino actioncm, cl in ipsorum oratione bacc omnia operatur. ifinistratio hujus officii. Qus ciuni abun- dai ipsorum paupcrurn oratione pro vobis. Deside- rantium vot. ld est, amanlium. Quis enim non dc- sideret talem proptcr gratiam el misericordiam cmi- uenteiu? Gratias autem Dco. Qui tantam nobis gra- tiam piciate sua ferre dignatus est.

CAPliT X. Ipse autem Qui prius rogavi fralres ,

ut irent ei obsecrnreni \ os, li m per meipsum,

non pcr fraflres. Obsecrq vos p< i mansm ‘udiin

Ka vos mansuetiulino rogo, qua Cbrisltis cuiu sc

pu^set de injuriosis ulcisci, noluit, nt vel sero corri-

enlui Mausuctudo autem in cdrde, inooVstia in

esl.

II SCOTl **»

A Qui wfarie quidem humilis sum. Semper sanctn- runi ptaeeentia projHer nimiam iiiimilitaiem mtnus intelligeniibub peiestesaccontempiui. Absentes vero, si necesse fuerit, eonfidenter suam indicant potesta- tem,qui praBaentes sicsuni quaei oibil possint babere virtutum, si lamen nihil vindkandum reperiant in subkctis. Audere i» aliquos. Vmdicare in pecean- tes.

Qui arbitmtUur uos tanqwm secundutn eurncm ambuumus. Qui putani eos cseteris bominibu» nihil amplius babere uilulis. Incarne enim ambuluntes. In eorporc videmur inoedere, so<i ut Dei ministri spirilualiter mibtamus. \rma quippe mililiae nostrst? non sunt facta dc ferro, ncc utanu boittints fabricata sunt, sed poientia Dei, qui pltis verbo valemus, B tjuam alii bomines acmis curporciv possunt. Ad de- Structionem muniiicuum. Muniunt euim et circum- dant dootrinam suam iaisi doctores astutia argu- mentisque, quae aries oposteficus d^slruil viriute gralise spiritualis, sieut et Ulum Magum vias D«- mini suliverteiuem pervcrsis dispuiatiouibus verbo deievit,

Ei umnem uLiiudinew- ii\ esl. suporbiam. Quid enim tam supcrbum, quam divinis canirauicere jiw* cepiis ? Qua’ tunt tccundum faciam tidetc. Mauifosta est rei probatio, et facillima iniellectn. Sive ^b liy- pocritis ves eavete, qui in prsesenti gtoriunlur. Si quis confidit se Cltrisii esse. Nemo lam stuitui- quam qui se solum servum Christi esse gvtriaiur. Si enim abuudantius gloriatus fucro. Hec est, et si me magis C poie&lateni a Cbrist^o aceepis6e dixero quam oseterus aposloJos. JSon erubescam. Qui et verutn dicam, et non nveae gloriae, sod vestrse aedilicaiionis caysa compuisus haac facio. Graves. Liftngxtudine. Foneti Dura increpaAione. Non enim uudemus. Scilieel ita Deum conlemnere, ui cojequemur aliquibus, qui suis maluut iau«iii>us quara Dei gratia common- (iari. JJec de nobis poBsumus majofa jaetare quam sumus.

El comfuranles nosmetipsos nabis. lii csi, non ma- joribus, sicul illi pseudoapostoli,qui,cumnilulsiiii^ apostolis se non modoaequaiU, s«ti etiam autepe- niiiit. A7o« in immeHSum ytoriabiinur. Id est, snper id quod possumus, nihiJ supra humauam raensurani facimus, ^ixi in apostplatus gnaiam, quantum nobis " Dominus donare dignaius est, pcr quam etiain vobis Corintbiis praedicarviinus. Nec enim hec ipsiun usur- patioue fecimus, sed priecepto Dci. JVoa cnim quasi non periiuucutcs usque ud eos. Id est, per Dei con- silium ac prsecepium supere*tendii»as nos, hoc est, ul sine prspcepto Dei quadain asurpationc nuftipsos vesUos docl , u sublimieres quam

vos conslitueremus. Naw so Apo&tobiS superes- leuderet, si non Dei praecepto seipsum eorum ma*

itram censtiluereL Vtque sd uos euim psrvenimus. Dei sciiicel pm^cepte. Aliter. A’oh enim snferex- tendknus. Id est, non ad aiios transivimus. Qnuti non fentes Usque ad vos. Idest, ut vobis di-

i: issis atquc imperfeetis, quasi non per divinum

477 COLLECT. IN KWST. 11 AD COR. 179

prajceptum ad vos nou peeveniremus, ad alios irans- A quare nou acceperit, ut advwsarii, qui doeerent gn- iremus. lam, avjmtiamque seciarentur, qu&rentes per Pan

j.\o;i »m«Je«Jw/« <jioriaule$. Inuneiisiim esi iu alie- lum auilum invenirc lucraudi, nwi liabereni ; ul bie nis lafcorjbus gWxrlari aliocum docborum. Spem autem si vel i auem aeciperet, ilii auruiu Hcentius exife- habenus cresceniis (iitei. Id est, nuu utuuera a vohis, reul. Uim* tollit oceasiunem Aposiolus, ut in ltoc ap sed inereeJem a Deo vestne fldei exspect&iaus. Se- pr.reat, quod propter Doiuinuut uocent, si a ii-vcipu- cundum regulatn nostrum. Hoc esi regulu nustra, lis niliil expetuut.

post aliorura salutem aii alins transir?. Aui se- cuuduin regukuu nostrain, id esl non secundum alienam.

bi ubumluutia eti&m. Non enim usque ad vos suf-

Operarii snbdoli. Subdolus esl, qui aiiud Jugil duui aliud agit. Quoruin fiuis mcuntiuui ooeru ipsa- rum. liaht opera waius iinis exspcelai. Lleriun di:v vobis. Jam superius Jixerut : Susiineu me mvdicimi.

ficil pervenisso, sed cuiu vestra fid«s creverit, ad ot non reddideiat ralionem, quod zelo Dci. eos zeLa-

alios transibimus. Non m oliena wjula. Sieut pseu- ret, el nou glom: desiderio esset de se aliquid t&rm

doapostoii in praiparatis jani ab aliis gloriantnr im- raturus, ne iu ejus odium versi, talsos aposlolos se

pndenter. Qui autem gloriatur. Eiiam qui debet glo~ queceatur

riari, in Domino cujus ni eo virtules operalas sunt, glorietur. Quem Dotninus cornnundat. ld est , virtu- tibus signorum et doetriwe.

CAPUT XL Lirnum sverineretis. Id est, sustinele rae vel mo- dicum, qui alros multum sustinere eonsuevistis. in-

B N.e fuis exisiunet imtpicniem, Ne me aiiqais tt vobis pulet quod juctanlia; tausa, et non aiiaujus proleetus meipsum ghuior. Yelut Insipieutettt ucai- pite. Iluc est, audite me quasi insipieatem, non re- vera iusipieutem, sed ijnasi in&ipicmeiu. Quod locfuor. ld est, laudeiu meam. Nm tuquvf

sipkntits mea’. id est, glorialionis, quae quagi quce- secutulum Deum. Videiur [Deesl insipfeus, ve« (iuti

dani insipientia videtur esse. fnsipientem se dieit, siiuiie) esse, ut Itmno seipsuiu laudet, UeeLverum

quiu ilH necesse erat aliqua de se dicere, lieet -vera, dicat, nisi propter aiiorun; utilitateni, Deique g

ul ostendat quam vere insipientes sint, qui ialso se riam hoe faciat. Stettnuhm earneiH.M esl, secund.uu

laudam. nohilitatein camaleni. Libeuur euim snfferils

Scd et s-upp&flMle me. Stuititiain meam sustineie, pientes. Ideodixi : Accifiiie iiuasi iuslpiew.c

dum pro amore vestro iwc dko. Mmulor eiiim ws. sitQertls insipienles, id esjl, paeudeapo^oloi. Si quia

Non slimulo livoris inftammor, sed vos tanquam vos in servitutem redigh. 1J est, veteris kgii et m*

pater divina ajmulatione custodio, ut possim vos daismi. Si tjuis dcvvrai. iti est, muneribus. $1 ^ui*

immacuJaios Cliristo coujungere , tanto majore ** aecipit. Pecuniara vesiram. Si quis exielluw. id cst.

studio conservatos, quanto meiiori estfe spoaso jun- gendi.

Timeo ne sicvt serp/ns sednocit Evsm. Sieut enim 6erpens inajova promisit , ut propria subtraheret, sie majora heeretici quarn qua> docir-ina Ghristi ha- bet promittuut, ut sanam doctrinam coprumpant. Simpiex autem sensus est verus sensus, nulla falsi- tate iuteruiixla compositus alq-ue corruptus. Alium Christuin. Meliorem nostro Saivatore. Aui alium spiriiuni. Hoc cst, si vohis aiiquid ampiius gratia3 pnt-sliterintquam per nos aeeeinsiis, recteeos nobis pneponi foisitan pateremiak Existimo enim me in nuJlo inferiorem amaijnis apostolis. Quanto magis ab

Judaica superbia vel scienlta , vel de generis nobi* iitale. Si tjuis in )\tciem vos c&dti. Koc est, .sj quis eiiam praegentes vcvs objurgat.

Secundum ignobiliiatem dico. Ignebilitae qtuppo maxima est, si filii Dei de terrena nobilitate se ja- etafli. Quesi nos iufirmi juerimus in hac parie, id esi, quasi nos in ista paste ab illia mmus aiiqttid habeamus. Audeo ei eyo. U est, possem audete gio« riari, si volo. llebmi sutU. Id est. linguam Hebiwam habent. hraelitm sunt. ldeo aJJit, quk» nmltuiu gto- riabantur in iioc nomiue, cujusiuterpretatio ei>t, >i- videns Deum.

Ul minus wpieHt. NotanJum si qtiis de Ciiristi

his qui niliii sunl. Sive ne putelis vos quam iilos qui- _. sallem ministeri-o giorietur, non sapienter he« fa- bus Petrus et caeteri apostoli praedicaverunt minus ciet. In luboribm pimimis. Quorum speeies enume-

aliquiti accepisse. Sed non scienlia. Cl pseudoapo-

sloli, qui eum sint scienlia imperiti, in sermone tu- iiiido gloriantur.

In omnibusaulem manifesti sumus. OstenJit inte- gritatem stiam, qua secundum Deum omtiia fecerit, citm nec avarkiam nec gulam, nec gloriam ah eis aUquaude quaesierit. At nunquid peccatum feci? Si forte hoc solum peccavi, qui propter vos et IHiciia et concessa contempsi. Est veriids Christi in tue. Sicui CUristus quoJ semel siatttit non mutavil, nec est aliijuando mentitus, sic faeiam. Ucec glttriatio. id est, uihil a vobis recipieiuli. Deus scit. Quod ros Jiiigo. Ui amputcm occasionem. Reddit hic cau* un

ia;. Inplagis. Sicut ca»u« esl in Creta. Supra r.io dmn. Fortitudiois mex. in m&rtibus. W est, exspe- ctatione rnortis.

Quinquies quadru-aenas. Quinquie-. ftageiiatUS sum quadraginta percussioaibus juxta legem, nen eoim plag:e secundum iegem quadfagesiinum nuraeruiH excedunt. l’na minus. id esl, causa nobiiitatis meae, tjiiia nios erat apud Judaeos, ut servi quadraginta percussionibus, iiheri vero triginta et novem fla- gellarentur plagis; quinque vicihus trigenas etno- venas, quasi transgressor legis accepi, quia Jex qun- draginta Hi^ims in monte Sina data est.

‘’■■■ virgis avsus smn. l<i esl, a fentibus. SemtHtf

/

17U SKDULIl

(jij $u»t. ld cst, a Judxis iu Lycaouia civitate, A

; in Actibus aposlolorum legitur. Pericnlis in

ate. ld est, Hierusalem a contribulibus ilialis.

..ulis in mari. ld est, in niinoribus lempcslali-

Ims, quasque supia dixi. ln falsis fralribus. Qui no-

slram explorare subinlroierunt libcilatem. In labo-

ribns. Id esl. mniuHim. ln miseriis. Id est, inopia

cibi 01 vestimeiui. In fame et siti. Lx necessitute.

In jejunio. Ex voluutale. Prccler illa quic exirinsecus

%unt. 1:1 est, qu.c per cousuctudinera leviora esse \i-

denlur : in proprio enim corpore suslinuit pncdi-

cla, nun sic supposila. Jnstantia mea. Id est, qua

inslo semper, ul omues audianl evsmgelium et crc-

dant.

Quis infmnatur. Ctuu iiilirmantibus infirraor, eum pereimtijus pcrire me cotnpatior ; sic uror tristitia, *»

imo ardcre me sentiam. uit icandalizatur. IJ est, aninio, fide, operc. Si oportct. J.im si gloriari nccesse est, in bis non ad lactiiiam, sed ad meliorationem perti- nenl gioiiabor. Infirmitalis raete. Omnes superiores •sitates uuo intirinitaiis nomine definiuntur, ea quod humai.ae imbeciliitati isla praevaleant.

Scil quod uon meniioT. Ilem quasi difficilem di- cturus, quoJ Judaei contra eum etiam principes Gen- lium concitassent, ante implorat teslimouium Dei, ne jaclantiae puiaretur, quod adversus eum etiam re- gna surrexcrint, ct nibil potuerint praevalere. Hace autem oninia ideo dinumerat, ut ostendat quid inter veros falsosque apostolos inlersit. Aul idcirco Deum leslem invocal, ut visiones quas sequenler exponit C ciedantur.

Prwpositus gentis. Id est, prsrpositus genlis illius, uui regnaret Areihn. Etper fenestram. Id est, domus adhxrentis muro.

CAPUT XII. ,Non expedit mihi. Id est, non mibi expedit, quia <jui ncccssitaie compellor, sed vobis in me glorian- libus contra baercticos.

Veniam aulem ad visiones. Ideo boc dicil, ne quis ei objiceret : Quid in his gloriaris, cum mulLa sint ibgclla peccatoris? Ad visiones. Quae in somnis vidi. El rcvelaliones. Absque soinno. Domini. Sibi infirmi- tates reputat, Domino visioncs ascribit.

Scio hominem. Hoc de se bumililatis causa, quasi in allerius persona ioquitur. Sive.n corpore , etc. PuLr.bal quod in corpore erat quia non sensit mor- Lem : putabat se extra corpus fuisse, pro exeelsi- iate, atque evideutia visionis. Tertium coelum. Ubi augclica? virtutes canlinentur, inteKigitur.

El tcio hominem hujusmodi. Quod ilerum repetil, ostendit aliam visionem fuisse. In paradimm. Id est, Ad;e, vei coelesieiu.

Verbainaudita. ld esl, sivequx milli fascst dici, sive quae impossibile cst bumanam naturam capere. Varco aulem. Quia sufficiunl tnanifesla, eliam si ce- leutur occuha, ne quis existimel me angelum, vcl l>eum csse, non hoiuiiiciu. Kl ne mngnitudo reveta- liunum extollut. me. Quauta nulaiis ossc qiuc celo,

I)

SGOTI *80

ut mei-ito iuihi esset stimoius secessarius. qui me hoininem csse semper demonstpst.

Augclus Satance. Sive diabolus, qul trihulationes ct plagas suscitabat, sive dolor capitis, qui Satanas, vel contrarius sanitati dicitur esse : vel lex in mem- bris posita iegi menlis su;e conlraria, de qua alibi dicil : Video aliam legem in membris meis.

Sufpcil tibigratia. Id est, ad me glorificandum, et ad utiiitatem multorum, tibique a stimulo ad prote- geudum. Gratia mea. Id est, gratia apostolatus quam donavi libi. Nam virtus. Idest, animae, vel sanandi alios. In inprmitatc. Id est, carnis. Libenter itaque gloriabor. Id est, postquam cognovi prodesse quod nocere putabam. In contumeliis* Non in honoribus. In necessitate. Non in otio, sed in necessltale famis et sitis.

Pro Chrislo. Non pro aliquo crimine. Cum infir* mor,tunc potens sum. Maxima potenlia est inlirmar. pro Christo, et magnae divitiac indigere. Vos me coe- gistis. Id est, ut me gloriarer, dum pseudoapostolo: sese glorianles rccepistis. Commendari. Id esi, lau- dari. Nihit minus fui. Virtule et doctrina nou so- lum sc pseudoapostolis excellit, sed etiam bonis cooequavit, ne aliud quaererent quam quod ipse do- cuerat.

Elsi niiiil sum. Pro bumilitale hoc dicit : vei, et si nihil sum, ut pseudoapostoiis videtur. /» omni patientia. ln hoc apparet, quod per patieutiam signa fiunt.

Virlutibus. Id est, sanilalibus. Non gravavi vos* Id est, non accipiens a vobis stipendiu miiiti;e mex.. Donate mihi. Iionicc loquitur. Ecce tertio hoc para- tus sum venire ad vos. Primo ad illos venit, quamlo ipsis pracsenlialiler prsedicavit; secundo voluit ire cum prima epislola, vel per ipsam epislolam ; tertio quod paratus erat ire cum hac epistola, vel per hanc epislolara, quod credibilius.

Scd vos. Quajrens salutem vestram. Ego aidem ti- benler impendam. Hoc est, quidquid habeo boni exejnpli, et laboris praedicationis mese, impendo, id est, solvo. Et plusquam possum imvendar. Perfecta cnim dilectio non solum tolum quod babet impeudit, s^I etiam libenter ipsa superimpenditur, si neccsse cst. Dolo vos cepi ? Lst interrogatio. Per omnia se purgat, ipsorum semper conscientiam lestem invo- cans.

Nunquid circumveni vos? Id est, nanquidaliquis a vohis abslulit ad me perferendum? Eodem spiriiv. lil est, sanclo. Eisdem vesligiis. Id est, exempiis. Q«t*d excusemus nos. Id cst, purgemus nosel laudc- miis, ut vobis placeamus, non coram Deo.

In prvseniia Dei. Patris, quem fallere impossi-f biie est. In Christo. Id est, in persona Christi idco inendacium non loquimur.

Et ego inveniara vobis qualem non vultis. Yei se- venis in vindicta : bic autem blandimentis mir junguntur. Conteniiones. Pricferendo magrstros ma- gi^ii is. .Emulaliones. Minorum conlra majores. ^i«i- ruvsitnics. Llationcs antmoruin. Disscnsiones. lu cor*

18f COLLECT. 1N EPIST. AD GALAT. 18«

dibus. Super immunditia. Id est, fornicatione coulra A vindicando in vos nos reprobos .videri, lamen ut >ut,

naturam. Et fornieatioue. Adulterio. Jmpudicitia. In consauguineos.

CAPUT XHL

Pra\iixi esiim. lu prima epistola. Et prvedico. In hac epistola, atitequam veniam ad vos. Qui in mc hquitur Christus. Qui potcst in vos vindicare, nisi uaenileniiam agalis. A ‘on infirmalur. Id est, in vindi- cta super vos, vel in virtulilms, quas operalus est iu vobis. Nam etsi crucijixus. Quodcruciflxus est, no- sinr. infinnilalis cst, et quod vivit, suae virtutis est.

Sed vivemus cum eo ex virlule Dei. Dabit nobis virlulem, ut possimus vindicare in vos : vel in illo vivemus in futura beatitudine. Si estis in fide. Qua» per dilectionem operatu;’. Non ut nos probati appa*

quod bonum cst faciaiis. Nou enim pottumut ali- quid adversus veritatem. Cuni vos non meruenUs vindictam, super vos dare non possumus.

Gaudemut enim cum nos inhrmi fuerimus. Si non sit necesse ul nostra virlus appareai, sicut Petri ap- paruit in Anania, et Sapbira.

Jnfirmatur. Non dando vindictam. Vot hic fortes estis. Id esi, in fide, et in bonis operibus. Vettram consummationem. Id cst, perfeclionem. /n aydificc.- tionem. Ut vos de cietero emertdetis. et alii formi- dent peccare. Et non in destruclronem. Ad quam sibi pseudoaposloli polestatem suscipiunt. Gaudete. In tentationibus. Perfeeti estote. In bonis opcribu». Deut pacis. Qui est pax. Et dilectionis. Qui esl dile-

reamus. Si enim aliquid mali feceritis, nos vindi- B ctio et charilas. In oscuto sanclo. Id est, non sub- cando apparebimus probaii; scd malumus vel nou dolo.

IV.

1N EPISTOLAM AD GALATAS.

CAPUT PRIMUM.

Paulus apostotut non ab hominibus. Hoc est, non ab huraaua prapsurnptione, ut dicunt iili. Hoc contra eos qui Paulum dicunt subilo prorupisse in aposto- latum, vel a majoribus ordinatum. Ergo non ab ho- minibus, yel per apostolos alios.

Neque pcr hominem. Ut Aaron per Moysen. Qua- tuor sunt aposlolorum genera. Unum, quod neque ab hominibus, neque per hominem est, sed per Jcsum Christum et Deum Pntrem, ut lsaias et caiteri pro- pheta», et ipse Paulus. Aliud, quod a Dco, sed per hominem, ul Jesus filius Nave a Deo, sed per Moy- &en. Tertiuio, quod ab hominibus, et nou a Deo, cum vel horainum favore aliquis ordiualur, ut nuuc videraus plurimos non judicio, sed redempto favore vulgi in sacerdoiiuiu subrogari. Quartum, quod ne- que a Deo, neque ab homine, neque per hominem, sed a semeiipso, ut onraes pseudopropl.ctoe et pseu- doapostoli.

Sed per Jesum Chrislum. Qui Petrum et eaeteros apostolos elegit. El Deum Palrem, qui suscitavil eum a mortuis. Quo ostenditur una operatio Patris el Fi- lii. Qui suschavit eum a mortuis. Ideo commemoiat Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis, utper hunc virtutem sui apostolatus commendct, dum ab ipsoPatre missus est. Gratiavobis. Quia graiis no- bis donantur peccata. Iu hoc subaudis, precor muhi- plic;:ui\ Ei pax. Qua remissis omnibus delictis fue- rant reconciliati Deo. Qui xe dedit. Oslendit beuefi- cia Chrisli, qnibus existebaiU ingrali, in l^gc quae peccatoribus data fueral vivere cupientes. De pnv- s^nti scecuti malo. Id esl, de malis sseculi operibus : muudus enim bonus est. Secundum votuntatem Dei. i ! est, non secundum facultatcm et meriia noslra. .‘i. Conclusio praccedeulis prologi. Miror quot

sic tam cito transferimini, ab eo qui vos vocavil in gra- tiam Chtisliin dliud evangelium.NQscio quae vos aura a fidei rectitudine deflectit. Quod non ett aliud. Nam evangelium verum aliud esse non potest, nisi Chri- sti : quod enim veritati contrarium, evangelium non q est dicendum. Et volunt avertere evangelium Chrisii. Evangelium ad legem revocant, dum litteram lan- tum sequuntur; posteriora in faciem ponuut, el quodin facie, post lergum faciunt. Sedet sinos. ld est, evangelizaverimus.

Anailiema. Deleslalio. Sicut pradiximvs. Id cst, proecedenli lestimonio. Et nunc iterum dico. Quia rc- petitum fortius commendatur. Modo enim Jiomini- bus suadeo, an Deo ? Hoc est, minquid proptcr ho- raines vos suadeo, quod propter traditionem Judseo- rum ante faciebam ? Ostendere vull se odia homi- num non limenteui, libcre defeudcre veritatcm.

Si adhuc homimbus placerem. Id csl, si Judxis placerem. Christi scrvus non essem. Quia assere- rem legem et in fide evangclii Christo non servirem.

1. Quia non est secundum hominem. Id est, quia ncque a me finxi. Fsique cdoctus sum. Nequc aliquis rae docuit ut intelligerem parabolas, et obscura erange- lii. Sed per revetationem Jesu Chrisii. In via Da- masci, vel Spiritus sancli revelalione. Audistis enim conversationem meam. Oslendere vult quia firmiler lenuerit Jndaisnium, et fideliter pro traditionibu» Patrum expugnaverit Ecclesiara : ut iiitelligamus cum non puiuisse inde humano consilio, nisi revela- tiune divina separari.

Quoniamsupru moduni. Alioiiim pcrseculorum. Pa~ icrnarum tradiiionum. Id est, non Dei mandalonmi. Qui me segfegarit.‘U cst, elegit. Ab utero matris. Unde npparet, quod quatnvis non ab utero statim in apcstoiVuni vccalus esi, lamcn in pnescienlTs elc

m 5EEDGl.ll

Kt liic qu&ritur, cur Pauius ab utero segrega- A

Ecdesiam pet sequiiur. et Petrus a Cbrisio eie-

abuegat Cbristuiu . seifiect ut sciant compafi

. cl ut osienderci exemplum posnitenlia;

[Id est, per gratiam] dieendo : SauU, Saute,

. pnesclenlia ..b utero segregaverat,

Vcit qiiod sciebat esse ftituruin.

ln m. . . Von tuqukvi earni et san-

Sive iri ego eo melios liubens uon contuli,

jb apostofis didici, ut alii putanf. Non con-

~ut Pauhts jxist revelationena Christi cum

qoia noiuit niargarilas projieere

scd paulatim de carne et sanguine ver-

»ii in spirilum. Aul non aequievi carni et sanguini,

tst» Judaico gencri veniin Uierusalem ad

ttutecessores meos apostotos. hl est, ad dicendum. B

ubii in Ajpubiant, ct reversus $um Damascum. Quseritur quomodo Paulus dicit se non venisse in Hieresolymam, dua; [qua;] vcro faclaesunt ei insidue in Damasco (Act. ix). Ideo ergo Lucas practerraisit de Arabia, ijuia nibil dignum forsitan in Arabia Pauius perpetravii. Se i abii iu Arabiam. Sed de Damaseo in Arabiam ivi proliuus, ul docerem quod mihi a Lhi- niino fueral revelatum.

Deinde pott trienmutn teni UieroJtolumam. Osteu- dit se noi: indigujssa dooerr, qui jam tribus pnedi- ■ Petrupi. id est, videadi gi-alia, non discendi. Ci mansi apud cum dicuus quiudeekn. Seplera ct oelp signitieat Vetus et Kovuui Tesiainen- ttiin, piopter sabbatum, et oetavuui liiem icsur- rectioois Doj&iiiiva?. C

Alium uulem upostotmn m>\ yidi. INe :ib oliis discere viderctur. Aisi Jucobum fratrem Domini. &i in bic Jacobura puies iiliuin Zebedaei , legc Acttis apostoloruin, qui jc.in ab Herode fuerat pe- rcmplus; siu enim in Actibus legitur : Misit Herodes manus, ut ufftigciet quosdum de Ecdesia. Occidit m Jacobum fratrem Joannis uladio (Act.xu). Eusebius iu liliro secundo iiistoriaram dicil: Deinde occiderunt Judxi Jacobum, qui dicebatui tiauiDo- mini, pro eo qued esset lilius Josepb , qui Christi quasi pater liabebatur^ quoniara dgsponsula ei fue- rat virgo Maria.ilunc, inquit, Jacobum, qui et Jusius cognominalus cst aii antiquis, virtuUmi mcrito et insignis vito; privilegio, priinmu hisloria; tradlde- runt subcepisse Ecdesiaj (juae Hierosolymis est sedem.

Quo: aulem teribo vobis , ecee cnrnm Deo quia uon mentior. Quje ecribe vera sunt# et Deo testante con- linno. Eram autem ianotus fitcie. iloc ideo dieil, uo ijuis putaret etun ab iliis evangeiium didicisbe. Et in me mugnificure Deum. Qui soius potest boc ef- ficere.

•IT «. Diinde post annos qnaluordecim iierum ascendi Uicrosotijmam. Quoniam <le oneribus legis qu&slio movebatur.

i Barnaba. -\ c-;. circumaiso. l.t liio. Kx ute. E: conix i!Us

SCOTf

m

j>

evanaelium. Mon didici tantum, sed contuii. Seorsum aHiem. Idest, secreto per Jueheos adbuc judaizantes. Ne forle in vacuum turrerem. Judaizaules amputa- bant libertatem nostram, qui non sumus sub Iege circumcisionis. Qnibus ad horam cessimus. Qui nee Titum cireumcidiraus. Male in Lalinis codicibus legitur, quibtts ad horam cessimus. [Crwce leyitur : OtV 0’J»=: ff,*os mokv ct?’/y.-v t^ vTzotccyn. Quales ali- quando fuerint. Quando eos Dominus sua pracsentia docuit. Nihit mea. Doclrina. Inierest. Id est, refert, vel dislat. Deus enim personam hominis non accipit. Quia nec tempus prsrjudieat fidei, nee persona Ja- bori. Dexteras dederunt. Quod esi signum pacis et unitatis. Consenseront enini ita nos doeere debere. Mihi et Bamaba,’. Ambo enim missi erant, ut Genti- bus praedicarent. Tantitm ut puuperum memores cs- semus. Vel sanctorum qtii erant Hierosolymis, qui omnia sua distribuentes ad apostolorum pe ies prc tia dej)or.cbant, vel quorum bona fueranl a Juda^is jnvasa, sicut legimus ad HebraBos. Sed cum venisset et Peirtts. Galatanun infirmitaseum compellit narrare, quod non solum caeteri apostoli nihil ei contuleriat, nec minor eis fuerat, sed ipse in Petro aliquid cor- rexit, qui princeps apostolorum fuit. Aliter licel dextras eoncordke et pa’ is miht dederunt, tamen Petro restiti, videns quod contra Evangeiii regulam ageret. Hoc autem totum agit ut ostendat se nun- qnani circumcisionis fuisse factorem, qnud de illo falsi aposioli confingebant.

Quoniam reprehensibilis crai. Id est, dignus repro- hcnsione. Cum Gentibus manducabat. Ut in vase de- monslratum. Etsimuiationi ejus. Id est, bypocrisi» dum aliud cpram Deo credebat, et aliud coram ho- minibus agebat.

Ila et Bamabus. Qui lunc lnecum ad Gentes mis- sus fucrat. Dixi Pftro corum omnibus. Dum cnim coram pmnibus culpa commissa fuit, coram omr.i- bus aigui dcbi;it. Idep autem. hoc uixit, ut Judaeis de circunicisione superbia, et Gentibus desperatio lolleretur. Si tu cum sis Judivus gentUiter vivis. iloc est, si tu non tenes quod nalus es, quomodo illos fa- cis lenere quod nati non sunt? Hationem reddit, non injuriam iacit.

Gentiliter. ld est, non Judaice, hoc est, non ex operibus iegis, sed sola fide. Sic ct Genies viiam in Cinisto inveuisse tu npsti. Quvmcdo Cemes cegis Judaizare? ld est, dum le gubtraliis tanqiiaui a pecr catoribus. Judaizare. Li est, bonoreni dare circura- cisioni, et Utterara observare. Nos natura Judtei, et non ex Centibus peccatores. Nos, inqu.it, ego et tu Perre; illius miscuil perspnara ci S.uajp, ne i!]i fa- cere viderelur injurwm- Uieronyraus de hac qua3- stione dicit, qutnl iubiili.ser hoc fecit Pa.nius^ noa vere Petro rcsisiendp., sed iii ibiiua vituperat Pe- trum, a!ii»s per eum observantes fitteram percu- tiendo. Lv.v enim ilie viluperet Pelrum conseutiendp J;id;eis, dura ipse ciictimeiJil Tiniotbcuni per Ju- dtcos? Ar.gustipus vero asserit, quod vere Paulus Petrum reprchttndjl , rc falsum s:( <piQd sy;>erlui

m COLLECT IN EINST. AD GALAT. 18«

in luic Epistoia dixit . Qtnv autcm scribo lobis, ecct A lamen ui huc non dubiunlis sermo esl, s«ii potim

confirm-anlis, McuiMkm ifiud : Si tamen justum est apud Oeuiu retribuere hU •/«< vobis tribuuiu tribula- tioncm. Ope-ratur rirt.ttes iu vobis. Cstcndit Galatas

coram Dco quod nou meulior . non eiiiin ita lau- dandi sunt saueli viri ut frangatur Scriptura. Sicut alii dicunt Peiriuii Deum 11011 negassi.- , et in BOG niendacem faciunt Salvaloreui dicentena : Ter me negabis. Quoniam non jusiificatur homo ex operibu$ leyis, vel sabbaUs, et eircumcisione, caeterisquc <|ii;c uob per justitiam, sed adedomandam popuii duri- tiaiu sunt mandala. Sive nou justificatur, lioc scili- cct tempore Ndvi Tesiauienti.

Nisi per fidem Jesu Ciiristi. Nara palriarchae et propbetae nou ex eperibus legis, sed ex fidr juslifi- cali suut. Inmiti sumus ct ipsi pcccalores. Dura nec ipsis operibus legis justificatur Itouio. Nunquid crgo Christus minister peccati cst? Hoc est, si hus pro

ai < <|iio per Bdeiu Spiritu saucto dona habuitse vir- tuUiin, vel prophctiaiu ei genera tiaguavun. Cwdi- dit Abraham Dco, el reputulum cst il’i ud jutiitiam. ISmii dixil opcratus esl per legem, sod sola fide cre- dijil, hoc est, iiuol exiil de lerra sua in lerram (juam ignoraUat; quod Saraiu nonageuariam ct ste- rileui credidit esse parilmaui; quoJ in Uaac voca- retur sibi senion, «fquod obtulit filium sunm. Pro” vidcns hoc Scripturu. Non quod atramenluitt et meul- brana, qtKC insensuales sunt, possint fiilura pr«x- noscere, sed quod Spiritus sanctug, et sensus qtii in

quib;is passus esi, non absaivit, lauquam non va- li iittera ialel, fulura pnedicant. /» te. Non iege : be;l

iens indulgere.

Ego enhn per lcijem l<<ji iw.stuus sum. Per legem Chrisli, legi iuiera:, sive per ipsam veuienlem ipsi moriuus suni, quia ipsa se eessaturam csse praj- dix.il. Vt Dco vivuin. Qui iegem suam innovavit.

Cum Christo crucifixus sunu Qui omnilus pcccatis quibus lex dala est, siim mortuas. Ergo lex mihi lniiiiuie necessaria. Vivo autem. Vivo bic vita spiri- tuali. Jam non cgo.XA esl, vetus homo, vel aon mea facullale. ln fide civo FiliiDei. ldest, tnsolafide, qui niiiiJ debeo iegi. .\ on irritam facio legem Dci. Hoc esi, non-debeo illi esseingemitum, quimetantum dilcxit, ut pro me etiam moreretur, Abjocla enim et irrita iM-aiia est, si mihi sola non suflicit. Irritam ei*go

iu le, boc cst, in fiile tua, qui es capul lidei. licnc- dicentur omnes gentes ( Cen. xxn ). Non una gens tautuiu Judaica, sed onuies genles. Sub muledicto sunt. Quia ita prxvaluit consuetudo peccandi, ut uemo jani perficiat tegem, siL-ut Peirus Apostolus ail : Quod netfue patrcs nostri, neque nos portare po- iv.inms (Act. xv). Si qui verojusti non erant malc- dicti, non ex operibus iegis, sed iidei gratia salvati sunt. Sed qui facit illa. Mandata iegis. Vivet in cis. Caraali scilicet vita, quia nou est reus mortis, dum implel mandata iegis. Chrislus redcmit nos de mate- dicto legis. Emere et redimere hoc est : quia qui eniit, aiienum; qui auiem redimit, id est, proprittm quod suura fuit, ei. suum esse desivit.

gratiana fucit, qui post evangclium vivit inlege, et C Maledictus omnis qui pendei in ligno. Non i,!eo

peccatis post baptisraura sordidatur. Hucusque con- tra Pelrum. Nunc ad Galatas sermonem vetorquei.

CAPUT III. 0 stulti Galatce, quis vos {ascinavit nen obedire veritaii ? Hoc non esi coAtrarium verbo Salvatoris, quo fratrem fatuum vocari ppohibuit : qui more di- lige.-uis bene corripit, sicul Dyuiimis dicit : Et vos sine intclleciu estis, el modicce fidati. Jus euim est magUtris pcccanles inciepare discipuios. Quis vos fasciuavit? {^i\k vobis invidit? Fascinatio enim Graice inv)idia interpretalur. Ante quorum oculos

maledielus quia pependit , sed iJco pendel quia nia- ledictus. Iile negat Christum raaiedictum, qui negat Cnnslum mcrtuum. Qui autem confiieiur inortuum, et negare non potest mortem de peccato esse, et ob liee etiam ipsura peccatum vocari, audiat ipie Apo- slolum dicentem : Quo modo vcius homo noster si- mut cum illo cruafixus cst, et inlelliget quod malc- dictum Sioyses dixerit (Deut. xxi). Ideoque secutus Apostoius ait ue Cliiisto : Factus pro nobis malc- diclum, sicut non liinuit dicere : Pro omnibus mor- titus esl, boc esi, non inorluus quia nialedictus, Ckrislus Jesus proseriptus esi. Vcl quibus per meam quia inors ipsa ex maledicto est, et matedictum est p>ie;!icaiio.".eui ita mauif.staia est passro ejus, ut esse peccatura, sive ipsum quo fit ut sequatur sup- ipseante vos senteutiam dauinationis excepit. Et in plicium, sive ipsum supplicium, quod alio modo vo-

vobis crucifixus. Quasi apud vos oninia facta sint. Sive sic : Quem vere pro damnato et morluo etiam liftiie \iicni habelis, dura putatis eum vobis non suf- fieere ad saiulem. An ex auditufidei? Si enim os merito lidei Spirilum sancium accepistis, «jv.it-l \o- bis lc\ amplius dare poieril? Sic siulti eslis , ut cum sjnrlui ceeperitis. Magna s:;;!:;ia e^l in servilutem Vet^ris a Kbcrtate '<:. i Testaraenli ctgratue diver- •. Mtms cnrm consumtnumini, Id e^t , i;i U’^.‘i>\ caraahun ciiiUjs. Tunta passi esiis slne cuastt, si tu- r.isirw c-unsi:. Gaiata; tn erucifixum credontes, a J’.:j.cis et . sta oi epprobria muka

pfrpessi suut. Dlcii ev»o taata sine causa pro t’i ri- ;to telerastis, si taincii ntra ifcruru cyn-igalis. Si

catur pcccatum, quia fit ex pcccato. Qtiod autem addituni esi, omnis, ut diceretur : Mulcdicius om- nis qui pendci in ligno, nou sane Moyses minus pras- vidil etiamjustos in eruce futuras; sed liene pram- dil haeretieos veiaiu uiortem Domini negatmos, el idco veler.tes ab boc malediclo Cliristc.it» sejungere, ui a moriis etiam iniiiaie sejuagerent! Si enim vera iih mors nou erat, nulium maledictum Gbristo cru- cifixo pependit in Hguo, quia nec vere crucifixus est. Ac per noe addiluia est omn:s, ne Cinistus a<l veraiu mortem non periinere dicerelur, stamaie- dicto, quod morli conjunctum est, ir.sipienti honori- iicetiiia separetur. Vt poUicitalionem spiritus acci- mus pcrfidem. Qua; per Joclem omni earni pfo»

IS7

SEDULU SCOTf

m

missa est, vel universo generi bumauo, ut : £//’«»•- A Jd esl, Chi istus. tfm« «/. Ideo hoc addidii. ue qnis

tUtm lie spiritu rneo super omuem cnrnem ( Joei • u)* Fratres serundum hominem dico. Uoe est, huma:.o ulor exemplo. Sive secundutu hoiuhuin : nam ex- ceisiorem et profundiorem sensum habeo in ht& pro- missionibus, si diccrem ; tamen non profuuda pro- hsro, sed qure potest homo inteiligere. Nemo irritum facit. Quasi dixisset : Si hominis lestamentum nemo spernit, qnanto magis Dei tesiameutum, hoc est, promissioncm I Ac si dicercl : Quamvis lex daia est anlequam implerelur promissio, taruen noa in illa lege impleta est Abi-rthx promissio, sed ad hoc tan- tum lex data esi, ut per illam aleremur, donee ad- veniret promissio. Simplex autem sensus, qui esl in hoc loco textus, talem vim habet, ut docet Aposto-

puiaret Christitm ab uaitale divinse naturoe divisum, quia mediatoris suscepisset ofiicium. Lex erao ad- versus promissa Dei? absil. Quia nec iex prohibuil, ut promissa qure prredicta sunt postea comple- rentur.

Sed conclusit. Id est, deprehendit. Qstendil ar- guendo peccata, quia vetus lex peslem nou detule- rat, sed ostendil omnia sub peccato, dicendo : Non est qui faciat bonum, noa est nsque ad unum, id cst Veteris Testaraenti. Vt repromissio. Id est, in semine tuo benedicentur otnnes genles. Ex fide. Id est, nt sola fide salvarentur credentes. Sub lege mstodieba* tnur. Hoc cst, servabamur a lege huic iidei, qure erat suo tempore revelanda. Conclmi. Id est, unius

lus, non posse per legem qme postea data esl, re- ^ Dei. Itaque lex piedagogus. Ad disciplinam nos

promissio, nec quie antea iacta sunl ad Abraham dcstrui, et posleriora priorilus prtejudicare. Non irriivm facit. id esl, qure post tantum lemporis data est lex, testamenlmu illud non potest evacuare, quud Abraham Deus confirmavit iu Christo. Ad eva- cuandam yromissionetn. Yel ut non postea implere- iur promissio post datam legem, quasi in illa imple-

arctius retentans perfeclam doctrinam vero magisira reservabat. Non sub pxdagogo sumus. Nam perfecire relatis discipuii non indigent predagogo. Otnnes enim fitii Dei estis. Ad hoc valet, ue Gentes de se despe- rarent, quia non custodiebantur sub paedagogo, et idco se fiiios non putarent, sed per fldem induenrio Christum omnes fiunt fiiii, non natura, ui uriieus

retur. Quce post quudriugentos et triginta annos facta qui etiam sapienlia Dei esl, prrestante mediatoris

est lex. Habitatio filioram Israel, qua manserunt in yEgypto, fuit 450 anuorum, quihus expleiis, eadem die egressus est omnis exercitus Domini dc terra /Egypti, ut Scripiura testatur Exodi. Quorum ta- nien siimmam anuorum, cbronographi a 75 anno nativl.atis Abraham, quo terram rcpromissionis in

fide, quam fidei gratiam nuuc indumentum vocat, ut Christo induti sint, qui in Christum < lediderunl, et ideo Dei filii iratresque mcdialoris effecli, in qua fide non est distantia Judrei neque Graeci.

Non est Judaus neque Grcecus. Ante enim non solum inler Judreum et Graccum, sed eiiam inter

travit, computant sequentcs editionem Septuaginta tribura et tribum eral diversitas magna. Sed noian-

interpretum, qure dicit : Habilatio aulem filiorum Jsrael, quatn habitaveruttt in JEgypto, ei in terra Chanaan, ipsi et patres eorum anni 430. Quam ne- cessaiio sequendam el ipsa Hebraica veriias osten- dit, qure narral Caath filium Levi, quem uatura esse constat iu terra Chanaau, vixisseannosi35, et filiura Amram palrem Moysi annos 137, el ipsumMoysen 80 fiiisse annorum tempore cgressionis de .-Egypto, quia nimirum horum summam annorum constat 450 implere non posse. Annuit aulera horum transla- lioni et Apostolus, cuui ail : Abrahar diclat sunl /.ro- mistiones, etc. Abrahrc autem pcr repromissionem, id cst, non per legem, qu;e nondum erat, sed per

dum, quod in hoc Ires differentias, geueris videli- cet, conditionis, et sexus posuit. Omnes tnim vos unum. Etsi omnes unum corpus Chrisli effecli estis. AbrahiV semen ejus. Ut tres hasredes non ex carr.ali semiue, sed ex divina promissione generati. CAPUT IV. Dko autem quandiu parvulus est, Parvulus filius vei populus, propler unam fidem ad unum semen Abralue perlinens, sed partim sub pa^dagogo fuit ex parte Judreorum, parlim sub elemcntis hujus mundi, quibus tanquam procuraloribus serviebant ex parte Genlium. Nihil differl a servo. Quia iiiius sub correclioue disciplinie , est quomodo servus. Sed

repromissioncm : ut : ln scmine luo benedicetUur r. sub curuioribus. Qui hreredilatera puero cuslo-

omnes termini terra’.

Quid igitur lex? propter trunsgressionein posUa esl. A lalere venientem qu^slionein sibi ipse proponil : Quare ergo data est lex, dum non illa promissio est, nec implet promissionem, liemoque pereara salva- lur?ad quod respondet : Lexpropler transgressionem posiia est, ei niorlis pignus fuil, donec veniret se- men. iiic aulcin byperhatou est, ex omni parle con- fusum, csl enim hic ordo : Lex posita in maiui inc- diatoris propter transgressionom, disposita per an- gelos. Disposita per angelos. Quia per angelos lex ininisirabalur. In manu mediatoris. Si\c Moysi, ut quidani pulaut. Nam cl Moyscs, aiunt, inier Dcum e! iiupiiliim mcliii- fuit; sivc Chrisli. Dens o.vicm.

(liuiit.

El uctoribus. Qui eum ad bonos niores cogunt. Item, sub lutoribus, vel angelis, vel prophelis, quO’ rum verbis in adventum Salvatoris quotidic erudie- banlur.

Snb elementis hujus mundi. Quibus quasi diis usque ad advenium Chrisli Gentiles serviebant. Alii Iegem et cloquia prophelarum, quibus quasi qm>- dam alphabeto erudiebantur, dicunt, Factttm sub lcge, qnia circumcisus esl, el hostia pro illo oblata cst, quia si sub lege factus non essel, Jadrei in eum credere non poterant. Ut adoptiouetn filiorum. ISos cnim beneficio ct dignatione misericordiaj ejus Dci sumus !i’:i. Recipercnw.s, x.-’ accipiaraus, sed reci-

ttt

COLLLCT. IN EPIST. AD GAl.AT.

190

ptanius, ut siguiticarel el hoc nos amisisse in Adatu. A carnales vos de spirUuafibus facere conanlur. Son

e.v qtio mortales suttius. Clamanlem. Nos clautarc suscitaateni. Abba pattr. Consuctudo Seripturse est, ul Hebramm verbuni cum inletpretalioue ponat, u| iti Genesi est, mesech vcrnaculus. hno cognili eslis a JJeo. Quia non illtnn vos qusesistis, sed ille vos perdilos requisivh : non quoJ tunc cognovisset illos Detis , pra±eognitos videlicet ante couslitutionem mundi, seJ quia tunc ipsi eum illius munere, non sno merito vel facultate cognoverant. Maluil Apo- siolirs tropiee loqui, ut lunc ab illo cngnitos dicerel, ctim eis cognoscendum se prccslitit, et maluit ver- buni suum corrgere quo dixit : Nunc autem cogno- scentes Deum, quasi boc ininus recte dixerit, quod proprie dixerat, et diccre imo cogniti estis ub co,

oene. id esi, dum seducerc vos volunt. lll illotwmu- lemini. ld esl, ul sub jugo legis leneaniini. Cha- rismala. Id est, doua. yEmulamini. ld est, secla- mini. Filioli mei quos ilerum parturio. id esl, per banc epislolam, quia prius parlurivi vos per evan- geliura genitos in lucem veritaiis, scd eundo in vete- rem legera, vanasque bomiuum doctrinas, novain vitam, Cbristique formam perdidislis; sed nunc vos ileruin parlurio, ul per posnitentiam renascainini. Et mutare vocem. ld est, quia magis viva quam mortua prodest.

Quoniam confundor in vobis. Confu»dilur, quia liiii eilecii servi esse cceperunl. Quonium Abra/iam duos fiiios habuit. Dedit autem regulam ex boc loco quam sine revocatione sibi arrogare se potuisse B Aposloius, intelligendi allegoricas raiiones, scilicei

qttod eis posse ilie donaveral. Ad infirma el egena elementa. Quae nunc infinna et egena dicit, supc- rius mundi elementa posuit. infirnia autem dicun- tur, quia nihil possunt his qui se adorant. Egena vero, quod divina gubcrnalionc egeant. Dies obter- vatis. Sunt quredatn quaj levissima putareBtur, nisi in Scripluris demonslrarenlur opinione graviora. Quis sestimarct enim quod magnum peccatum sit oies observare et menses, et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus, sive raensibus, sive annis, volunt vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum dnctrinas vanas hominuin fausla vel in-

ut manente historix veritaie, figuras Teslamenti Veteris exponamus ; nam cura dixisset Abrahani duas uxores verissime habere, postea quae prajfigu- raverint deinonslravit.

Unum. Israael. Dc encuia. Id est, de Agar ^Kgyp- tia. Et unum, Isaac. De iibera. ld esl, Sara. Secun- dum carnem. Id est, secundurn usura camalem ls- maei natus est, quia Abrabam carnalera concupi- scentiam in juventule liabens, de juvenili aucilla eum

genuit, * enim repromissionis suscitavit illum

ex senili praesterilique matre, aliud ex alio signifl- cantia, quia qui liueram sequilur, fiiius est Agar; qui vero inteliigenliam spiritualem, fiiius liberac.

fausla exislimentur tempora, nisi mali hujus raagul

tucliuem ex timore Apostoli pensaremus? qui lalibus p Nam hnc sunt te&tamenia. Per ancillam vetus le.x

ait: 1 ‘itnco vos ne (orte sine eausa laboraverim in desigiialur : per iibcram, nova lex; filii autem Agar,

vobis. Nihil enim profeci vos facicndo Christianos, si ista iterum observelis.

Estote sicut etego. Vel velcres errores relinquite, sicut el ego reliqui, vel in omnibus imitatores mei estole. Quoniam el ego sicul el vos. Id est, errans fui aliquando, vel homo sum sicut et vos. Nihii me lcc- sistis. Idest, nt merifo putaretis me inimicitiarum, cl non salutis vesirce causa moveri. Lcedit discipulus magistrum, si per negligentiam suara prsecepta ejus laboremquc disperdat. Scitis quia per infirmitatem carnis. Vel passionibus, vel dolore corporis ; ac si diceret : Ideo dico quod no.i me iaesistis, quia quo- modo vobis pruidicavi infirmus fui, el laraen uee mc

filii Veteris iegis sunt, iu servitutem generautis : filii autem liberce, ulii Novi Teslamenli iotelliguu- tur. in servilutem gentrans. Judau metu eiiam iu praesenti cogebantur ut servi; nas vero prseraiis in- vitamur ut iiberi. Sina enim mons est in Arubia. Hoc dicit, qtiia sicut confinis est Sina el Hierusalem, terminus enim tribus Juda pertiogit Sina montera, qui est in extremo Arabise, ita utraque conveniunt in iiguram Agar, id est, Veieris Testamenli. Sina videlicet in quo lex data est, et Hierusalem in qua lex custodita et impieta est. Serviens. Terrestris Uierusalem. Cum filiis suis. Idest, Jhdaeis. Item se« cuudum Ambrosium apta est siraiiitudo Agar ad

itinc laesistis, nequc sprevistis, sed mihi compassi t\ Vetus Teslamentum, eo quoti in rllo sit data loco,

qui iocus ad gentem perlinet iliain. unde erai et Agar : Agar enim jEgyptia eral, et tamcn ex Ara- bia fuerat, quoniam non modica pars iEgypli in Arabia concludebalur. Nam quod dicit : Affinis esl ejus. qul nunc est ilierusalem, de Agar dicitur, quo- niam iila quae apud nos cst Hierusalem, hoc cst, qu;o in ssecura hoc esse videtur, aBquatn virtutem habet ad Agar. Sara auteni Hierusalem coslestem signili* cat. Qtiod auteni dicil :

Ft senil cum filiis suis. Non dc Agar dicit, sed ad teslamentum quoi datum esl in Sina rcdigit iliud. Qua: aulem sursum esl Uierusulem. Id est, quam prafiguravil Sara cum iilio, vel spiriiualis Kcclesia, quac matcr csi, laiu Gentiliuni credenliuui, quam.

estis.

Et tentadonem veslram. Tentati stint eniin cum persecuiionem pateretur Aposlolus , utrum de- sererent eutn , an charitate ampleclerentur ; ct dicit : Neque sprevistis, ut non susciperetis com- munionera pericuii mei : grandis ilaque tentatio di- scipuii cst, si vir sanclus aut infirmetur, aut impune Isedatur.

Qu(e ergo rst bealiludo veslra? Yel illa quam in vobis in initiis laudabam, nunc nulla est. Quoniam si fieri posset oeulos eruisseiis. Hoc hyperbolice pro maxima dileciione dictum cst. Yerum pnrdicans ien [jiiidquid vermi), sed ut non circumci- dantur. .•Ewulantur vos. Id cst, invident vobis, qisi

191 SEDUUI SCOTI M

et»m JmLjeorum, cujt:s IHti seni esse non pos- A saluis, reniones consumit; onius pcciuiis scabies

suut : bene aulem addil su rsani , quia Chrihliana Ecelesia spe et conversatione cceiesti dosiderio sub- levabaiur, ui nosfru coiiv<tr.>uiio fa ecs/ti e$t(P/»tf.uk). Qualuor figura\ ui hisioria, aUegoria, tronoliKjia, anagoge, boc sok» noiuine quod est Hierusauem si- gnificamui. N.un secundum hislorkuu civilas eslJki- daeorum; secumlum allegoriam Eeclesia Christi; secundum anagogen civilas Dei illa cwelestis, twse est matcr omnium nostrum ; secundum trepologiam auima bomiois, quae frequenter boc nomine. aut in- crepatur, aut laudalur a Domioo. Luetase sterilis. Hoc iii Isaia scriptura -jesl [hai. liv). lloc autem vel Ecclesise ex Centibus, vel llierusalein coslesti cou- gruenter aptatur : ulraque euim sterilis erat, Eeele

luium macuiat gregem. lta doctrina perversa ah uuo egredieus, multos invadit auctores. Fermeutut [Zvurf]- Non ut mate in Latinis codieibus, cortuin- yit. Ego confidu de vobis in Domino. Nou per eou- jecluram, scd spiritu propbeiico pronuuliat, Gaiatas ad veritatis viura. leversuxos. Nihu\ aliud sapit*. ld est. nisi quod tloceo per epislolam. Si circumcisio- nem prwdico. Hoc ideo dicil, quia quidam ex ipsis dicebani» quod Paulus obseitarel circuineisionem, dum oircuincidii Tiniotheum. Ergo evaeualum esi scaudalum crucis. Vel scandalum ojuod patiojr propter pnedicatiooem crucis evacualum est, si nou crucew, pryedico> sed circumcisionem. Vtinum absciHdantuv* Huc est, utioam a malo in boimm converlantnr, vei

siaquidem GenUum, quud nec spirituales. per hap- ** utinatn totis potius virilibus suis eastrentur. qui

lisinuui ulios Deo peperk; nec non coeleslis Uieru- salem apostaticis augclis derelicta, boiuinibusque vacua usquc ad aJveniuin Sahaiqris steriiis pcrma- nebat.

Qutv non paris. Pro non pariebas. Erumpe. In gaudiuin. Et elama. \ cst, io- tuba doclrina\ vel ju- bilo ketilice e^suJta. Dcserlcv, idesl, Bcctesia?. Quam ejus, id cst, synagogaft, vcl terrestris Hierusalem. Qntc iuibet virum, id esl, senuoneai legis. Perseque- batur eum, id est, isaac : Iu Genesi quidem boc seriptum est : Quui tuserit cum haac Isiucel (Geu. x\i . SedApostolu* ostendit, non simpiicei»! iusum fuisse, ooeu perscciiLionem appellat : uuum iutelli-

modicam corporis sui partcm circumcidi pra;dicant. Aliter, utuiam aliqua vindicta taies a vobis penilus separenlur, ne vos ultra conlurbent.

Yo& enim i/i iibertutem vocati estis. Poiest locus isle sic melius cxplanari, quasi unum corpus se i»i- Yicem complectens et non discrepans. Frctresrde senitute letjis vocati estis. h\ liberlatem evangelii. Unuin obsecro vos, ne Iib.>r:ate pro Ucentia abu- tamini , detisque occasionem carni et luxuriae ; quin potius discitc , quia iibeiias ItaiC major sil servitus. Au lex ab mvitis exlorquebat obseijuium boc?

Per chariluicm vubis ieniatis iucicein. Yos autem, fratres, propterea secundiun legcni spiritualem d<:be-

gitur, ipiia scurribui eum et levem, sicut ipse erat, iratres, propierea seci facerecupicbat,iieillipossetiuh*rcdiiatei.raiferri, L ^ ^vere, ufdesideria carnis uoo pcrficiaiis, Caro

ipeo Abrabam de ejiciendo eo vocem Sar;e jabetur autlire.

Secuhdum spiritum. Id csl, sccundum proraissio- ueiu el virlutem spiritus. lla et nuuc. Hoc est, ita et i.-ii serros sibi similes vos facere nituntur. Non. enim htere* erit. Sic lilii eircumcisionis iucreduli at- que haereiici, cum liiiis gratiae Novi Tcstamenti baj- redes uon erunt.

CAPUT V.

State. Id est, in fide Evangelii, Ckristus vobis niiul proderit. Si solum iiliun ad salutem veslram sufli- cere non pulelis. Q.uoniam debitor est universw legis, Qui caput operum legis, vel circuincisioucm sus- cipit , necesse est ut caetera nienibra sustiueal, »ie maledictioni subuiceat. Nos enim in spiritu. Vel spirituali gratia et conversatione, non littcra.

Neque pratputium. Id esi, uc aliquis pneuutium taiilum. sutlicere putaret circumcisione evacuata. Currebatis. II est, fidei passibus. Persuaaio vestta non ex eo est, </i vos vocavit. Persuasio liaec, quam nuuc sequimini, nou cst ex eo qui iu principio vos vocavit, sed ex his qui postea mis conturbarunt : Non ut inale iri Latinis codicibus legijlur, … snuasio vestra ex Deo esl. Modictun /. rmentum totam massam farvuntat. Ne quis dicerct : Gur omnes corripis, cunv non onmes erraverunt? U.->iei!(lii quod modlcum erroris femieutun» lotam possit Ecclesiae massam corrumpere. Parva scintiiia ma^nia urbis, lalis iiuos

D

enim Irigus liroet, fame attenuatur et vjgjliis, elc. E contra spiriius quae carni contrarla stiul expetit. Ita fit, ut non ideo quia sub servilute iegis esse cessasiis, putelis vosesse iiberos, quia uon statim elsi lex nou. imjperat nalura cessavit, non enim ita de serviiute in libcrtatem vocati sumus, ut carui serviamus. Sedper charitalem jsyiritvs. id est, nou superbiam insinuo sub specie libert^lis, sed sponla- neuni \ol(> esse servitium. Quod si mordetis. Id est, oculum reddeute» p>o oculo, vei blaspbemiam. A’e ub iiivicein consuimiamini. id estt ne aliquis alicui causa morlis existat. Spiritu, ambulate. id esl, spiri- tualibus desideriis el opcribus- Caro concupiscit ad- versus spirilum. Non quod caro sine anima con- cupiscat, se:l ipsa anima, quouiam camalia cogitat, caro dicilur : quoniam vero spiriiuaiia, unus cura Deo fit spiritus. ltem caro concupiscil adversus spi* rilum, hoc est Scripturx carncus inteilecius advcr- sus aiiegoriam spiritualem. In hoc loco carnem nou bominem, vel nou hominis substantiam, sed volun- tateni carnis eLdesideria pessima debemus accipere, sicut spiritdm non aliquam substanliam, sed auims desideria bona et spiritualia dcsignare, quera idem AposUilus snperius evidenter expressit, ita incipiens: Dico hnc, spiritu ambulate, et dcsideria carnis ne per/iciatis.

Quod si spiniu dacimini, nou cstis sub leae Spiri- luali, vel Spiritu s;»ncio. Manifestaautem sunt opcra

li.5 COLLECT. 1N EIMST. Al) CALAT. iU

curnis. His tantnm manifesla sunt, qui in Christo A bns. Lojem Chrhfti. Lex <%risli charitas est, ut :

t-.redunt. Plurimi quippc gentilium in suis ignoini- niis gloriautur. Hic. opera carnis magis vidcnlur mihi ail.simplieem carnem.ei spirilus intelligentiam, quam ad carnem legis , et parvulos io Cluisio re- ferri. AduUerium. Superflue in Latinis codicibua legitur, adulterium.

J’‘ornier.lio. A legitimo Conjugio deeiinatio. Jih- muiidiua. LU maseoli in masculos inrpitudinem ope- rantas.

Luxuria. Quoc iu duas speeies, in gularn et forui- caiionem dividilur. lnc. Inler iracnndiam el irani hec mterest, uuod iracundus semper, tratus pro tem- pore eoncUatur. Qaserendum esi quomodo hrec opera carnis vocat, cum multa ex liis etiam aninne sint

Mandntum uovum do vobis. Nam si quis ex Israel. Qui se ptilai iioii posse tentari, sive qui plus de se laudanti sc quam conscientix credit. Cumnihilsit. Eo ipso quo arrogans esl. Probet. Id est, conscienliai imonio examinet. Jn semelipso. Id est, in sua con- scienlia. Ki non in altcro. Id est, in altcrius adulu- tione. Bonum enim allerius non illum adjuval, sicut ncc mnham ejus illum infascat. Onus suum poriabit. Id esi, qni merucrrt vimliclam, stistmcbit eam, sic et qui pnemium. Communkat autcmis qui calechiza- ntr. Superius spirituales docucrat, ut instruerenl iu spiritu lenitalis ; nutic imbecillioribus impcrat, ut sieul ipsi a magislris spiritualia meturtl, sic ma- gistris cnmalia prtcbeant. Nolite crrare. Ac si

opera, si iiii ira, et csetera similia. ilaqtic quo mndo B aliquis diccret : Non habeo unde doetori meo com-

caro, id esi, earnale dcsiderium rcgnai, etiam ani- nia.’ opera ilii deputantur : quomodo vero spiriius regnat, si qua hona opera caro feccril, in fruetibus •spiritus (epotantur. Sicut nr&dixi. Cum praesens inter vos eram. Fruclm tpiritus csl charilas. Waler in primis debuit numerari. Gautlium. Spiriluale. Pax. Etiam eum odientibus pacem. Patientia. Mul- tas inju-rias patienter sustinere. Benignitas. Scmpcr bene vefle faeere,

Ji&mtas. Bomun faecre omnibus. Modesiia. NuHi injufiam irrngare. Lenilas. Nec hescs- irasti. Con- tinentia. In cibo et conjugto. Castitas. Yirgirritas cor- poris et mentis. Adversus hnjusmodi virlules non est Ux. Non enim isla lex prohibel, sed qui talibus

municem. Deus non deridetur. Ipsc scit si habes, an non.

Quw enbn seminaverit homo. Roborat eos ad con- siderntionem earum rerum quas non videnl, per eas quasvident. In ccrnesua. Idest, in carnalibus deside- riis. Aut in carne suu, id est, in avariiia carnali nou communicando doctori. l>t carne metet. De ipsu avarilia. Corruptionetn. fd est, defeclionem divitia- rum. Jn tipirku, id est, in spirilualibus dcsideiiis, vel in spiriluali rarfcrtate. Metct vitam. Largitalis retributionem. Non deficientes. lndetJcientem euiiu justitiam indelicienspr.emium sulsequitur : qui enim perseverarit usque in (incm, salvuseril. Addo»«es(t- cos (idei. Domcstkos lidei supradictos magistro»

^oilenl supra legem suut. Qui ttutem swtl Christi, G notninavit. Videle qualibus lilteris scripsi mea manu.

carttem suam crueifixerunt.Si omnia simul vitia sunt crueifixa, si et e«iro quasi pendens in ligno rtOn con- oupi&cii, ad quid est nobis iex necessaria, quae data est au vitin coereentia ?

CAPUT VI.

St autem spiriiu vtvimus. Hoc esl, si spiritualem vi- lam habemus, spiritualiler conversemur, ct non iegi carnaliler seniamus. Inanis gloria* cupidus est, qui alterius quamvis veram doctrinam cvacuare conatur. Provocantes alios in iratn. Instiganles. . Fratres, elsi occupalus fuerit homo. Hoc illis dicil, qui non fueranl persuasi, ut praevenlos corrigant

InteJligile si isUe iittcne carnalem circumcisionem probant an non. Ab hoc loco usque ad finem manu sua scripsit, ostendens superiora ab aliquo arata. Qnicunquc placere volunl. Id est, quicunque Ju- ihcis carnalibus placere ttesiderant. Jn carne. Id est, in littera carnaii. Non patiantur. Scilicct a Judaeis. Vt in veslra carne qtorieniur. Hoc esl , de carne vestra circumcisa laudem apud Judseos babeant, sive quod discipulos ad sc traxerint. Nisi in cruee. Id est, in carne veslra gloriabor, nec in mea doctri- na . sed rn fule crucis , per quam mihi omnia pec- caUi dimissa sunt, ut ego mundo morerer et Ule milii.

mansuete. Consideram teipsum. Hic Paiilus ah aiiis n Mundus c™cif’xus esL ^1 me non leneal- El e9° arguitur, quod post piuralein sifigularem numerum mundo’ Vl euru (Juasi ,norluum non tcn’‘am« ne(lue

posuit ; sed tamen Hebraus in vernaculo doctissi inus profundos seasus aliena exprimere lingua non valet, nec curabat magnopere de verbis, cum sensum baberet in tuto. Nc et tu tenleris. Quia cl ipse homo cumsis, potes in aliquo praveniri, et adjutorio indi- gere, sicut sani infirmos sustincnt, e’t morluos sepe- liunt, quia et ipsi infirmari et mori posse sc credunt. Invicem onera vcstra portate. Compatiendo peccanti-

conciipiscam.

Sed nova creauua. Id esl, si quis renalus in Ghri- s!o nova conversatione ulalur. Dc ctrtero nemo niihi molestus sit. Id est, nenio mihi resistat inlerrogando, Quare hoc dicis ? Ego enim stigmata. Id est, signa et charaeieres non circumcisionis, sed crucis et pas- sionis Domini in corpore meo circumfero, ut. Tet virais ctrsus utm, et reliqua.

i«5

SEDl/UI SCOTI

m

IK EPISTOLAM AD EPUESIOS.

CAPCT PRIMUM. Refert Scripiura. teslante Hieronymo, quod Pau- lus Ephesi triennio pradicaveril Jestim Chrislum. inter omnes Paoli Epistolas vcl maxime et verbis et sensu iiivolula esl. fauius aposioius Jesu Christi per voluntalem Dei. Id cst, ex voluntate Dei Palris. Ergo per voluntatem Dei, uou neis meritis. Saat li*. ^>n omnibus Lpbesiis, scJ his qui credunt in Clm- slo. Et fidetibus. Omnes sancti fidelessunt, non om- ncs fideles sancli. Qui eliam catecbiuneni possunt ex eo quod Christo before lunl fidelcs dici, non lamen sancli sunl, quia non suul per bapiuunum sanctili- cati. Non solum ergo sauciis , sed etiaui lidcls qui non adlmc saucliGcali suut , Paulus graliam Chrisli exoptal

A et immaculati, quamvis, nun ex toto, iameu ex psrlc

inconvenienter dici possunt. luter sauetum et immaculalum hoc interest, quod sancius imma- culatus quoque intelligi poiest, immaculatus vero Bon statim sanctus, sed sicut parvuk’ quoque hamaculali sunt, qui integri sunt corpore, tamen aon sancti, quia sanctitas voluntate comparatur. In ndoptiouem fiiiorum. Nam Salvalor ejus natura filius est, nos vero adoptione. In ipsum. Id est, Curi- stuni, ut siinus merabra ipsius. Secundum propoti- tum vero sanctum. Id csi . non sectinduin meritum noslrum. In iaudcin. 1J est in gloriam, id esi, ut taudemjis gloriam graiiac ipsius. Inqua gratificam nos. Id est, in qua gratos nos sibi fecit.

In diieclo. Ab omnibus subauditur : naiu eliam ab

Qui suntin ChristoJesu.PUire» fideles&uui.sed no» R i«»F»» Chrislus diligitur. Nam cum sit Christus sa- in Christo : verbi gratia, si quis fideliter reddat depo- situm. Ad distinctioncm ergo posuit, in Christo. Gra- liu vobis e: pci.i. Grali» et pax,sive Utrumque taiu Patrem quam ad Dominum Jesum , sive ad singuhM 6ingula refercn Ja sunt, ut graiia ad Deum Patrem, pax vero referatur ad Chiistum, siquidem sequimr : In laudem ct gloriam, et gmliam, in qua gratificuvU nos in diieclo, ut gratia Palris sil, quod filiuiu pro salule noslra miltere dignatus est ; pax vcro Filii, ln eo quod per ipsum Palri reconciliati sumus, de~ structo medio pariete. Benedictus Deus. Quod nos benedicios facit. Laudat Deum, quod donaveril iufra scripta. Et Patcr Domini nostri. Hoc est, qui est et Paler Dominl noslri Jesu Christi, vel bcuedicfus Deus ejus qui assumptus esi hominis, et Pater ejus C qui in principio apuu Deura erat. Qui bcncdixit nus omni benediciione saiiUari. Vel in mnni abundantia et grati.i, non in una, sed in cuiie.lis benedielioni- Jnis; nonquodomnes omnia consequamur, sed dum singuli siugulas, vcl plures hahciuus, omnes per singulas possidemus. In cftUstibus. ld cst, ipse Deus qiii estin coelesiibiis. \iiter, non in c.;rn;ili prospe- ritaie, oec In terrena abundanlia, sed in coelestibus (K)nis virldtibosque nos beuedixiL ln Christo Jesu. In capiie namque orania membra benedixit. Sicut degit nos in ipso. Sic uos benedixit, sicul elegit nos. Ante mund. consiitutlonein. Cui omnia fulura prae- senlia facta sunt.

(’/ <;*s. i/m> sa uti ei imniaculalt coram ipso. ld es!,

pientia veritas, pax, gandium, quis hunc etiam im- piissimus noa diligat’ Secundum dkkias cegnitionis giuria’. id est , ut Copiosa apud Deum redemplio (Psai. cxxix). Qutv superabundavit innos. Hoc est pius quam abundavit, ut non soium a morte re- demptis gratis peccata dimitteret , sed etiam tar,- tam nobis sapienliam donaret, ut voiuutatis ejus occulta mysleria noscereiaus. /» omni sap&ntia. Yisibiiium et invisibilium. Kt scientia. Tanlum vi- sibilium : non tamen iu nobis esl h:ec omnis sa- pienti^ etscientia, sed in Deo. Mysierium volui& tatis. ScHicet rcdemptionem nostram per suiim sanguiuem. Sed Deus in omni sapientia sua Ijspc fecit.

Quod prnposuit in eo. Inter propositum ct pra?- destinationem lioc interest , quod praedesiinatio est alicujus rei pnefiguratio, muitos annos in menie ejm> qui destiuat quod fulurum sit. Proposilum vero, cmn vicina sit macbinatio, et pene cogiutioncni se- quitur eficctus. llcm prgcdesiiuaiio esl gralix prac- paralio : gralia vero esl ipsa donalio. In dispensalione pUnitudinis letnporis. Id est. poslquam venit pleui- tudo lemporum, quoniara omnis jam dispen^atio lemporum legis ct natura,’, proplieiarumque trans- acta est.

liecapili.iare omnia in Chris.o. Pro recapiiulare \n

Latino codice scriptum esl i nttaurare. Scnsusatque

in pr-jescnti loco iste esl : Omuis dispensatio quae

:m, et postea coepiiessc in uaunJo, tam

non in hypocrisi coram liorainibus. Quaereudum " invisibilium, quam visibilium creaturarum, adven-

quare hoc dicai, cmn scripUim sil : Nou ibi-

lur in conspeciu !no omuis vivens [Psal. c\l pr^ocnti scilicet vita. Caettrum ad Ituc nos ul csscmus sancli et iimuaculati in futura vita, quo- aiam Eccleaia Christi non habebit maculam, neque rng.nn, licel ctiam in prseseiiii vita jnsii, et sancti,

tum Domiuipollicebaiur. iiaque uuiversa mysteria ct

pensalio velustatis, non soiuni qu:r. in ris, sei etiam qux’ in ccclis, in Chrisli passione brevi re< apitulalione completa suht. Verbi gratia : Sicut Isaac oblattis pra:figural Salvalorem ( Gen. xxu), ■•’ Abel a Cain occisus Iiislaurantui qnae in

<07

COLLECT. 1N EPIST. AD EPIIES

191

ccelis sunt, cum id quod in aogelis lapsum est, ex A p©r <I*<os signa et miracula fiunt. PplesUies, snper

horainibus redditur. Instaurantur vcro qux iu terra sunt, cuin ipsi homines, qui proedeslinati sunt in «cternam vilam, a corruptionc vctusiaiis renovan- tur. Jn quo etiani no: sorte. id est, gratuiU gralia. Vocaii sutnus. Id est, qui nos qui cx Judaeis Cliristo crcdimus. Prcedestinati. Id cst, praparali.

Nos qui anle sperarimus in Christo. Nos apustoli vel Judaci, qui priores Ccnlibus credidimus Christo, sive es lege exspecUvimus Chrisluin. Jn quo et vos charissimi.ln quoeliain vobisGentihusannuntiaU est ,salus. Hucusquealloquitur specialiter qui in Epheso erant Juriaeos, de sacraoiento incarnationis Christi ; deiudc Gentes, ul siut grati de bencliciis Dei. Signati etiii. Ubi imago quoc perdita est, reparata est. Pri-

virtuies advcrsas , quorum polcstaL: virtulcs ad- vcrsae refrenantur, ne corda hominum quanlum vo- lunt tcntenl. Principatus, qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibos pracsunt. Dominationes sunt, qui ctiam principatus et polcslates dissimilitudine alia conscendunl, quibus c&tera agmiua ad ohediea- tiaffi subjecta sunt. Throni sunt, qui tanta divinita- tis gratia replentur ut in cis Doininus sedeai, et per eossua judicia discernat. Chcrubim quoque, id est, plenitudo scienlioe sunl qui tanto pcrfectiori scicntia pleni sunt, quanlo claritatem Dei vicinius contem- plantur. Serapbim autcm, id est ardentes vel in- cendenlcs. qiii tnnlo magis Coudiloris sai ardent ainare, quaulo hunc vicinius vident, inter quus et

mus homo ad imaginera et similitudinem Dei con- B Deum nulli alii spiritus intersnnt. El dedit ei nomeu.

ditus est; secundus^ in secunda generatione cum Spiritum sanctmn acceperit, (iguram Conditoris ac- cepit. Spiritu promissionis. Qui omni carni per Joelem prophetam promissus «st : IJt effundam de spirilu meo super omnem carnem. . .

Jn redemplionem acquisitionis, in laudem glorice ipsius. Quos redimendo suo sanguinc acquisivil, ut etiam in boc laudemus gloriam ejus, quod non Deo, sed (sradaloribus prosil. Non cesso gratias agcns. Non cesso agens el faciens, per soloecisinum, pro, non cesso gratias agere et facere, Nolandum vero, quia fidcm et chariiatem habentibus, sapienliam a Deo deprccatur : noverat enim eam adjutricera oranium cssc viriutum. Pater gloricc. Id est, secuu–

I;l est, fiiius. Quod esi super omne nomen. Ut : Ma- gnificasti super omne nomen sanclum tuum (Psal. cxxxvn). Et omnia suhjecit snb pedibus ejus. Id est, sub dominatione humaniiatis ejus : conlrariura vi- detur esse, quod alibi ail : Necdum vtdemus ei om- nia suhjecta, etc. Aul secundura prascientiam id quod futurum est, quasi jam factum esset comme- moiv.t, sccundum eum sensum, quem exposuiiuus : Qui benedixit nos in omni benedictione spirituali in cceletibus; aul cerie si dc practerito accipiendum est, sic debemus accipere, quod eliam ea qu;e non sunt ejus voluntati subjecta, natura; conditioue de- serviunt : verbi causa, dsemones, Jmkci , Gentiles. Sic intellige : Et dedit caput super omnem Eccle-

dum divinitatem. Christus cnim gloria Patris est, C siam. Id est, non solum homioum, sed eiiam an-

sicut et sapienlia. Dcus Domini no&iri.ld est, secon- dum carnem. Et revelatiouis. Id esi, ut revclata fa- cie gloriam Domini conlemplemini. Jn agnilionem fjus. Id est, ut perfecte coguoscatis magnitudinem ejus atque virtutem, qua potest promissa prjemia, ^el iraplerc pcenas. Magnitudinem, qua cuoi ubique sif, nihil eura potest omnino ialcre ; qui enim hoc cognovcrit pro certo, oullo potcrit io Ioco peccare; nam qui humaoum testimonium erubescii, rauito magis divinuoj poterit revereri. Uode et Joannes aposloius onmera qui pcccat, Deum ncn cognovisse confirmat. Octilos cordis. ld est, non corporis : spi- ritoalia cnim prcmissa non nisi spiriluaiibus oculis pervidenlur. Vt tciatis qua sit species vocalionis. Si euim scirelis ad qtianlam spem vocati esiis,omnera spem saeculi faciic conlenincretis : ct si divitias bce- rediiatis Pei viderctis, ornnisterrena vobis horreret haereditas. Nemo enim regnum cura opibus suis spe- ranscuratoressc,ctraediocremsubstantiampossiderc

r>

gclorum. Qui per omnia in omnibus adimpletur. Nam quando omnes crediderint, lunc erit corpus ejus perfectum in oranibus membris; totus euim in merabris omnibus, uon ih singulis adimplelur, ne ulla sit diversitas membrorum; aut omnia, id est, dona in omnibus, quia singula doua, vci plura per partes sunt in singulis. Nam in alio Deus jusiilia est, in alio castitas, io alio temperantia est. CAPUT n. Et vos cum esselis mortui delictis ei peccatis vestrh. Incipit coliecia beneficia replicare, ut ad olheium mandaiorum ex contemplatiooe donatse mdulgentiae avidius concilenlur, ,rap«7rTwy.«T«,hoc est, ddicta, quasi ioilia peccatorum sunt, dum cogitatio tacila subrepit ; ieiwprm vero peccita simt , cum quod opere consummaium perveni* au finem. Secundum principem. Id est, diabolum. Mulii sane opinantur quod diabolus in hoc aere satellitibtis suis ad dcci- piendos diversis peccatis homincs diviserit potesta-

dignatur. Et constituens ad dexteramsunm. Non quod leoi. El cogitationum. In Grxco mentiura [3«w»w*],

Paler solium ponat et in eo scdeal,el Filium ad dex- leram babeat, sed pev huraanam simiiiludinem po- teoliam uemonstrat divinam. Super omnem principa- tian, etpotestatem, et virlulem et dominationem. No- vem angelorum scimus ordines, angelos, arcbangc- los, virtutes, potesiales, principatus, dominationes, throoos, cherabim, seraphira. Qui rainima nuntiant, angeJi; qui summa, archangeli vocantur. Virtutes,

quod ad dcgmata peitinet contraria veritati. El eramus nnlura filii ira\ Id est, quod ab aJoIescenlia mens homihum apposita sii ad maiitiam : non est enim homo <{ui non peccet. Fihi iraj, sive fMjrdi- tionis, sive diaboli , qui ira dicitur, propter eam qnam exercet adversus homines ferilalem. Deus Itoc. Hoc vocat. Per multam charitatem. Nimi3e cha- ritaiiscs!, rebcllcs servos nuasi lilios dilig*rc. Cu«-

199 SEDILII

rirlficabit nos. Id ost, in juvStitta pe raia per bapiu- A uium et fidem dimiuendo et purgaudo. £/ rtw- remfcftaMt. Quia quod ia capite pr.ecossii, cerium esl iu merabrfs aliquando fulurum. tiirintlque feeit. Pro faciet. Alundantes divitius. icl esl, quod daturus 5it, qua? nec oflUWS vidit nec auris audivil. Yere ahundans gratia est, quae riec soluiu pcecala dona- vit, sed etiain cuniCliristo fususeitatos Jn dextra Dei in ceaieslibus coll&eabit. Per fidem. id esl, non per opera. Setl ne sibi saiulmn ipsam Cn\t irrogaret se- curus, adjunxit : El hoc iwn e.x voins, quoniam rpsa fidos non ex vol/is. sed ex eo qui veeavH nos. Ne quis ylorietur. Idesi, suis meriiis , el non a Dc> esse aalvalum. Creniiin Chrisio. id est, reuati per “uaptismum. Mtmores itnque estvte. Cwiiimemurat lllos .le quanla ignobililate ad summam regni produ- ^ cti sinl diguiiatcm, ui non sim ingrati bcneficiis lar- giioris. Qufe Jiciiur circumcisio. ld est, nou virlute, sed nomiue. ln earne. id e»t , non spirilu. Manu- fecla. 1.1 csl, mamt humana faeta, noiispiritu Dei in cor !e.

AHenati u convrersatittne Jsraei. id est, qui lunc erai populus Dei. Si ptreyrini. Eliamsi ex parle cre- tlebalis, proselyl-i lamen, id est, adveoae habebamim. Sine Uco. Errautes. In hoc mundo. Nullos falsos dees colentes, uimm verum Deum amisisti». Cratis longe. Deus cum ubique sit prsesens, longc lamen ab impiis dieiltir.

Facti cstis prope. Id est, ut Judanis rcqtiaretmni, qui cum Deo erant. In sanguine Clnisfi. Id ost , crcdendo vos ejns sanguineel passione liheratos. Ipse ^ esi enim pax nostra. Ipse esl reconciiiatio ulriosque populi adinvicem et ad Deum. Et mcdium parietem ■maceriti’. Medius paries, et sepis, et materia onera legis erant, duos populos dividentia, et ideo ipsc pa- ries inimicitix nominantur.

Soltens inimicitias. Id est, eircumcisionem, etc, qu:e non tam Dei voluruas, quam tcmporis ratio a populi durilia cxegerat. Aliter, solvcns inimicitiam. id esl, sapienliaro carnis, qnce inimiea est Deo. 1n carnesua. ld esl, passioue carnis susc. Legcnx manda- torum. Idest, in qua sunt mandata, cireumi isio, et sabhata, et neomeni;e. Ikcretis. !d est Evangeiii «iogmalibus evacuans. Ilom, ipse M pax noMra, qui fecit utruquc unnm. Caeterum to!a iniellignnia a<l angelos iransferenda ost, virtutesque ecelorum, et ad auimas humanas,.qnod in bho sanjruiuc lerrena. »i coelestia copuiavii , quae inler se «nle dissidc- Itant, ei bonus pasier moriiidatT ad monles re- veclans ovem, feceril esso oum caeteris; alqve ita crux Domini non solum terreslribus sed eiiam eoi- lesiibu» profuil. iilem in exposilioic Habacuc : I^c sihil cnim mcdium parietem i tel, id os; , fiiisenri- tatew vetcram prophctaruui, et omnin antiquce I aperuit sacramenta. Quod autem ait, Ci <hws ,• derct in semciifso in unum movwm hominem vidctur s;;pcriori deJudaeis : Genlibus sensui co: • renire, sic inlelligc Hominem ju» a imafitieiii ei simi!it.uc!j’neiu Dei factum, eamiem per roconcilia-

D

SCOTI 5«0

lio.tem foimam reccpturum, quam ei nunc angoli habent, ot Ipse perdiderii ; novum autem honiinem, qtii quolidie renoratur et habitaturus est iu uovo inundo. Aliter, in unum novum hominem, id esl, in uiium populum Gliiistianum efiecturfi : ii» ano spi- ritu puichw tfespersoftas dieit. /« accessH duorum populorum. Id est, lotius Chrisliani populi gcti. humani. Ergo jam non e»tis hospiles. Ad id quod prasmiseral : hospites testumenlorum Dei , nunc re- spdndet : Scd estis cives. Pramiiserat, alienati a tdn- vcrsaiione Isriiel. Hic locus adversum eos vel maxime facil, qui diversas naturas nituutur introducere. Quemedo enim peregrini factisunt cives sanctorum, et quomodo domeslici Dei fuerunt quoudam aftenaii a conversatione israei, si iuju polesf naluia vel iu melius, vel in pejus mutari? Supra fundumentum ttpostolorum. ApOstoli fundaiiienlum sunt, yel Chii stus fur.damenium est aposlaloram. C.hristus est lundatirenium qui eviam iapis dicitur ftngukri», duos conjungens et conUnens parieics. Mco hic funda- menium et suminus est lapis, qttia in ipso et lun- diUur , et cousurnmalur Ecclesia. Summus bic angulafis lapis , quia populum utrumqne conii- net; sive juxia interpreiationem coeiestia jungit atque terrena. Chrisius esl lapis preliosus de monio, repiobatus a Pharisieis legcm «diiieantihus.

In lemplum sanctum in Domino. In iernpio sanclo non possunt lapides poni nisi sancli. Ad coftiparaiio- nem lempli Hicrosolyma; dicil exstfui corpus Chri- sii , id est , Ecelesiam , ul mullo nrajorein mundi- liam et saneiiiaieni habeat Veritas quam imago. Sensuum magis in Apostolo quserendus est ordo quam verborum.

CAPCT 111.

Ilujus rei gratia. Id est, iiujus rei, quam superius raenioravi, quod Filius Dei et gentes salvaverii, et Jijiia7os et utrosque fecerit unum.. Ego Pautns. i.l est, cognovi mystcrium, vel docui. Vinaus Ckrisii. ld cst, Christi amorc ligatus ftomae. Si lamen <tu distk. Si tamen firmiter retinelis mc in vobisdis- pensationcm accepisse -doctrinae. Notum miln /’«- ctvm est mastermm. Id esl, Juua-os ei Gentes unum populum esse factum in CinNti;. Sfcttt supra scripsi. In superioribus imjus epislolae ; «iuouiam diiit : Ct nolum faceret vibib sacrametHum vohintHtis sutp. in bwi }>’ quoninm poteram eyo sc^i-

hoie, scd quoniam tos asscqui Talebatis. Inmnste- ric Christi , »ion in eloquentia sajculari. Noneti agniium | .;.;. Sigi’ai>iev 6t caute ait fiiiis

bomii …:i fui«sc abscomlifum sacramenmm, non ta- men iliis I^ei, patriarchis ct prophetis, ^te quibus »it : Ego ,tx. : nii eMis. Aliter:Quoiiiam rcveljti

iphet»; aliud est onim

oseere, ftiiud ea eernere opcre

!l i •im.te- major ontmbus Prefttie-

lisessi dicitur, quia quem cseteri prophelavermH ,

iit, ei digiio demonstiavit (Hcenc : / agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. !>i Spuiiu

m

201 COLLECT. ffl EPIST. AD EPHES.

esl sivc in Spiritu, iTlos sociatos csse, non csr- A nitus. Ih:c soins prt/<?r owniam praeslal , ut

nis eircumcisione. Cohceredes. Id esi, Israelis, vcl quod melius est, Christi : u( haereditas Deus nostra sil , cl cohacres Christus. Et coucorporales. IU < ‘^i , ijuius corporis ; non sohim cohaeredes, fuod pos- simi diversi generis esse; non solara coiicerporales, quia id possimt ejnsdem generis lilii , non ejusdcm substantise ct glorhe. Ideo sequitur : Et ampartici- pes promissionis secundum operalionem virlutis ejus. Ctijus virtus me confirniat, sive cujus virlutesmeura confirraant evangelium. Miki enim minitno om- niv.m sanciprum dala esl gratia liav. Nou pirto Apo- siolurn cura mentis suie cdncordasse secreto, ni vere omni*us sanctis mhitunra se esse dixerit ; vcrbi gralia, iiis qui erant in Epheso, Coiintho,

|wuvs dicantur ; sive per naluram pater i sicui eaelerse qnoipe crealurce palernitalia noi adopiionc meruerunt. Quoniam autem no», qui suimis de genere Abrahani, si fidetn illius \ iniis , lilii Ahraham veeawur, et patriarchas <•: ; plietas patres vocamus, ita puto ang principes sui generis, tjuos patres gaudeant hafe in cuclesiihus. lu interiore homhtc Li.i iutcrier per fidera ronustus est, rbi habttat GhrhHus, non exlerior saginaiur. Vt possiiis coatprehondere nui latitudo. Quidam ditunt, quod latitudo spaUosa quse dueit ad mortem , inteHigaiur, longilu io viia ssterna , akitudo ccrleste virtuies, proftindujn * trarise inferorum virlutes ac poiestates, ut seilicet

ThessahmiCa , vel irt toto orbe. Quod cum humili- B horura omnium notitium hehentes , noverim qu»d

cligant, vel quid refutcnl. Nuila rotundiias knvgiiti- dihem et latitudinem habel, ahitudiuem quuqwe et prcfundum , sed ex universis partihus coaaquaii

Scire elium supereminenlem scieulUv. okaritatem Ckristi. Hoc e3t, ut digni simus, per seietuiam et bonam conversationem habereChristi supereminen» lem charitalem. Supereminct autem scieniia: ohati» las Christi, eum ex ipso nn.scaiur, sicul superemi- net fructus. -Ut mpleamini in omnem plemtuuinem Dei. Quia non prodest scienlia sinc charitalc. Ple- nifcudo namque donorura Dei non erit, si charitas desit. Ki aulem , qui polens est omnia facere super- ahundanler, qnam peiimus , aul iiitelligimns. l\edit ad id , quod supra dixii : Propietea fieclo getjiua , 1 e’tc. Nuncque subinfert. Ei uniem, etc. Secujiduiu virlulem, cjutv operalur in r.obis. Uoja seeiuivlum me» rila nostra. ln omniu sarnla saculviam. Immensa heneficia immensis laudjbus sunt ce.U?b*‘a»<Aa. CAPLT IV.

Ego vinctus in Domino. Caixere scilicet vineius , vel quod melius e.st, Christl charitaie. Quidam yjn- eulum animnj oorpus dieiuit. -InJhiuino. Id est , mco delicto, vel ohsccro vos in Domino. L’t dwm ambuleiis.hi est , non dccliiiaiiies sxL dexteram , ne- que ad skiisLvuni. J£t inansuetudine. Mansuetus uulli nocet. Suflxrmtes btyifiew in chartiate. Quia sufle- runt philosopbi ..seU non jn charitate. Mos vero non ut iaademor, sod ui iUe, q;iem sustiaemus proficiat, diligentes ^usiinere kieb.eiiHis. Soliciti tervare uni-

talis ipdicium sit sc omnibus sanetis uiinimum di- cere, mendacii esl rea’.us, aiiutl m pectore clausum habere , ■a-tiud in lingua promere. Sed boc prsccepto Domini fecit Paultrs , diCeniis : Qtii iWlt in vobis mujor este, fiul omri&ns minor : et qui rull esse pri- mus , fim vmnium novissTiiius ( Murc. u ). Omnibus enim qui sc proptcr Gitristuni infirmos ese cupie- baiit, apostolus Paotus iiifirmior erat, el h«oi?co major omftlbas. Pius, inquit, dliis laboravi. V.van- (jclizare invesligabiles diviiias Clrristi. ■QuxrlUs, si iiivisi.gal.iles, eurevangelirantur inpepulo? 8i ab->- conditje, qua ratione per Paiilum releruntur? llic ergo invesiigabile absconditum dttpiicher sentien- dura : qnod investigabiles ante divitias fuerunt, et tunc post Domini aperla^ sunt passionem ; aot certe, quia uatura sua homini investigabiles erant , ha3C Deo reveiante, in quantom tamcn possumus, nobis sunt cognila.

El illuminare omnes. Tunc itluminal, quando Gen- tcsetJuda?os ad fidem Christi vocat. Sacranicnti abs~ conditi. Idest, incarnaliimis Christi e{ vocationis Gentium ad fidem, prioribus temporibus soli Deo cognilum eral. Vt hmolesccret principibus. II t per me his qui rebus ccelestibus, donisque per ontnem Ec- clesiam prmcipantur, mnlliformis sapientia inr.ote- scat. Item : Si principibus el potestalibus in coelis ( licet quidam principem aeTis istius et angeios ejus interpretaiitur), ignota 1’uit muilipiex sapienlia Dei, qitae nunc eis per Ecclesiam revelata est , quanto ma-

gis patrharchis et prophelis ignola fuit ? quos supra “** Uitem spirilm in vimulo pa<cis. -Nec dicenles :

non ignorasse myslcrium Christi, sed ita ut aposteli , nescisse monstravimiis. Ex quo intelligimKS, quia crux Christi noo soium uobis, sed ctangelisprofuit, et aperuil sacratnentutti quod ante neseiehant. Dc- nique interroganl : Quis est iste rex glori* ? Quam fecit. Quam oiiru Deus in sua mente decrcvil. Iu.quo habemus libertaieot; Id esi , conscientiam pura^n , vel conscieniine puritatem. Et nccessuiu. Id «sl, ut no- ster ad Denm ■sensus aeeedat, Propterqvod peto. Sed magis glortari-debetis, intelligeutes meiama abeque eerue spei fiducia sustinere non posse, q«?e apud rnfideles poena; , apnd fi-hdes vietorke sunt. Qkc? est gloria vestra. Pro : quce sunt. Ex qito emnis pater- Patroi.. CIH.

Apotlo, ego CetpJta’ (I Cpr. i ). Quidain hic non Si>i- ritiim siiiietuiu , sed .meiiiis ahectum dicunt, ut : l’.r;:i Ulis cor unum, ci nuiiua ur.a. Lnum corpus. I i est, Ecclesia unum QQU^eusuni dehci luiberc in uiio corpore , oinniiun cnmpago memhrorum , qua; ad unam speua sunt vocaia sahttis. Et unus sphitus. id est, quamvis molla largitur. Vnum bapiismum. Quam* vis suh trious personis uatur. Et Jboc <> -en-

tinianos, qui duo hapiismata Uicuct. Qui supei ■ms-est. Stqier omnia Pater, quia auctor est ocKiium, Per ornnes. Fihus, quia per ipaum cr»’ Irt

emnibus. Sniriuts ^aacuis, ipbe enim .credeuUhug dp». :;, ei. templum ejus snmus. Unicuique autein w»

803 SSDUUi

m daia c$t tjralia secundum mensuram. Nunc de ^ Jiflforenlla donoi it, ne ab hoc iavidi fiant

iuvicein, cum Cliri^tus singulis dividit. Secundum menturam. T:i n: nostrae capacitatis quam illius lar- gilatis- Quamvis immensus cst Deus, tamen juxta, mensuram graiiam donat, idest, ut capere possi- :. Goptivitatem. Kam quos tiia!>ol«:s lenebat in niorie, Chrislus caplivavit ad vitani. Dedit dona. lu Psalma alt : Accepisti dona { Psal. lxvii ). Ipse ergo et dat, et in suis membris accipit. Quod autem ascendit, qnid est, nisi quia el descendii ? Expouit, eurdicatur ascendisse.quemubique esse r.on dubium est. Secundum formam scilicet servi, ad quam non localiter, sed dignaoter dcscenderat. Super omncs calos. Kunquid corporaliter super omncs coelos , quos philosopbi sphaeraa vocant, transiens, stctit hj g summo couli fornice? Aut certe onmia corporalia contemnens, et aetcrna contcmplans, super cceios, id est, tuper invisibiiia sedisse credendusest? quod cgo melius puto. Ui adimplerel omnia. Ut uon solum prophetas oompleret , sed etian bas occultas dispeu- saliones : neque scire possuinus, quomodo et an- gelis in inferno sanguis Cbristi profuerit

El ipse dedit quosdum. Nunc. tractat donorum prac- dictorum diflerentiam secundum mcnsuram dona- tionis Chvibti. AHos pattoret cl doctores. Kon autem ait alios pastores et alios doclorcs ; sed alios pa- stores et doctores, ut qui pastor est, debeat esse doctor. Mios vero evangelistas. Omnis apestolus evangelista est, non omnis evangelista apostokis. Donec occurramus omnes in unilate (idei. Ex libro de C Civitate Dei vigesimo secundo : Si dixerimus ad Dominici cornoris modum etiam quorumcunque ma- jora corpora redigeuda , peribit de multorum corpo- ribus plorimum”, cum ipse capillum non periturum esse promiserit. Uestat ergo, ut suam recipiat quis- que mensuram, quam vel habuit in juveiuute, etiamsi scucx sit morluus, \el fuerat habiturus, etiamsi est ante defunctus. Atque illud quod com- memoravit Aposiolus dc mensura mtatit plenitudinis Christi, aut propter aliud intelligamus dictum esse, id est, ut illo capite populi Christiani accedcnle , omnium perfectione membroruin aetalis ejus men- sura compleatur ; aut si hpc de resurrecbone cor- porum dicmm csi , sic accipiamus diclum, ut nec infra , nec ultra juvenilem forinam resurgant cor- D poi a mortuorum , sed in ejus ajtatc ct robore , ad quaro usqne Christum hic pervenisse cognovimus. Circa triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homiuum juventutem : quae cum lucrit proprio spatio terminata , iude jani ho- ininem in detrimenta vergere gravioris ac senilis xtatis. Et ideo non esse dictum iu rnensuram cor- poril , vel in mensuram slatnrae , sed in ‘Wensvratn, alaii» plenilndinit Chrhti, id est, in eo debet esse, qui est vir perfectus, eaput et corpus, quod eonstat omnibus membris, qua* suo temporecomplebuntuv. Quotidic emui eidcm corpori accedunl , dura aedifica- |ur Ecclesia , cul dieitur : Vos etlit co>-pus Chritti, et

SCOTi 204

membra. Secundum opcrationem , inquit, in menxu- ram uniuscujusque partis. Si ergo est mcnsura unins- cujusque partis, ita tolius corporis , quod omnibus suis membris constat, cst utique mensura plenitu- dinis Christi, de qua dictum est , in mensuru aiali» ptenitudinis Christi. Quam plenitudinem etiam iiio commemoravit loco, ubi ait cle Cbristo : El ipsum dedit super omnem Ecclesiam, quee cst corpus ejus, plenitudo ejus, qiti omnia in omnibus implet.

Parvuli ftuctuanles. Instabiles adinstar fluctus, qui a vento movetur.

Et circumferamur omni veuto doclrinw. Ut non simus ignorantes, nec dubie vacillantes, et more imperiti gubernatoris oninis doclrinae vento nostrae fidci vela pandentes , ne facile naufragemus , aut ad portum perfedionis nunquam pervenire possimus. Et astutia. Id esl, dialecticae artis.

Veritatem autem fucientes. Omnia in vcritate pro- pier cbaritatem Christi , et nihil in hypocrisi fa- cientes. Per omnia. Incrementa seu doua, vel ope- ra. Ex quo tolum corpus compactum. Singulis mem- bris, iJ est, justis quibuslibet. Et connexum. Kervis el cute. Per omnem juncturam. Membrorum scilicet a capite usque ad pedes, ex capite connexum corpus per omnem juncturara, vel subjunctionem operatio- nis crescit , dum se allerutrum membra aidificant uiligendo, ita ut uuumquodquc membrum in sua membra augeatur, hoc est, ut qui est pei sapien- tiam oculus, in eorum numerum crcscat, qui oculi oilieiuui erunt , et singula suo loco proficiant membra.

In charitate. Dum dicit in cbaritate, ad sensum perlinet, quia hoc lolum spirituaiiler intetligenduin est. Haec idcirco apud nos obscura sunt , quia me- taphoricus dicuntur.

iioc igitur dico et te&tificor in bomino. Quos su- perius rogaverat , hic Domiui obtestalione coostrin- git : boc ergo dico vobis , qui occursuri estis in mensura ictatis plenitudinis Christi.

A"c ambuletis sicut genles ambulant , qui desperan- tes semetipsos. Id est , nullam spera cccleslium pra> miorum habentes. Et avaritios. Kon ad avariliam , ut sonat, simplieiter pertinel, sed ad libidinem atque luxuriam, quod nonnunquam luxuriando patiunlur. fion ita didicistis Christum. Discere Christmu , idem cst, el sapientiam audire. Si tamcn illum audistis. Si autcm omnes, qui Christum audire videntur, audi- reut, nunquam ad Ephesios, et certe ilios, quibus sacramentaChristi revelaverat Aposlolus, diceret : Si tamen illum audislis. Et in itlo docti estis. Aliquando per semetipsum docct nos in cordibus nostris, ali- quaiulo per doctores.

Sicnt esi veritat in Jesu. Kam sancti per speculum et aenigmata videnl , in Jesu autem veritas. Secun- dum detideria erroris. Faciens omnia secuudum do- sideria eordis carnalium cogilationum,

Et induite novum hominem. Id esl, Christum, cu- jus conversatione induimur. Qui sccunduia Deum creaius esi in justiiia. Eccc manifestum est , quod

205

COI.LECT. h\ EPIST. AI) KPHE8.

amisil Adam jusiiiiam el saiiclitalem , et vur!l.:tum. A Sphitui sanelo. In die udempttonis. In tiie baji’

Justitia. 1 11 judictis. Sanctitas. In uperilms. KmfAi. ln verbis. Loquimini veriiatcm , vnusquisque cum proximo suo. I)e Zacharia sumplum. Quia sumtt.s invicem membra. Non possunt alltTiitrum mcm- J>ra se fallerc, neque laniare, ila et vos, Jruscimi- «i, et nolhe peccare ( /*u/. iv ). Evidcntcr lioc dicit vitiis et furori vestro, ne connivenlibus vobis sol justitive Cbrislus incipiat propter iracundiani ve- stram menlibus obscuratis occidere, et discedente illo locum diabolo in vestris cordibus praebeatis. Aliter : Sol non occidat supcr iracundiam ve&tram (Jacob. iv ) , hoc est, ut ira sit brevis, nec in diem rraslinum differatur, Neque locum detis diabolo. Porta enim riiaboli peccatum est , qucmadmodum Spiritus sancli justilia. Qui {urabatur,jam non fure- B tur. Hoc csi, abenos labores aliquando diieptos ,

\mariludo. Raneor in cordc. Iro. QuseiovuHu ap|

rel, furore reslincto desiderat ultioiiein. Est ex superbia, cum aliquem jui et ideo nolmnus eum sustinere. Clampr. qui ex furore dcscendit. C;cterum Isaia mare jubelur, et ipse Dominus in lemplo Qui sitil, veniat el bibut (Joan. vn). PeCCJ trare crimcn esl; peccaiurn praidicare, cla omni malitia. Comprebendit ouinia nuria, malitia. Aul malilia esl, quae iniioico viceni redden potest. Estoie aittem invicem benigni. Poslquar.i viiia eradicavit, virlutes planlat , ut Jeremias dicit : Ut evellas et plantes. Benigni. Ex corde. Miserieurdes. Operibus. Donuntes. ld est, remiltentes peccata. CAPCT V. Kstote autem imitatores Dei. Judulgeudo peccata ,

nunc suo labure compunset, ei eperando tribuat iu- ut est : Dooiine, ne slatuas iilis boc peccatum , qwia

digentibus, qui multos furando fecit egentcs. Magis ncsciunt quid faciunl (Luc. xxui, 34). autem laboret, et opcrans manibus. Operatur nonum, Et iradidit semetipsum. Ergo sicut iiie animam

qui declinat a malo, el facit bonum, et operaiur in suam pro nobis tradidit, ita et nos pro fratribus aui-

agro aninue suae, ut spiritualibus panibus implca- mas ponamus. Obtaiionem et kostiam. Oinne sacrifi-

tur, et possil commodare esurienti et necessitatem sustinenti, dansin tempore cibaria coelestis dogma- tis conservis suis. Si autem lalis est qui operalur bonum, ergo et is qui furalurconsequenler verba fu- ratur et doginata, de furlo vivens, de furlo sibi cer- vicalia consuens, et Scripturarum pannos binc inde colligens, ut possil lunicam faccre conscissam. Dia- bolus est Croecum verbum quod Latine dicitur cri-

cium oblalio vocatur, hostia vero de vivis; ai in Chrislo cootinetur utrumque, quia ipse obbuuo csi et vivus. In odorem suavitaiis. Odor suavitatis cli tas esl. Fomicatio autem. Omnia crimina breviter coraprehendit, duas crimiuum desigoando radiees, idest, fornicalionera etavaritiam.£f omnisimmundi- tia. Tilillatio carnis, et iluxus sanguinis ex quali- cunque attritu vcntris.

minalor, lingua vero Hebraica Satanas appellatur G aU[ turpiiudo. Id esl. libidinosa cogitatio. Inler

stultiloquium et scurrilitatem hoc interest quodstul- tiloquium nihii iusesapiens etcorde hominis dignum habct. Scurrililas vero de prudenti mente descen- dil, el consulto appetit quaedam vel urbana verba , vel rustica, vel lurpia, vel faeeta, quam nos joculari- lalem alio verbo possumus appellare, ut risun» niu- veat audientibus. Verum et hacc a sanclis viris pro-

ipsa Spirilus sancti substantia conlristari potest, pellenda , quibus rnagis couvenit fiere alque gau-

cum babeal seternam atque incommulabilera beati- dere

adversarius, sive eontrarius. El ab Aposlolo Belial, idest, absque jugo, quod de collo suo Dei ejecerit servilulem, quem Aquila apostalum iranstulil. Ope- rans manibus quod bonum est, Non quod inalum, ut sunt multse iuhonestae vel mala? artes, ut maleficia , etc. Sed si quis bonus. Serrao qui docet virtutes. Et nolite contrislare Spiritum sanctum Dei. Non quod

tudinem, sed quia ita ie sanctis habitat, ut eos im- pleal cbaritate, qua necesse est ut homioes ex lem- pore gaudeanl, profectu fidelium et bonis operibus. Et ideo necesse est ut eliam consiristentur lapsu vei

Sed magis gratice aciio. Non ut Deo gratias aga- mus, sed ut grati sive gratiosi simus apud homines, ut : Sit sermo vester sale conditus. Hoc enim tciiote. Hoc conlra ilios agit qui solain fidem possc suificerft

peccatis eorum de quorum fide ac pielate gaudeaut : _ dicuat. Aut avarus. Qui sic honorat divitias ut deos. quae tristitia Iaudabilis est quia venit ex dileclione Nam inavaro idoloiatria cst, quod scripturam ipsius quam Spiritus sanctusinfudit.Proptereaet ipse spi- nummi colit, ut voracium Deus venter est, ita

ritus dicitur conlristari ab eis qui sic agunt, ut eo- rum factis contristenlur sancti , non ob aliud nisi quia Spiriium sauclum habent, quo douo tam boni sunt, ut eos mali moestiflcenl, bi maxime quos bo- nos fuisse sivc noveruut, sive crediderunt : qurupro- fecto iristitia non solum noo culpanda, verum eliam prancipue laudanda atque praedicanda est. Ilem : No- lile contristarc Spiritum sanctum. HoDiioibus loquen- tes, comparaiiones iuducit humanas, ut ex nobis ;utelligamus quantam Spiriiui sancto injuriam faci- mus cuin donum ejus in nobis aliqua peccati sorde poliuimus. Jn quo signatiesiis. Signati autem sumus

pidorumDeus dicilur pecunia. /n (Hiot>di{ftdenti- Sodomitas, vel in eosqui diluvto perierunt. Notam. est quod sex vitiis supra probibitis , fomicutione , immunditia, avaritia , turpiludine, siulUiiu, • litale, nunc lantum iria posuerit , foruic* immunditiam el avaritiam , quibus qui | xius, boereditaiein in re^no Chrisii et Doi non p babere. Si enim iia stiiltiloqui et scurraj .-’li senl a regno Dei , quoraodo iniquos sp- paravil, videretur senlenlia esse crudelis: -.or: i| scere iinbecillitati fragilitatis bumanac, cum etiam per jocum nos dicta damnarent. Qui enim )n ser«

w: sedcui sggti $ oa

rnone non hbiltir, perfeclus est. Neque voro ista di- A tam. Et quoi sequitur : E&urge o »tort«u, animaj

cenlcs loeum stultiloquio el scurrilitati damus, dum non excludantur a regno, sed quoniam apud Patrem fiiversae sunl roansioues, et sulla a stclta differt in gloria, sic ei rcsurrectio mortuorum, quamvis aliquis • micatione, immunditia atque lascivia alienus sit, tamea si slaililoquus fuerit el scurra , non lenebil eum Iocum quem possessurus erat si hrec vitia non haberet : respondeat, quia stulliloquium el scurrili- lasoon eiimdeiu habcant reatum quem fornicatio, immundiUa et avariiia,nunquid et turpitudinemcum triliiis superioribus debuit nominare? Ad quod di- cendum hic lurpitudinem significare absconditam co- gilationem, cui inflammalur sensus noster ad libidi- nom, et carnis titillationibus anima ignila succendi-

coaptatur : Anitnaenim quie peccaverit, tpsa morte- tur : Spiritus mortem nunquam legimus. Chrisius vero lux vera orietur ei , qui surrexit a mertuis , et ex mortuis fuerit suscitalus.

Quomodo caute ambuletis. Non ad insidias faeien- das, sed ad cavendura peccatum, ut est iilud : Astu- tus dirigit gressus suos (Prov. xiv). Aliter caule, id esf, disceraente* bonum et malum.

Redimenles tempus. Hoc est, ptenitentia residuo lempore in bonis operibus perseverantes, tcmpus praeteritum in peccatisredimenles.quod tempus ma- litia hominum venditum erat.

Quoniam dies mati sunt. Per metanomiam, pro his qHi in diebus sunt, quia dies mali esse non possunt.

tur, ct nihilominus Dei limore in judicio refrenatur : B Sed inietligentes. Id esl, scrutamini legem, in qua vo*

lunlas ejus coiitinelur. Et nolite inebriari vino. Quo- moilo non possumus duobus dominis servire, Deo ct ddammonx, sic nonpossumus spiritu impleri pariter cl vino : qui enim spirilu impletur, habet pruden- liam, mansuetudinem , verecundiam , caslilatem ; qui vino, habet insipienliam, furorem, procacita- tem , libidinem : hoc quippe xstimo uno verbo si- gnificare luxuriam.

Jn psalmis. -Hymni sunt, qni foitiludinem et nia- jcstatem Dei prsedicant, et ejnsdem semper vel be- neficia, vel facta miranlur, quod omnes psalmi con- tinent, quibus alleluia vel propositum, vel subjec» lum est. Psalmi autein proprie ad ethicum locum

n perlinent, ut per organum eorporis, quod faciendura et quod vitandum sit, noverimus. Qui vero de supe- rioribus disputat; et concentum mundi omninrrfcjue crcaturarum ordinem atqae concordiam subtilis dispulator edisserit, iste spirituale camictrm canjt, vel certe propter simpiiciores manifestius, quod vo- lumus , eloquamur. Psalmus ad corpus , eanticuia referlur ad mentem. Et canere igilur et psaiierc, cl laudare Deum, inagis animo quam voce debemus, hoc est quippe qtiod dicitur : Cantqntes et psailen- tts in cordibus vestris Domino, gratias agentes pro omnibus. ld est, quae accidunt vobis, sive prosperis, sive adversis.

Subjecti invicem in timore Christi. ProDler timo- rem Christi fial subjectio, dum ilium oflendcre ti-

j. memus. Audiani hoc episcopi , audiant presbyteri , audiat omnis ordo doctorum, subjectis suis esse sub jectos, ct imilentur tlicentem Apostolum : Cmiw emm liberessem ex omnibus, omnium meipsum servum feei, ul omneslucrifaccrem. Etin alioloco : Servite imicem. Salvaior quoque formam servi accepit, ut serviret di- scipulis suis. et pedes eorura lavit.lloc interest kiter genlium principes et Chrislianorum, quod jlli doioi- nantur subdUis, nos servimus.etin [hoc] majores su- nuis, si iuinimi omnium fuerimus. Mulieres viri$ suii. Hucusque in commune, nunc singulatim uuuinquem- que docet, ut debita oflicia siqgulis nOn cessenl.

Sicut Cimstus capul est Ecclcsia?. Jd est, quomodo inChristo cl Ecclesia sancta coirjtinctio, sic in viro et muiicre debet esse sancla copula. Jpse salvator

et quomodo stulliloquium et scurrilitas, sic isla tur- piimlo non perdit, nec in pcrpciuam cs.cludil a rc- gno. Participes eorum. Fornicatio, immur.ditia, ava- ritia. Filii lucis. Id est, Christi, vel fidei, vel scien- ti;e. hi omnibus bonitate. Id est , in beniguitate ad omnes, ut : Deus solcm suvm oriri facit supcr bonoicl malos(Mat!lt. v). Justitia. Opcrum ct judiciorurO. Et veritate. Yerborum. Probanlcs quid sit beneplacitum Dco. Quia videlur tota Bcatere sententia, ordine te- nenJa esl : Nolite fieri participcs cor.im , probantes quiJ subenepiaciium Dco; etsienim ..iii|uaudocratis tenebrae, nunclux in Domino, ul fiiii lucis ambulale. Fruclus lueis ostendile, in honitate , etjustitia, et veriialc. Et notile communicarc operibus infructuosis Unebrarum. II est,qoia lu\ non potestcommunicarc cum lcnebris. Tcnebrarnm opera sunt , quas ad tenebras dncant. Jiedarguitc. ld est, pcccantes, duui lux estis. Qua- enim in occulio fiitnt. Fornicalio, im- mundilia, avaritia. Ab eiVPiiiis scilicet «itfidentiae. Etiam dieere. Aliquando neminat lurpia propter nti- liluem, aliquaudo pro verecundia non noiuinat. Om- tua qua: atguunhir. Quse occuita fiuftt a filiis diffiden- tue, ut ex eo quod corripiunttir, mutentur in melius, et mutaia manifcslenturin publico,el publicata fiant Junten. Omne autcm quod manifestatur , lumcn cst. Incipii liimen esse cum crediderit, et vobis adjun- gilur.

Propler qno,l dicit : e-xsttrge a moriuis. Ego secun- dum olum meumomnes euitionesvetertifn Scri-

pturamm, ipsa quoque Hebncoruii! volumina dili- lilans, nusquam hor scriptuni reperi, nisi forie boc dicai ms. quemadmodum olim prophetie iii eoneione popuh loquebantar : Hasc dicit Deminus. Et : Qaontam Dominut locutus cst, ila et Aposioium Spiiitu saiiclo plenum, repenie in verba quae in se (■hrrstas loquebalor, erupissc aique dixisse : Ua:cdi- cit Dominus. Nec non el iilud est disserendum, quo- inodo imi atque eidem dic.uur, quasi dennienli : Surge qni dormis, quasi morluo, exsurge » mortuis. Igitur quia ct spiiiliia esi hominis, quem seroper in lionapane scripluni invenimus, et anima, cujus iu- firruiinfes el raortes legimus peccatortim , id quo.l ncitK’ dicitur: Surgc aui dormis , refertur a;I spiri-

209

COLLECT. 1N EPIST. AD EPHES.

210

corporis. Id est, Ecclesiam Chrislus salvavit, velvir \ eordi^m, etc. Forsan crgo qiiia decalogus exeui

salvator corporis mulieris in neccssitatibus et dolo- ribus dum inlirmioris sexus esl. Yiri, diliyite uxores vestras. Sanctus amor hio intelligendus, ut volupta- tes resecentur, ut praegnantes ad partum usque nou coeant.

Sicut et Cliristus dilexil Ecctesiam. Ila et vos pro sancutaie uxorum, nec mori, si necessc fuerit, re- cuselis. Ul eam sanclificaret. Aqua enim lavil cor- pus, animam doclrina :‘Ua et vqs corpora uxorum eoiUinentia, et auiinaui mundate doctrina. in verbo vitet. Id esl, in doctri.ua per baptismum, vel verbuni quod caulalur asacerdote ad baptismum. i’t sit san- ctu. ld csl, anima. £i immaculata. Id est, corpore. Sed nutril et fovet. Ut uxoribus vestimentuin et vi- ctum et quaenecessaria sunt prameanius. Sicut Chri- l* slus Ecctesiam. Ul : Quolies volui congregare filios tuos, eic. (Luc. xiu). Qitia membia sumus. Mernbra ejus debent in oninibus eum iinitari, decameipsius sive horniufs, quem assumpsil cx Miiria, sive Ec- clesiae.

Propter h«c relinquet liomo palrem el matrem suarii. Spiritualitef rcliquit ChrisfuS Deum Patrem , etmairem Hierusalem ceelesteiu, ctvenit.ad terras ad Ecclesiam. Et adluvrcbit uxori siuv. Spirilualiter Ecclesiae Christus cx utroqne populo collecUe. Su~ ■ cramenlum hoc magnum est. Sunt enim alia minora sacramenia. Verumtamen singuti. Hoc est, Iicet in

lu-

bus de jEgypto.et prima lex datu est, unumquodque iinwiddtuin decalogi prinium csl, ad cumparatioiteiu eoruni pneceptOTUffl q ux poslea in lege scripj:» suiil. *^> i * i priorcm excusationcm dcfendit , iu secundo mandaio non seorsum dicet, sed sub uno lextu atquo sermone non lam promissionem datam,q sentcuiiam et laude» Dei esse Guitas, facieutis mi« sericordiam, ctc. /n simplicitaie cardis. ld osi, lIo- posiia piiere superbia ct Bimulatione. Hic autem provide-tApostolusjiie doclrina Chrisli in aliquo bl phenuHur, si credentes sei vi domiuis inulUes Gant.

Sicut ClirisJv. Pulchre addidil, sicut Chrisio , nl scikeel non audial servus carnalcm dominum , si contraria pneceplis Dei voluerit imperarc.

iSon ad oculum. Praesenlibus lanlum dominis Sie- ut Deniino. Domino servit, qui cum bona voluutale animi servitiuiu dominis facil. Cum borta votuniate. Nou cum murmuratiouc, ne apud homiues gratia , et apud-Deum uicreede priveniini. [iemitientes minas. ■Ne-ve*>traj maiitiic imputetur , si effugerinl. Quia iliorumei vesierDominus eslin coelis. Id est, sicut su- per servos. ■vindicare potestis , magis autem su- per vu* viudiearc potest Deus. Personarum non est accepiio apud Deum. Qui solus tantum viudioal vo- lunlates, et juxla eas deleriori pFafert melierem, eligens faela, non bomines.

De civtero. Post specialia mandata virorum ae

Chrisio et Ecclesia dixerim, tamen oportet servari mulierum, nunc generaliier omnes admouet. Recio- in conjugio. Ul unusquisque uxorem sicut semelipsutn ws hujus mundi. Qui regunl in aere suos angelos. diligat. DUiges proximum tuum sicut leipsum (Mutth. ^ t>iaboius enim suis angelis [Satellitibus] diversa of-

xxn), juxta inlerpretaiioncm Salvatoris. Proximus est omnis homo. Nulla ergo erit inter uxoreni et quorumlibel hominum dilectionem differentia chari- talis? quod dicere absurdum est : ih proximo enim Similitudo ponitur,at sie eum diligas sicul te, et eu- l>ias csse salvatuin : in uxore autem comparalionis adverbiuui dickur. Sicut non simililndinem ,. sed probalionem et coniirmationem sonat, sicut de Chri- slo dieiltrr : Qimsiunigeniti a Paire. Kflfor ut timeat virum. Dua^ signi(icanii;e in verbo timoris sant : lina esi qua sern spiriium servitutis habent intiinore; altera pro rcveieniia dici potest, ul uxor rewreatur virum suum.

CAPLT VI

ficia divisit; autroctores bujus mundi, i*d esl, ama- torom ef carnalium hujus mundi.

Tenebrarum harum. Tota isla terrena vita tcnebr» dicitur : lux quippe lueet in lenebris.

/h cteiestibus. Id est. iu aece discurrenlibus. ln di* malo. Diem autem malum pnesens tempus osten- dit, de quo supra dixeral : liedimentes lempus quo- uiam dies maii sun’., propter anguslias et vilae liujus labores, aut certe cousummaiionis atque jmiicii, quando diabolus inimicus et viadex sua nos cupicl in p»iie retinOre.

Statc ctgo. Ne moveamini de acie, sed stabilem Ugite gradum super petram Cbristum.

Succincli iumbo>. Zona coutinenlia! : quia i§

Fiiii, obeditc parentibus. Id est , in parentibus ea tuinbi in generalione semper accipiuntur et semine,

<ju» ii.ui suut Domini conlraria voluntaii

(fitodesi mandtnum primtim. Quseritur quare nunc drxerit : quod e&t maitHutvnt wrfmum* eum git quar- tum vel quinliim : Primimi” Cniffl Blattdatnm «st : Xon eruut libi dii uitimi irrwler me [toxod. -xs). Idco alii disiinguunf, quod est manlainm primum in ve- promissione, qtiasi quatiioraha nuuidala, qu:e ante hsec dicta sunt nou habeant promissionem; Sed vi- dentnr mihi nori observasse subtiliter , sed in sc- cundo mandato repromissionern csse soeiatam. Ait enim, :Yo« facies tibi iifoia, neque omnem $imilitu4i- ~nem, usque , et facio miserieorduim- lu* qui diiiguiu me, etc. Obscrva vcrba sponsioliis , faciens uiiseri-

videlur nobis acciuxissc iumbos sues , qui nequa- quam u\o;i debitum reddit, uer servitlibidini. In ve- riti.de. JNoii iu Uypocrisi, nemo enim coronabitur, cic. I.oricainjasiiliw. Sicut lyrica n’:!illis circulis et ba- mulls iutexiiur, ita jusliiia diversis virtutum con- nectiiur spcciebus.

Scnium /idei. Sine scuto omnis armatus- inermis esi; ita etbae virtutes sioe fidc s unt,

iu omoibus cerlaniinibus iide muuiamui ptdes. Docet iiduciani prawlicaiionis opporlunae et importunae, utcalcealus audenter amhulet.

Sumile, inquit, tculum jidei, iu quo possilis omuia tela nequissimi igmla restinguere. Ergo lides csl quae,

2M SEDUUI

exciplet s ardentissima libidinum tela, melnm fnturi A

judicii ex ccelestis regni credulitate moriifieat. Et

toricam, i/iquit ; charilas ipsa nempe esl qua- vitalia

iris nosiri circumdans atque coromoniens, le-?

»us perturbationum objecia vulncribus, contra-

retundit ietus, nec ad interiorem bominem no-

.n jacula zabuli penelrarepcrmitlit.omnia suffert,

omnia patilur, omnia suslinei.

Et galcnm speisaluti*. Galoa capilis est munlmen :

quia erfo caJJut nostrnm Christus est, debemus

gempcr islud spe futurorom honorum, velul inexpu-

ili galea, in eunctis tentaiionibus ac persecu-

immunire, et principaliter fidem ejus il-

im custodire ; aliiseaira mcmbris

truncalum qnenrpiam licet et debilera, possibile ta-

aw, juperessc, sinc capite vero, ne- y

• i,ita spatinm proregator.

Ei . …..;. quod esi verbum Dei. Peue-

■ est omni gladio ancipiti, et pertin-

nem animte ac spiritus, compa-

et meduilarum, ct discretor cagitationum,

ionum cerdis (Hebr. i', dividens sciHcet ei

[uidquid in nobis carnale lerrenumqoe

I\r omnem orationcm. Semper hunc glailium por- (are vel posluiare.

SCOTI 212

Ad apertionem oris mei. Ut : Domine, labia mea apcries (Psal. l), etc

Cum fiducia. Sine metu perseculionis. Omnia nota faciet Tgchicus. Dupliciter intelligendum : vcl ideo Tychicus missus est ad Ephesum ut nuntiaret eis vincula Aposloli ad fidem Evangelii profecisse, co tempore quo ad Colossenses scripsit, dicens : Omnia tobis nota [aciet Tychicus (Col. iv>; grandis enim consolaiio erat audire populum Roinanum in domina urbium triumphautem de vinculis : vel certe ob id Tychicus missus est, ut conversatiouem PauM, quam ignorabanl, annuntiaret eis, quasi quoddam vivendi exemplar daret discentibus gesta Apostoil atque virtutes, et eum imitari voleutibus, nec parva esse poterat consolalio.

Pax fralribus et churitas. Pax, et cbaritas, et fi- des, peifectum faciunt Christianum : tam enim sine lide iufructuosa est charitas, quam fides sine chari- tate vel pace. Nam charitas major est pace : poiest enira odio non haberi imis, non lamen et amari. Jn incorruptione. Sive castitaie, sive in qoornra corde uullo adulterino saiculari amore Christi delectatio violetur.

VI

IN EPISTOLA.M AD PHILIPPENSES.

CAPUT PUIMUM. C

Paulus et Timolheus servi Jesu ChrUti omnibu.% sancus in Christo Jesu, qui sunt Philippis. Melropoli Maccdonue.

Cum gaudio. Non cum iristitia alicujus peccati vestri. Super communicatione vestra. Quia mihi communicatis in Evangolio pnsdicando.

A primo dic. Quo accepistis fidem. Usque in diem

Ciiristi. Usque in adventum Christi. Sicut justum.

Charitas enim omnia sperat. Eo quod habeam vo» in

e. In lahiuin vos diligo, ut mihi memoriam vestri

iribulationis, ncc sollicitudo defensionis au-

lone. Quia defendo Evangelium ad-

Lcos. F.t conftrmalione. I«l est, exemplo

on gaudii mei. Hoc sentio de vobis

t credo quia sicut mea: tribulp.tionis socii eslis, ita J)

lidisae, nt etiam in tribuUttionibus

m defensione mecura paritec gaudeatis.

. detiderem. Diligam. In visceribus

Jesu. Sive cju* inesse viscerihus. sivc ita vos

anqnam viscera Chrisli. //; scientia. In

Lione Dei. Etomnitensu. Mysleriorum. Vtpro-

i Id est, scialis. Poliora. Id est, altiora mystcria.

ititie. Bonis operibus. In gtoriam. Ut

glori ‘.ipns m aclil <ris. Scire cos vo!o.

Tribus causis hov Hi< it. u( magnificaret poteniiara '

Dei, ut exemplum tieret aliis, nl consolaretur Phi- lippenses, moestos de vinculis et tribulatione ejus iii Roma.

In omni prwtorio. In domibus regum, ubi praetorfS solent esse.

Abundantius ui auderent. Vinculorum meorum exemplo sunl incitati, dum rae pro Christo viderent libentissime sustinere. Aliiquidem propter invidiatn. Hic subjungit quatuor ordines praedicantium verbum Dei. Propter iuvidiam, hoc est, dum mibi apud credentes gloriam auferre se putant, ne solus railii vindicare videar scientiam praedicandi.

Aliqui aviem el propter bonam volunlatem Christum pradicant. Quia ahos salvare volentes Christum an- nuntiant. Alii ex chantate. Id est, ut mihi adjulores fiant, quia sciunt me a Deo ad defendendura Evan- gelium ordinatum. Non sincerc exislimames pressu- ras se suscitare tinculis meis. Alii vcro dolose prre- dicanl ad me gravandum, quasi plures discipulos facicntem, et doctrina mea totum orbem implerc cnpientem, ut ex hoc saltem milu major invidia cu- muietitrvel pressura. Quid enim? Dum omnimodo. Non mihi cura est qua mente prxdicent, dumraodo quod cupic, Chrisli nomen ommbus innotescat, qua- propter et modo gaudeo ct in futuro gaudebo. Sive occasione. Odii vcl invidise contra me. Lt in hoc

113 COLLECT. IN IMST. AD PlllLlPP. SK

gandebo. Yinculo vel opcre pTacdicatioiiis corum. A in Christo Jesu. Vull osiendero Sfcrfetnni aoa j

iVfl»» 4t’»o. Quod niihi rfcccre putanl tn salutcui pro- veniet, quia nou snium per verbuni et passioueui inoani, sed eliani per odiuni Chrisli Eccrcsia auij- mcutatur.

Subministralumem. Meo suhmiiiislralio dieitur, quia non quod adversarii volunt, sed aliud iu oc- culto spiritus submiuistrati

pter se, ted propler alios passum; live, tam lnuni lis scnsusin TobiS sil, quain fuil in Christo.

Qui cum in formn f)a cssct. In fonria Dei erat, ct videns unius hmninis deliclo mdrtem rcgnare per populos, creatora suae non oblilus et rajrinam

dvcit se irquulem eaae Deo. Quia vere secun dfvinitatem aequalis erat Patri. Sed extnanivii semet-

Exspectationcm. Id est, patienliain. Quia in nullo ipsuut. Nen stibslanliam evacuans, sed honorem m

confundor. Tormenle , nequc in vita , neque in morte, ncque iu contunieiiis, neque in opprobriis nos omnibus eruhesciiuiis. Sed \n otnni fiducia. Nufla res me poterit delerrcrc.

Et nunc magnificnbitur Chrislus in corpore meo, Inimicis suis insuital, quod Ci nocere non valoant. Si enim eum occiderinl, marlyrio coronabilur : si B

dinaas. Forniam scrvi aecipieua, in aimiltiudinem ho- mimim factur,. Naluram homiais induendo. Mortem auiem crucia. Qua rborte nuDa torraidolosior erat. Propter quod et Deusillum exaltavit. la resurreclionc et ascensio*ie, et cxterte : ita et nos si e:ilta;i cu- piinus, exemplo Christi fratrthus serviamus.

Et donavh iili nomen. Quod est Filius. Quod eat

servaverint, Christum annunliando plurimum faciet supcr omne nomen. Cui c.nim angeiorum dixit : Fitiua

fructum

Sire per vitum. Ad praedicationem.

Sive per mortem. Id cst, pro ilio in martyrio.

Mihi enim vivere Chrislus est. Non alia causa vi- vere volo, nisi Christi, id est, ut ejus corpus aidifi- cem. Fructus operis. In aediiieationem alioruin. Et hoc confidens scio. Spiritu prophetico promiltit. Et gaudium fuiei. tt per profectum de fructu fidci ve- strae gaudium habealis. Per meum adventum iierum ad vos. Koc pro cousolalione eorum dicit, quia suo spiritu petvenit ad eos, licet non corpore. Jfn uno spirilu. Lt : Erat eis cor unum et anima una (Act. iv).

meus es tu (Psal. n)? itaquc donavil ilh nomen, non quod auteuon habuit. llndc octius tocus hic »ecun- duiu hun.anam naturam inlelligendus est, quam di- vinam. Omne genu flectatur. Non ad eorpoiis genua, sed ad humilem subjeclioncm inclinationemque men- tis pertinel.

Ccelestium. Id est, ahgelorora. Ccelesies autcm ge~ nua fleclere dicootur uiore precario, non quod ha- berent genua, qui incorporales sunt, sed, nt diximus, pro humili suhjectioue et adoratione dicitur.

Tenestrium. Hominum. Infernorum. Angelorum qui prcesunl iufernalibus locis. In gloria Dei Patris. In nauira et gloria Deilatis. Cum timore, Noo cum

Unanimes. Quia omnispugna unanimiter aggressa C neglig^ntia, sed sicut ail Job : Verebar omnia opera

vieloriam parit. Qiue est illis causa perditionis. id csl, lentatio qua terrent vos. Et hoc a Den. Qui vu!t suos coronari probalos, sieut Job penniltilur ten- tarL Non solum ut in eum crcdatis. Non solum ut fidei iiieiiiuni, sed ctiam martyrii meriiuin prav ntiuin habeatis, dum vos tentari Deu*s patitur ut vin- catis.

Idtm cerlamen habentes quale et vidistis in me. Nihilnovum patiemiui, sed boc quod et praesentes vidistis’in me, et nunc absentes de me audistis me. Non sit ergo vobis indignum illa pati, in quibus conspicilis nos gloriari.

CAPCT II.

Si qua ergo consolatio in Chtisto. Kogo vos hoc mihi praestate, ut gaodium meura unitatis dilectione impleatis. Si qua est consolutio in Chrislo, id est, censoiamini me umbra Christi, pro vobis passum, si vos consoiatns est Chrislus. .Si qua allocutio cha- ritalk. Si aiiquam charitatcm ei rependcrc vultis. Si quu societas swrilus. Si spiritum ejus in vob;s osse cupitis. Si aua viscera miaericordiw. Si in eura :nisericordcs eslis. Implete gaudiummeum. Iii tiiliLus discfipuiis doctor e*K6ultat.

Eamdcm ckarilatcm habentes. Ergo nolite scindere charitatem sentiendo diversa. JSon quw sua sunt singuli considerantes. Non quae vobis solis expediunf , Bbi\ qu» aliis prosunt. Hoc senlite in vobis, quod a

D

mca.r sciens quod non parceres delinquenti (Job. ix). Vestram salutem operamini. Hoc c-st, tuslodite per bonura opus salutem a Dco vobis donatam. Sine murmuratione. De gravitate pracceptorum Dci, vel de pressura Iribuialioiiuiii. El hcesitalione. Qui mur- raurat de prajceplis, hsesitat de praemiis.

Ut sitis sine querela. Apud horaines eL Deum. Quod conqueritur Deus sacpe de hominibus iu Scrip- turis, apparct quod nolint eredere ct rectc vivere. Unde fideles ei facientes voluatatem Dci conversari dJcuatnr sine quei-Ma. quod de iilis Scriplura non queratur.

El simplicea. Njbfl praeter voluntatem Dci facien- tos vei scicntes, sicut (ilii Dc.i immacuiati, qui cam sit punis ct sanctns, filios non potcst habcre (iegene- res. In medio generia. Judaeorum et genlium.

Pravi. Mente. Perversi. Operibus. Sicat lumina- ria, ut : Sic tuceal lux vestra coram heminibus, ul videant opera vestra bona, et glorificent Palrem n- itrum qui in caelis est (Matlh. vj.

Ad gloriam mihi. Cloria enim palris fdii fttiorum ut aii Salomon (Prov. xvn). JSon in vaeuum Qui talem popuium Dco acquisivi. S’< d ei r,i . super sacrificium vestrum. Sed etiam si occidar, quia sacrifieium et obsequiom fuici restra obtuli Deo. Vincit prorectus veslri gaudium trislitiam pcenae vei mortis, sive jain non timeo mori sacrilicio vesjra: fidci coiisuminalo, sivo quia vcstrac lidtfi ministravi

11 SEDULH

omius sua. Counnoda quaerunt, nolentes pro A aliena laborare salule. Et commititonem meum. Propler liouorera, quia .,i ii: II i | >laius ofllcium. Ot mox

rea me sunt. Uoc esl, si lfberer ab hac eatena, \el non. Et minislrum negotii mei. 1*1 est, qai uiihi vestra vice tnrnistr&l. Et mmtus erat, propterea ^fuod .‘udieritis illum infirmatum. Trislitiae vestre causa mcestus fuerat. Non esse eoutristandum de liwtrtuis Aposlolus significat, nain deqieraiiliuiii est coutristsri. i iuquitde Epapbjrodilo : Infmnus

l’uii prope /"<”’ m, sed Deus misertus esi lllt, non so- ium aul, d e\ mtlii, ne Iristilium inper tristi-

tium haberem. Quorqodo ergo contristanduni vetat, cura ipse conlrislandum se, si mortuus fuisset, de- daral? Aliur de inorte Epaphroditi si provenlsset ‘» Conlristandum sigmlicavit, ei aiitcr prohibet contri- standUm. Ram hic propter solatium adjutorii ejus quo utebatqr in Evangelio, si tnortuus fuiss€t, con- tristanduui se dicit,“oos autem contristari probibet, ne obitu qnasi exslinclos ct perditos lugeamus, de- sperantes de resurrectione. Aliud est igitur solatluin requirere quasi absentis, et aiiud dolore jam non fuluri : hic cessat consotetio, illic excluditur. Et ego siite tristuia sim. Id esl, pro gandio vestro in adventu e]ns. Accessit sicut wsque ad mortcm, Qui vincto niilii in carcere non iimuit miuislrare.

CAPUT III.

Eadem i-obis sctibere. ld est, eadeni docunienta re- peierc.qu* jum pnesens dixerani. Vobis uutem ne- C cessQtiUm. Siciit “horto crettfUS irrigari necessarium est. Videte canes. Cavete pseudnapostolos, Evange- linm Chrisii tacerantes. Videte cor.cfsivnem. Qiria concisio potius quam cifcuinctsio sum tiicendi.

jretgo >. sto Sttmns. !Nos sumus veri Jn-

daei, qui non uiiius raenibri pettem, sed totius carais

icamus, iili vero concisio. Qni spiriiu. Id

mertte, non litlera Deo servlmus. In Grseco,

:;iciius, spiriiui, id est saucte, qui esfPcus. Non

Cottfulenlesin curne. Incaruaiiciicuiiicisione, noseiiiui

eircumcisio. Eyo magis cirtumcitus octava di*. Ne

aliquis puiaivi ideo se nou gloriari, quia non fuerit

circi cin umcisione ectavi dici, non post ali-

annos, ut atiquis peregrinus cirnttnciditur.

i)<! \jamin. Qu.e seraper fuit cum tribu

JurJa cortjoncta. Hebrcsusex Htbr&is. Non cxgentibus

proselytis. Pharisaws. Non quasi indoclus, sed pen-

lus legis. Sed qutv lucra milii fuerunt. Ad compa-

ratiouem invenli auri conleinnilur ajramenlum,

f|uamvis utruraquc ab uno sil condituni, et [>ro tem-

• qualilate qpcessarium.

Et arbitrar ui stercora. Stercora sunt quaj cjiciunt boBiiiies vel csetera animaiia ex utoro, cum «juod . wUdura csi ad confirman lum el satiandum i;is rcmaqet intus, sic lillero legis ejicilur,ret eansus spiritualis ad cibum animae ui corpore Ec- eleniae remaaet. Hiernnymus iu evpositione Hubacuc : K>o Vetcris leslamenti doclrina, scd Pharisa^orura.

D

SCOTI 216

et pnecepta homiuura, et deuterosis Judaeoruin ster- cora dicuntur ab Apostolo^

In fidc ad coqnoscendum illum. <Ut : Nhi credide- rilis non intettigeiis.

Et virlutem resurrectionis. Ut sciam viam resur- rectionis ejus, quia ideo resurrexit ut et nos simili- ter resurgamus : qui autera vere cognoscit, satis agil omnino ne peccet.

Et socielatem passiouum ejus. Si quomodo occur* rum ad resurreclionem, etc. Si compatiraur et con- vivemus. Si quomodo habeam gloviam in resurrc- ctioiic : non enim particeps glorise resurrectionis erit, qui nunc ad configuratiouem mortis ejus non vult pervenire.

Non quod jam accepetim. Perfeciionem, quain onmis homo et universa creatura per gratiain et non ex merilo possidere potest. Aliter, non quod acceperim, quia finis mundi nondum advenit, sed in spe (juod credimus, non in re. Aul jam perfeclus sim. Adhuc de bac perfectione , et de tali resurreclione suspensus sum. Si comprehendam. Si comprehendam raeritum auoslolaius , in quo ajiostolatu a Christo smu comprehensus. Non urbitror gompreltendisse. Se inuniliando oniiiihus gloriam tulit [lollit], ct univer- sos prpxocatad profectum.

Unum autem. Subaudis, arbitror cqiTiprehenJisse, hoc solinn s.cio, quia qpotidie proficio, et prajie- rilura lahorem non compiitans ad jiriora festino. Sive legis obiiviscens. Ad jierfecta Evangelii prae- cepta iite leneo. Bravium supernoe vocatiottjs Dci in Clnisto Jesu. Quando sanctis dicetur : Veniie, berte- dieli Patris mei, ppssidele paraium vobis regnum a conslilutione mundi. Quicunque ergo perfecli sumtts hoc seniiamus. Hoc est , quicunque voluraus esse perfecti. Aut,.perfecti sumus cx parle, non e\ loto. lloc st-miantus. Non copiprehendisse perfectioneni. Aut velera obliviscenda, et nova sectanda, vel futura prsemia semper cogiteinus. Vel sic se habel sensus hujus loci , ut ud conparatioueni horainum caetero- ruiu, qni non liaheiit curam vel noliliarn Scriplura- runi. qec.mysteriorum Dei, se et similes sui pcr- fectos dicat. Ad comparalionera aulein scientiae di- vinoe majestatis dicit se non accepisse perfectioncm scientijc, nec perfectum esse in scientia.

/’,’.’ si quid aliter sentitis. Hec est, si nec plene futura inlelligitis. Uoc robis Dominm revelabit. Sci- licet iii fuluro, ijisis rebus pra^sentibus. Aut, si quid aliter sentitis praeter quod dico, hoc est, pula.ndo vos comprehendisse perfeclionem, hoc vohis Deus reve- iabit, ni est, vos nosse imperfectos esse. Verutiilamen ad quod pervenimus. Ad cognitionem iicet imperfe- ciaiu, seu ad fidem.

Et in eadem ambulemus. ISon enim seire suffieit abstjue facto. Et cognoscite. ‘Honorate, et iraitamiiii. (^iii sic ambulant,. Sicul et nos. Sicut habentes [or* mam nostram. ilis lantummodo credite qui formam exemplinoslriportant. Multienim ambuiant. Pseudo- apostoli, a quibus cavete ne vos seducant.

Et gloria in confusione. Quia gloriantur in cir-

li? COLLECT. lci EpiST. I AD THES5. iJ8

cuwcisione vitiisque. Cmfonnubit. Po&t resurve- A fama1. Ut esl iliud : ProyUle bona non solum coram

ciioneui. Corpori aloria’. lu inonte scijieel Thabor. Secunduw o<terationem. Secundum hanc pplenliam, quia sibi cuncla subjeeit, eliam huc illi po^sibile est.

CAPUT IV. Gaudium et cotona mea. Propler vos enim in pra> senli heuficoi? , et in fuluro coronabor. Evodiam rogo. et Suntichen deprecor. ttx; niulieres scientes erani l«gis, quas siuiilile-r ut istos eadem senlire commo- net et hprtalur. Quorutn nomina sunt in libro vilce. Ne moleste ierant sna nomina iu hac F.pislola non cotuprehensa, scripta dicit in ccelis. Gaudele in Do- niiuo. Non in tcrrena felicitale. Semper. Tam in pcosperis quam iu adversis.

Ueo, scd etiam coram homiuibiis.

Si (/uu virtus. Tolcranliae. Si qua laus. Bome cou- versalionis. Didicistis. Verbo- Accepistis. Exemplo. Audislis. Aurib.us. Yidislis. Qculis. Ilocc aqite. Non enim spia suificit cogilatio. Quoniam tandem reflo- ruistis. Jloe est , ilerum llorc boni operis florere ca^pistis, ij-iftdo uiihi quod prius dabatis, hoc cst , oleeiuosynam ministraiido.

Pro tne seniite. Jd est , mihi eJeemosvnam date. Sicui ante seuliebatis. Lieeinosynam mihi tvihuenles anjequaro Irihulalioiiibus occupati fuiss<it is. Non quasi propter penuriam dico. Non propter meam inppiani , sed propter ve.struiu profeetum dico me esse gavisxun. Et iterum dico gaudete. Uepetit, ut magis ac magis $ Etjo enim didir.i. A Christo orunia aequanimiie»* coniirmetur gaudium. Dominus prope est. Scil quid ferre sum doctus. Scio liumiliiatem. Non desperans opus sil vobis aniequam petatis euni. Nikit solticiti fame. Scio abundare. Quia non extollor in abun- *tds. Quid niandiicelis, aut qnid imiuamiiu (Malth. danlia. Iu omnibus. ld esl, bonis, sive prosperis, vcl

v),,hc enio. gentes inqnirtinl. Sed in omni oratione. Leg; epistolani ad Tiiaolbeuin : obsecraliones iiunt pro pecoatis pneteritis vei -praesentibus, oraliuues pro adipiscendis quae spersmus.

Postiduliones. •Cum pro aliis intervenimus. Gra- tiarum ttctiones. Cum pro immensis Dei beueiiciis grates Jatnlesque repewiittiUs. Quac superat omnem vieiUem. Non soluiu homiuuin, sed etiam angeiorum. De castero, frutres. bl esi, ad exlremuiu ouiniuni, ut omaia breviter comprehendam, vel de reliquo vitaa nostrae.

udvcrsis. Scilis aulem el vos Philippenses , quando profeclus sum. Scilis quia vos solos, a quibus sum- pius acceperimus elegimus , fideliores omnibus vos. iudicaiiies.

In raliotie daii. Eleemosynae donatae. Fructum abujidantem. Mercede coelesti polleiUem. In odorem sMaviUUis. Oclor suavitalis non in re oblata. sed in meiUis oblalioue consislil. Hostiatn acceptabilem. More YCterum ohialionum. Impleat omne Uesiderium vestrum. Quia ut perfecli alia desiderare non polc- rant , nisi quae snnt sequndum divitias Dei , non

Qutrcunque suni vera. Perrnauentia , vel carentia ^* saxuli, et.qux ad gloriam pertinent Christi. Qui de nicndacio. Pudica. Mortbus. Sancta. Sine iinmundi- Cwsam suni donw. Qui nuper ex Cicsaris Neronis tia. Justa. Debita. ^lmo6i/ifl. Deo. Quaicunque boncc famiSia Christo credi-.ierunt.

m EPISTOLAM I AD THESSALONICENSES,

CAPfciT PRIMUM.

Paulus , et Sylvanus , et Timolheus. Quod non liieli.apostolMs, si^uiticai iiuditoium perfectionem.

El Syluanus, et Timotheus. Hi specialiter nomi- J) nantur, jmoil eoium doctores erant. Charitalis el ualieutue spei. Qui perfecta; cbaritatis est, susliuet omuia paiicuter, propier. sp.em futuram. Sed in vir- lute. Id est, sjgnorum, mirac.ulorgni.

Ei Spiritu.saucio. Cujus virtulem per signa mon- stL-avunus. In plenituditte multa. In perfectione justi- ti^er, convereatioois et vitaj.

Cum uaudio Spiritus sancti. Sicut aposlolos le- gimus fecisse. A vobis eaim diffamalum est. Id est, vestro exemplo csetene provrnciae ad credendum sunt proyocatae. Nam iiaUira farnae esl, sive bonuui vel malum nuntiantis, ubique omai celeritate dis- cnrrere.

Aliquid loqui. Dc vestra seilicet laude. Qui eri-

puit nos. Diuutlcndo peccata , et uocirina sua , et

exemplo.

■CAPIJT »•

JSon inax.is jiiit. Non est inanis serroo quem.im- plet constaalia passionis. Antc vexali. Muita enim passi sumus, autetmam ad vos venissemus.

Sicut scilis in Philippis. Quia aliquanti vestri vi- derunt uos Philippis passos, non expavisse persecu- tiones, nec praedicare cessasse.

In malia solliciludine. ld est, non negiigenier, nec transilorie, sed in mnlla solliciludine. Nonexerrore. id est , perversae doclrinse. Neque ex immundiiia. id est, avariliae seu perversi operis. Nequc in dolo. Sennone adulationis, aut non conlra conscientiam nostram docentes ac suadeutes. Sed sicut probati su- mus. Sicul probavit nos Deus dignos esse ad pnedi- eandum Evangelium.

Neque in occusionc avariliw. Omnis qui adulalur, aut propier avariliam , aut propler. vanam gloriaui

2W

SEDLLII SCGTI

SiO

adulatu.. ille ergo probatur propler Deum docere, \ Dominus passurum se ante prsedixit. Labor n&ster^

qui istaui non quaerit. Sed fuimus partuli inter vos. ld est, bumiiianies nos, et uec debiium quserettJes honoiem. Tunquum ti nutrix foveat filios saos. Hu- niiliaus se iu oninibus parvulo coyquat, ul iflos ad majora sua imiuiione perducat. Nam et balbutit in- terdunt lingua, et niaitducare fingit, el cum eo [eis] lente auibulare eonsuescit. Ita nos omnia fecinius per quse proficere poleralis. Sed etiam animas nostras. l’t . Ego sum paslor bonus, bonus aultni pastor ponil animam tuutn pro ovibus suis (Joau. x). Charissimi. Propter fideni et couversalionem nostram. Laborem nosirum. ld est , mnnuum. Fatigationem. In itine- ribus ad praedicandum Evangeliura. Lt nullutn ve- ttrvm gramremus. Non gravat Corintbios, propter

Doctrina nostra. In omni necessitate. Omneiu ue- cessitatem et tribulationem non sentimus, pro mul- tiludiue gaudii status vestri. Quoniam nunc vivimut. Etiainsi occidamur, vivimus, quoruin vita in veslra firmilate consistit. Super omne gaudium. Triplieem, ostendit , causam laetitioe nobis yestra convetsatio praestat, quia et vos profecisiis, et Dominus per vos benedicitur. el aliis praebetis exemplum. Quw desunl fidei vestrcp. Non ipsa fides deest, sed couforiatio, ut in fide permaneant usque in fmem. Dirigat viam nostram. W est, remotis diabolicis scanualis, quibus noster impedialur advenlus. Yos uutetn Dominus tnultiplicet. Sicut et nos multiplicavit in charitate. Sine quereia. Id est , peccati principalis apud Deum

pseudoapostolos muuera quaeremes; bos autera non B et homines. Cum omnibus sanctis. Sivc angelis. sive gravat, ul inquielos qui erant ex iilis exemplo suo hominibus.

coerceret.

Qu.nn tancie. Secundum raeutem. Juste. Secun- dum bona opera. Et siiie querela. Non alios gra- vando in soi!iciludinibus. Siquisenim sanctus fuerit dootor, uon tamen sine quereia est, si alios soilici- tudiuibus supra modum aggravat. Yerbum auditus Dei,- Id esl, quod priraum de Deo audistis , stve ut audiretis Deum. Xon ul vcrbum hominum. Ul ver- bum hominum acripit , qui contemnit. Yos auiem ita credidistis. ut ab ipso Deo vos audire putaretis. Ecctesiarum Dei quce tunt in Judcra. Id esi, quibus

CAPUT IV.

De ccetero ergo rogo, fratres. Pest laudem et con- firmationem incipit exhorlaiio. Abundetis tuagis. Quia cum aelate fidei debent augere profeetum et mures, sicnt accessu carnalis setatis et corpos before- scit et sludium. .-1 fomicatione. Tam spirituali quam corporali. Suum vai possidere. Proprium suum cor- pus sive coujugem caste habere. Qucc non noverunt Deum. Auctorem castitalis. Ut ne quis supergredia- tur. Ne quis suam conjugem derelinquens, allerius polluere qucerat uxorem, sive in quolibet negotio ne

dicitur : Nam el vinclis compassi estis, et rapinam 1ms alterum fraudet, ut qui pecuniam suam non

bonorum veslrorum cum gaudio suscepistis. Qui et aa” usuram dederat. Non hominem spernit, sed Deum. Dominum occiderunt. Quid mirum si nos persequun- ^ Non inea verba despicit, sed ejus qui in me loquitur

l«r, qui nec Domino pepercerunU Prohibentcs nos Christi, cujus spiritui injuriam facil omnis qui non

gemibus loqui. Non solum Judaeos impediunt , se.l sancte conversatur. A Deo didicistis. A Christo, qu;

etiam genlibus inrident ad suorum cumulum pecca- dixil : Xtandatum novum do vobis, ut diligatis invicem,

lorum. Proevenit enim super illos ira Dei. Sive quia sicul diUxi vos (Malth. xxvj. Et ideo novum est, ut

pradico qna pcena capti sunt, sive quia -mlatus non Pr0 alterutro moriamur, quia hoc Yetus non jusscrat

credentibus est inlellectus, sive hic proplictizat ?in- Testamentum. In univcrsa Macedonia. Id est, non in

dictam crucis quasi prius facta esset. Lsque in finem. Thessalonica tantum. Lt abundetis magis. Hoc est,

1’sque dura credunt, vel usque ad diein judicii , ut : etiani ignotos quosque diligulis. Ut auieti sitis. Qui-

Opprobrium sempiternum dedit iiiis [Ptal. lxxtii). dam eorum mquiete per diversorum discurrebont

Ego quidetn. Festiuavi. PaulHs. Non aliquos a nie domus, aliqoa etiara ad refiginnis opprobriujB ab iufi-

nuntios destinavi. Impedhit nos Satanas. Tribula- delibns fiostulantes, quam cansam plenius ad eosdem

tionibus persequentium , sive omnis labor contra ihir.

rius Satanas dici potest. Nam S.itanas aliqmmdo E< ui vestrum negoiium agaiis. Necessc est enim

aon potest impedire virtnten animi; qnae autem ad T otiosum inbonestum esse , dum necessaria victos

labores corporis pertinent , ssepe potest irapedire. requirit, adulationi quoque operam d:>re, novilates

Qua> enim tpes nostra? Non innueiito vos deseiamus, oiiuo rumornm sectari , causarum fabularumque

per quos et laMiti.c gau.lium speramns, et gtoris co- occupatkmes eomrairere, per (juas sibimetipsi adi-

rooan non sustmenies, non patienmr nl aemo ad vos veairet.

CAPUT f II.

Solitutii. Maluimus enim soli remanere quam ne- fccire quid agatis. Et Busnmu Fti i. Qureritur

lum pai”; ad facultatem , qua diversorum v.deat domus penetrare. Qui basc omnia facif, inbeneste ambulat. Honeste hic ambulat processionis, et visi- tationis e; Dei verbi causa ambuL

.i forii sunt. Id est,

quouMdo TiraotiMns missns sit, qui pariter scriptus ne tos iusi denotent, qui prcebtare videntur.

est. Non ergc hac vice n , >e-i prius. /;* iioc.

Labore, ut : Ecce ego mitto vos sicui m lupcrum, elc. (Mallh. x). Positi sttinus. \ Deo. Prce- dicabamus vobis. L’t non vos ipsa novitas deterrcret, sed magis prophetiam nostram firmarel , sicul et

Dc dormientibus. ld est, de mortuis dorraiuot, qnas ceitu.a es;. resurgere.

Yerbo Domini, Ut : Qni credii ia me eisi mortuus fuerit, vivei. Yerbo Domini, qui in Paulo loquebalur iilud quod sequitur. Quia nos aui vivimus, qui rc<l-

$21 COLLECT. IN EPIST. II AD THESS. WL

dui sumus in adventu Domini, non praveniemus eos A viyilemus. Id est, oculos semper ad Dominum vigi-

qui dormierunt. Iloc autem dicendum repulat secum his quos vivos inveniet dies judicii, dum adhuc vi- vunt in corpore. Aliter Yerbum Domini est : Nou praevenimus eos qui dormierunt, quia tam velox erit resurrectio eorum quam uostra assumptio.

In jussu Dci , ut : Mortui uitdient vocem FUH Dei (Joan. v). Et in voce archunyeli, lioc est C03- lestium virtutum, aut in manifeslatione voois ar- changelicae; aliler, in voce Christi, sive Michaelis, aut Gabrielis, quod inlerpretatur foriitudo Dei , qui dicil : surgile, expergiseimini. In tnba. In cldiuore. Descendel de ccelo. In aera, sive supra monlein Oli- veii, unde corpus ejus elcvatuin est, ibi pr&sentia ejus dcnionslratur.

lantes », vel elcvantes. Et sobrii simus. Nc euras hojas vitaj inebriciil nienlem noslram. Nam qui dor- miunt, nocte dormiunt. Meo occisi et cbrii sunt, quia in lenebris sunt, sed liic inagis nox et cbrietas alle- gorice pro ignoraulia et iibidine accipicndaj sunt. Induii loricam. Quia alii nudi sunl qui ebrii suni.

Fidci et charilath. Omnis justilia fide el charitale constat, quam loricx» alibi cotnparavil. Qui morluus est pro nobis. Id est, ne nos morcremur. Ut sive vi- giiemus, sive dormiamus. Hoc est, ut sive in corpore, sivc extra corpus inveniamur, semper cum ipso vi- vamus. Vt noveritis. Honorilicetis. Laborant. Scilicel in doctrina. Pacem habete cum illis. Etsi coulraria vestris moribus dixerint. Corrpite inquietos. Yagos

Resurgent primi. Non tempore , scd primatu glo- B huc et illuc discurrentes. PusUlanimes. Id est, inten-

tione desperantes vel deficieiiles. Suscipite. Susli- nete. Patientes estote. Etiam ad correptos, quia im- patieulia non corrigit, sed irritaU Invicem et in om- nes. Non solum in vos Christianos, sed in omnes homines. Spiritum. Loquentem varias Iinguas, vel spirilum exhorlantis, nolite perversis qurcslionibus opprimere. Proplielias nolite spernere. Sive futura praedicantes, sive prseterita disserentes. Tantmnut probctis. Si legi non sunt contraria quse dicuntur, et si quid lale fuerit refulate. Omnia probate. Si a dia- bolo, an a Deo sint. Integer spiritus. Mens in qua est imago Dei expressa, sive formata. Alii spiritum con- seienliam dicunt, ut : Ncmo scit ea qua; sunt homi- nis, nisi spiritus qui in eo est. Fidelis est. Et verax

riaj. Rapiemur in nubibus. Sicut corpus Domini in nube elevatum esl. In hoc autcm veloeitatem resur- reclionis significat ; unde Isaias dicit : Sancti spe- rantes in Domino, mutabunt forlitudinem , assument pennas, nt aauilx voluntcs, etc. (Isai. xl).

CAPUT V

Sicut fur. Quando omnes scierit dormire securos

in nocte , ui : Media nocte clamor factus est, etc.

(Matth. xxv). Pax et securitas. Post occisum Anti-

christum. Tunc repenlinus eis superveniet interitus.

1 1 in diebusNoe ct Sotlomorum contigit. Sieut dolor

parlus. Sicut illa veniente parlu dolores non eflugit.

Non estis in tenebm. Non estis ignorantes, ut ne-

scialis vos scmper debere esse paratos. Filii lueis.

Scientiae, vel Chrisli. FUii diei. Veritalis. Noctis. C m promissionibus

D;cmonis, vel peccali. Tenebrarum. Ignorantia. Sed

Deest foriassis habentes.

mni.

1N EPISTOLAM II AD THESSALOMCENSES.

CAPUT PRIMUM.

Cratias agere debemus Deo. Qui sibi talem Ec- ciesiam qu?esivit. In exemplum jusli judicii Dsi. Ql exemplum delis justum Dei judicium exspectandi, quem ita credilis venturum. Si tamen juslum est. Hic si tamen confirmantis est, non dubitantis, quasi dicat, si tamen fons justitise polesl judicare quod justum est. Nam sicut indubilanter pro nomine Doniini pa- lieptibus requiem, ila incunclanler Iribulationem his qui eos tribuiaut repromisit. In (lamtna ignis. ld est, ut ignis ante ipsum praecedal. Quod si potuit flamma Dei iniperio tres pueros omnino non tangere, quare non eadein poteniia aliis saevior, aliis mitior, fieri posse credalur? Ei qui non obediunt ejus Evan- gelio. Peccatorcs licet non fuerint.A facie Domini. Ut illud: Ite, maledicli, in ignem wternv.m. Mirificari in omnibus. Cum ipse in snis glorificandus erit mem- bris , quae solis splendove fulgebunt. Tunc enim mi- huntur impii ct irrisores humilitatis in subitatione

salulis insperatse justorum. ln quo ei oramus. In ex> spectatione illius diei judicii. lta et ghrificetur no- men Domini. Ut Chrisli uomeii in vestris aclibus cla- rum sit, et nos in ejus signis et viriutibus gloriosi

simus.

CAPUT U.

Rogamus autem vos, fratres, per advenlum Domtni. .Primum, vel secuncium, quo vobis charius nibil esse sum certus. Et nostram congregationem. Quando a quatuor venlis coeli congregabunlur electi : Ut ubi fuerit corpus , illuc congregabuntur aquihe ( Matth. xxiv). Neque per spiritum. Neque signa vos lerreant tanquam per spiritum facta, quia hoc et Salvator pramonuit. Neqne per verbum. Ne sermo dialeclicaj. fallaciai vos seducat uilo modo sub qualibet specic boni vcl ma!i. Quasi inslei dies Domini. Dicendo : Ecce est Christus hic, vel illie. Quoniam nisi venerit discessio |AI., dissensio]. Hoc e6t, nisi Antichristus venerit , non venicl Clirislus. Quod autcm discessio-

m

SEDULH £COTI

224

ncm uic dicit , alibi euin rejugum appeliavit in Lati- A Arianum, qui ideo Patrem majorem putat, quia prior

nis exemplaribus. Ltrumque auiem ila intelligendum cst, (fuod nisi veneiit reJaga veriiatis, sive sui prin- cipatus deserlor, sive discessio genlilium a regno Romano, sicut iu Danieie per. besic»: imaginero dici- tur. lloino. Anluhristus. Pecceti. Dial oli scilicet. Huper omne quod dicitur Deus. Super omnem videii- ce.t potentiain et aeternilatem se jaclabit. Et sacra- iuenia culliine diviiue eorrigere, vel augere se dlcal. Et lemplum Iliciosolyuia: relicere tentabit, omnes- que legis caeremonias reslaurure, tanUuri ul vcrilatis Christi EvaogeMon solvat, tpise res Judases euin pro Clirislo suscipcre persuadebit, in suo non in Dei no- raine venienteiu. Quid detineat. Hee est, qua; mora est ut veniat. Vt reveletur. ld esl, Antichrtslu*. Suo teinporc. Id est, oplo lempore. Jam enim mtjslerium K nmt, ut vel iioc modo quo sancti se ab eis separant,

in Scripturis soleat neminari. Et dedit consolatio- uem. Preraissionem , sive consolatorem spiritum. Et svem bottam. Quia potest et spes mala esse.

CAPUT III

De cctero, fratres, orale pro nobis. Dat humilitalis exemplum,el occasionem eharilatis, ul proalterulro audacius orcinus. Et gloriftcelur. Auditorum profe- clu. Fidciis esl Deus. Id esl , qui non relinquit nisi reliiiquentes se. El vmientia Chrisli. Sicut Christus patieutiam babuit.

Denunliamus autem vobis, ut ubstrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate. Quia ia primis ie- nius coinmoiuiinius, et tamen emendare se nolue-

iniquitatis operatur. Antichrislus per sua uiembra agil, ul Joannes dicit : Multi AnlicJttuti facti sttr.t (Joan. ii ). Iu bis ergo rnyst riuni iniquitatis opera- tur, qui falsis dpclrinis ejus pervium faciunt itex, quos beatus Joanncs in minidiim dicii eiisse. Sicut enim Chrisius nunc per membra sua eperatur, sic Antichristus. Qui nunc. Re\ Romauorurn. Tenet. Kc- gnuin. Teneat. Regnum suum. Donec de medio fiat. lloc esl, donec regnum , quod minc lenet , de uiedio auferaiur, priusquam Antichristus levelctlir. Aliler : ilt qui nunc tenet, id (fet, Nero, teneat lunc ejusdem

erubescant. Hujus plane loci aucloriiate subtraben- dus est ab omni Chrisliano qui non secundum apostoiica praecepta incedit. In prima rogat, hic denuutial; in iila blandienlis affectus est, in hac ob- testantis severius et minamis. Denunlunnus vobis fratres. Quia prius roganles contcmpsisiis audire , laltcin nuuc denunliamus voci obedire. Ipsamque deiiniilialioiiem non mtdo verbo, sed cuni obtesta- lione nominis Domini uoslri Jesu Christi lenibileni infert, ne forte simplicem , velut humana voce pro- lalam, rursum conterunerent. Imilari nos. Qui su-

i.umiiiis ailer Nero. Donec de medio, hoc est, regno D,US mrma credeniium. Non quia non habuerimus

mediante Uliiis tunc Neronis, uascalur Anticiiristus poteslatem, non quia indignus est operarius mercede

in medio regao alterius tunc Neronis. Hoe de rmpe- s^a» **& ot nos forraam daremus vobis ad imitan- rio Romano dictum est, et pmpterea Pauium non id C dum nos, ne cui eccasionem avaritiae, vel etii, quod

aperte scribere voluisse dicunt, ne calumniam incur- *0iiS esl inquietudinis, praeberemus. Quoniam u quis

reret, quod Romano imperio iuale oplaverit, cum n0n vu^ operari , ncc manducet. Aul sedeanl quieti,

sperarclur aeternum. Spiritu oris sui. Ut Isaias dicit : aul *l vcr’ SUBt apostoli, uos sequantur, si non ava-

Et spiriiu iubiorumsuoruin interficiet impinm (ha. xi). rilia, se<! Dci causa ambulare se ducunl. Ut cum si-

Prodiuiis mendacibus. Pnestigiosis , sicul ante praldi- leniio opcrantes suuin panem munducent. Comila-

ctum est , dabunt signa, iia ut Beducantur, si fieri ,wr e,1’iU loquacitas inquieludinem et instabililatem.

potest, etiam etecli, per phantasticam virtuteiu, sic- ut Jamnes ct Manibres coram Pharaone fecerunt. ldeo mittet illis Dcus operationem efroris. Id est, p*er- iniitct venire; nam si Deus mittit, nou est operalio Salana?.

lijudiccnlur. P-jenani palianlnr. Cotisenserunt ini- quiluli. Homini diabolica arle lallcnli. In conslilutio-

Suumpanem. Non alienum. Nolite deficere benc fa- ciente». Aliis qui non sunt hujusmodi ; aliter, etiam hujusniodi benefacile, Ifcet eis non commisceamini. t t erubescat. Lt uon penitus abscindatur.

Corripite ut fratrem. ^Lgcr enim curandus esl, non negandus , ne in aposlasiam inauietudo vertalur. Jpse autem Dominus pacu. l,’t possitis omnes curare

ttem gloritc Doinini nostri Jetu Christi. Ad hoe ci.im pat ifice. Quoa est atjnum. Agnitionis. In omni Ejii- vocati suinus, ul Chrisii gloriam a. quiramus. Scimut ® *tola tta *rribo. Sic enim subscribehat . excepla Ga- enint quoniam cum upparucril, simitcs ci erimut. Do- latarum, quaui ex integro propria manu subscripsit, ininus nostcr Jcsus Christns, et Deus Pater, contra Ul P°st <»» »ec sibi, uec angelo crederent.

IZ

IN EPISTOLAM AD COLOSSEJNSES.

CAPUT PfiiMUM. non pervenit. Propier spem. Non propter homlmui

Paulus apostottts. Hac vice a|Mislolatus auctoritale laudem , sed propter vitam seternaw qire e.t in

utitur : in aliqu.Lus enim audiio.es reprehendit. Au- Cbristo. ln ceelis. l’t est : ExsulWe quta merces Vfi

tuafidc veslra. Noa visa, vcl cognita , qi.ia ad ho, slra copiosa est «« cwlts (Hatlh. v). SicuTin o,nni

S2o COLLECT. IN EPIST. AD COLOSS. ^6

tintudo. Synecdoeuiews , pro parte raaxima mundi. A desunr passtombus Chriiti. Patitur cnim Panlus m

suis incmluis ea qiKC desunl passionum Christi : ouinia enim quac poluit adimplerc iu vila passionum

Fructificans el crescens. Aliud xxx, aliud lx, aliui c, secundum parabolam seminantis(itfal//j. xm). Et co- ynovislis gratiam Dei in veritalc. llle graliam in vc- ritate cognovit, qui ejus benelicia mulis actibus non «vjMJiuvil. Qui est pro vobis fidelis minisler Christi. Fidelifcer pro voiis Jn orationc incurahens, ministe- riura Christi exuibet volunUle. Jn spiritu. Id est, in «pirituali dilectione. Et postulanles. Pro his viriuli- bus qux sequunliir. Ut impleumini agnhione volunla- tis. Quia aliter Yoluntalem ejus non polestis facere, quod Propheta iotelligeos dicebat ad Dominum :" Doce me facere volunlatem luum , quia Deus meus es tu (Psal, cxui)- In omni virluie. Exsuperando vilia sp.iri.tus et carnis. Secundum majestutcm. Per auxi-

Christi assecuius esl, adh"c tameo mori restat, ad quod paratus erat. Sccundum dispensalionem Dei. Doctrinae cvangelica’, quam vobis genlibus visus sum crogare. Divitias majcslalis. Quia idem Dcus oni- niiiin , dives in omncs qui invocant illuin, Quod esl Chrisluf Ipsc est cijim ipvstcrium. Corripienles. Propter mala opera , ut : Declina a malo , et fac bo- num (Psal. xxxvi). Omnem kominem. Servos et libe- ros, nobiles ct iguobiles. Et docentes. IJ est, ad be- niun laciendum, ut fac bonum. In otnni sapientia. Wteris et Novi Teslamenli. Contendens. Conlra nae- reticos et darmones. In virtute. Potentiaj ejus, i»

Jium. ln onmi pulientia et lonaanimitate cum (jaudio. K signis et miraculis.

lbi vera est longanimitas ct patienlia, ubi aliquis etiam,gaudel sc sustinere quod patilur. Sorti sancto- ruvi. Sorlem hacredilatis Scriptura cognominat, qaia Jjesus lerram divisil in sor.te. In lumine. Fidei et sa- jpienlix. Et trunstulil >n r.>gnum. \a Ecclesiam prav seutem , rcgnumque coelprum. Filii dileclianis sua: Uoc esl, filii dilecli sui, ut : Hic est Filius meus di- lectus, in qno milii complucui. Qtti est imago Deiin- ipisiffilis. Sitnililudo est in habilu fprmae, ajqualilas in meusura magniludi.nis et parvilatis, imago in ex- pressa re de altera ; nam duo ova similia el ;cquaiia possunl esse, oou est laincn imago, quia alterum non est expressutn dc altero, in liliis vero imago po- test.esse. Christus autem uon solum imago est Dei

CAPUT II.

Volo autem V4>s scire qualem sollkitudinem habeam fro vobis el pro hisqui sunt in Laodicea. Qite est civj- tas in Asia Miuore. lloc ita dico. Quod in Christojiunt omnes thesauri sapiontiae et scieniia: absconditi, ut serraqnem, velsensum philosophise^qui contra illuin est, non solum non miremini, sed etiam sluliiiioe de- putetis. Scd spiritu vobiscum sum. Habebant hanc gratiam Apostoli , ut alibi positi, quid alibi agerctur agnoscerent , sicut Elisxi spiritns cum Giezi fuit in via (I V Reg. iv). Et supplens. Id esi., litteris implens quod corporali prsesenlia non possiim implere. Radi- cati. Fide. El supercdiftcali. Ylrtutibus aliis : nam secundum robur fondaraeoti validi supercrescit aedl-

Palris quia de illo est, el similitudp quia imago est, ^ ficium. Et confirmuti fide. Bonorum scilicel futuro- sed et lequalitas tanla, ul nec temporis inlervaUum rum spe. Abundantes in illo in gratiarum actione. Id

impediniento sil. Primogeuitus universtv cre.atura’. Primogeniiiis sccundum assumpti hominis formam, non lempore , sed dicitur juxla illud : Filius tneus priinogeuitus lsrael (Exod. iv). Aut primogenitus di- citur, quia anle oinnem crealuram divinitato nalus est, vel piiinogenittis noniinatur universa?. Ecclesia>. Primogenitus ex mortuis. Iiicorruptibililatis gloria. Ut fial in. omnibus. Tam visibilibus, quam invisibili- bus;,sive mortuis, sive vivis. Primnium tenens. Sive Becundujn carnem+ sive secundom divinitatem.Com- plaeuit., PzU’i-„Omnem plenUudinctn. Habet divinita- tis^.io aliisvlioc.est, aposiolis, pa.triarchis, prophc- tis, grati^ Cuit ex parle; in Chri^to autcm tota divi-

est, semper crescentes in illo, et pro omuibus beue- ficiis ejos gralias referentes. Videte ne quis vos de- cipial per philosophiam el inanem fallaciam. Contra phiiosophps agit , quorum omnis pene dispulatio de elemenlis est, ex visibilibus creaturis, et qui ex re- bus naturalibus virlutem aestimant Dei, dicenies, ex nihilo ficrinihil posse;ct : animara, aut initium non habere, aut esse mortalem ; et : virginem parere om- nino non posse, sed et Deum ex homine nasci , mori atquc resurgere , credere stultum esse. Aliter, ina- nem seducat fallaciam,id csl, Judaismum. Sccundnm t,raduiunein hominum. Sasculares litteras. Elemenla* Maudata carnalia. Non sccunduui Christum. Non se-

niUis abundat. Reconciliuni omnia. Coelesiia el terre- ^ eundum fidem Evangelii Christi. Omnis fknitudo di-

.Slrta,-. qiwe viuc di» ona.nlia olim .. dissidebanl. Per Mtgvinem crucis_ejus.,ilo^ est ,.per sanguinem.qui cfftjsusest i.n cruce, Notandum quare non dic.it per cruoem, sed perjanguinem aucis.: aliudnamque.est crux «i^lto sians, aliud>anguis decuirens; ascen- deus.ergo in cjmceip, .quasi (oelesih obliiiit et saoa- vit, &mguis antem ejjus.de s;;mmo jtillans sanavit .lerpesAria, et-boe in sanguine hostiaruni proefigura- ba.tj4r;, de ijuo aliwd super altare offerebalar, et aiiud ad ba*in« ajtaris fuudebalur. Reconciliati in corpore. Eetdftsiyp. .SiakUes, In charitate. In universa crcaluru. Scilieet rationali, ut : Pradicate Evangelium omni ciealurce. Minister. Pr;edicator. Et adimpleo ea quce

viniiatis corporaliter. Sciendum cprporale aliquid vel proprie dici., cum de corporibus agitux, vel eliam trans|ato vocabuio , sicut dictum est : Quia.injpso inhabitat. pinnis pleniludo divinilatis cojcpopaJUer : oeque enim divinitas corpus est, scd..<iuia sacra- Ojenta Vcteris Testamenli appellat umbras futu.ri, propier umbrarom corpus, corporaiiter dixit h.abi- (ave in Chrislo plenitudinem divinitatis , qupd in illo implcantiir omnia quai umbris iilis Ggnrata sunt, ac si quodam modo illarum umbrarum ipso sit corpus, hoc est, figurarum et significationum illaram ipse sit vcrilas. Sicut ergo ipsip /igane signilicalionesYe translato vocabulo ulique non proprie dictac sunt um-

2o7 SEDULII

brae, iu» quod ail pleniiudinem divinitalis eorporali- \ ler inhabitare, iranslalo verl.o usus esl. In cxspo- Uaiione. In ciivuincisiune Cbri.sti, per quam lolum velerem exspoliastis honiiueni. Conseindti in bapli- smo. Quia peccata sepeliuntnr in baptismo. Et surre- xit. ln novitatem ^itne. Operationis Dci. Id est, resur- recliouis Chrisli. Convivificavit. Auferendo causas mortis, id est, peccala. Delens chirographum quod cnlvenum nos eral. Chirographum dicit maledictum legis, uade alibi ait : Christus nos redemit de niale- dicio Icgis, quo continelur : matedictus omnis qui non pcrmanserit in omnibus qurv scripta sunt in libro Ugis, ut faciat ea. Quidani vero dicunt chirographum esse, quasi Bcriptam quamdam apud Deum, meino- riam peccalorum ; unde ipse in Cantico dicit : Nonne hcec congregata sunl apud mc, et signata in thesauris B meis? El Jerem. ait : Peceatutn Juda» scriptum esi in stylo ferreo, in ungue adamanlino (Jer. xvn). Etiam baoc ergo deleta est in cmee, dum dimissis peccatis, eliam meuioria esl ahoHta peccatorum. Aliler chi- rographun. uicit, quod adversum genus humaiuun diaholus aUa niemoria recondiluin habebai. Affigens illud cruci. Quia nos de ligno tulimus illud chirogra- plium idco non poluit deleri, nisi attigerelur ligno, ul dicit : Tulit peccata nostra super lignum (I Vcir. iv). Nam tituliis qui scriptus est supercrucem, istum titulum chirograplii delevit. Exspolians principatus. Daemones, quia praedara generis bomani ab eis ra- puerat. Traduxit. Alligavit. Et captivavit. Mortem. fiducia. Siue timore. Palam. Non kilenler. Trium- phans illos in semetipso. Devieil palam, el crueifixus *-• confustonc contcmptfl triumphavit; nou occidendo, sed moriendo; nec vim inferendo, sed sustinendo, ut nobU, confracta omni superbia, vincendi daret cxemplum. Nemo vos judicet. Nullum enim in hoc debet esse jutiiciiim, quod cuin umbra esset, cessavit corpore veniente, quia imagine. non est opus, veri- Ule prxsente. Corptts anlem Christi. Id est, rei veri- tas. Nemo vos seducal in humililate. Ncmo ficta hu- mililate superbus, et angelos videre se inenliens, frustra super homincs jactet, quia visiones a suo loquitur corde. Sive nemo tam huiuilis sibi et reli- giosus videatur, ut Augelos qui Deiim vident, se vi- dere mentialur. Sensu carnis suw. iSon spiritualiter inleiligens. Non tenens caput. Christum non credens, qui omnium sanclorum caput est. Ex quo totum cor- pus per ncxus et conjnnctiones subministratum et con- structum. Quicuuque igitur extra lioc corpus est, quauluiulibel se jactet, ille non vivel, quia caput non hahet Chrislum, qui cst viia. Crescil in augmentum Dei. Iu augmentum eorporis illins, quod est Eccle- sia. Ne tetigeritis. Jutlrcis dicit. N-‘ijitc rjustaverilis. ImmuuJoo cibos sccundum lcgem. In interitu ipso uiu. Ideo non debent pro magno baberi, qnia inter- cnnt et vadunt in secessum ventris. Qum sunt r«- lionem quidem habenlia. Uoc esl , vnKnlur baberc aliquam ralionem, si niyslice el non secundum so- lani litteram exponantur, et ul non ad honorem vcl ad sauiriUUem ventris historialiter iiant.

SCOTI 2?B

CAPUT m.

Si ergo consurrexistis cum Chrislo. Consequenter priino commortuos, deinde consurrexisse nosdicit, nec solum terrae niori, sed etiam ccelo vivere nes hortatur : Nihil, inquit, lerrenum vos anibiatis, ne- que mortale quaeratis. Quce sursum sunt sapite. Hoc esl, coelestein sectamini sapientiara, sed nos nune rius Imnianae sapientiae studium impendiraus. Mortificate igitur membra vestra quo? sunl super ter- rum. Prius ergo quam caitera perscrulemur, quae ista sint mcmbra qiue mortificare praeceperit , inda- gemus. Neque enim beatus Apostolus abscissionem manuum aut peduin praeceptione compeliit,sed cor- pus peccali.quod ulique consial ex membris, quau- tocius destrui desideral; de quo corpore altbt : Vt destruatur, inquit , corpus peccati. Et quae sit ejus «estructio consequenter exponit : Ut jam, inquit , non serviamus peccato ; a quo liberavi etiam cum ejulatu postulat, dicens : Infeiix ego homo, quis me liberabit dc corpore hujus morlis (Rom. vi)? Hoc ila- que corpus peccati multis vitiorum memhris prota- tur exstructum, el ad ejuspertinet portionem quid- quid vel faclo, vel dicto, vel cogitatione peccatur, cujus membra rectissime super terram esse dicun- Uir ; uon enim possunt hi qui eorum minislerio uluntur veridice profileri, Noslra autern ecnversatio vt ccsHs est. Primo ilaque fornicalionem nredidit in- fcrendam, quae carnali permixtione perficiiur. Ter- lium peccali membrum libidinem ponil, quse in se- cessibus animre coalescens , accedere cupit ciiam , sed sine passione corporis non potesl : libidiuem enim ab eo quod libeat dictam esse non dubium est.

Concupiscentiam malam. Quae non solum ad prae- dictam impudiciiiae passionem, verum etiam ad om- nes noxias cupiditates generaliler referri paiest, quac corruptae tantummodo voluntatis est aegritudo , de qua Domimis in Evangelio : Qui viderit, inquit, mu- lierem ad concupiscendum , moechaius est iiiam (Matth. v). Fornicalionis nutem geuera sunt tria. Primum, pcr quod comuiixtio utriusque sexus per- ficitur. Secundum absque femineo tactu, quo Her, filius Judse pairiarchae a Domino percussus legitur, quod in Scripturis sanctis immunditia nuncupatur. Tertium, quod aoimoac menle concipitur, de quo Dominus inquit : Qui viderit mulierem ad concupi- scendum, mwchatus est illam. Quae tria genera bea- tns Apostolus pari modo exstinguenda pronuntians : ilorlificate , iuquit, membra vestra quce <an» super terram, fornicationcm, immundiiiam, libidinem , etc. Qua; est idolorum servilus. Cernis itaquead quanlam labemrabies haec per gradus singulos crescal, ut etiam idolorum vel simulacrorum servitus Apostoli vocc pronuntietur, eo quod figura Dei imagine prae- termissa, quam devote servieusDeo immaculatam in .scinetipso debuit custodirc, hominum figuras im- pressas auro, et diligere pro Deo maluit, et intoeri. Indigmtlionem. Ipsa est qu;e inebriat mentem. No- tite mentiri. I ilios enim vcritatis non licet menliri. Qui renovatur tn agnitiont Dei. Cum quis cognoveri

5*9 COLLECT. IN EPIST. I AD TIMOTIJ. 230

chjhs imago -est, el in quantum petest nititur simu- A scnt. Timentes Dominutn. Qui ubique semper videi,

lare. Vbi non est muscultts. Quia apnd Dcnm non pcaedicatnr scxus, vel genus, vel patria, vel condilio, sed sola conversatio : nani carnalis esl ista diversi- tas. Seti omnia in omnibus Cliristus est. QuoJ ila fiet, ciun omnis amor, oinne desiderium, oinne slu- dium, ouinis couatus, omuis cogitalio nostra, omne quod videmus, quod loquimur, quod speramus, Deus erit, illaque unilas, quas nuuc est Palris cum Filio, ct Filii cum Patre in nostrum fuerit sensum men- temque iransfusa, id est, ut quemadmodum nos ille sincera cl pura aique indissolubili diligil charilale , nos quoque ei perpetua et inseparahili dilectioue jungamur. Induile ergo vos sicut etecti Dei. llla de- pouentes, haec induile cum eslis clecli. Sufferenles

et odil oinnc quod ueltiiu e*l. Scienle» quod a l)o~ mino accipiclis relribuliunciu liierciittaLis. Eliamsi ingralos dominos habealis, nolite pularc iufnicliio- sum esse serviliuni, quod propler Dcum exhibilum, ccelesti rcmunerationc pensabilur. Qui enim nocel , recipiet id quod inique gessit. Sive servu»qui Domi- ninii conlempseril, sive Dominus qut coulra tervum inique egeril. Et non est personarwn acceptio apud Deum (I Petr. u). Hoc dicit, ut consolationem habe- renl, scienles suam injuriara non essc apud Deum inuitam.

CAPUT IV. Domini, quod justum est et rvquum, servis prcestale, scientes quoniam el vos Dominum habetis in ccelo.

invicem. Exeraplo Christi, qui infirmitales nostras B Orationi instate. Nunc generalis exhorlatio subse-

portavit. Quod est vinculum perfectionis. Charitas eniro multa meinbra in unum colligit corpus. Et pax Cliristi. Qui pro omnibus mortuus esl, ct suos diie- xit iuimicos. In cordibus vestris. Non in facie falla- citer arridenle, vel sermone doloso. Grati estote. Be- neficiis Christi. In uonnuliis exemplaribus habetur : Et tjrulia eslote; hoc est, nolile l>gi assirailafi, quaj vicem reddit, sed gratias, qua1: ignoscit etiam inimi- cis. Innomine Domini. Idesl, ad gloriam nominis Doroini noslri Jesn Christi facite omnia. Gratias agenlcs Deo. Qui Filium suum ad lucc docenda de- stinare dignatus est. Sic oportuit in Domino. ln his quae Deo placenl. JSolite amari esse ad itlas. Vult ccssante volupiate nou contumelias et odium , sed

quilur. Sermo vester semper in sale sit conditus. Id est, gratum proferte sermonem , sale sapientjae et rationis condilum, ne stulta nostra rcligio a philoso- pbis et genlibus aestimetur. Ut sciatis quomodo opor- teat vos unicuique respondere. Aliter enim paganis , aliter Judaeis, aliter haereticis , et caeteris contradi- centibus verilati.

Quce circa me sunt. Securos illos vult esse de sua iscolumilate, ne hac esseul Iristitia occupati. Conca- pticus mev.s. Simul vinctus erat, sive compatiebatur charilatis affectu. Consobrinus Barnabte. Filius soro- ris Barnaba*. Qu ex vobis. De veslro genere. Iliero- poti. Civitale, in qua sepultus est Joannes Baplista. Vide ministerium. Hic diaconus fuisse perhibetur.

dileclionem crescere. Patres, uoiite provocare ad in-‘C Memores estole vinculorum nieorum. Sive orate, ut dlgnationem ftlios vestros. Ne exasperali iracundi reddar vobis; sive imitamini tolerantiam raearum fiant, qui exemplo vesiro patienliara discere debuis- passionura.

X.

IN EPISTOLAM I AD TIMQTHEUM.

CAPUT PRIMUM.

Paulus apostolus Jesu Chrisii, -.ecundum imperium Dci. Non secundum prcesuuiplionem meam. Et Sal- vatoris. Ununi imperium Patri et Filio esse demon- strat. Qui esi spes nostra. Id est, in quem speramus. Timotheo. Iste Tiraothens episcopus fuit in Epheso ut in lihro Historiaruin dicitur. Gratia el miseri- cordia. Misericordiam addit propler cjus honorem nintiamqtie ejus dilectiouem. Aut quia Timolheus stomachi doiorc laboralnt, ideo misericordia indi- guerat. Sicut rogavi te. Additinfra hoc pneceplum : Commendo tibi, jili Timolhee, hocest.sicut rogavi te ui reroaneres Ephesi, sic et hoc proeceptum iterum commcudo. Nequeintenderenlfabuits.Qaai& deuteroscs appeilant. Unde in Evangclio docenles doctrinas hominum^.condemnaniur. Ei genealogiis. Id est, ge- iierationibus antiquorura , in quibus sibi suramarn scienliam vindicani, si omnes generationcs enume- rmtf. Finis autem pracepti. Hoc eSt, adimpletio ,

quia in praecepto mendacium non invenitur, ctfinerrr habel in charitate, non ut genealogia-. Prwdepti aii- lem dicit omnium mandatorum, u! es* : Omni ron- ^. summaiioni vidi finem latum. Charitas igilur. Dilectio Dei et proximi. Finis prmcepli est. In qua tota lex pendetet prophetae. Haec si de cerde puro sit, diffi- cile delinquere polerimus. De corde puro. Sine vi- tiis/ Ei conscienlia bona. Ht conscienlia tua teslimo- nium perhibeal charitali. Et fidc non ficia. Ne aliud corde, aliud ore proferamus. Bona cst lex. Hoc dicit, ne quis putaret eum spernere legem. Quia justo tex non csl postta. Novam legem implentibus, lex vindi- ctae non est posiia. Ptagiariis. ^jiii innocentibus pia- gas iuferuut. Evaugelium gloria: Dei. Per quod glo- rificatiii Deus, sive in quo narralur de gloria Dei. Quod tgnorans feci. Lcvius ergo esse peccatum igno- ranliac demonslrat. Superabundavit gralia. Non so- ium peecata dimisit, sed bona dedit. Fidelis sermo. Quem omnes credunl,et omniuin consciemisc verum

53J SEDtJLIl SCOTI 252

sse cognoscunL Et omui accepiione digras. Id esi . A pr.epanvent Deus his qui dffiguht illum prospicit, iribus et corde acceptabilis. Ut peccatorcs salvos per ineffabiles excessus Domino refert. In omn, p,c-

tate et casttiate. Ad Jioc vult nos esse quietos , ul pietatiel castilali, noudissensioniaiqui.’ luxuriae tran- quillilas nos’ra prolieial. Hoc cmm acceptum est. II

esse au

fucerei. Ut : Son veni vocarc justos, sed peccalorcs. Quorum primus ego sum. Anle Paiilura uon erant peccatores? Certe vel ipse Adam ante omues , et pleaa peccatoribus deleta diluvio lerra, el dcinceps quam millli? Undc ergo verum est, Ego primus sum? Primum se dixit non peccalorum ordine, sed pec- cati magniludine, maguitudincni sui peceali attendii, undeprimum seduit peccaloruui.qnomodo dicuntur inter advocatos, verbi gralia, primi :Primus esl iste, non quia plures anHOs habet e\ quo causas agit, sed quo coepit cajteros superare. Primum ergo se dixit, quia nemo acerbior inter persecutores erat,qui pri- mitivam Ecclesiam post ascensum Domini pcrsecuti sunt. Ad informationem. Ad exemplum, ul nemo de- B speret. Regi aulcm stvculorum honor. Q.ii milii tri- buit veuiam nou merenti.

Hoc pneceptum commendo tibi. Hucusque de slatu suo quomo io debeat adversariis respondere; h’nc dat aucioritaiem ordinandi docendique. Secundum pnvcedenles prophetias. Secunlum qupd eliam boc oflicium habebat gratiaro prophetandi. Sive prophe- tix voeantur, quaeio bnptismo, vel iu ordinatione de eo prophetiee eantata suut, id cst, quia in illo romplcta siint; si-ve prophelhv praedJcalionis intelli- guntur. Habens fidem. Pio arniis. Et bonam con- scientiam. implens quod docel. Quam quidatn re- pellenlcs. Male vivendo. Circa ftdem. Quse est quasi quaedam navis. Quos tradidi SalaiKP. Ut ex pne

est, ul eliam pro lalibus orclur. Qiu omnes liomincs vult salvos fieri, et ud agnitionem veritalis vcnire. Si ipsi jam vocanti Deo conserilire voiuerinl, out om- nes Itomincs, scilicet praniestinalos ; sive omnes ho- mines, hoc est, omnem sexiun, gcntera, eondilionem, etc. Unus enim Deus, unus et mcdiator Dei el homi- num. Ac si diceret, ideo omnes vull salvare , quia unus Deus omnes creavit, et unus mediator recrca • vit. Homo Christus Jesus. Quia de traditione erat di- ciurus, ideo hominem solummodo nominavit. Cujus testimomum. Ul est : In hoc enfm veni ut teslimonium perhibeam veritati. Veritalem dico. Quod in hoc po- situs sum, ut doclorGenliuni sim. Orateinomni loco. NonutJudaei, qui in lempio tautum Hierr.salcra adbranddm dicebant. Non in tonis crittibus. jKe oc- casionem uentconcupiscentise. Mulier discat. A viro suo. Honorem Dco tribuimus , quando pro coliatis bonis dignas gratias referimus; gloriara vero , cura rioslris bonis opcribus ipse gloriiicatur. Docere au- lem muiieri non permitto. Id est, pubiice non permit- thur : nam filium vel fratrem debct docere privatim. Sed esse in silentio. Ne mysterium sibi usurpando superbiat, taceal in Ecclesia. Adam enim primus for- matus est. Reddit causas cur eas velit esse subjeclas, sciiicet qnia posteriores in factura sunt , ct priores senti coireplione discant fulurum judicium non ne- C «> culpa. Et Adam non esl sednctus. mulier autem

seducta \n prcevaricaiione fuit. Ex libro de Genesi ad litteram undecimo. Vir quidem non debsi velare ca- put, cum sit imago et glo-ria Dei. Mulier eutem gloria viri est, non quoJ mens feminse eamdem imaginem caperc non possit, cum in illa gratia dical nec ma- BCulum csse, ncc feminam, sed quia fortassis ill.i hoc nondum perceperat, quod sit in agnitione Dci , et viro regeute ac dispensanle paululum fuer.it per- ceptura. Neque enim frustra et illud Apostolus ait : Adam enimprimus formatus est, deindc Eva,etAdam non esl seductus , mulier autcm seducta est. In prcc- varicalione facla esl. Ut per illam etiam vir prasva- ricaretur. Nam et ipsum dicit pracvaricatorcm, ubi ail: in similiiudinem prwvaricaiionis Adoc , qui e$t

gare. Traditi sunt autem ad cmendandum, non ad

perdendum.

CAPUT II. Primnm ergo omnium obsecro fieri obsecrationes.

II is verhis Apostolus quadripartitam oralionis spe-

ciem evidenter distinxit; sed tamen vobis indagan-

dum est, quid obsecratione, quid oratione, quid po-

stulalione, quid graliarum aclione signetur Obsc-

crationes itaquesunt, imploralio seu petitiopropec-

catis, qna vcl pro praescnlibus, vel praeteritis admis-

sis unusqiiisque coinpunctus yeniam deprecalur.

Orationes sunt, qtribus aliquid oflcrimus, seu vove-

mus Deo : Grcece enim oratio [^coTVjyo] , votum

Laline souat. Oramus enim cnm renuiitiantes huic

mnndo spondeimis nos mortiticatos cunctis aclibus /onna futuri; scductuin tamen negat : nam el iu

terrogatus non ait : Mulier quam dedisti mihi , se- duvit me, et mauducavi, sed : Ipsa mihi, inquit, dc- dit a Ugno, et maniucavi (Gen. m). Ula vero : Ser- pens, inquit, seduxit me. Ita Salomon, vir Lante sa- pientiye, nunquidnam credendum est, quod in simu- facrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? Scd mulierum amori ad hoc maium trahcnti resistere non valuii. faciens quod sciebat non essc faciendum, ne suas quibus deperierat atque deflebat mortiferas delicias contristaret. ita et Adara , posteaquam de ligno prohibilo seducla mulier manducavit, cique dedit, m simul ederent, noluit eaincontristare,quam credebat o<>sse sine suo solatio contabescere, si ab

et conversalioni mundanx. Oramus, cum promitti- inus nos tirmissimam corporis eastitatcm, seu im- mobilem patientiam exhibituros esse perpctuo , vel cum e corde nostro radices irae. sive tristiii.v vove- mus funditus eruendas. Poslulutiones Quas pro aliis qiioqnc, dum surmis in fervore spiiitus constituti , s’iii’inus cmittere. vel pro charis si ilicet nostris, vel pio tolius niuudi p.nc poscentes : et ul ipsius Apo- sloli verbis eloquamur, cum pru «nuiibut hominibus, p>0 regibus, et pro omibus qiti in tublimitaie sunt HuppliCainus. Gratiarum actionvs, quas mcns vtlcum prateriia Dco rccolit benefieia, vel cum pnesectia to .tcmplatur, seu cum in futurum quae ct qnanta

835

COLLECT. IN EPIST. I AB TIMOTIL

:s*

ejus alicnaretur animo, et omnino illis intcrest dis- A aut paucos recipiens, iraplevit bospilalilalls oflleium

cordia. Nou quidera caruis victus concupiscenlia , quam noiuium senserat in rcsislente lege inembro- rmn legi menlis suaj, sed amicali quadam bencvo- lenlia, cjua plerumque lil ut oiTendatur Deus, ne ho- mo ex aiuico iuimicus fiat : quod euin facere non debuisse divinae sentenlise justus exitus indicavit. Ergo alio modo quodara eliam ipsedeceptus ost , sed dolo illo serpentiuo quo raulier seducta est , nullo modo illum arbitror potuisse seduci. Ilanc autem proprie seduciionera appellavit Aposlolus, qua idem quod suadebatur rura falsum essct, verum pulatum est, id esl, quoil Deus ideo lignum illud langere prohibuerat, quod scirct cos , si teligissent , velut dcos fuiuros, tanquara eis divinitatem iuvideret, qui

episcopus nisi onmes receperil, inhumanus cst. Do- cibilem. Id est, sapienlera. Non vinolenium. L’t fidu- cialilcr possit corripere ebriosos. Non percussorem. Ne sil pelulans ad c&deudum. Sed modestum. Q;m oiimia lacit cuiii raensura. Non neophytum. ld est, nupcr iuslruclum. Ne in superbiam clatus. ld est, ne nuper renalus cito possit per ignoranliam exlolli, ct putet sc non lam ministeriura humilitulis quam ad- ministralionem saecularis potesiaii-, a.deptum, et conJeiunutionem superbiae mereatur sicut diabolus, qui per jaclaniiam judicatus atque dejectus est. Vl non in opprobrium incidul, el in laqueum diaboli. Ut non vituperelur ministerium nostrum. Ab his qui foris sunl. Judajis infidelibus, et Gr:ecis, el paganis.

eos horaines fecerat. In praevarieatione mulicr sedu- ^ Omnesenim naluraliler norunl culpare vitia, et lau-

cta fuii, sed non “uleo desperet mulier, quia per ba- plisraum , quod est filiorum Dei veneratio, et ipsa salvabitur, non Eva , sed credens mulier: quia Eva ad exempium adducta est creationis, ttec de ipsius salule proprie tractabalur. Si permanserint in fide. Sicut supcrius de plurali numero mulierum ad sin- gnlarem transivit, dicens : Mulier in silentio discat , ila et hic redit ad pluralcm.

CAPUT III.

Ilumanus senno : Si (/uis cpiscopaturn desiderut.

Prius laicos instiluit, de quibus optimi quique in sacerdotium eliguntur, et sic clicit qualesdebcant ordinari. lionum opus desiderat. Ad boni operis de- siderium provocatur, non honoris. Oportet enim

dare virtulcs. Diaconos sirailiter pndicos. Uoc est, oportet similiter eos irreprchensibUes esse, ut epi- scopi eligantur. Sed quaerilur cur dc presbyteri* nullam fecerit mentiunem. Sed ctiam ipsos in epi- scoporum uomine comprehendit. Non bilingues. Qaia susurro et biiinguis multos conturbat pacem habentes. Non lurpe lucrum seclanles. Turpe Iucrunt cst, de cceleslibus mysleriis terrena sectari. Hubcn- tes mysterium /idei in conscientia pura. ld cst, utnon propler lucruni Chrislum prsedicent, et pro Christo laborent, ut non quseslum esse existiiueht pietalem. Mulieres similUer pudicas. Simiiiter eas ut diaconos eligijubct. Unde inteiligitur quod de his dicat, nuas adhuc hodic in Orienle diaconissas appellant. Diu-

„… r , — -, - _

hujusmodi irrepreliensibilem esse, unhts uxoris vi- ^ comsinltfmus uxons mri. INon.ut baberenl dicil, sed

rum. Primum itaque siue crimine sit, quod puto alio verbo ad Timotheum irreprehensibilem ordi- natum, uon quo eo lantum quo ordinandus est sine ullo sit crimiue, et prueleritas maculas nova conver- satione deleverit, seJ ev eo tempore quo in Chri- slo renalus nulla peccati conscienlia .mordealur. Quomodo enim potest praeessc Ecclesiae, auferrc malum dc medio ejus, qui in delictum simile cor- rucrit? Aut qua liberlate corripere peccantem , cum tacitus sibi ipsc rcspondcal eadem se admisisse qna corripii? Quod autein ail anle gradum : Unins uxoris virum, sic intelligere dcbcmus, ut non omnem monogamum digamo putemus esse melioreni, scd quo is possit ad monogamiani et continenlium ^ coarctari, qui sui exemplo prseluerat iu doccndo. Esto quippe aliquem adolescentulum conjugem per- didisse, et carnis necessitatc superatum, accepisse uxorem secundam, quam et ipse statim amiserit, et deinceps vixerit coulinenter; alium vcro usque ad sehectutem habuisse malrimoniuin, et uxoris usum, ut pierique aistimant, feUcem, nunqtiam a carnis opere cessasse : quis nobis videtur dc duobus melior esse, pudicior ac continemioi ? Utique qui infelix etiam in secundo malrimonio fuit, el postea pudice et sancle conversalus csi, et non is qui ab uxoris amplexu nec senili est separatus cetate. Or- natum. Id est, hisomnibus spiritualihus ornamentis. Uospitalem. Laicus enim unum, aut duos, aut tres, Patrol. CHI.

ne duas habuerint. Qui eniin bene ministraveril. Oslendit non ministerium tantum, sed qualitatem ministerii praimiura promereri. Et muilam (iduciam in fide. El apud Deum petendi, et apud hoinines docendi) et etiara arguendi. Columna et firmamen- tum veriiatis. 1J cst, in qua nunc sola veritas s’at firmafa, quee anle in lege erat posita. Et manifeste tnagnum csi pietutis sacrumenlum. Cum le oporleat Ecclesiam Cbrisli docere, non est tibi ambiguum quid doceas, dum inanifeste apparet, quod magnuiu est sacramentum. Dicilur hoc sacraraeujuni, quo.l primitusoccuitabatur. Quod manifestatum est incarne. QuoJ nunc iu carne Chrisii dcclaralum est, magU vidclicci priuiO et pastoribus. Justificatum est in spiritu. Justum esse in spiritu demonstratum est.iu fornia scilicet columbce, sive quod prophclatum esi per Spirilum sanctum. Apparuit aiujelis. Quando dicebant : Gloria in excelsis Deo ; ?t quando illi i:i cremo minislrabant, in dieque ascensionis. Assum- pium cst in gloriu. l’t apostolis videnlibus ascendit in ccelum.

CAPLT IV. Spiritus autem. Sanclus. Manifeste dicit. Per ipsum scilicet Paulum prophetalera inducit affectum, quo- modo antiqui dicebant: Hace dicil Spiritus sanctus. Quia in novissimis temporibus. Postquam desacra- mento intimavit, nunc indicat quod iUud sacramen- tum hcereticorum nuhibus obseuratur. In hypocrm

2.’,s sedulh scoti 25«

IJ esl, aliud in corde, aliud io labiisproferenles, vel A esl infldeli, quia etiara illi naturaliter habent circa.

rcrinentes. Cuuteriuiam. Yiliatam, vcl niaculatam. Prokibentium nubere. Id est, cum ipsi nubant, ul : Qui ycctiicas non ftirandum, fnraris (Rom. u). llli aiitom hoc non atnore castitatis et abstinenliae fa- cieb I ut sancliores caeleris viderentur. Per

terbum Dei. Id est, quo sanctificalur cibus ac bene- dicilur iliic proponens fratribus. Libram justitiae in ornnibns lenens, et omnia rationabiliter el modcratc dispensans. Verbis fidei. Yerba proprie fidei sunt tradilio symboli : bona vero doctrina, qua vita in- stituitur Cbristiana. Inane» fabulas. Arte corapo- • lendaciura. Pietas autem ud omnia. Et ad pnesons (empus, et in fulurum. Nara et ipsa vidua et in prsesenli est pasta, et merces ejus manot in aevo. Cnde Salomon ait : Longitudo dierum in dex> B nalus praepouere, ne malum pro bono delur exem-

proximos pietatem ; sive si qua vidua filios orpna- nos nogligat, bujus sententice crimen incurrii. Sinral notandum est quosdam fideles esse in nomine, qui infideiibus eonversaiione pojores sunt. Vidua eli- gatur. In ministerium diaconalus, vel ut sustentetur opibus Ecclesia?. Non minus annorum srxacjinla. Nam juniores viduae possunt ad suum optis laborare, ul non aggravent Ecclesiam. Uitius viri uxor. Unde intelligilur, quod iila quae cum plurimis viris fuitr vidua non sit. Tribulathnem palienies. ln carcere. vel aegritudine positis. Si omne opus bonum subse-. cnta est. Breviter universa eo::cliisit. Juniores autem vidtias. ld est, minoris aetalis quam sexaginta an- norum. Taies ergo devita aliis in ministerip diaco-

ttra cjus (Prov. iu). Fidetis sermo. Quem de pielate praedixrt, fidelist id est, verax apud omniuni bo- norum conscientiam, et cui nemo bouus resistat. Qui est so.lut oinnium. Omnium in pr.eseuli. Fide- lium. Eliam iu fuluro. llac pracipe, ei doce. Vv.v- cipo, ul liaut; doco, quo modo fiant, vcl quali prae- mio remunerand? siut. Dum venio attende lcctioni, exliorlalioni, doctrinw. Primo lege, deinde exbortare ut lianl, poslremo doce quornodo intelligantur ob- scura, ut possint ficri quai loguutur. Noli negligere gratiam. llle no.gligit graliam, qui accopluin talen- ttini non exercet. Per prophetiam. Idest, benedictio- nem. Cum impositioite manunm. Mearum. Presbyterii. Episcopi. lhvc medilare. Omnis cnim perfectus ex

plum. In Christo nubere. Id esl, in socielale Chrisli, et slatu viduitalis nubere volunt.

Quia priinam fidem. ld est, fides qua se viduas promiserant perniansuras. ILec autem regula non solum in viduis, sed etiam in virginibus conlinenti- busque servatur.

Otiose discurrunt. Divino miuime limore detentae, nec mariti potestati subjectae, nullaque cura doine- sticajoccupalionisastricl*. Curiosa*. Id est, de reLu* silji non perlinenlibus loquentcs. Volo ergo juniores. 1J esl, non voventcs. JSuilam occusionem dare. lloc cst, ne per illarum iiiconlinentiam religio blaspbe- metur. Adversario. id cst, diaboio, vel cuilibet per- verso boniini. Jam enim quadam conversee sunt.

medilationc descendit. ln hisesto. Non enim omnis C Reddit causam quare eas nubere volle prsedixerat.

in his esl qui raeditalur. Ut profectus luus mani- festus s’n omntbus. Hoc est, ut exemplo luo omnos ad meliora proficiant. Atlende tibi et doctrince. Primo lihi, dointle doctrinae, ul ubique soilicitus e: le aclu salves, et illosdoctrina paiiter ol oxcmplo.

CAPIT V. Seniorem ne increpaveris. No indigne ferens se a

juniore correptum, exasperetur, et non proliciat.

Sed okseera. L’i suo quasi pator ex scnio [exemplo]

insiiluat juniores. Juvenes ul fralres. Fralres ut

coaevi, liheri vel coimnonentur siiuiliter ut sorores.

Viduas honora. Id est, necessaria eis praebeudo, so-

latia conferendo. Quiv rere viduee snnt. Id est, sinc

viro Duptiisque. Si qua autem vidua filios, aui ne-

Vt his (jua’ vere viduce sunt sufficiat. Id est, qn;c omni auxilio desoiatae sunt. Duplki h.onore. Maguo bonore, vel propter graduin officit ct doclrinne. Bovi trituranli. ld est, doctori praedicanli : Ut et ewteri timorem habeanl. Videntes te nemini popercisse.

Sine. prcejudicio. Ut Salomon ait : Cum consilio omnia fac. Jn declinalione. Ul : Neque ad deslram, neque ad sinistram declines. Neque communicuveris peccctis alienis. Si enim cito ante lempus maims cui- dam im,)osi!oiis, peccaiis ejus communicabis. Quo- rumdam hominum pcccata manifcsta sunt. Sialini in ipsa exaniinatione apparent.

Prcrcedcntia. Antequam quis gradum ecclesiasti- cum accipiat. Ad judicium. Manifesta sunl ad ju-

potes habet. Tandiu rcgat ilomum, quandiu edocetD dicium, hocest, sivedum dejecti exeommnnicanlur,

fiiios parvulos, aut nepotes, ut quod a parenlibua pietatis acceperit, filiis reddat : ita taracn, ut non hac excusatione avaritiae studeat, sed suflicientiara tanlura sibi servetet liberis, ne in eis ipsa occasio-. nem dei saeculo serviendi.

Desolata. A conjugio maritali. F.t instet oralioni. Quaiis fuit Anna Qlia Phanuel, tales prsecepit bono- rari, quac in teinplo die et nocle orationi vacabat. \ ivent mortua. Sccundura aiiimam ; ergosi quae in delici;s csl morlua, quanto magis quae in peccatis versatur? Si quis auiem suorum ct maxime domesti- eorum curam non habet. Si quis viduas abjicit, aut pupillos, vcl maxiuie parentes ei pattperes, dcterior

sive dum plagis praesentibus praedamnanlur. Quosdam autem et subsequuntur. Posl ordinationem sciuntur aliornm peccata, qu;e celaverunt ante or>linationem; ideo praedixit: Sine prwjudicio nihil faciens. Ei manus cilo nemini imposueris, doncc scias si laleant peccata, an non. Subsequuntur. lloc est, sive sub- sequitur in futurum judicium, sivo liic diu latere nou possunt. Non ergo debent facile ordinari. Simililer ei facla bona manifesta sunt. Non enim potest abs- condi civitas supra monlsm postla [Maith. v), sed eliam qua> ad lempus latent, nou possunl diutius occultari.

257

COl.LECT. TN EPIST. H AD TIMOTH.

55»

CAPUT VI.

Quicuuque sunt sub jugo scrvi, duminos suos otnni honore dignos arbilrentur, ne nomen Domiut et Uo- ctrina blasphemetur, ld est, ne videanlur per rcli- gioncm in delerius profecisse. Qui autem fUeles ka- bent domjuos. Hoc est, ne sibi jequalilalem vimli- eent, eosque contemnani, imoruni fratres sunt per Qttem. Beneficii. Fidci et bapiismatis.

Exhortare. Pr.emium oslendendo. Kt superbns ni~ liil sciens. Super alios se extollens, cum non sit de- sursum veniens quem prsedicat sapienlia. Sed lan- gucscens. Quia nec soliike vcvitatis scicnlia convale- scit, sed divcrsis occasiouibus languet,*et pugnas vcr- hfirum observat. Suspiciones malee. Sive hxresim de altero suspicaniur, sive aodientes puiant deftcere veritatem. Existimantes qiuvslum esse pietatem. Quia ^ ludinum sustinent crucialus.

A cialis vcro avavilia qute usilaiius apprllaini amm p((imi;e, cujus noinine Apostolug per spei significans, Htiivorsalem avaritiam volebal I dicendo : Radix omnium maloruni est avarilia. Hac etenira dianolas eecidit, qui utique non ama’ ii cuniam, sed propriarn polestatem. Radix i s< • perdenses reparal ramos; evellendaesl ergo ne rami superflue excidantur. : quia in irari sione Aihe inulia erant vitia, ut est : Si de hoc I guslaveri-i<>, aperientur oeuli vcstri, et eriti» (Gen. 111). Denique cum dixerit aperientur, hic os dit.ur cupiditas ; et quando dixerit gvstaveritis, hic gula videtur; et quando dixcrit critis sicut dii, sup rbia reveiatur. Et inseruerunt se doloribus raut tis. Quanto amplius habuerint. tanlo plures sollici-

putant qtircstus sui causa novura venisse testamen- tum. Est autcm quarstus magnus. Muitum acquirit, qui habel pielatern cum suflicientia, non luxuriac, sed naturae: quia quae lantum natune suiiiciunt, pie- tas exig-it.

Nihil enim inlulimus in hun-c mundum. Nudi nali sumus, nudi eliam morituri (Job. i) . quidquid enitn hic invenitur, hic relinquitur. Non est noslrum, quod non seinper nostrum est. Ergo illas divitias ac- quiramus, quas nobiscum ad coelcstem patriam fevre possimus.

Et desideria multa. Diviliarum enim desideria nunquam salianlur. Qxicv merguni in inleritnm. Dum anibitioue honorum lumenles, in ccelos usque ele-

Seclare auiem. Id est, in his esto dives. Juttitiam. In judiciis. Certamen (idei. Id esl, ut lidem defendas.

Apprehende vitam a>ternam. Ut illi cupiunt tem- poralem lenere. Coram multis lestibus. Coratn sacer- dotibus, vel ministris virlutibus ccelcstibus. Pracipio t.bi. Pvaecipit autom auctorilale magislri. Sinc ma cula. Maculat cnim quodammodo, ct reprebendi facil mandata, qui peccal.

Qui tesitmonium reddidit sub Pontio Pilato. DicetlS ad Pilatum : Ego ad hoc veni in liunc ir.undum, ui testimonium perhibeam verilali, scilicet pro ea eiiam raoriendo. Qui solus habel immortalilatem. I«J est, non accipit. Quem vidit hominum ucmo. Neino vidit sic- uti esl, seJ unusqnisque pro merito. Nain et sol

-” n ’ . . .

vati usque ail inferos dcinerguntur. Sive desideran- t.mto amplius vident singuli, quanto purior fuerit

tes aiionas opes, ut Achab, usque ad homicidium pcrveniuul. fiadix enim omtium malorum cupidilas. Merilo initium omnis peccat» superbiam diffinivit Scriplura, dicerts : Initium omnis peccati superbia (Eccl. x). Cui teslimonio non inconvenienier apta- tur ciiam iilud, quod ait Apostolus : Radix omuium mulorum uvaritia esl, si avaritiaun generalem intelli- gamus, qua qttisque aliquid appelit amplius quam oportct propter excellentiam suain ct propier quem- dam pvoprise rei amorem, cui sapienler ncraen La- tir.a lingua indidit, cum appellavit privatum. Spe-

acies oculorum. ±S’on snperbe sapere. Karo enira in- venies divitem , nisi superbum. Ad fruendum. i i esl, non ad occuliandum, vel ad negotiandura. Nc- que sperare in incerto diviliarum. De quibtis incertus es ulrum ilkc tibi, an lu illis celerias subtraharis. \eram vitum. Id est, futnram, aflirmai piDesenlera vitam non esse vetam. Depositum cusiodi. Id cst, eoouneadalura a nobis sevva mandatum, sivc fi dcpositum custodi. Faiiacis scienlim. DiaJecticas. CVo- tia tecutn. Pennaueat in selentum

XI.

IN EPISTOLAM II AD TIMOTHEUM.

CAPUT PRIMUM.

Vaulus apostolus Jesu Ckrisli pcr volunlatem Dei seevndvvi promissionem vita?. Quara promitiit Chri- sius condignum exhibcntibus promissione servitium. C«i servio a proavis meis. Id est, 3 patriarcbis. Nani et ego Eociesiam Chrisli non malevolentia, sed legis aemuiatioue vastabam. In conscientia pura. Nuiluni habens crimrnale peccaiura.

Quon sine intermissione habeam tui memortam- Eo qttod nieruisti, ut te cogitem semper. Memvr lucry-

J) marum tucrum. Quas mc abeunte a ;e fudisti. Unda el me ad tristitiam provocasU, qu-.m IDJ opto ?v:v- sentia relevari. Ut gaudio implem Proptoi luam iterum praesentiam. Ut resusciies gratiam Det. Hoc est, ut de die io. dietn studiura praedieandi renoves. Per mpesitionem manuum. t«j est, juxla ordinatio oem tuam in episcopatura. SpirHum limoris Ut U- meamits pfevsecutores. qin nos prohibenl praediCar€ Sed sirtutis. Idest, (rduciae praedicandi. El dilectir.- nis. tt sive pfo Dco, sive pro aher.itro libciit^r etiaui

5^9 SEDLLll 5CGTI **■

norianiur. Et sobrietai. L’i ouwia sobria mente fa- a tentationes. llle fidelis permanet. Nam omnia qu«

ciamus. Soli ergo erubescere. Non le pudeal prsedi- eare, et tesiilicari Chrislum crucilixuin me.me viu- etum pro eo.

Sed collabora. Meeam siinul. Secundum virtulem Dci. Quaj nos confortat virtutibus pcr nos faetis. Anle tempora srcularia. L’l : Eiegil nos Deut ante mundi conslilutiouem.

Qni dcstruxil quidem mortem. Peecalum el dia- bokini. Iiluminavit autem vilam. Ostendit quomodo vita et ineorruptio qmerereiur. Sed non confundor. In tcntaiionihus el in calenis. At nos e coutrario so- lis opprobriis confundimcr. Scio enim. Christum cui credidi, ideet,&cio eum fidelem et potenlem. Depositum meum. Animam vel prsemium. Exemplum ttabe. Regulani custodi. Sanoriun verborum. Qux pa- B rum sunt coiioquia vilanda, ue per aures irremedia- raiii saniutem. Bonum depositum. Doctrinam, vel bililer rulnerent mentes.

promisit, implebit, quia verilas contra sc.nou fa- ciet, ne se negare videatur. Commonc. id est, im- pera.

Testficans. Id esl , forliler docens. Coram Deo. In volunlale Dei. Son per contentionem. Ne libi nullus credat contendenii. .Probabilem exhibere Deo. lroc est, ita vivc, ne dicta factis delicieutibus erubescas. Stulta autem el inuniloquia devita. IIoc est, irreligio- sas baereticorum fabulas, qui negant iesurrectionem. Pro/icient. Crescent.

Et sermo eorum sicut cancer serpit. Cancer esse dicitur vulnus, quod ia mamillis nascitur leminarum, quibus nisi cilo subventum fuerit, cum virus ad cor serpserit, nullma ultra remedium est. lla haereticft-

mandatum, scu gradum. Scis liuc, quod avertcrunt se a me. Idcirco ie commoueo, quia quos me non pu- tabaw tlesere i •, dereliquerunt. Omnes. Pro parte. Ex Asia. Miuore. Oncsiphori domui. Non sibi soli, sed omni iomui ejus.

CAPGT II.

Tu ergo, fili mi, conforlare in gralia, quce est in Christo Jcsu. Et quiv audisti a me per muitos tesies. Sive prsBSeatibus mullis tibi dedi mandala, qualiter doceie debeas; sive qus dixi, muliis prophetarum testimoniis el exemptis conlirmavi. Hwc commenda fidetibus hominibus. Qui lidelitcr possunt Dei gro- tiam dispensare, hoc est, solius Dei causa pnedi

Jam factam csse resurreciiouem. Id esl , eo quod succedunt lilii post parenles. Aut illi tantum resur- rexerunt, de quibus in Evangelio : Et multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt. Aut factam esse resurrectionem. M est, animas in alia corpora transire pulantes, secundum Platonicum errorem. Sed firmum (undamentum Dei stat. Quia ii in quo- rum corde fides Cnrisli fundala, non suni se.iudi, vel moli. Diovil Dominus qui sunt ejus. IIoc tesli- monium in Numeris seiiptum est. Qui sunt ejus. \d est, qui pradestinati sunt ad vitam seternam, sicut Moysi lempore ii qui a Dathan el Abiron subvei:»i non sunl, non simul cum impiis perierunl, Deo illos eare. Nemo militans Deo implicat se negotiis sa>cula- C °Ptime n*™™’ & discedat ab iniquitale. Ct

ribus. Comparatione miiitantium uiitur, ct ostendit inult’» magis nos a negntiis s;ecularibus liberos esse debere, ut Christo placeamus, cura etiain sxculi inilites a reliquis actibus vaeent, ut possint regi suo placere perfecle. Cui se probavil. Se oblulil. Ncmo euim, iuquil, duobus dominis servire potest. Nam ei /iii cenat in ago, non coronabitur nisi legilime certaverii. Alia comparatione idipsum dicit : muiti enim cerlant, sed ilie solus qui tola virluie viccrit coronatus erit. Laborantem agricolam oportel pri- mum de fructibus accipere. Ne quis diceret : Unde «rgo viclurus sum, si me totum occupavero in do- ctrina? oslendit cum primilias frugum a populo de- bcre percipere, mercedem quam a Domiuo messis percipiet in futuro.

Intellige quw dico. Qiiia pTrabolam dixit. Uemor eslo Ckristum Jesnm resurrexisse. Hoc est coutra i’los qui carnis resurredioncm negaliam, et adver- BSS iilos qui oegaiil Christum in carne venisse, qnos ;s anticbrisiQS appeHal ; vel sicut iile post mor- tem resurrexit, ita et tu babebis solatium post tri- bulationem.

Secundum evangelium meum. Secundum quod me prccdicare non ncscis. Sed sermo Domini non esl al- ligatus. Quia pnesentes doeto fiducialiter, ei lit- leris ausenies confirmare non cesso. Propler ele- ctos. IJ est, ut sim exemplum electis. Ct et ipst sa- luiem consequminr. Id est, sustinentes meo exemplo

uon simul pereat cum iniquis. Qu: nominant nomen Dei. Dum illud saiictum et justura sil. Iu magna au- tem domo. Uagnam domum non Ecclesiam dicit, ut quidam pulat, qux non habet maculam, uoque ru- gain, sed uumdum in quo zizania suut mista iritico.

‘am resurrectionem negantes ceilum esi in Ecclesia esse non posse. Vasa aurea. Seusum mundum ha- bcntes, vot apostoli. Argentea vusa. Lojuelas Iia- bentes doclrinac. A!ia qunlem in honorem. Yilu xternae. /;/ contumeliam. Pcenx. Si quis emunda- verit se ub istis. Id esl , si quis a doctoribus se hx- reticis emundaverit, et crediderit resurrectiouem fu- luram, et judicium Dci, per hoc omne opus bonum iuiplere conlendet. Juvenilia desideria fuge. Id est, •D fornicalionem. Pacem aun his (jid intocant Domi- r.um. Ad illos enim pax jungeuda est , qui jun- gunt se Domino. De corde puro. Id est, non tantum labiis.

Servum autem Domini. Servum Gbristi, qui non clamabit, ueque contendet. Sed modestum e&se ad omnes. No.i soliun ad amicos. Docibilem. Qui i)en« alios doceal. Cum modestia. I! est, non cmu fu- roie.

CAPLI III.

Hoc autem scilo, quia in novissimis diebus insla-

bunt tempora pericuiosa. Non sit tibi hoc mirum,

quoa quotidie pejora perveniunt. Seipsos amantes.

Non Dei gioriam, sed suam quserentCs. Parentibus.

2JI

COLLECT. LN EPIST. AD TIT13M.

o;5

1J esl, et corporalibus, ci spirituafibus non obedieu- \ Argue. Peccatores. Obsccra. Seaiores. Increpa. Su- tes. Sine affectu. Misericordiae. Incontinente*. Per pcrbos cl resistenies. Sed boec omnia cum paiientia,

luxuriam. Speciem pietatis. II est, iu habitu, seu ilo- et secundiim doclrinam perficc l^yis.

Dlrilia. Abncyanlcs. Operibus. 0"» per.etrant domiis.

Magistros. Ihcvciieos. Pruriene. Placenles au-

Ad praedicandum vel seducendum. Et captwas du- ribus scilicel auditorum. Aliier : Prurientes auri- cuni muHercutas, oneratas peccatis. Idest, impunita- bus, boc cst, ipsi auditores auribus consideranlcs.

lem illis et veniam promilteutes, sive infirmas ani- mas qu;c feminis coniparanlur, h;erelica perversi- tate corrumpunl. Semper discenies. Nova semper di- scere cupientes.

Quemadmodum cnim Jamnes et Mambres restitc- runt Mogsi. Hi sunt magi, qui fecerunt signa iu /Egypto contra signa Moysi. El haec nomina inve- niuntur non in libris legis, sed Paulus protulii, sive per Spirilum, sive per periiiam aliarum Scripiu- rarum.

Circa (idem. Quia non intrant in fidem, sed foris sunt. Non proficient. Ad noeendum aliis. Sicut et alio- rum. II est, magorum iuit, cum confessi sunt digito Dei se fuisse superalos.

Tu autcvi assecutus es mcam doctrinam. Id esl, id- circo tibi non limeo, quia seiote doclrinam et vitam meam cognovisse opiime. Et cx omnibus liberavit Domiuus. lta et de omnibus te eripiet. Et in errorem

Pruritus cst enim incendium carnis, sine cflii- sione sanguinis vcl seminis, sic verbum baerclicorum Bollicitat aures audientium sine vevilate pr.edica- tionis.

Ad fabulas aulem convertentur. Ad fabulosas as- scrlioncs.

Ministerhtm tuum imple. Sciliccl episcopatus, non euim sempcr ero in corpore ut valeam commonere. €ertamen bonum certavi. Modo jam confidenler hoc •^ dicit in extremo vitae limiie constitutus, compara- lionc ulitur sane in ago certantium. Certavi. Con- ira oclo \i(ia, daemones, haerelicos, persecutores. Cursum consummavi. In mandalis divinis. Fidem servavi. Suscepti oflicii fulem in fiiieui usque servavi. Renosila esl tnilu corona justituv. IJ est, hucusquc tabores passus sum, nunc autem mcrcedcm exspc- cio. Justus Jndex. Qui non personas , sed merita respiciet. Eestina ud me. Ab Epheso ad Romam. tnittentes. Ul est : Xun solum non intralis in regnum ‘Demas me dereliquit, diligens hoc swculum. Nece coelorum, sed xnlrantes prohibetis [Matth. xxui). Et enim erat, ut diligens saeculum relinqucrel saeculmn credita tibi. A Deo pcr nos. Seiens a quo didicisti. rclinquenlem : omne cnim auimal ad simile sibi jun- Sive a vero aposlolo, sivc per legem a Dt:o. Per fi- gitur, Titns in Dulmatiam. Isli autem missi sunt et dem qiuv est in Christo Jcsu. Sine flde enim Cbristi deserueront, Pemlam quam reliqui Troadeapud Car- lillerae Jcgis noo jam sufliciunt ad salulera. Omuis p«"; teniens affer tecum. Penula esl enim lacerna in Scriptura dhinitus inspirata utilis est ad docendum. ^ modum cucullae. Item lacerna stola, aut genus cu- Docere convenil de h!s quse agi debent. Arguere vero culke subtilis. Pcnula Latinum est, id est, lacerna peccalores, corrigere-vero poenilentes, erudire, ad- clarala. Beddat itii Dominus secundum operaejus. In duccre boinincm ad justiiiani. CAPUT IV. Testificor coram Deo el Jesu Chrislo. Conlestalur illum per universa quae credit religio Christiana, ul verbum Dei instanter annunliet. Qui judicaturus est vivos eP mortuos. Quia vivos inveniet, et morlucs suscilabit.

Insta. Comnio ic. Opportune. Opporlunum esl li- benter audientibus; importunum vero invitis et ao- lentibus prajdicare.

hoc prophetat, non optat, secundum Hieronymum, ut in tvactaiu Ecclcsiaslici ipse ait. Verbis meis. Quanto magis tuis?

In prima defensione. Quando defendi in Roma evangeUcam fidem , secundo aiino Neronis. De ore leonis. Neronis. Ab omniopere malo. Ab insidiantium malignilate. Eraslus. Pauli discipulus. Ciaudia. Qu;e- dam mulier. Cum spiritu luo. Quia carnc morluus spiritualilcr vivis.

XII.

IN EPISTOLAM AI) TITUM.

CAPUT PRIHUM.

Hanc Epislolam scribit de Nicopoli , qux m Acliaco littove sita est , ad Titum discipulum suum, qiiein Cretas reliquerat, ad ecclcsias in- 5trucndas»

Paulus scrvus Dei.U\ est, non peccati , aut ve-

D Dci. Id est, secundum eamdem fidem, qua cre- denles clecti sunt, cum cognoscevent veritatem. Et agnilionem veritatis. Quam -pr»dico, ot agnoscant veritalem Novi Testamenti , relicla litlera. Qnan secundum pietatem est. Non scverilatem veteris le- gis. Aliicr : Ihcc e^t plane veritas, quae non habct pielalcm; verbi gralia, si quis grammatieam

leiis legis. Aposiolus autem Christi. Quia ab ipso venl artem et dialecticam, ut inter faisa ct vera missus fuH piajiicare. Secundum fidem eleclonim dijuclicet, absque pieinte notitia verilatis dele-

5« SEDULH SCOTl M4

ciat ad pttwens, »od *t««Hiat»w non habei pne- X c«H«»- ^T^ lycri appetilio est pws quare ne-

•esse est de praesentibus eogitare-

■iimiw

Ante tetnpora sxeolrria. Anie Haamli onmia lem- pora , apud se proposuit per Filium sakare ene~ denie». Tempora autem sacularia dieit. Hec est, quae multis seculis cyciisve ab iuitio mumii revelvui*- lur: sunt eienim tempora quse non sunt sscularia, ui unius horae, vel diei tempus, qwe non sjeeuhs sed momenlis constant. Manifestavit autem temporibus tuis verbum suum i* pra>4icalione. Attoode testurn et oriJinem lectionis : quoniam Tita aeterns, quam non tmnulax Dcus aitle saecula aeterna proraisit , non alia sit absque Terbo Bei : Maiufestavit enim, inquil, temporibus suis verbum suum, quod ifl prin-

Sed kosfkalem. Hucusque quid non debeai habore episcepus sive presbyter, nuuc quid habere debeat explicatur. Beuignttm. Anle episcopalum. Justum. hi judi«iis. Atnpieclcntem euvi qui secuhdum dociri- nam est (idelem scrmenem. Nen fabulas sseeuUwes. Et seductores. In Graeco, menlium deeepieres [ff*~ vurrrron]. Maseime qui de ehcumcisione sunt. id est, qui humanas poLius traditiones quam diviua raundata loquuntur. Qui uaiversssdomus subcertunt. De cibo- rum dufereotia , et de ciraumeisione , et sabbaio tractanles, et hoc non zele Dei faeiuHl, sed turpis lucri graiia. Disit quidam ex iilis preprius iiioruru propketa. Q.noiuam ad ex-itum sermenis, et ad con- cipio erat apud Deum Patrem. Secundum imperium B tii entiam loci* pertinet hoc quod ait : Dixit quidam

Salvaloris nostri Dei. Cum Paiilum ei Baraabam se- grcgari praecepit, ut Genies docerent. Hujus rei gra- tia reliaui le Creuv. Postquam credentium dura eorda moUierat, tam in signis quara sermone, et fundamen- luin Qdei jecerat, id est, Christum, reliquit Titum

ex illisprapnus Hlorum propheta, videtur ad eas re- ferre de quibus superius est loeutus : Maxbne qui ie circumcisione sunl, quos opurtet redargui qvi univer- sas domos subverlunt , docenles quo? non oportet, turpis lucri graiia, ut sequatur : Dixit quidavt ex iiiis pro-

o discipulum, ut rudimenla na6eentis eecleaiae prius eorum propheta. Quia vero in nuilo propheia-

irmaret, ipse pergens ad alias nationes. Quod auleiu ait : Ut ea t>usc desunt corrigas , osteiidit necdum ees sd jilenmn vcnisse scienliam veritaiis, et licct ab Aposlolo eorreeli fueriul, tameu adhuc indi- gere oonvctione. Corrigas. In Graeco aulem super-

nur. qui apud Juda^am vaiiciiiati suut, hic hexameter versieulus reperitur, videtur mihi dupliciter le^en- dHm, ut hec qued ait : Dixit quidam ex illis proprius eormn propheta, id est, Cretensium. Sed quia raulia in raedio sunt, et hoc absurdum videtnr, el forte

nras {‘EmtiozfavTi}. Cnius uxoris wir. Idest. quo nemo recipiat, proplerea cum superioribus quae ma-

l»ossit ad mnnoganiiara et coniioeniiam alios coher- gis vicina sunt aliter aptandum est, ut legamus :

qui sui excmplum pra?ierat iu dbceado. Filios Sunt autem multiet non subdilt, vaniloqui et seducto-

1j

habens fideles. In domo propria prius doctrina sua noscalur. Oportct enim episcopum sine crimine esse sicut Dei dispensatorem. Ipsum dieit episcopum , quem prius preshyierum nominavH , aniequain dia- boli insiinctu stadia in religione fierent.etdieerenlin popuiis : Ego sum Pauli, ego aulem Apollo, ego au- tem Cephiv, roramuni presbyteronira consilio ecclc- si.e guhernabatilur. Postquam vero unusqr.isque eos quos bapti^averat sues putabat esse, non Christi, in toto orhe decretum est , ut unus de presbyleris ele- clus, superponeretur caeleris, ad quem omnis cura ecclesiae perlinerct, et schisraatuin semina tolleren- tur. Iu Actibus aposlolorum scriptuui e;<t, quo.l cum vnissct nposto!i’s Paoios Miletunt , miserat Ephc- n, et voeaverat presbyleroa cjusdem eccIesUe, quibus poslea inter cacteros sic locatus ost : Atten- di!e vobis et omni gregi, in quo vos Spiritus sanctv.s posttit episcopes pasccre Ecctesiam Domini,quam uc- qnisivit per snnyuinem suum. Et tricdiligen-tius ohser- valo, quomoJo unius civitatis Ephesi ^iresbyteros jMjiiea epi>eopos dixerit. Haec propterea . ut ostenderemns apud veteres cosdem fuisse presljte- ros q»;os tpi-copos. Panlatim vero, ;it disseiisionum plantaria evellerciilur, ad unum oranem sollicitudi- nem essc delalara. iN’o» iracuiidv.m. Iracundus est, nen qui aliquando irascitQT, scd qui semper ad le- \eiu responsionis auram qnasi a ventb folium mo- vetur. fionpercuuorem. Id cst, ne aliorum cooscien- ti.im mala eonversation^ pciculiat. Non lurpis fucri

D

res, maxime qui de eircuuicisione sunt , quos oponct redargui , qvi universas dcmos subvertunt, docentes- qucc non oportet iurpis lucri gralia. Dixit quidam ex illis vioprius eontm propheia. At id quod ait : Pro- prius eorum propketa , non ad Judceos specialiter, qui maxime de circumcisione sunt, sed ad mullos refcralur, qui non subdili sunt, et vaniloqui, et mentium deceptores, qui utique quia iu Creta erant, Crelenses fuisse credendi sunt. Cretenses semper men- daces. Hoc Epimenidcs sivc Callimachus Cyrenensis, de Laudibus Jovis eontra Cretenses dixit, qui dice- LanL apud eos scpultura quera raptura putabant in ceelnm. Hunc lolum versiculum Epimenides de ora- culis scriptitans dixil; el proprium vitium gentis , qnod est mendacium , arguit. Et ideo hoc versiculo Paulus abr.titur scribens ad Titum ut falsos Creten- sinrn doctores proprio iu suo doctore conterat; qucin ideo prophetam dicit, sive ad id alludens, qiod t:!es C-hrisiiani lales mereantur hal:before pro- phetas, quo modoel prophelae erantBaal; sive vr-ro quta de oracnlis scripseral alque responsis, qtue fti- lura mullo ante praedicebaiit. Denique ipse liber Oraculorum titnlo pnvnolalur. Malce bestia? , tenlres pigri. In Crelensihus arguilur falsitas el ferocitas, ac ingluvieset pigritudo. Teslimonium lioc verunt est. Quod dix.it de illis proprius eorqm prophela. fton inlendentes Judaicis fabulis. Si quis post advenlum Cliiisti circumciditui , Judaicis servit tabuiis. £t mandatis komimm. Traditionibus hominum. Adver-

245 COLLECT. IN EPIST. AD TITUM. %\i

santium se a veriiate. Novi scilicet Teslamenti. Om- \ Aliud est enira sanam doctrinam loqui, aliud ea qu<e

nia munda mundis. Quia adhuc secnndum legem »»n- mnnda vocahant. Omnia mundn. His videlteet qui in Christo credunt, el sciunl omnem crealuram bonam esse, et nihil abjiciendum quod cum graliarum ac:io- ne percipilur. Coinqitinatis autem el infidetibits niliil est mundum, sed inquinata? sunt eorum et mens et conscientia. Proplerea eliam qua? sunt munda per naturam, eis immunda flunt, non quo vel raundum aliquid vel immundum sil, sed pro qualiiatc vescen- lium, et mundum mundis, et iramundum contami- nalis fiat, alioqui infidclesquosque et pollutos, etiam panis henediclionis et calix Dominicus non juval, quia qtti comederil indigne de pane ilto , el de calice Uberit, judicium sibi manducul el bibit (1 Cor. xi).

saiue doctrinae conveninnl docere : quia En :.tiero simpiex lanluin est insliiutio ; iu allero cum eo quod doceas vilae quoquc corrqjlio : Qui enim solcerii uuum demandatis minimis , ct docuerit sic , mimmut mcabitur in regno ccelorum (Mattii. v). Salvatore praecipientc discipulis , non soluni in medilati Scripiurarum cos laborare debere , ul qu;.c scri- pla sunl replieent, el condanl iu nieitioria the- sauros, se<l prius faciant quaei praecepta sunt. Qni- cunque ergo feeerit et docuerit, Ule maanua vocabitur in regno ceelorum. Nisi enim supergressa fuerii jusli- lia nostra Scribarum ae Pliariueorom jusliliam, dod possumus ingredi in regnum coelorum. Qui supra Moysi caihedram sedentes, dieunl cl non faciunt, et

Conmumia autem et illicita in lege prohibebanlur; ^ alligant onera importabilia quse cervicihus hominuiu

ariventu Chrisli purgata sunt omnia : quae ille mun- davit, nos communicare nuncpossumus : in uohis uiique est vel munda comedere , vel immunda. Si cniiii muudi sumus , munda nobis est creatura : si autem immundi et infideles, fiunt nohis universa communia, sive per inhabitantcm in cordihus nostris hoeresira , sive per conscieniiam deliclorum. Confi- tenlur se nosse Deum, factis uutem negant , eitm sint abominati et incredibiles, et ad omne opus bonutn re- probi. iEstimant quidcm in eo Deum tanlum negari , si in persecutione quis a gentibus comprehensus re- nuerit Christura. Ecce Aposlolus omnihus quae per- versa sunt faclis Deum asserit denegari. Chiislus sapieniia est, justitia est, verilas est, sanctitas est ,

imponunt, et ipsi rainimo digito nohmt ea contiu- gere. Hoc igitur nunc Apostolus discipuium suum docet, ut ea loquatur quse san» doctrinae couve- niunt, quia tunc dociriuae iit sanilas, cum docloris doctrina pariter et vita consenliunl.

Senes, ul sobrii sinl, pudici, prudenles, saui in fi.le, in dileciioue, in palienlia. Generaiilcr Tito ante prae- cipiensquidloquideberetad cunctos, in ed quod ait: Tuvero loquere ea quai decent sanam doctrinam, aui.c pcr singulas species quid unaraquamque aetalem de- ceat, exprimit. Primum senihus viris eenvenientia , secundo, anus quid deceat, teriio quseadolescentibus apta sunt, lam marihus videlicet quam feminis man- dala suhjicit, extremo de servis. Senes ui sobrii

foriiluJo est : negatur per insipientiam sapientia, L sinL Id est, non luxuriosi. Pudici. Non libiilinosi.

per mendacium verilas, per turpitudinem sanctitas, per iinbecillilatem animi fortitudo. £t quolicscun- quc vincimur viliis alque peccatis, toties Dominum uegamus; ut e contrario quoties bene agimus, Domi- Dum confilcmur. Nec arhitrandum est in die judicit illos tantum a Dei filio denegandos, qui marlyrio Ghristum negaverunl; sed per omnia opera, sermo- ncs, cogiiationes Cliristum vel negatus negat, vel confessus confitetur. Est et quaedam laudanda nega- tio, dc qua ct ipse Paulus aposlolus ait : Apparuit enim yratia Dei et Salvatovis noslri omnibus homini- bus, erudiens nos, ut abnegantes impietalem et sivcu- laria desideria, sobrie, el juste, et pie vivamus in prce- senii swculo , exspectantes beatam spem, et advcnlum y. (jluritc magni Dei et Salvaloris nostri Jesu Chrisli. Quam negationem qui ncgaveiit , cl sequi Salvato- rem voluerit loquentem : Quicunque voltteril venire cd me, abneget semelipsum , et sic exulus velcrem hominem cum operihus ejus , ct indulus novurn se- qoatur Dominum suum. QuomoiSo aiitem quis se abneget conlemplandum est. Pudicus fornicalorem, quod prius fuerat negat , sapiens iraprudentem, jusius injustum , foriis infirmum. Et ut in com- mune de omnibus loquar . loties nos negamus, quoties, vitia priora cakanies, desinimus es^e quod aute fuimus.

CAPiiT II. Tu autem loquere qucu deccnt sanam doctrinam.

Anus simililer in habitu sanclo , now criminalriccs , non mullo vino servientes, bene docentes ut prudUn- tiam doceant. IIoc est, ita sinl ut viri senes, in om- nibus sobria?, el honesiae, pudicae, sance in fide, et charilate, et patienlia, et pro sexu suo habeant hoe ptoprium : Vt sint in habitu sancto. Id est, nou iu tortis crinibus. JSon criminutrices. Blaspiicmatrices, vel accusatrices : hoc utique quia ipsa; adolescen- tiam jam Iransgressae sunt, de adoiescentularum (elatibus non disputent, et dicant : Illa sic ornatur, illa siccomiiur, sic illa procedil; amat iliuin, ama- tur ab ilio. Ctim etiam si hacc vera siut, non lam apud caeieros deheat sceusare quam ipsam sccrete Chrisii cbaritate corripere, et magis docere ne fa- ciai , quam in publico accusare ijuod fecerit, JSon vino multo servienies. Signanter el expresse ait : Non vino mvlto servientes. Servitus enim qiuidam est, el exlrema couditio, vino sensus hominis occu- pari, et non suum e.ss<;, sed vini. ikne dncentes filias suas ut prudenliam doceant. Otiia docuit quales pri- mo anus esse deberenl , et post (iiux1 cum senibus viris babent communia, etiatn propria eorum expo- suii, ut honesuc, ct habitu sancto, et omni dccorc sint pienx", nec accusalrices, ncc aliis delrabenies, nec viiio sensibus oecupalis, nunc consequentcr do- ctrinae eis frcna permiuit, ut cum tales fuerint, docendi babeant libertatem , ut scilicet doceaul ea quae bona sunl. Licet enim alio loco dixcrit : Doeer*

• • '

SEDULII SCOTI 2iS

muiUr&us in contjrcijalione non ptrmino , sic intelli- Ajuste, et pi« civamus in hoc sarculo. Ne justilia teme- gendum est , ui in viros illis sii doctriiia sublata. Canerum adolesceotulas doeeant quasi tilias suas,

primum caslilalem, quia adversum banc magis in

aetate florente pugnat inimicus, et virtus ejus omnis contra feminas in umbilico venlris est , deinde ut ament viros suos, ditigant filios. Qme doctrina est amare viros, cum lioc non in eloquio doceotis, se i io corde amantis sitconstilutuua? Yull eas amare viros saos casle ; vull inler virum et muliereni esse pudi- dilecliouein, ut cum pudore et verecundia, et quasi uecessilate sexus reddat potius debitum viro quam ipsa exigit ab eo. Et filios suos smeat. ld esl, ul eosdem in Dei erudiant disciplina.

L t non biasphemetur nomen Domini vet vcrbum.

rala sit. pietas adjungitur. Ei mundaret sibi populun» ecceptabilem. Caveamus ergo, ne beneficium irrilum Eaciamus. JJtrc loquere. Doctrina. Exkortare. Exem- plo. Argue. Eos qui non ita vivunt. Cum omniimpe- rio. Sic inteHigo quod ail : Argue cum omni imperio, ul specialiler ad increpationeni, elnon ad duo supe- riora in commune referatur; neque couvenit dicero, exhortare cum omni imperio, sed tantummodo , in- erepa cum omni imperio. Nemo te contemuat. Id esl, lalem le exbibe, ut coniemni non possis.

CAPLT UL

Admone iUos principibus et potestaiivus subdiios esse. Ll in Evangelio dicilur : Iieddite quoe sunl Cv- saris Ccesari (Luc- xs). Diclo obcdientes. Si bonum

.1111 Domini bJasphemalur, vel cum COntemni- & merit <Iuocl pr«cipiunt : si vero malum, respondecis

i>:r Dri prima sentenlia, et pro nihiio ducilur; vei Christi infamatur evanfelium , dum contra legem lidemque nalurae, ea quce Chiisiiana est, ex Dei lege subjecta, viro imperare desiderat, cum etiam geiui- les feminae viris suisserriant communi Iege naturae. Jwtenes similiter exkerlare, ut scbrii sini. Sicjt in eo quod supra praeceperat, dicens: Anus timitiierin habitu tancto , simiiiiudinem anuum dixeranms ad senesnecesse referendam, ila nunc in eo quod intu- lil, Juvenet similiter kortalur, ut pudki tint . simili- tudinem juvenum ad anus , ct per anus ad senesj aibilramur aplandam, ut senum habeani sobrieta- lem, et honesli sint, el pudid, et sani iu flde, et cliariiaie, ci pntienlia : aiiuum in habilu sanclitatem babeant, ut non sint aceusatores, non vino multo C non aUerius quam Dei Patrs, per Iavacrum regene-

de Aclibus aposlolomm : Obedire oporlet Deo magis quam principibus vel hominibus (Act. xv). Noh lili- giosos. Nam Chrislj, id est, pacis filios non oportet liligare.

Ad omnes homines. Non solum ad bonos vel nmi- cos. In maliiia. Cum persequeretur Ecdesiam. Odi- biles. Odientes invicem. Quae major potesi malilia et invidia esse, quam contra absentes epislolas sume- re, el odisse Clirisiianos, et consequeuter ab homi- nibus oaiuna promereri? Sive sub persona sua de aliis loquitur. Cum autem benignitas el humanitas apparuit. Diligeniius atteodamus, et inveniemus in praesenli capitulo manifestissimam Triiiiiaiem. Beni- gnitas quippe alque clemeniia Salvaloris nostri Dei,

tertientes, bent docentes, ct caelera. Propriun- atlo- iescenliorum hoc po-.ui;. ut pudici sinl iu omnibus, tam scilicet mente quam corpore, lam epere quam cogilatione, ut nulia sit in adolescente suspicio tur- pitudinis. Et licel quidam de Lalinis it.t aeslimeal legendum : Juvenet similiter hortaieut pudici sint, ut posica infcrant. in omnibus le ipsum formam prr,- bens bonorum opernm, tamen sciamus in omnibus ad superiores e>sc referendura, id est, hortureut pudici xint in omnibus. Sciendum quoque hocT quod conti-

rationis, ct renovatioaem Spiritns sancti, quam cffu- dit in nos alumdanier per Jesum Chrislum Salvalo- rem nostrum , justiflcavit nos in vitam aelernani. Secundmn spem vitte mternw. ld est , non secundum carnalem luereditalem. Fideiis ser-.no est. Ad supc- liora jungendum esi, ubi ait, haeredes simus.

Et de his. Id est, dc supradiclis. Yoto te cov.ftr- mare. Id est, confirmare, non inscientem instruere. Slultas autem queestiones. Phirima exempia sunl (|u;c- rentium non recte Deum. ludsei prave quseronl

nenlia noii solum carnis opere et anirni concupi- Deum, sperantes eum inveniri posse sine Christo. sceutia, scil in omnibus rebos necessaria sit : ne Haeretid vano sermonum strepitu concrcpantes, honores indebilos appelamus, nc aceendamur ava- quacrunt quem invenire non possunt. Philosophi quo- ritia, ne ulla passione superemur. In omnibus te q,je etbarbari, de Deo varia senlientes, qnaeruut ipsum prccbens formam bonorum operum. Nihil pro- ^ Deum; sed quia non recie quaesierunt, fuerunl eorum dest aliqoem exercilalun esse in dieendo, et ad fatuae quaestiones, putantium Deum humanis sensi-

luqueudum tri\i->>e linguam, nisi plns exemplo do- iit quam verbo. Deniquequiimpudicusesi.quam- vis diserlus sit. si ad casiii.item audienles coborte- lur, sermo ejus inflrmus est ex auctoritate cohor- tandi : ut e contrario quamvis sit ruslicanus et lardus ad loquendum, si ci?ius fuerit, exemplo kiio bomines potesl ad vitae similitudinem compel- lere.

Jn integritate. I i est, in virginitate. Jn gravitate. Id esi, meniis pudicitia. llluxit enim gritia Dci et Salvatoris noslri. Ideoomnes indifiTerenter doce. Om- ttibus kominibus. Nullara conditionem excipiens. Ei

bus posse comprehendi. Ab his igittir nos Paulus revocat. QuoJ autem ail : Geuealogias, el conlemio- nes, et rixas, quw non veniuut ex lege, deviia, proprio pulsat Judaeos, qui in eo se jactiianl et ptilanl legis haberc nolitiam, si nomina teneant singuloruui : qoae q>;ia barbara suiit, et elymologias eorum non novimus , plerumque corrupte proferunlur a nohis. Et si forle erravimus in accentu, exlensione etbre- vitate syllabae, vel brevia producentes, vd preducta brevianles, solent irridere nos imperitiae, maxime in spirationibus, et quibusdam rasura gui.v lilteris proferendis. Hocaulemevenil velmaxime quodSc-

5U9

COLLLCT. IN EPIST. AD PIIILLM.

950

piuaginta huetprues per quos in Graccura sermooero A Proprio judicio eoiuUmnatus. Propierea a semet-

lex divina translata esl, specialiter n hclb litterjm, et y ajin, et cseteras istiusmodi, quiaduplici aspira- lione iu Grsecam Hnguam transferre no;i polerant, aliis litteris espresserunt, Verpi cansa , nt Rabel , Rachel dicercnl, et Jerilio, Jericka,cl llebron, Che- bron, elSeor, Segor. In aliis vcro cos conatus iste ilefecil. Nam nos etGraeci unain lantuin lii:eram, S, habeiuus, illi vero tres, D,3MP, qu:e diversos sonos possideot : El Sion per V scribilur, Israet per 8?, et lamen non sonat hoc quod scribitur. Seon rex Amorrhaeoriim per D lilleram et pronunliatur ct scribitur. Si igilur a noliis luec nominum et linguse iuiomata, ut videlieel barbara, non ila fuerint ex- pressa, ul expriinuntur al> Mebrseis, solenl caciiin

ipso dicilur esse dauinatus, quia fornicalor, adulter, horoicida, et caetera viiia per sacerdolesde Eecle- sia repelluntur. Baeretici autem iu seroelipsos sen- tentiam ferunt, suo arbitrio de Ecclesia recedenlcs : quae recessio proprie cooscientiae vklclur esse dam- nalio.

C.um xnisero ad te. Ex quo palernos Pauli in Cre- leoses probamiis allcclus. iNecessariuni habebal Ti- lum; lameu non eum vull ad se venire, nisi iu Io- ciun ejus Arteinas, aul Tycbicus successor advene- ril, ne absque doctore relinquerentur. Nicopolim. Ipsa e-t quae ob victoriam Augiisli, quod ibi Anto- nium Cleopalramque superavit, nomen accepit. Et Apollo. Apollo vir Alexandrinus, ex Jucfceis episco-

num allollere, et jurare se penitus nescire quod di- * pus Coriulhiorum , quem propter dissensiones qu;c

cimus. Est alia occasio superbhe : quemadmoduin cnim nos qui Lalini sumus, Latina nomiua el ori- gines de lingua no&tra habcnlia , facilius mcrooriae tradimus, ita illi a parva aetate vernacula sui sermo- nis vocabula peritissimis sensibus imbiberunl, et ab exordio Aclam usque ad extremum Zorobabel , om- nium generationes ita memoriter velociterque per- currunt, ut cos suum pules referre nomen. Si ea forte nou ila novimus, putant se in uominibus refe- rendis, et in supputationc annorum , et in nepolibus ac pronepoiibus , avis, proavis , atavis docliores. Et contentiones. Dialecticoriuu, quorum Arisloleles prin- ceps cst. Sunt enim inuliles. Quid enim prodest scire

iu Corinlbo crant, ad v ‘cinam insulam Crctam cum Zena legis doctore putandum esl transisse, et Pauli epistola dissensionibus quae Corinthi fueranl inlem- peralis, rursum Corinthum revertisse. Praxnitte. Lt nihil eis desit. Prsecipil Tilo, ut quoniam de Crela ad Graeciam navigaturi erant, ut non eos faciat si- tarciis indigere, sed habere ea quae ad viaticum nC- cessaria erant. JJiscant aulem et nostri bonis operi- bus prceesse. Noslros suos vocat, qui in Chrislo cre- diderant, qui quia Christi erant, recte Pauli et Titi appollari merebantur. Habes, inquil, in diseipulos poteslalem , docc eos non esse infructuosos ; se i evangelistis, ct apostolicis viris, qui bonis operibus

quoi annos vixerit Maibtisalam, quoto aetatis su;e /-, serviunt, minisirare.

Salomon anno sorlitus sit conjugem? Ut non sint infmctuosi. Omnis enim arbor, qmn

Uccreticum hominem post unam el sccuudam cor- non fucit fructum bonum , excidetur et in ignem veplionem devila. Nec circa ipsos nos occupari per- miltelur. roitlit, si correpti non corrigantur, ne tempus inani conleniione pei!amus.

XIII.

IN EPISTOLAM AD PHILEMONEM.

CAPUT LNICUM.

Pauius vinctus. In carcere vel in calena. Christi D Jesu. ld est, pro confessione nonainis Clnisti. Pkile- tnoni dilecto. In Graeco non habes dilecto, sed dili- gibili [Tw «yairvjTw]. Iuier dilectum aulem et diligi- bilem hoc inteiesl, quod dilectus appellari pole etiam ille qui dileclionem non roeretur. Diligibilis vero is tanlum qui merito diligitur.

Et Archippo commilitoni noslro. Hic diaconus eral, de quo ad Collossenses : ait . Dicite Archippo : Yide ministerium quod accepisli in Domino, ut ittud tmpleas. El in omnes sanctos. Qui diligit capnl, dili- git et membra. Quia visccra. Non tantum corpora, sed viscera sanclorum, idest, quos hospitio reci- piena per tc refecisli.

Quod ad rcm attinet. Scilicct Chrislianae pietalis.

Propter churhalem magis obsecro. Cum nobis fidu- ciam causa ipsius dedcril imperandi , tamen chari- tate faciente ohsecrarc maluimus quam jubcre. Cuni sis latis. Moribus talis , quales illi qui in senectule eliam pro Christo vincula non recusanl. Nam tn senex es vt ego, nunc autem vinctus Jesu Chrisli. El- si aiubo scnes sumus, tamen te in aliquo quod nunc vinctus sum Chrisli, supero. Hoc additad cuuuilan- dum verba, ut non negetur pelitio.

Quem ego genui. Quia eiun crcdentem ei in car- cere baptizavil. Nunc aulem et mihi utiiis. Posl- quam eredidit miiii. Et tibi. Ac si dicerel, quia tua vice milii roinistravil. Ut pro te nrilri nrinistret. Kx hoc cognosce qualis sit, qui ita niibi placuit, ul possim cuin credere iua vicemihi ministrare.

la vinculis cranaelii . Qiuc palior propter dilectio-

2.-;i SEDCLH

nem evangelii. Sed sine consilio luo. In hoc exem- A pium dat nobis , nullius servum fraudare. Forsitan enim idco disccssit ad horam u te. Hoc est, forlasse lioe Dei providentia procuravil , unde nonnunquam inalum occasio bonorum fil, ul fuit Josepb fralribus suis : sic mrac iste si non fugisset, Dcum non inve- nisset; si Paulum in vinculis non vidissel, fideui non recepisset.

Vt in orternum illum recipias jam non ut servum. U est, frairem in Cbrislo reciperes, non secundum condilionem servilutis, quae U-roporalis esl. Sed pro tervo fratrem, Qaia servus recessil , frater autem in Chrislo revertitur. Si autem nocuit aliquid libi , ant debet. Fugam furto curoulans , quaedam domestica rapuit a domino. Hoe milii imputa. Itl est.quod Onesimus furto rapuit, ego spondeo redditurum, B linjus spoosinnis epislola baec , ei manus propria teslisesl. ii non dicamtibi, quod ei teipsum mihi dcbes. ILec autem dico quasi ad extrancum loquens. Cxterum si adjus meum redeam, propter sermonero Chrisli, quem evangelizavi , el Christianus effeetus es, te milii ipsum debes : quod *i lu meus es, et tua

SCOTI SSS

omnia mea sunl; si autem tna omnla mea sunt, Onesimus quoque , qui tuus est, meus est. Poteram igitiueo uli ut meo; sed volunlali tuae relinquo, ut mercedem habeas ignoscendo.

Te fruar in Domino. Idest.in voluntate Domini. Viscera meu. Onesimum , quem Paulus in vinculis Christi genuil. Simui et para mihi hospitium. Quod amplitudine sui roullorura audienlium possit esse capax, ut in ipso Paulus (ioceret plurimos.

Salutat te Epaphras concaptivus meus. Vinctus Romae cum Paqlo. In Christo Jesu. Non alicujus ciiminis causa , sed fidei societale. Aliter simul Epaphras, iu Cescbalis oppido Judaese cum parenli- ims Pauli a Romanis captus, et in Tharsum Ciliciae translalus. Gratia Domini nostri Jesu Christi cum spiritu vestro. In toto quidem homine, et in omni parte sanctorum gralia est Domini nostri Jesu Chri- blu sed a meliori et a majori parte , id est spiritu, de tolo hoiniue dicilur. Cum spirilu veslro. Cum au- lera iu spiritu gralia fuerit, totum facil hominera spiritualem, ut caro spiritui serviat, et anima non jungatur a carne.

m EPISTOLAM AD HEBBiEOS.

CAPUT PRIMUM.

Multifarie muUisque nwdis olim Deus loquens pa- tribus inprophetis. Quoniam apud Hebraeorura eccle- sias dcstructor logis falsa suspicione habebatur, voluit lacito nomine de hguris legis,’ el vcritate Cbristi rcddere rationem , ne odio nominis fronte praelati utilitatem excludcrcl lcctioiiis. Tota inientio beati Apostoli fuit iu bac epistola Hebraeos, id est, gentem suam ad Christi convocare Odem, eminen- Uamque graliae, quse per fidem daia est, a legalibus discernere umbris, quse angelicis ministrationibus fuerunt. Idcirco primo posuit prophelas diversis modis patribus loculos esse, dicens : Multifarie mul- tisque ntodi< olim Deus loquens palribus uostris iu pioplietis. Proinde non secundum hoc <>\u\n emi- ncniia No\i Testantcnti declaratur , quia patribus quidem prephetx missi Bnnt, iio!>is aulem Filins, sedquod eliara prophetarum vd patriarcharuin ne- mo nisi in limilitudinibus vidit Deum, Filium vero unigenilum iucarnalum esse, atque in ea carne vi- sum constal, qua ideni bomo a verbo Dei susceptus, uuigenittig cst Filius Dei. Ideo tnox ;u!,‘ivii : Sovis- simis aulem diebus locutut ctf uol<:s in Filio. Multifa- rie, id est, multis et variis loculionibus , ut decera verba U;;is , et alia pene innumerabilia testimoniis variis commendata. Multisque modis. Osiensionibus, id est , lnultis ibrmis in qnibus loqucbalor : nuhc autem in heminis et hospiiis forma, u( Abrahae; nunc in lorma inilitis, ul Jcsn; nun< inigne,-ut Moysi in rubo; nunc in nube ei alii siguis; ali-

C quamJo per semcllpsum loquilwr, ut est : Audium quid loquutur in me Dominus ; aliquando per angc- lumloquilur; al>qiianiIo pef subjeclam creaiuram, Ut in iiube : Bic est Filius meus dilectus (Matlh. m) ; aliqirando hicidis, ut : Si audirelis nie, bona terrm comeditis ; aliquando oi.scuris, ul : Giadius vos devo- rabit. Olim Dcus locutus est duobus modis; locu- lioque divina dislinguitur, cum aut per semelipsuin loquiiur, aut per angelicara creaturam ad nos verba promuntur. Cum autem per semetipsum loquitur, de verbo ejus sine vcri^is et syllabis cor docetur. Cum vero per angelum, aliquando verbissinc itnagi- nibus, aliquando imaginibus et rebus sine verbis.

Puhibus nostris. Abrabara, Isaar, et Jacob, et Loath, et Moysi. Et habebis sibilum quando dicis in

■D prophetis , id est , a Rominativo prophetia. Aliter patribus, qui cominus fuerunt in tempore propheta- lum , id est, loti plebi Israel, etluncdicis in pro- phelis sine sibilo. Nojiissimi* diebiis. Novi scilicet Tcstaraenli, ut : Melior est (inis orutionis quam prin- cipium, ui Salomon aii : quia finnius cst quod non audimus, quam quod ilii olim audierunt. In Fitio suf. Hoc dicitur secundum assumptioncm carnis, ut : Qui proprio Filio suo rwn pepercil (liom. vin). Suo. idest, proprio. Multi euim lilii gratia, hic au- tera natura est. Quem proposuit. Secundum carnem, quia secundum diviniiatera non constitulus, sodeon- stitutor dicitur. Ila-redem omn.um. Aiii posi palrem haeredes sunt , hic autera vivcnte Palre hreres est. Omnium. VisibUiuin iibilium.ccelesiinmetter-

«J3

COLLKCT. M EHST. AD HEHR.

S!H

restrfuin, utipse ait: Dataest mihiemnit peleslas rn A bunl. Qtiia fljura eorum in meliu* transforiuabitur,

cceio el in tcrra (Matih. xxvm). Perqncm. Sceundiim divinitalem. Etiam fecit , et sa’»ula. Tempora , aut creatnras, ut : In principia fieit Fteus ctehtm H ter- ram. Qui e$l splendor glorite. Patris splendor : quia sicut splendor a solc non separatnr, sie. ipse >-]>iei- dor paternae gloriae ab ipso Patre inseparabilis cst. Et imago subslanlicr cjus exprcssa. Kjusiicm naliua; el subslaniiic forntam signalam elcxpressam babet. Portans quoqiie omnin. Gubernans, quia nisi ab eo portarentur, laberentur. Vcrbo virtutis siur. Seipse, qui et verbum est et virlus. Puriialionem pecculo- rnm perficil. Sacerdotes- enim in veteri icge non per semetipsos, seil per hostias liominum peecala aufe- rebant : bic autem sacerdos exstiiit et hostia, pur-

.‘iim autem substatrtialiler interibtiirt. Tu autem idem ipsc es. Non dicil, eias, vel eris, sed es. Ei unni tui non deficicnt. Id esl , a-ternitas luo. Scde a dextris meis. Ideo a devtris dicil, qiiia niliil e?t in ceelestibus sinistrum. floncc ponam inimicos tuos. Donec eos superaios et snbjecios in rindicta sub te habeas in futuro. Scubdlum pedum tuorum. Pedes Domini ejus incarnatio inlelli»itur , sive aposloli el saneli.

CAPUT II.

Propterea abundantius oporlet observare nes ea

quce audivimus. Dum miniilri spiritus nobis ser-

viunt, et haereditaiem salutis capimus; vel conjunge

hoe ad qualitatem enmium supradictorum. Abun-

gavitque pecc.ila per sanguinem etgratiam baptismi. B dantius autem dixil, id est, diligenlius, dum major Sedet ad dexteram majestatis in excelsis. Hncusque est aticioritas nostrse legis, quam auctorilas ange- breviler Paulus dixit de divinitate et humauitate loir.in minislranlium velerem Iegeni. AV forte ef-

Chrisli, ut de his primitus indicaret Judaeis . deinde per epistolam de his redderet rationem. Tanto me- lior angelis e/fccius. Quare non eum meliorem pro- phetis dix.it, td est, legem ministranribus, dum Cbri- stum piius prophetis prantulit? Ideo, qnia vctus lex per angclosministraia est, nova autem per Christum. Ergo hoc dieit, ut pr.-ecellentiam Novi Testamenti ostenderet , duni Cbristus angelos praecellit. Filius vieus es tu. Securidtnn divinilatem. F.go hodie genui te. Quia in aeternitate semper natus est. Aliier : Fgo ftodie genui te, seciindum incarnalam hnmanilatem intelligendum est. Fgo ero illi in patrem. Hoc in

fluumus. Ne a salute discedcndo pereamus. Etsi omnis prcevaricaiio et inobedienlia aecepil justam mercedis cetributionem. Id est, per legcm aceeplam. Inniiedieniia vero legem non suscepit. Qua: cum iniiium accepissel. Ul : Exinde ctepit Jcsus facere et dticere (Act. i). In nobis. In omnibus Cbristiauis fidelibus. Nam sc conjungit ruru reliquis fidelibus. Contestante Deo signis. Praeseulibus. Et pertenlis. De fiHuris ostens i - Etvariis virtulibus. Sanilatibus, Ut : Damoiies ejicite , leprosos mundate , morluos suscitate (Hatth. x), Secundttm suam xoluntalem. Sccundum voluntatem Dei, non secunduin meritum,

libris Rcgum el Paralipomer.on legilur (// Rcg. u). c- ve! facultatem nostram. A’«n enim angelis subjecit

Cum introducit primogenilum in orbein terrce. Id est, Mari;e; vcl cum ducat deejus incarnatione in lerra. El adorent eum omnes angeli Dei. Nam licet incar- natus, adoratus est ab angelis, quanto magis secun- dum divinitatem? Qui facit angelos suos spirilus. Duplex angelorura ofticium est r aul enim spiritum eonsolationis , aut ignem vindictsc hominibus mini- strant, ut Ilieronymus dicit. Afiter hie hyperbalon esl, et est ordo : Qui facit spiritus suos angelos, id cst, ut sini angeli, hoc est, nuntii supernae volunta- tis. Nam angetits officii cst nomen , non rtalurae; nam omnes virtutes coelestcs naturaliter spiritus appellantur. Thronm tuus, Dcus, insceeulum swculi. Significat auiem principatum Chrisii super angelos. Yirga a-quitalis. Yirgam, sceplrmn regui el potesta- tis intelligimtis , qua Deus alios remunerat , alios condemnat, reddens unicuique secundum operasna. Unxit te Deus. 0 Deus. Olea la>litia>. Spiritu sanclo. Prv consonibus tuis. Regibus, sacerdolibiis.prophe- tis. El tu in principio. In Filio. Terram fundasti. Siabilem eam fecisti super stabilitatem suanv. Ft opera manum luarum sunl coeli. Spiritus saneli , qui etiam digitus dicitnr. Notandum quod hic prfus dicit terrcm, deinde subintert, suut co?.li. Senno enim divinus aliquando ae terrestribus ad eoelestia menteni elevat, aliquando ue coelestibus ad lerre- a Jcsoeiidit. ut eurrus E!i;B ic coelo emissus, et in coiium iterum eum gloria elevalus esi. /

D

Deus orbem tcrra\ Sed Chrislo subjccit Deus orbem terrae futurum, id esi, Ecclesiam post peraclum jur dicium multiformem. De quo loquimur. Dicendo : Omnia subjecisli sub pedibus ejus. Testatus est autcm in quodam loco. Spirilus sanctus per prophetam. Quid esl iiomo, qvod menw es ejusf aut filius homi- nis. Aliud cst homo, el aliudesl filius hominis. Adara enim non genitus. nequeex. hominefaetus; Chrislus vero ex hommc suscepil carnem. Sed quod ait : Quid est homol dignitatis significationc interrogat. Quoniam visiius cvm. Scilicel in passione, vel resur- rectione. Minorasli eum paulo mimis at/ angelis. As- sumendo carnem, patiendo erucem , quod uirumque angelis evenire non poiest. Et constituisti eum super opcra manuum tuarvm. Oninis crealura homini servit, ul csl : El dontinetur piscibus maris , et rclatiiibus crcli (Gen. i). Sed quamvis hx’c Adan» eonvenioat , et unicuique homini , hic tamen se- cundum sensum Pauli lantum Salvatori eompetit. Ergo censtiluisli eum sitper ope-ra manuum luarum, ut : Daia est miiii oninis potestas in co?lo el in terra (Matth. “xxviu). In c.o enim quod omnia s.bi suhjecit, nihit dimisit non subjectum ci. Pncler eum qui sibi subjecit oninia. Nmcatilem necdum ridemas omnia subjecta «’. Quia non simul impletur prophetia ; licel cniiii ei si!i’ji(iiiniiir mnlli, alii tamen non, rn Oinnia ei subjicir.rrtur. Iji gralia Dei. Cratia Dei Fiiius Dei dicitur, quia per suam g ra -

m

SEDULII SCOTI

£>e

liam graiis peccala dimisit, nullis praecedenlibus A ut et Moyses. Fidelis fuil. AKler hoc intcrrogantis

liominum roerilis. Pro omnibus gustaret mortem. Celerilas monisin gustu significalur, ut : El cum gustasset, noluit bibere (Mattli. xxvn). Decebal enim eum propter qucm omnia. Rcstaurala sunt, she in ccelis, sive in lerris. Et per quem omnia. Consi- stunl, sive dum per ipsum facta sunt. Aliter : Per quem omnia, k\ est, crcala sunt. Propter quem om- nia, id esl, propler gloriam ipsiusfacta sunt omnia.

affectu pronunliandum est. Si fiduciam et gloriam spei usquc ad finem firmam reiineamus. Per liduciam fides, per gloriam spei spes, per finem charitas intelligitur, ul : Einis prcecepti esl charitas. In liis domus supradicla continetur, quia fides fundamen- tiim est, spes vero paries, charilas culmen eininet, Qunpropter sicut dicil Spiritus sanctus. Dum doimis Domini esse non possumus, nisi illa retineamus ;

Per passionem consummari. De humilitate mort lis vel dum talis aposlolus et ponlifex Filius esi. Hc-

carnis in glorja resurrectionis oxaltari, in excm- plum eorum quos addueet in gloriam. Aliter con- summure, ipsum videlicet salutem perficere. Qui enim sanciificat. Christns. El qui sanctificaiur. llomo juslificatus per fidem. Ex uno omnes. Id est, Deo Pa-

die si vocem ejus audieritis. Hodie significat omne tempus quo vivimus in praesenti. Yel hodie, inNovo Testamento, ac si heri sil Vetus, quasi dixisset : Si heri voeem Domini non audislis, tarnen si eam ho- die audieritis, noliie obdurare corda vestra. Tres

tre, sive ex Adam. Ilic autem ostenditur secundum B autem requies Aposlolus in subsequentibus osieu- carnem ex una eademque massa et Christum esse dil •’ unara sabbati, qua Dominus requievit al> operi-

qui sanclificai, et nos qui sanctificamur abeo. Non confiinditur. Christus. Fratrcs cos vocare. Dum sci- licet uniim habent Palrem D"um. Narrabe nomen tnum fratribus mcis. Apostolis et onmibus sanciis. In medio Ecclesia?. In conventu et in cordibus eo- ruin. Laudabote. Faciain te sanclos laudare. Etite- rum : Ego ero. Vox Christi. Fidens in eum. Patrem. Eccc cgo el pueri mei. llne i.i Isaia habetur. Pueri mei. Aposloli oninesqiie in Chrislum credontes; non anicm sccundiim selalem, sed secundum innocen- liaui pueri dicunlur. Communicaverunt carni ct san- guini. Omnes communiter carnem habucrunt ei san- guinein. Particeps corumdem. Puerorura assumendo .- carnem et sanguinem. I i per mortem destruerel i •u,n. Ut siiis armis diabolus vinceretur, quibus aliis in- sultabat. Mortis imperium. Mittere in mortem, pce- nainque perpetuam. Obnoxii erant servituti. Vel ve- leris legis, sive peccati. Nusquam cnim angclos ap- prehendit. Non eriim in angelica forma venit in mun- dum, quia non ad redemptionem angelorum venil; sed idco carncm apprehcndil, ui per quam peccalum admiseramus, ipsa redimeremur. Sed semenAbraluv. lloc esi, assnmendo carnem degeuere Abrahse: pro lolo aulem genere semen Abraluc tliiilur. 1’nde de- huit pcr omuiu fratribus similari. Verura corpus ho-

bus suis ; secundam terrce repromissionis ; lertiam, ecelestis regni requiem. Secundum diem tentationis in deserlo. Ad aquain contradictionis, quando po;n<- lus murmuravit, et Moyses dubitavit. Probaveruni me. Exploravcrunt me. Et dixi. Cognovi. Semper er- rani corde. Licet oculis magnalia vidcrunt. Sicut jn- ravi. Id est, immobiliter proposui, vel ueslinavi. Iu ira mea. In vindicta. Si inlrabunt in requiem meam. Id est, non intrabunt : quia genflsjuramenti, iuter- rogaliouisque , et negationis est. Inrequiem meam. M est, in tcrram repromissionis, qusa requies Israel erat post laborera deserli, in figuram vilaa seternse, sanetis post mundi Iabores donatac. Donec hodie cognominalur. Pr.vsentis vita? tempus. Parlicipes enim Christi effecti sumus. Uiuim corpus e/fccti su- mus cum i!lo, id est, coucorporales illi secundum inieriorem hominem facii conlbrraes iliius gloriacel iiumorlalitatis. Si tamen initium substantue ejus us- que ad fmcm firmum reiineamus. Quasi dixisset : Si credamus quod ilie quia coaequabilis est Patri, inL- tium carnis sumpsit ex matre, et si credamus resur- rectionem ejus, per quam magua virliis facla csl, i i est, s;I;is et resurrectio omnium : sive si creda- mus tiumaiiitaleni ejus et divinitalein. Relineamus. Li Cit, per fidem credamus. Nolile obdurare corda

niinis, animamque sumendo. Fidelis poniifex. lioc vestra. Admonet Apostohis lideles Judoeus etGcntes, cst, verus etpotens, et idpneus implere suum olli- “l caveani ne prseceplum Domiui prsevaricentur, ut

cium. ln eo cnim. Corpore seu jure. Putens cst eis ^ i» requiem Dei, id csi , regnum cceleste ingredi mo qui ientanlitr uuxiliari. Non ul ponlifices legis.

CAPCT III. Undc fratres sancti vocationis ccelestis parlicipes.

I l : I cnilc ad me, omnesqui onerali estis, , / ega re-

(iciam vos (Matth. xi). Vel : \ cuite, benedicli, elc.

Considerate aposloium. Missum a Paire. Hxcdicens,

osiendit Jesum ubcdisse Palri usque a 1 morlem, et

fideicm fuisse ci, et nos admonet, ut capiti nostro requiei. Scnuo audiius. Id est , doclrina icgis

reantur, qui de-rEgyplo Iransierunt. Sed non omnes, Exacerbaverunt, praiter duos lanlum, id esl, Caleph et Josue.

CAPUT IV. Timeafnus crgo, ne forte relicta polliciiaiione. De- sperando de vifa fulr.ra, vel non scclamlo opcra, quibus ail ii!:!in requiem pervenitur. Ucessc. Scilicct

pareanuis, iil e^t CbristO. Et ponlificem confessio lis nostra’. Fidei nostnv. Qui fidcljs esl ei. Palri. Qui fecit illuni. Sacerdotem c^se ex semine David se- cundum carnei… Ipse :’.ai|ue fidelis ei, ul scriptum cst de eo : Ut faciam volunlalem tuam ; el illud : Nonsicuiego volo, sed sicttt tu vis (Matth siv). Sic~

Quemadmodmii dixit. 1 1 est, quemadmodura iili non inlroierunt in requiein, sic nos e contrario intraU- mus in requicm. /-.’■ cjui , ribus requievil Deus. Sicul cnim Dens (!!.■ sepiimo requievlt ;.b omnibus operibus bonis. ita crii requies ajlcrna, cuui con- sumtnala fuerinJ opera, quae ab inilio itcia sunt, Ei

2o” COI.LECT. IN EPIST. AD HEBh. {•&

inisto rursum. In isto pstflmo post legem. Siinlroi- A ut offeral donu et sacrificia pro peccatis. Quod tfe

omnibus oblalionibus dicitur. Aliier dona, id est,

buntin requiem meam. Hic si pro aflirmatione posi- ttim esi, quasi diceret : Si iulroibunl, bene habe- bunt. /n requiem meam. l\ ost, in lerram vivenllum. Hic autem virtus propheticse sententiae secunuum Apostolum esl, ui ostendat requiem seternam. Qwo- niam crgo supercst introire quosdam in illam. 4lre- dentes propter eos qui veneranl ex /Egj pto. Inlroire. Dum illi introierunt. In illam. Kequiem scilicet beatse vilae. Iterum alium diem. 11 est , requiem aeternam, non illam lerrae repromissionis. Terminat. Deus prophetam. Post tanlum temporis. Post lot an- nos egressionis Qliorum [srael de .Egvpio. Ex quo manifcstum est, quo.l non de requie terrae repro- missionis dixerit. Itaque relinquiinr sabbatismus. Id

anniin et argenlum, et caetera donaria. Sacrifida. Qua: ad cibura tanium perlinent de pane, verM gratia, et vino. Qui iqnorant. Deum. I.t errant. A mandatis legis. Quoniam et ipse. Sacerdos. Cir- cnmdatut est. tdeooportet eura condolere, infirmi- tate scilicet carnis. Secundum ordinem Helchise- dech. Qnia Melchisedech viunm et panem oblulit Abraham^in figuram Cbrisli corpus <’t sanguinem siinin Deo Patri in cruce oflerentis. Qui in diebus carnis. Quibus in carne conversalus est. Preces. Verbis. Supplicationes. Genu flexo. Uberare. Per re- surrectionem. Cum clamore valido. Dicens : Pater, si licri pole, transfer a inc calicem isium : verumtamen

est, setcrna requies, quam Judaieum sabbatum signi- ^ non mea voluntas, sed tua fiat (Marc. xiv). Et lacry-

mis. Pro nostra salute, non tiinore morlis profusis. Et exauditus est. A Deo Patre, angelo euui conflr- inante. Pro sua reverentia. Illius apud Patrem, vcl pro reverenlia Pairis apud illura, diecndo : Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Est autem reverentia nnstus dilectioni pavor. Didicit obedien- tiam. Expertus est obedieutiam, ut : Factus obe- diens Patri usque, ud viortem. Et cousummatus. In passione, ul : Inclinato capite tradidit spiritum. Causa stdutis cvtenuv. Quia non aeterna salus per alios sacerdotes miuistrabatur. Juxta ordinem Mel- chisedecli. Eusebius dicil in libro Hisloriarum : llic Melchisedech in divinis voluminibus sacenlos fuisse

flcaVit. Populo Dci. Id esl, onmibus recte credenti- hus. Qai enim ingressus csi in requiem ejus. Per moriem temporalem. Etiam ipse requievit ab operi- bus suis. Id est , ab bujus mundi laboribus. Fesline- mus erao ingredi in illam requiem. Cum alacrilate meniis per Qdem cum operibus curramus. Yivus est enim sermo Dci. Ilic ostondiur eunulem nos habere judicein, qui illos propter illorum incredulilatcin damnavit. Sermo enim Dei Filius Dei est, siveEvan- gelium. Et efficax. id esl, potens ad inferendam vin- dietam vel beatitudinem. Et penetrabilior omni gla- dio aucipiti. Li e-u, ad vindictam super corpus et animain. Omni gladio. Quoniam lanluiii corpora

gladio secanlur. Ancipiti. 11 est, bicipili. Usque ad ^ Dei sununi relertur. Sed qui non oleo comrauni per- divisionem aninuv ac spiritus. Id est, carnalium ac ^ unctus sit, neque qui ex successione gen;;ris susce-

perit sacerdolium, sicut apud Uehneos fleri mos erat : et ideo secundum ordinem ipsius sacerdos fu- turus dicitur Christus, qui non olei Iiquore, scd vir- lulecoclestis spiritus consecretur. Et imnterpretabilis ad dicendum : quoniam imbecillej facti eslis. Non quod valeretApostolus per spiritum interpretari, sed quod imbecilles erant auditores ad audiendum ser- nionem.

spiritualium cogitalionum; scit euim et prob?l quid interest inler animam ae. spiritum : non quod aliud est anima, aliud spirilus , quanlum ad substantiam pertinel. Compagum quoque ac medullarum. Per si- militudinem corporis de anima loquitur. El est dis- crelor. Idem sermo vivus. Cogitaliouum. In anima. Et intentionum. In spirilu. Omnia autem nuda et aperia sunt. Duobus modis ves corporalis celatur : latens sub teclo, ideo dicit nuda ; aul conclusione, ideo ait aperta. Oculis ejus. ld esl, inspectfonibus divinis. Ad quem nobis sirmo est. De quo, boc est, Cbristo, quoniam reddiluri sumus coram ipso ralio- nem de omnibus quae gcssimus. Ilaque ad quem no- iiis scnno est, ac si diceret : Hic Deus esl de quo ioquimur. Qui penetravil ccelos. Morle sacerdolis, ultra velum in sancla sanclorum intrantis. Tenta- tum auiem per omnia. Esuriendo, siliendo, etc. Ad tlironum gratice. Cbi ipse nune se;let, ue damnemur dum sedebit in throno :cquitalis siuo. Ut misericor- diam consequamur. Idest, peccatorura indulgeiuiam. Et gratiam inveniamus. Yilas selernse. In auxilio oppor- luno. Sive in prcesenti tempore, ut Apostolus dicit : Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis (II Cor. vi). Aut in periculo die judicii : ul adjutor in opportunilalibus, in tribulalione.

CAPUT V.

; Omnis namque pontifex, ex hominibus assumplus,

pro hominibus conslituUur in his qud> sunl ad Deum,

Qucv sint elemenla. Rudia documenta fidei. P

ro-

D

pter tempus. Quia longum tcmpus est ex quo didici- stis fidein.

Expers est sermonis justitici’. Id est , perfccuc scientiac.

CAPUT VI.

Quapropter intermittenles inchoalionis Christi ser- monem. Fidei inilium, aut de incarnatione ct pas- sione ejus loqui. Ad perfectionem feramur. Ad per- fectain fidem cum bonis operibus feramur , aul de ejus nativitate quaedain loquamur, sive de arcano mysterio incarnationis Dominicae disseraraus,

Non rursum jacicntes fundamenlum pceniicnticu ab operibus nwtuis. 1*1 est, posl accepiam scmel fidem et pcenitenliam, non itertim de pocnUenlia, et de fide Trinitalis, et baptismo, et impositione manuum, et resurreclione, et judicio vos inslruainus. Nam ha:c omnia quasi lac stint, ct ad iuitium fidei perlinent. Ab opcribus mortuis. Quaj iuerimiint animam. Et

289

SEfitLIl SCOTl

500

fidei ad Beum hapthmaium. Pluraliter loquitttr, pru A «I muMpLka**. Id est, namerosa pcccatorum pro-

genie, qoi arenae mans assimilanlur. tl sic longa-

varietate accipientium.

Impositionis quoquc manuum. Scilicet episcopi. Et koc faciemus. Seilicet aii perfectionem feramur. Impossibile est enim eos, qui semel sunt iUuminuti. Sicut enim impossibile est Chrislum iteruin cruci- figi, ita eriminosi homines nen possunt itemm ba- piizari. Non atiiem in koc poenitetuiam excludit de peccatis, sed sicut seeundum humanatn nalivitatem impossihile cst hoinines iierum carualiter nasci, ita «ccunduin spiritualem regencraiioneni hemines non possunt rebaplizari. Et participet (aeli sunt Spiri- tus sancli. Habeutes diversas donationes Spiritus sainli.

Yirlulesque saseuli renluri. Scilicet resurrectionis, el praemiorum, et vitae post uiorlem. Iterum renovari. Per baptismum , vc! pcr boslias carnales, sed pcr solam fidem Cbristi, quae per dilectionem operatur. Ad pcenilentiam. Id est , per poenitentiam. Quid ergo ? Exclosa est pcenitentia? Absit, sed impossibile estrenovaii, hoc est, pcr baptisiinim renasci. Rur- sum crucifigentes. Non vere, sed quasi erucifige&tes» Sicut enirnsemel Cbristiis mortuus eat carne, idest. in cruce, ila nos semel morimur peccalo in baptis- mate.

Et ostentui habentes. Id esl , quasi dcspectui. Terra enim sape venicntem. Per metaphoram loqui- tur. Nam hic tcrram fiilcles homines appellaL qui de imhre doclrinae Christi irrigantur, et faeiunt fru-

clum, aiium centesimum, elc.

nimiler. Palienter , id esl, Abraham. Fcrcns. Per treeentos annos. Ut per duas res innnobiles. Deus, el promissio el juramentum Dei. Item duas res im- mobiles dixit, Dei Patris promissiones de Filiosuo, el adventum ipsius Filii in hunc mundum pro saiute nostra. Qui confugimus. Id est, ab Judaismo et Gen- lililate. Quam sicul anchoram habemiis. Similiier quomodo anchora navim in tempestate maris, sic speshominem iu tentationibus mundi fundat. Et ista anchora non in mare mitlilur, sed in ccelum, ad iii- leriora pracmia capessenda. Usque ad intcriora ve- laminis. Noslram anchoram sursum mittimus ad in- teriora coeli, sicut anchora ferrea miititur ad inte- B riora maris. Secundum ordinem Melchisedech. Non secundum ordinem Aaron, quia ex tribu Levi in- troiit Jesus, id est, sicut pontifex semel introibat intra velum sanctuarii, sic Christus introivit semel in cuekuu.

CAPUT VII. Hic emrn Slelchiscdech rex Salem. Salem est op- pidum juxta Scythonolira, quod usque hodie appel- latur Salem; et oslenditur ibi palatium Melchise- dech ex roagniludine ruinarum veleris operis os- iendens magnificentiam ; ad quam civilaifm etiam legitur Jacob descendisse ; qnae fuit in lerra Cbanaan regionis Sicliem. Sacerdos Dei summi. Non idolo- ruu» et da?monutn. TLU” per T mysterium crucis Chrisli designatur, quia Chrisli passio nos liberal a

Et gcnerans herbam. Florenles virtutes. Acciph C dominatu quinquc carnalium sensuum quibus cap-

benedictionem. Abundantiam fructuum mystice, ut : Venite, benedicli Patris mei, etc. Proferens aulem spinas. Curas hujus saeculi. A tribulos. Peceato- rum ; sic per metaphoram loq ,iur de peccatore, qui vitiis et peccatis iioxius tenetur , cui dicitur : Ligatis manibus pedibusque, ejicitc cum :n tenebrat exteriores (Matth. xxn). (Jujus consummatic iu com- bustionem. Quia peccatdres igni inexstinguibili com- burenlur.

Confidimus autem de vobis. Ideo hoc addidit, ul benc agerenl. Bonus doctor laudando eos provocat ad proftN tiiin. Et viciniora salutis. Subaudi, conse- qni. Et si ita loquimur. Exprobranles vobis, quod facti estis quibus lacte opu> sit. Qui ministrastissan

tivati sumus per fidein sanclae Triialatis curn bouis operibus, quae sunt x et vw, boc est, ter sex. Nam Ahraham secum in prselio oontra quinque rcges Sy- riai cccxvin vernaculos habuit. A ciede regum. Quin- que regum Syriae, quia Lolh, filium fralris, Abra- bam cura sua pecunia eripuerat. Occisis autem ab Ahraham in via, praedamque magnam ab cis ra- puit, Ei benedixit. Melchisedech. Ei, Abrahae. Mel- chisedech, quasi melchos sadec, id esl, rcx justitia; inierpretatur, quod mystice Dotniuo Salvatori con- grucnter aptatur, qui cst quoijue rex pacis. Sine pa- tre. Idest, sine patre sacerdote de Iribu Levi. Sine matre. Similiier de tribu Levi. Sine genealogia. Ex sacerdotali tribu. ISeque initium dierum. Hic osten-

“”’" w,is >)’■•■-’•. o …I..V r.. ^.v. w - _ -,— - —

ctis. Habilantibus Uierusalem. Et eamdem sollicitu- diiur istuin Melchisedech !ion fuisse Sem. Nam ini-

di;»^?)» oslentare. Eleemosynai el doctrin*. Ad exple- tionem fidci. Per bona opera. isqtte in fincm. L"t : Qui perseveraverit usgue in fmem, satvus crit {Matili. x). Ut non segnes efficiamini. Pigri in niariualis Dei. llccreditabnnt promissiones. Nondum enim emnes promissiones cornpleUe sunt. Juravit. Firmiler pio- inisit. Pcr semctipsum. Ut: Yivo ego, dicii Doinihhs. Nisi benedicens bciwdicam libi. Genus e^t juramcnli, iit est iiiud : Si intrabv.ni in requiem meam. Non enim nisi semper pro dubitatione ponitur, naui hic pro aflirinationc est posilum. Aliier : Beneduens bene- uicam te , id esl, in sanclis et fiiielibus, qui ^leilis cteli comparaiuur.

lium dierum Sem Scriptura deseribit, Melchisedecb vero nec initium dierum haberc describitur. Abter : Nec initium dierum, id csl, electionis ejus m sacer- dolium administraudum .etate legilima annorum xxv vel potius xxx. secundum Uebraicam verilatein, ut Hieronymus in traclatu Ezcchielis. Negue fmem. Ipsius minislerii l anr.o. Tunc enint cessabant s;i- cerdotes ministrare, sed custodes vasorum eranl ; haec Origenesdicit. Hunc Melchisedccb, alii angelum, ■tiii Spiritum sanctum propier excelientiam suaia esse suspicantur : quod a!«it. Hebraei vero hunc af- firmant esse Sein filium Noe, quem vivutn fuisse dicunt in lempore Abrabse, habens tunc amios au-

w

COLLECT. fN EPIST. AD HF.BR.

»gj

tiqnitatis cc.xr. : Apostolus vcro ostendit non ex Sem A poneri9 decimor, decimarit. Aliler scenndtim Augu-

fuisse, ex quo Abraham fuit, sed ex Cham, ctijns po- Eterilateio Scriptura non memorat. Quisqois cnim ille est, tic Genlibus fuit. Omnis enim primogcnl- tns eum gentibus sacerdos vocabalur. El non <nio J ille patrcm et matrem non habuisset, dicitur sine patre et sine matre; sed quia genealogia iiliusin Genesi non annumeraiur, sed subito inlroducilur. Assimilatus autem Filio Dei. Qtiia et ipse sine pa- tre in terra, et sine matre in ccelo, sine genealogia secundum divinilatem, ut : Generaiionem ejus quit enarrabit ? Similiter sine initio secunJum divini- tatem, et sine fine. Ma.net sacerdos ix perpetuum. in prolixum temporis spatium, non unius tantum an- iti curricuio, aut usque ad quinquagesimum annum.

slintun : Abraham el Levi Jecintali suiil a Mflthise- dech, propter panem et vtnum a MclchiscJech acee- ptum. Ipsaque dccimalio quaedam prxflgoratio erat futurx medicinx per Dominum Salvatorem, idcirco Levi iu Abrahara decimatus esl, quia enraretur. Non autem Christus decimatus est, quamvis et ipse fuerai in lurabis Abrahae secundum originalem sub- stantiam, per quem bumanum genus curarelur. In qno Christi eiceilentia sacerdolii oslenditur, cum in lumbis Abrahae non necesse babebat decirnari. Secundum ordinem Melchisedech. Ilabens regale sa- cerdotium sicm MelchiseJech. Et non aecundum ordinem Aaron. In observatiouilius legalibus. Trans- titto enim sacerdotio. A Levi et Aaron. Ad Melchise-

lnluemini autem quanlus sit hic. Convertit scnno- B decli. AJ Chrislum. Necesse est, ut lcgis trunslatio

fiat. Neque enim potest sacerJos esse sine lege, et testamento, et praeeeptis. In quo enim. In Christo, hoc est, quoJ secundum ordinem Melchisedecb sa- cerdos sit . inseternum. De alia tribu cst. Juda, et non Levi. Exsurgeret alius sacerdos. Propter sa- cerdotes Leviticos. Mandati carnalis. Quia non pcr hominem ponlifex ordinalus est. Vitve insolubilis. Id cst, aelernae vitae, ut : Tn es sacerdos in wternum. Contestatur enim. Spiritus sanclus per David, lie- probatio quidem fit. Ut gratire locus daretur. Propter injirmitatem ejus. Quia neminem potuit salvare. Et inuiiiilatem. Ilis videlieet, qui in Clirislo non cre- dideruot. Nihit enim ad perfectum adduxit lex. Quia usque ad passionem Chnsti in inferrrum omnes

non ad Hebraeos, quibus banc epistolam scripsit, ac si diceret : Intelligiie quara magnus sit bic sa- cerdos, flui iiguram Christi gestavil, Jum tam ma gnus paliiarcha ei decimas JeJit ex melioribus qua? habebat Abraham patriarcha. Ergo si Mclchisedech excellenlior sil (iiiam Abrabani, sicque Christus sc- cundum ordineui MelchiseJech sacerdos manet in aeternum, concluditur qaod Christus excellentior sit qtiam Abraham, in quo Judaei se jactanl. Et qui- dem de filiis Levi sacerdolium accipieulcs. Hinc ino- re suo per Jialecticam Ioquitur, dicendo et quidem de liliis Levi, /ie q:iis Levi sacerdoiium Melchise- decb pneceHere pularet : et secuodum solkam ob- jcclionem Levilicum sacerJoiium prinsoxaltaf, quod

Dei manJato nou a!> aliquibus, se;i a Dei pepulo, id ^ ibant, postea autem ccelos per.clranl. Inlroditctio

cst, filiis Ahrabam decimas accipere jubenliir, cui lamen sacerdotem MelcbiseJech superexaltat, quem genus non nobilitat, et qui a palre, a quo omnes nobilitantur, id est, Abraham, deeimas sumpsit. Et cui Levi. Quamvis in. patre decimas dejil. Deci- mas sumcre a populo. Tanta est enini sacerdotii ex- cellentia. Quanquam et ipsi. Pro, quoniam. Cujus autem generaiio non annumeralur in eis. Filiis Levi, quoniam Christus non e tribu Levi, sed magis de Iribu Juda esse perhibetur; vel quoniani Chrisli genc- ralio secunJum divinitatem non ex eis nume- ralur.

Decimas sumpsh Abralue. His ergo duobus mo- Jis sacerdotium filiorum l.cvi Melchisedech suo sa- cerdutio superexaltat : quia decimas ab Abraham oniniuni-sacerJotum patre accipere meruit, etquia hunc qui repromissiones acccpit beueJixit. Et hic qtiidem. Filii Levi, et in veieri lege. Decimas mo- rienles komines accipiunt. FiliiAaron, qui mortales homines sunt. Ibi uutem. ld esl, in Psalmo. Con- testaius est. Spirilus sancius per os David. Quia vivit. Ut : Tu es sacerdos in wternum. El ul itu diclum est per Abraham. Hocest, per Abrabam decimas deJit Levi ad Melchise lech ; quia quod Abraham obtuiil, Lcvi secum oblulit, dum in lumbisejusfuit. Qui decimas. Levi. Accepit. Postea a populo Israel. Decimatus tst. Decimas dedit ad Melehisedeeh. Ad hunc in lumbis Mraham potims. Ut sit verj um de-

D

vero melioris spei. Melior esl enim spcs, qua vita aeterna speratur, quam illa qua bona terrre exspe- ctantur. Juravit Dominus. Per semetipsum. Et non pcenitebit eum. Sicut pcenituit eum bominem fecisse, et Saul ordinassein rcgem."/n tantum. Ut sacerdo- lium ejus maneret in aetcrnum, velut cum jureju- ranJo slabilirelur. Melioris leslamenti. Novi et viuc selernae, quod multos ad perfeclum duxit. Sponsor. Promissor. Quod morle prohiberentur. Hic oslenJit non sacerdolium secundum orJinem Levi manere, sedCbrisli sacerdotiuniperpeluumesse. Accedens pcr semetipsum ad Deum. Ul : Nemovenit ad Tatrem, msi per me. Sempervivens. Nou ut alii sacerdotes. Inno- cens. Nulli noccns. Impollutus. Sine peccato. Segre- gatus a peccutoribus. Qnod nulltim in eo pcccalum fuit. Excelsior coclis factus. Id esl, angclis et firma- mento, ul r Adorent eum omnes ungeli ejus. Qui non habet quoiidie. Ut sacerJotes legis. Necessitalem. Immohtndi, ofiercnii. Sermo aiticm jurisjnrandi. Qui tiicit : Tu es saccertlos in aternum secnndum ordinem Melchistdech. FiHum in tviernumperfeclum. SacerJotem.

CAPUT VIII. Capitutum aulem super ea qua> dicuntur. Summam vel recapitulationem. Qui sedet in dextera sedis magnitudinis. Secundura si:?e majeslalis cxcellcn- tiam. Sanctorum minister. Sive sanctorom bomi- num secundum suam misericordiam ; sive miuister

:&3

SEDULH SCOTJ

36+

eorum qus Sancla sauc.orum dicunlur. © tabema- A ficat, Aareum vero iharibulu». corpus Christi com

leinplique divinitatis splendore. Arca vero, ipsa Ecclesia se-

culum. Spirilus animarum sanctaruin, multiformis Ecclesiae, in (juo Deus inhabitat. Ad offerendu munera. Aurum et argentum. Ei lioslius. De oblationibus vivis. Nec esse sacerdos. Id est, ipse Doinimis Salvator, qui sic non csset necessa- rius, si per alios justificalio Beriposset. Qui exem- pluri ci umbree serviunt ctelestium. Exemplaria di- cunlnr, quia coelestium exempla ostendebant. Um- brae aulein in comparalione supervenienlis verita- lis. Coeleslinin. Spiritualium donorum, qua? nobis per Cbrisli sacerdotium donanlur. Aut coelestium, id est, operum, quia ex his cceiestia promerentur. Tubernaculum. Exemplar EcclesitE. Facies omnia. Tam de tabernaculi constitutione, quam de hos

cundum mysticum sensum, anima secundum iropo- logicum exprimitur, aut cerlearca Teslamenli caro Salvatoris Christi animadverlitur, in qua manna divinilatis inbabitat. Irna aurea. Humanitas Chri- sti cum divinitate. Virga Aaron, regnum Christi significat, vel vexillum crucis. Tabuke du« Testa- menli. Cherubim. Plenitudo scientiae. Propitiatorium. De quo prepitiabatur Dominus populo suo. Mystice propitialorium Dominus Salvator exprimitur, qui esl propitiutio pro peccatis noslris. Ministeria. Sacri- ficia. Semel in anno. Dccima die mensis sepliusi secunduin lunarem suppulationem, qme solemnitas eral sanclificationum. Nonsine sunguine. Sicut nou

liis sacr.ficiis quce in eo imniolarenlur. Secundum B sine sanguine Chrisli nos rcdempti sumus. tioc si-

exemplar. Quia prius formam ejus in menle perspe- xil in monte, antequam ipsum tabernaculum face- ret. Nunc autem melius est sortilus ministerium. Ac si dicerel : Dominus Jesus Christus meliussorti- tus est minislerium Novi Testamenti, ubi peccata nostra remiituntur, et vila aeterna promittitur, non laulum Lona terra. Nam si illud prius culpa vacas- set. Ac si dicerel : Si legis prioris observatores iu-

gnificante Spirilu sancto. Proplcrea isla ita conslrii- cla sunt in liguram Salvatoris nostrae sahitis, quod videliccl Christus paleretur semel pro genere iiu- mano. Sanclorum via. Introeundi in coulum. Et justi- tiis carnis. Carnalibus justilicationibus per circuni- cisionem. Non Itujus creationis. Terrestris taberna- ctili. Et cinis vitulce. Yaccse rufae, rosea?, carnis Chrisli. Qui per Spiritum sanctum. ^uasi per ignem :

culpabiles essenl, nec secunda lex demum inquire- qiiomodo hostiae prius ignem de coelo accipiehanl. relur. Yituperans enim eos dicit. Deus per Jere- Ab operibus mortuis. Quoe ducunt ad mortem, sic- mi.un prophetam : Et consummabo. Lcge vcleri ut si quis in lege morluum tangerel, mundaba- transcuntc, perfecliorem legem introducam, ubi tur. Eurumdem pmvaricationum. Quae deleri uoit non ligura, scd verilas oslendetur. Domui Juda. poleranl oblationibus prioribus. Ubi cnim Testamen- Eccleske Deum confilenli. Testamenlum Novum. tum, mors necesse est intercedat testatoris. Animalis Evangelium, et legem grati:c, hoc est, ut quicunque ^ cujus sanguis testatur indulgenliam peccatorum. Po-

lerat aliquis ex eo, quod morluus est Chrislus, maxime non credere promissiones cjus. Paulus igi- tur exempla ex communi assumit consuetudine,

ex oinuibus genlibus in Christo crcdiderinl, iilii Abraham secundum spiritualem generalionem vere sint. Quod fcci putribus eorum in die. Quinquage- simo post Pascha die in nionte Siua. Et ego ncgle- xi eos. Reliqui eos secundum desideria cordis eo- rum. Posl dies illos. Veteris Testamenli. ln sensi- bus eorum. Non iu tabulis lapideis. Superscribam eas. Id est, super legem nalurac et litterae. A majore. Divite, nobili, senc. Usque ad minorem. Egenum, ignobilcm, juvenein.

CAPUT IX. Ilnbuit quidem el prius tcslamcnlum. Ac si dice- ret : Fuerunt in tabcrnaculo vasa Dci, quod apud bomines magnum ac mirabile videtur. Sed tamen illa omnia umbra: eranl bonoruni futurorum. Con- stituliones culturce. Circumcisionem, sabbata, neo- mcnias, hosliasque corporales. Sanctumque saxu- lare. Tabernaculum, quod erat pro tempore. Non sic Sancla sanctOTuni seterna. Tabemaculum pri- mum. Quod myslice significal praeseniem Eccle- siam. Candelalrum vero camem Chiisti, seplem donis Spirilus sancli resplendcns, vel ipsa septcni dona. Ei mensa. Aurea iu aquilonari parle laber- naculi, significans sacram Scripluram : Proposilio panum. Myslice corpus Cbristi, scu doclrina aposto- lica inlelligilur. Quod dicilur Sunctn Sanctorum. In quod solus sacerdos semcl in anno introibat. Sc- cundiim labcrnacnlum, Hierusalem roelestem signi-

D

quibus ostendit tunc firmissimum esse testamen- Uim, morle lestatoris inlereedente. Testumentum enim in mortuis confirmutum est, quia testamcntum lunc firnium erit, postquam hohio de hoc sseculo roigraverit. Vivens vero quoties voluerit mulabil, ut sequilur : Alioqui nondum valet. Quia quandiu vivit testator, pole immutare sententiam, el alios alque alios haeredes ducere in haeredilatem suam. Unde nec primum quidem. Tabernaculum. Songui- nem vitulorum et hircorum. Quia ulcrque sanguis sanguinem Salvatoris significat. Cum uqua. Mystice baptismatis, vel aquain et sanguinem de latere Chri- sli inanantem significat. El lana coccinea. Qua> significat Ienitatem charitatis Chnsti, qui passus est pro nobis, aut certe per lanam coccineam Christi passio designatur. Et hyssopo. Quce herba humilita- tem Chiisli significat ac fortiludinem, qua inleriora UOStra purganlur. Ipsum quoque Ubrum. Deutcco- noiuium, quod significat Evangelium consecratum sanguine Chrisli. llic est sanguis Testamcnti, sicet Chrislus dicit : Hic est sanguit meus Novi Testa- menii (Mutth. xxvi). Vasa ministerii significaut mi- nistros Ecclesice. Sanguine. Fide passionis Christi aspersos. Non fit remissio. Ex aliqua parte. Exem- plaria ccelcstium Tabernaculum ct vasa mhmterli.

26S

CGCLECT. IN F.PIST. Al> HEBR,

2flP>

His mundari. Hosiiis prasteritis. Nam ipsa ccelettia. \ th. Qnia non oblalioae qux- offerebaiur in legc

Opcra Novi Testamenti, sive cnnversamini, ut Apo- stolus ilicil: JSostra convertalio in caelis est (Phil. Ill), quae est vera Chrislianorum philosophia. Ali- ter : coelestia, id est, vasa. Sed in ipsum cmlum. Qaasi quoddam labernacuiuin. In sawjuine alieno. Hirrorum, vilulorum. Alioquinoporiebat eum. Id est, si nna cjns oblalto mundum tolum non salvaret anle passionem ejus et post passionem, opurtebat eum paii ah origine laundi, dum per singulas generatio- nes homines pecearerunt, quia semper Uabuissct quod redimerei: sed noluit nisi ul semel tantum passus mundum in consummalionem saeculi lihera- ret. Secnndo. lo die judieii. Sine peccato. Sine simi- litudiueearnii peccati, aulsineohlatione propeccato. Aliter : sine p.-ccato, exspecianubus se. CAPJJT X. Cmbram enim Hakent le.v futurornm bonorum, HOfl iptam imaginem. Speciem veritatis; umhra et- enimfait nonvcriias. Nam requieseebant peccata a;i tempus, non remitlebantur. Con mnmare. Perfectos facere. Non cesmssent offerre. Non iteriim offer- rent, si per unam hosiam mundati essenl, et quaravis nos nou cessemus offerre, tamen idipsum offcrknus sacrificium, non alium agnum hodie, aiium cras offerentes. Commcnwratio peccatorum. Commemo- rantur peecala, dum quotidie et per singulos anaos hosiia pro peecatis offerebatur. Nos vero in com- mcmoralionein Dominicse semel passionis quolidie uostrxque salulis offerimus. Impossibite est enim.

sanguine Christi dimilliinlur peceala. Hic Ostendit disiantiam pontiiiii-,, et Bacerdotis, et hosliarum, ct lahernaculi, et tesiamenti, et repromissionis, si quidcm iila fiterunl lemporalia, h;ee autem aelerua ; illa form;e, haee verilas. Hubrntcs ituque fiduci Propler remiisionem pccratorum, el quod coh des effecti sumus. Unde nos plus habemus ftduciam per ^anguinem Chrisli mundari, quam ilii qui naliter hostias offerehant. In imioitum tanctorum. ln introitum regni coelestis, vel fidei. Quam inilia- vit nobis. Consecravit, eo quod ipse primus illa via propria carne conscendilin ccelos. VUan no\ Aut Gdem Chrisli, aul iiilroitum regni eoeli Aspeni corde a conacicntiu mala. Quia fides sine ]{ operibus morlua est (Jac. n). El abluti corpus. - illi ablutiones carnales habcbant. Nam foris la- vamur aqua, inlus aulem Spiritu Mnclo.ut: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritn tuncto, etc. (Joun. in).

Aqua munda. Baptismatis aqua consecrata a be- nediclionihus. Confessionem spei indeclinabitem. Non declinemus ab ea, dum verum erit quod promisit, -Jcut Israelilae, qui dcclinabant. Fideiis enim qui pro- misit. Utalibi fidelis dieitur, per quem vocati estis. In provocatione dilectionis. Ul unusquisque alterum provocelad charitalera. Non deferentes cuileciionem. Ecclesiam in qua collecti sumus ia una fide. Sed consolamini invicem. Dicentes : Brevis est lentalie, et longa remuneratio. Diem appropinquanlem. Sive

Si impossibile. cur ergo faeiebant propler pneiigu- C morlis, sive judicii. Offerre Deo hostiam. Seilicet

rationern? Non enim veritas sine praeeuntibus figu- ris venire debuit. Iniroiens in mundum. Christus 3pparens in carne. Hostiam. Vivam. Etoblationem. De vino et pane. Noluisti. 0 Pater. Corpus aulem perfecisti mihi. Corpus ad oBereudum, quia h;ee esl hostia viva Deo piaeeus. Tunc dixi. Dum lem- pus iuit, ut auferrenrtur umbrae iegalium hosliarum. In capitelibri scriptum est d<> uie. In fronleCcnescos, ul : In priucipio creavit Deus ccelum et lerram, ltem : /« princimo erai Verbum, el iiiud : l.ibcr gcmraliu- nis Jesu . : el item : Deatus vir, qui non abiil

in consilio impiorum. a faciam votuntatem tuam, Deui. Ul corpus quod apUtsii mihi pro gencre hu- ;i:ai;;> offeram, quia ii:cc cst lua vohintas. Aufert primum, u* tequens ttaiuat. Ac si diceret : Reprohai Vetus, ct aflirmat Novum Testamentum. Sedet in dexlera Dei. Quasi Dominus, nam ministraie famu- ioruui est. Coulesiulur aulem Splrilus sanctns nobis. Per Jeiemiam, ac si diceret : Quod dicimus, Spiri- tus sanctus dicit; diximus enim quoti consumma- •-it in oeternum sanctificatos, et hoc Spiritus san- elus testatur, quod in Novo Testamento non reeor- dabitur Deus pecealorum. Postquam enim dixii. Oi- do, dicit enim Dominus : Dabo leges meas in cerdibus oorunt, et in mentibus eorum superscribam eas, et pcccata eorum non recordabor amplius, poslquain dixit: Hoc est testamenlumquod tesiabor ad iilos. ibi cnjo horum. Peceatorum remissio. Jum non fit oblu- Patrol. CIH.

D

legalem secundum veterem legem. Aut erux secunda nobisultra non est, huic autem simile esl, quod in superioribus dixit : Jmpossibile est enim eos> qui semel sunt iiluminuti, iterum rcuovari. Terribitis quadatn extpectalh judicii. Si autem exspectatio terribiiis esl, quanto magis ipsa prceseutia, qua> consumptura tst adversarios? non iia utaonsint, sicut aurum non consumitur in igne, sed quod immuodum est in Communem wslimans. Putans nihil prodesse effusio- nem sanguinis Christi. Et spiritui graiia: coniume- liam fecerit. Legales hostias offerens : vel non eie- deus rennssioiiem peccatorum per graliam Spiritus saneh. Mihi vindictam; et ego retribuam. Vindietam, conlumcliam spiritui gratise facienti. In manus inei- dere Dei vivcntis. I:i poteslatein judicii ejus, qui red- dct unicuique secundum opera ejus. Rememoramini igilur prisiinos dics. Hoc diclt, ut perdurantes in tri- bulationibus essent longanimes, sieut jam post :u- ceptam fidem benefecerunt. Et in altero quidem <;;>- probriis. Vocibus. Ei tribulaiionibus. Harlyriis pi surisquc. Spectaculum. Propter manifesta oppro- bria. Eslis effccli. Ministrando tribulalis. Confidcn- tiam vestrom. Fortiludinem fidei, et patientiam in tribulalionibus. Namjustus meus ex fide civit. Quia vita corporis anima, viia animse fides est, a qu;: si quis ?e suhlraxerit, uon placehit Deo. CAPUT XI. I sl aulem (ides. iu Hahacuc sperandarum rerum

9

3H SEDULIl

subalantia. Nam quod videt quis, quid sperat? Sed A si quod non videmus speramus, per patientiara exspectemus. Sperandarum rerutn. Synecdochicos hoc dicit, ab insigni parie fidero definiens. Nara fides est trium temporuin : creduntur enim prseterita quod fuerint, pnesentia quod sint, futura quod erunt. Fide Abel majorem liostiam quam Cain obtulit Deo. Melio- rcm. Abel pastor ovium erat, Cain vero agricola ; sed Abel primilias oviura Deo offerebat, praespiciens cl credcns, quod Cbristus postmodum taiiquam ovis ad occisionem duceretur. Per quam teiiimonium con- secutus est. Ut in Evangelio legitur : A sanguine Abel jusli usque ad sanguinem Zackariw fitii BarachUe (Mattli. xxm). Testimonium perhibente muneribus ejus Deo. Quia ignis desceudebal super hostias ejus, sicut dicitur : Respexit Dominus ad Abel,et ad mu- » nera ejus, ad Cain vero non respexit. Adhuc loquitur, ut : Vox sanguinis fratris lui clamat ad me de terra (Gen.w) Fide Enoch. Propter fidem suam transferri meruit, credeos quod Jesus postmodum in coelum sublevandus esset : ante translationem enira testi- monium habuil, ut est : Ambulavit Enock cum Do- mino. Et alibi : Et placuit Deo anima ejus (Cen. v). Quia est et inquirentibus se remunerator fit. fn his duobus roodis totum symbolum et plenam fidem ha- bemus. Fide Noe. Credens responsum a Deo ac- ceptum. Aliter : Prsevidit namque Ecclesiam navi- gaturara per raare sxculi hujus, ad portum vitae aeternae. Per quam. Fidem. Condemnavii sceculum. Peccatores, qui nou meruerunt arca salvari. Fide qui vocalur Abraham. Signanlcr ait, vocatur, non enim sic prius vocabatur quando obedivit, sed Abra- ham tunc nominatus est. Hceres. Noe. Institutus. Mundi hoeres. Obedivit. Quando dictum est ei : Exi de terra tua. Exspeclabat enim fundamenta. Chrisluro, et aposlolos, et prophetas. Civitatem. Hierusalem coclesiiura. Fide et ipsa Sara. Ecclesiam gentiura respexit de qua dicilur : Loetare,slerilis quat non pa- ris. Propter quod et ab uno. Homine, ex Abraham sciiif^t et Sara, ut: Erunl duo in carne una. Et hoc emorluo. Concupiscenlia carnali. Juxta fidem defuncii sunt. Qui usque ad mortem fidem servaverunt. Non perccptis. Ante morlem repromissionibus. El salu- tanies. Diccntes : Beata tempora quando haec ventura erunt. Et si quidem Wius meminissent. Terrae Chal- daeorum, dc qua cxierunt, id est, de Mesopotamia Syri.v. Non pudct Deum. Id est, non confunditur Deus vocari eorum Deus, ut : Deus Abraham, Deus Isaae. Paravit enim illis Deus civitalem. Hierusalem ccnleslom. Fide oblulit Abraham Isauc. Cum tenta- retur, ut : Ofjer mihi (ilium tuum Isaac. Triplex au- tcm bonum fccit, quod filium, et quod unigenituro, el rcproniissionem in quo accepit offerebal. Hoc au- teni faclum esl in figuram Dei Patris, Filium suum pro nostra salute offerentis. Unde seqnilur, quod ?um in parabolam acccpit, hoc est in similitudinem Christi moricntis et resurgentis. Sic Cliristus ait : Abraham vidii dicm menm, et gavisus cst. Fide eliam de futuris benedixit Isaac, spiritu pnecognoscens,

I)

SCOTI 268

quod Jacob figuram Christiani, Esau vero Judaici populi gerebat. Et adoravit. Jacob. Super fastigium virga: ejus. Significans quod reges futuri essent ad- orandi ex genere Joseph, scilicet ex Ephraim, ut Jo- sue filinsNun mystice designans regnum Christi in fine sajculi aderandum, sicut ipse virgam filii sui adora- vit. Aliter : In hoc loco quidam frustra simulanlad- orasse Jacob summitatem sceptri Joseph,quod vide- licet honorans filiura, potestatem ejus adoraverit, cum in Hebraeo mullo aliter legatur. Et ctdoravit, in- quit, Israel ad caput tectuli sui, quod scilicet posl- quam jnraverat ei Glius, securus de peiitione quam rogaverat, adoravit Deum conlra caput lecluli sui. Sanclus quippe Deo deditus, et oppressus seneclute, sichabebat lectulumsuum positum, ut ipse jacentis habitus absque dilficultate ad orationem esset para- tus. Et de ossibus suis tnandavit. Ut : Extolleiis ossa mea hinc vobiscum. Mystice ossa Joseph ex ifigypto ad terram repromissionis trauslata, significant Chri- sli mandata ex Judaeis in Gentes exitura. Fide Moyses natus, occultatus esl mensibus tribus. Siguificat Chri- stum occultatum ab Abraham usque ad David : pri- mus enim roeosis est; dehinc secundus mensis a David usque ad transmigrationera Babylonis ; tertius vero est a transmigratione Babylonis usquead adven- tum Salvaloris. Improperium Chrisli. Vel tribulaiio- ncs pati pro Chrislo, vel in figuram improperiorum Christi, quod enim postea Christo evenit, ille susli- nebat. hemunerationem. Mercedera a Christo. Fide celebravit Pascha. Per agnum namque cum populo intellex.it Christum verum agnum, de quo dicitur : Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus (I Cor. y). Pranidit namque quod hi qui in cruci- fixum crederent, in futuro vindicta carerent. Ne qui vastabat primogenita. Id est, angelus. Sic diabolus vastator est, a quo liberamur per sanguinem Chrisli. Fide praedaverunt ^Egyptios, quia crediderunt se iterura in ^Egyptum non reversuros. Fide muri Jeri- cho. Jericho defectio,vel luna interpretatur, figuram mundi tenens. Seplem vero tubas, septem epistolas apostoiicas intelligimus, in quibus sepliformis Spiri- tus sancti sratia, doctrinaque intonat. Per sepiem vero muros, septem principalia vitia designantur. Fide Raab. Quae significat Ecclesiam gentium, susci- piens exploratores, id est, doctores cathoiicos, vel, ut alii dicunt, Petrum et Paufum, seu duas leges. Deficict enim me tempus. Aul hyperbolica locutio est, aut tempus deslinatura, quod ad hanc scribendam epislolam in corde suo proposuit. De Cedeon. Id est, quid adhuc dicam de Gedeon cum trecentis viris. Barach. Pugnante simul cum Debbora prophetissa conlra Sisaram Chananamm. Jephte. Offerenle filiam suam coutraque Moab pugnante. Obturaverant ora leonum. Ut Daniel, et Samson, et David, quando paslor ovium fuit. Exstinxcrunt hnpetum ignis. Ut tres pueri in camino ignis. Effugerunt aciem gladii. Sicut David acicm gladii Saulis eftugit. Convatue- rur.i de infirmitate. Ut Ezechias. Caslra verteruni ex.eronim. \a Gedcon, ctEzechias, caetcriquc. Acce-

269 COLLECT. IN EPIST. AD HEBft. 270

perank mulieret de resurrectione mortuos suos. Ut A sittis. Ac si dicat, Non ad visibile et palpabile luuicn

Elias suscilaviililiumviduaeJonam, et Elisceus filium accessistis, sed ad invisibilem et incoinprehei:sibi-

Sainaritis. Alii autem dislenli sunt. Cruciati sunt, ut leai Deum. Ignem et lurbinem. H;cc omnia fucrunl in

Machabaei. Non suscipientes. ln praesenli vita. Alii monte Sinai. Et lubtv sonum. Id est, angeliea: vocis.

vero ludibria el verbera experli. Ul Jcremias. Insuper Exterritus sum. Cerdc. Kt tremebundus. Corporc Ad

et vincula, et carceres. Ut Josepb. Lapidati sunt. Ut Sion montem. Ad praeaentem Ecclcsiam. Et Eccieaiant

Nabotb. Sccti sunt. Ut Isaias. Haec per syllepsin dir primitivorum. Aposlolorum qui primi Deo credide-

f.untur, quia verbi gratia, non mulli sccli sunt, sed r"“t- Melius loquentem. Quia sanguisAbel accusabat

unus lantum, id est, Isaias. Tentati sunt. Ut Job et sanguis vero Cbristi redcmit. Item <u est illud : Pater

Tobias. In occisione gladii mortui sunt. Ut Zacha- dimitle illis, quia nesciunt auid faciunl (Luc. xxm).

rias filius Joiadae sacerdotis, qui occisus esl inter Ne recusclis loqucnlem. Cbristum. Cujus vox movil

templum el altare. Circumierunt in melolis. Ut Elias terram. Montis Sinai. Tunc. (Juando lex data est,

et Joannes, aliique multi. Est autem melota pellis Nunc autem. In NovoTcstamento. Repromittii.Coia.

caprinaex unokUere dependens, qua monachi utun- moverc lerram coeluinque. Diccns. In Aggaeo pro^

tur Jigyptii. Quibus dignus non erat mundus. Pra- pbeta. Et ego movcbo. In die jodicii. Vt maneanl ea.

sens videlicel mundus, propler spem superme glo- B Specimina meliora crcalurarum. Habeamus gratiam

riae. Non acceperunt promissionem. Donec advenit Novi Testamenti, remissionisque peccatorum. Ignis

Chrislus. Ne sine nobis consummarentur. Hoc est, consumens. Pcccata comburens.

ne ante nos in reguura Dei coelestemque ccenam ex- CAPUT XIII.

irenl, donec omnes in novo exiremus. Mementote vinctcrum. In veslra misericordia. Tan-

CAPUT XH. quam in corpore. Forsitan hscc eadcm patiemini.

Ideoque ct nos. Hucusque de fide loculus est, nunc Honorabile connubium. Matrimonium legilimum in

de praedkalione incipil. Tanlam habeules nubem. Doinino cum pudicitia fiat. Et thorus. Lectus. Im-

Multitudinem, vel collcclionem. Teslium. Pairiar- charum el prophetarum. Deponentes omne pondus. Peccali. Non enim quisquain bcne currit cum onere gravi. Pcr patientiam curramus. Per viam, scilicet niortem roilitiis mandatorum transcurrenles. Certa- men. Tribulationum pressurarumque in prsesenti constilularum. Ne fatigcmini. Ne iu tentationibus

maculatus. Sine fornicatione. Conlenti prwsentibus. Ut : Nolite cogilare de crastino. Prcepositorum. Do- ctorum veslrorum. Jesus Christus heri et hodie. Ac si dicat, ante saecula, et in saecula, et post sx-cuia semper permanet, utpropheta dicil : Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficieiil (Psal. ci). Et pere- grinis. Antea non audislis. Abduci. A vera doctrina

lassescalis. Nondum enhn usque ad sanguinem resti- ^ separan. Quam escis. Hcstiis legalibus seu perver6is

doctrinis. Habemus. Nos fideles. Altare. Prseler altare Judaeorum, undc corpus et sanguinem Christi parlicipamus. Qui labernaculo deserviunt. Veteris videlicet legis. Exeamus itaqv.e ad eum extra castra. Despicientespreesentia, et amanies futura. Imprope- rhim ejus. Crucem et passiones varias. Hostiam lau- dis. Ut : Immola Deo sacrificium laudis. Fructum labiorum. Quasi vitolum Deo oflerentes. Et commu- uionis. Largiendae eleemosynsr. Promerelur Deus. Ut nobiscum sit Deus. Quasi ralionem de animabus vestris reddituri. Ui : Quorum anhnam ct sanguinem de manu vestra requiram, duit Dominus (Ezech. \u). Dcus autem pacis. Deo hoc adjnngitur, quia aliquid dissensionis habuerunt. Pastores. Ut : Ego sum piastor bonus (Joan. x). Testawenti cvterni. Non enini tflernum erat Yelus Testamenturo. Aptel vos inomih bouo. Faciat vcs aplos esse in omni bono. Faciens in ■ vobis, qv.od placcal coram se. Ut : Non volentis, ne- que currentis, sed miserentis Dci esl. Vt sufferatis. Ul avida mente suscipiatis. Verburn solath. IJ est, recUe prredicalionis» quou solatium veslris animabus prae- stat. Cognoscite. Illi vos bcnefacientes. Demissum. A me ad vos rnissum. Vidc.bo vos. Id est, conversa- lionem vestraoi per ipsum intelligens. Salutant vos de Italia. Hic evitienter ostendjtur.quodhaneepislo- lam Ronue scripseril

tistis. Hoc est, nondum sanguinem vestrum in mar- tyrio effudislis. Fiti mi, noli negligere. Hoc per Salo- nionem dicilur (Prov. 111). Disciplinam Domini. Tii- bulalionem. Cujus parlicipcs facii estis. Scilicel diaboli. Omnis autem disciplina. Omnis a Deo salu- berrima correclio. Fruclum pacalissimum. /Etcrnai videlicet merceiiis. Ilcmissas manus. Pigras ad bene operandum, atque laxaias. Et soluta genua. Propter confessioncm infirmam. Erigile. In bonum opus. Gressus rectos. Opera recla. PediLas vestris. Sensi- bus. Vi non claudicans quis erret. Inter Deum et ido- lum, ut aliqnando Deum, aliquando idolum adorct, sicuti qui claudicatis in me et Baal. Ncque radix Qmaritudinis. Alicujus peccati. Sursum gcrminans. Id est, in superbiain crescens. Ne quis fornicator. Esau enim fornicalor fuit : nam conlra praecepta palris de alienigenis, id est de infideiibus Ileth uxo- rem accepit, et jnra primogeniti causa gukc vendi- dil. Qui propter uuam escam. Lenticulam, vendidit prnnitias suas. Ille auicm propter unain escam ven- dit primitiva, qui animae suae virtuies fornicatione perdit. Nam sicut per unam escam unius dieiesurics reficitur, sic et pcr fornicalionem unius horae rcfi- citur desiderium. U::de et Salomon pretium scorli pani comj aravit. Non enim invenil locum pvenitentia’. P»ecte poeniicntiam non invenerunt lacrymse quac causa superbiac et invidice fuere. Non enim acces-

I)

27!

sedulh scoti

?

SEDULII SCOTI